TEITOK

  1. Digital Corpus Library
  2. TEITOK
  3. North Markian Corpus

Text view

De Pommersche Landwehrmann Crischon in'n französischen Krieg. Plattdütsche Schosen

AuthorErnst Keller
Date1871
Domainpoems
PublisherDannenberg
Publication placeStettin
Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.
16 De pommersche Landwehrmann mit siene Marschorrer. Wat is bi Crischon denn för'n Larm? Wat weent de Fru doa un de Kinner? Crischon hett Orrer, Gott erbarm! Sien Fru is krank; wat is woll schlimmer. „Wem nimmt sich Fru un Kinner an," Dat steiht up sien Gesicht geschreben, Wenn uck keen Woort he reden kann, Wiel he de Orrer eben kreegen. He ballt blot grimmig siene Fust, Am lewsten mücht he gliek drin schloagen Un de Franzosen ehre Lust Tum Kriegspäl'n ut den Kop rut joagen. Nehmt Ju in Acht, Franzosenpack! De Düwel ward Ju dat wol danken, Dat rein ut bloten Schoawernack Ii fangen an mit uns to zanken. Man to, uns is dörchut nich bang', Wi Pommern schloagen good noch immer, Dat Schlimmste is man, dat so lang In Angst möt leben Fru un Kinner. Doch helpt dat nich, dat grote Mul, Wat de Franzos stets upgereten, Dat möt wi (nu man blot nich ful), Dat möt wi stoppen em en Beten. Wat Orrer hier! De bruk ick nich, Ohn' Orrer wär' ick angetreden; Wenn de Franzos sien Schläg' moal kriggt, Wär ick gewiß to Hus nich bleben. Wes still, Marriek! Doa helpt nischt to, Frankreich möt erst gebändigt waren, Sünst war'n wi doch mien Doag nich froh, Napoljon hölt uns rein tum Naren. Uns König hett Geduld noog hat, Um to erhollen uns den Freeden, Nu hett he dat kung'neeren satt, Nu will'n wi moal ens anners reden. Nu will'n wi de Franzosen moal En Beten ehre Jack utkloppen, Dat is wahrhaftig en Skandoal, Dat wi so lang' uns leten foppen. Man frisch drup los, so fix as't geht, Nich lang' gefackelt un gewunnert, Un wo uns de Franzos blot steht, Doa mit den Kolben mang gedunnert. Drup! Jungens drup! Franzosen ran Ii söll'n de Pommern kennen lehren, Wenn dat man blot up uns kümmt an, Dann söll'n Ii Schoh un Strümp verleren. Von jugen twatschen Owermoth Sall Strunk un Steel nich öwrig blieben, De Hundsdoagshitt is ju nich good, De will'n wi ju tum Kopp rut drieben. Nu Mutter gif mi Diene Hand, Uns Herrgott ward uns woll behöden. „Mit Gott för König un Vaterland!“ So is uns Spruch, dat will'n wi beden. Un doamit goah'n wi drup un dran, Gern will'n wi Blot un Leben geben. Hoch! Dütschland hoch! Franzos kumm ran, Hurrah! Uns König de sall leben! Am 19. Juli 1870 Crischon hett schreben. Mien lew Marriek! Dit to erleben, Dat har'ck nich dacht — hett Crischon schreben Ne dit is würklich to gelungen, Se hebb'n Napoljong afgefungen; Un ick was nich moal doa mit bi, Dat is to dull, dat argert mi! Ne! so wat möt mi uck passeeren, Wi möten hier bi Metz kampeeren Un denken em hier recht to foaten, Nu hett he sich all griepen loaten, Noch to mit achtzig Dusend Mann, Is dat Courosch? is dat Elan? Un denn will he as Kriegsheld gellen Un will uns noch dumm Tüch vertellen, As har he gern sich scheeten loaten Uns' Kugel haren blot nich droapen He hett sien Schnut, so dücht mi dat, Woll joarnich erst in't Füer hat. So veel steiht fest, har ick em kregen, Denn har dat doch woll Schacht würd geben; Ick har dat nich künnt öwerkommen, Ick har em mi erst förgenommen; Har ick em in de Finger hatt, Denn wär sien Fell nich mehr so glatt. 6 Na schoadt uck nich, wat helpt dat reden, Ick bin am En' uck so tofreden: Mi dücht, he hett genog to büßen, Em quält sien egenes Gewissen, Doch dat kümmt woll noch erst drup an, Ob he Gewissen hebben kann. Denn wo is dat Gewissen bleben, As midden in den deepsten Freden De Kerls uns öwerrumpeln sullen Un. uns den Rhein wegstehlen wullen. Wenn Dütschland nich so fast har stoahn, Denn wär uns dat doch schlecht man goahn. De Turcos sinn as wilde Tiger, Harn wi de hatt bi uns as Sieger, Denn har ick nich noah hen mücht sehen, Wat all' för Jammer wär geschehen; Uns Herrgott is mit uns tum Glück, Nu ängst Di man nich mehr, Marriek. Recht schlimm kann dat nu nich mehr koamen Wi hebb'n to veel gefangen noamen, Un joa to veel sinn dod geschoaten, Ach Gott, wat is för Bloot gefloaten; Den Jammer sich recht antosehn, Doato gehört en Herz von Steen. Du warst woll ut de Zeitung weten, Wo wi uns mit dat Pack rümscheten, Un dat wi in den düllsten Regen Nachts up den Acker rümmer legen, Un dat wi denn so pudelnatt Nich moal recht wat to eten hatt. Doch will ick mi nich drüm bekloagen, Son Keerls as wi kön'n dat verdroagen, Ick bin man froh, mien lewes Leben, 7 Dat Diene Krankheit sich hett geben, Un dat to Hus de Waiten rin, Un dat de Jung'ns gesund uck sinn. Mien Gruß un Dank an Crischon Bulten, Dat he Di bi den Waiten hulpen; He sall uck man bi't Nudeln helpen, Ick war' em noahsten dat entgelten; Französisch heet dat „rewanscher'n Paß up, ick war' Französch noch ler'n. Na nu möt ick Di doch noch schrieben, Dat wi bi Metz nich länger blieben; Wi hebben hüt all Orrer kregen, Un morgen sinn wi unnerwegen; Dat geiht nu up Paris drup los, Nu denk Di dissen Jubel bloß. Wenn Uns' man von Paris wat hören, Denn sinn se kum noch to regeeren, Denn müchten se Galopp hen lopen Un de Franzosen hau'n to hopen; Wenn noch so veel Franzosen stoahn, Mit Hurrah ward drup los gegoahn. Na nu, mien lewe Fru un Kinner, Nu blieft mi man gesund hübsch immer, Grüßt Fründschaft uck, un man bald schrieben Ick denk so lang' nich mehr to blieben; So Gott will bin ick bald bi Ju, Na nu Ädjüs mien lewe Fru. Am 12. September 1870. — 8 Crischon is blesseert. Mien lew Marriek! Dit hett sien Wesen; Mit't linker Poot schrift sich dat schlecht. Wenn Du nu dit man blot kannst. lesen Ick krieg dat kum alleen torecht. Mit de verdammten Schastepoten Hett nu doch richtig so'n Franzos Mi in den rechten Arm rin schoaten; Tum Glück is dat een Schrammschuß bloß. Ick heww em öwerst dat besulten. So'n pommersch Tachtel in't Gesicht Kreeg he von mi, as Crischon Bulten Dunn von sien schwarten Hingst hett kriggt. Uns Leut'nant sähr: „Laß Dich verbinden, Geh', melde Dich im Lazareth!“ „I wat!" sähr ick, „dat ward sich finden, Erst köp'ck mi den’n, de schoaten hett." Un doamit leep ick nu twas öwer, Wo Musch Franzos in'n Groaben leeg, Un langte mi den Bengel röwer, De up französch erbärmlich schreeg. „Pardong, Musche!" so dehr he jüngeln, Dat heet to dütsch: „Schloag mi nich dood! „Joa töw!" sähr ick, „infahmte Schlüngel!" Un wischt em mit de linke Poot. Dunn kreeg ick em denn bi de Ohren, Un schleppte hinner mi em her: Doch har ick to veel Bloot verloren Un Musch Franzos sett' sich to Wehr. 9 So balgen wi uns doa nu rümmer. Dunn kümmt tum Glück mit, noch dre Mann Uns Ploasterschmerer Gottlieb Brümmer, De uns nu Beid' in't Schlepptau namm. Nu dürft ick nich mehr mitmarscheeren, Un ligg hier krumm in't Feldlaz'reth un möt erst hören, Bi St. Georg; - Ob mi de Dokter loopen lett. Uns Kronprinz is mit siene Truppen Nu ganz dicht bi Paris all ran. Un ick sall nu rein still hier hucken Un kieken ruhig dat mit an. Lett mi de Dokter nich marscheeren, Denn riet ick ut, so veel steiht fest. Wo war' ick hier de Tied verleeren, Nu kümmt joa bi Paris dat Best. Dien Antwort loat man adresseren Gliek noa Paris — up Postrestant Wenn ick man erst den Arm künn röhren; Dat is nischt mit de linke Hand. De Strümp un Jack de heww ick kregen, Un Unnerhosen bruk ick nich. Dat Schicken loat man unnerwegen, De dämlich Post de kümmt oft nich. Toback heww ick uck noch to rooken, Doch krieg ick selten moal eens Bier. So'n pommerschen Pantüffel=Kooken Un dicke Arften gift nich hier. Wenn Du nu disse Uhl un Oapen Nich kriggst torecht gebokstabert, Loat Di den Kannidoaten roopen, Dat is'n Mann, de hett wat lehrt. 1 10 Segg Du man nischt to Crischon Bulten Von de Blessur an mienen Arm, Denn de vertellt dat unsen Schulten Un bringt ganz Brietzig in Allarm. De moaken denn doavon so'n Wesen, As leeg ick nu all up den Dood. Kann sinn, wenn dit Geklar Ii lesen, Dat denn mien Arm all werrer good. Denn war' ick mi Paris bekieken, Un war' doa rümmer moal spazer’n. Na nu Ädjüs, mien lew Marrieken! Nu grüß mi uck de beiden Jöhr'n. Grüß Pasters un den Kannidoaten; Grüß up französch: „Au röh wo ah. Du kannst Di't gliek verdütschen loaten; So'n bitz französch kann ick nu a. So! lew Marriek, nu wes tofreden, De Loadung har ick glücklich löscht. Mi is to Mooth, wenn ick heww schreben, As har'ck tein Wispel Arften döscht. Am 23. September 1870. Hurroh! Crischon hei't isern Krüz. Mien lew Marriek! Dit is to dull Ick schrew Di joa dre Sieden vull, Du hest den Breef nich kreegen? Na so wat läwt nich! Dit is nett. Ick schrew Di joa von't Foldloaz'reth, Wo so ick lang heww legen. 11 Dien Angst de kann ick denken mi, Doch doamit is dat nu vörbi, Ick bin ganz goot to wegen. Acht Doag bin ick all wedder rut, Mien Arm is heel un uck de Schnut De uck wat af har kregen. Ick bin nu prächtig up'n Damm, Un war as preuß'sche Gardemann Mit de Franzosen reden. Ick scheet gewiß nich mehr vörbi, Denn mien Blessur de argert mi; Ick heww doa schön dran leden. Har ick nich so'ne prächt'ge Hut Tum Heel'n — denn wär gewiß de Schnut Sien Doag nich wedder worden. Uns' Hauptmann sähr: „Gesund zurück? Recht so, Christian! ich wünsch' Dir Glück; Du kriegst gewiß den Orden." Nu denk Di blot moal an, Marriek, Den Sunndag drup doa heww ick gliek Dat isern Krüz uck kregen. Uns' Kompanie har baiersch Bier Twe Fässer kregen, dat wär hier Een lustig Biwak=Leben. Marriek, dat Krüz an miene Brust, Dat is mien Stolz un miene Lust; Dat sall uns' Fritz moal arwen. Ick heww mi loawt, mit Herz un Hand För König un för't Voaterland To leben un to starwen. Wi wären bi St. Cloud quarteert, Dat is in Grund nu bombardeert, Doa stoahn de koahlen Muern. 12 De Feind de is doch tämlich toag. Ick dacht gewiß nich all mien Doag, Dat dit so lang künn duern. Dat Rackertüg kriggt so veel Schacht, Fast alle Doag un alle Nacht, Un will sich doch nich gewen. Uns' König wull unnood Paris Bescheeten; doch dat is umsüß. Wi möten anners reden. Uns' Moltke mücht gern bombardeern Un ganz Paris in Schutt verkehr'n, Doch Bismarck will't nich lieden; He seggt: „mein lieber Herr Gen'ral, Das ist ganz schön, doch seh'n Sie mal Wo will'n wi noahsten blieben? Doa hett he Recht; Paris dat wär För'n Winter ’t beste Hauptquarteer, Wenn wi ’t man blot erst haren. Hier ligg'n wi bet an'n Hals im Dreck Un koamen joarnich von den Fleck; Paris hölt uns tum Narren. De Häupters moaken sich doavon, Denk Di blot an — per Luftballon, Doa sinn se nich to langen. Nu denk moal bitschen noah, Marriek; Du wetst doch gooden Roath sünst gliek, Ick mücht so'n Ding gern fangen. Die Rackers föhren krüz un quer Uns immer öwer'n Kopp ümher. Wo is dat woll to moaken? De Kerls de möten schlau doch sind, Se passen so sich af den Wind, Dat wi se nich kön'n foaten. 13 Na loat se man, kümmt Tied, kümmt Roath, De Dütschen sinn doch as Saldoat De allergrötsten Helden. Wi war'n ehr dat besorgen noch; Paris dat krieg'n wi endlich doch, Denn war'ck mi wedder melden. Du wetst Marriek, ick heww Di lew, Doch eher kriggst Du keenen Breef, Bet ick Di so kann schrieben: „Marrieken, wetst Du ganz wat Niegs! Jitzt sinn wi glücklich in Paris," Un doabi sall dat blieben. Wo geiht denn dat to Hus mit Di? Du schrifst joa man so'n Happen mi, Wat moaken unse Jöhren? Un hör Marriek, denk doch joa dran, Un goah bi Koopmann Junklaus ran, Wenn Ii noah Pyritz föhren. Denn grüß em schön un segg em man, „Dat ick den Bittern loaben kann" Ick loat mi uck bedanken. Dat is een richtig Moagenschluck, Kratzt nich to dull un warmt doch uck; Dat is wat för uns' Kranken Un denn froag up de Post man noah Un schimp man up de Wirthschaft doa, Wat sinn mi dat för Schosen. Kotz schlag! Holl still, schimp nich, Marriek; Mi föllt jitzt eben in tum Glück, De Breef — steckt in mien Hosen. As ick noaht Feldpost lopen wull,, Dunn regente dat groad so dull. Ick denk, töw noch een Bäten. 14 Dunn treckt ick mi drög Hosen an, Un noahsten dacht ick nich mehr dran; So heww ick dat vergeten. Na nu, mien allerlewst Marriek, Ick möt nu up Vörposten gliek, Dat heww'ck uck bald in'n Moagen. Ick wull, ick wär to Hus bi Di, Wenn Du uck manchmoal zankst mit mi, Dat lett sich ehr verdroagen. Doch nu läw woll mien Herzenswiew, Un mit de Jung's gesund hübsch bliew; Un segg Du man to Fritzen: Wenn he in't Schaul recht flietig is, Denn bring ick mit em von Paris Twee grote Kugelspritzen. Am 24. Oktober 1870. Crischon fängt Luftballons! un verleert doabi sien schöne Piep. Mien lew Marriek! Wat schrifst Du mi, Du glöwst, ick denk nich mehr an Di? Wo kannst Du dat woll glöwen. Ick heww Di dunn doch footsten seggt, Bet wi uns harr'n Paris toleggt, Wull ick mit Schrieben töwen. Nu duert mi dat uck to lang, Mi ward noah Di nu uck all bang; Doch wull mien Woort ick hullen. Wi heww'n Paris noch iimmer nich, Un bombardeeren söll'n wi nich; Dat sinn nu sone Schrullen. 15 Mi dücht, uthungern dat geiht schlecht, Denn so'n Franzos, wat ett de recht; Joa, wenn dat Pommern wären! Wi har'n dat Fleesch up jeden Fall De ersten vierteihn Doag gliek all, Wi würden mehr vertehren. Doch so'n Franzos, dat Gott erbarm! De Kerls de heww'n joa man en Darm; Nu fäng'n se sich de Ratten; Behelpen sich mit Woatersupp Un freten dodig Padden up Un alle Hun'n un Katten. Un doabi leben se ganz nett. Oft gift dat denn uck Jackenfett Wenn se en'n Utfall moaken. Un wenn dat noch nich schaffen sull, Denn lögen se den Hals sich vull. So stoahn nu hier de Soaken. Wat uns belangt, dat geiht nu so, Wi kieken ganz gemüthlich to Un leggen uns up't Luern. Wi heww'n uns hüslich ingericht Un denken doch, dat de Geschicht Nich ewig mehr ward duern. Wi eten all Doag Fleesch mit Ries, Un denn ward to Verännerniß Ens Ries mit Fleesch gegeten. Doch manchmoal sinn wi sien gesinnt, Denn möt dat Arften=Worschtsupp sind; Dat is en niemodsch Eten. Dat Beste is en goder Schluck; So'n gift dat denn mitunner uck Bi uns' Fru Marketennern. 16 Blot manchmoal treckt se em to lang Un gütt uns toveel Woater mang; Dat is nu nich to ännern. Wat mi blot argert, dat is man, Dat ick nu nich mehr rooken kann. Mien Piep de is in'n Himmel. Uns' Hauptmann sähr: „Crischon, Allons! Mich dünkt, dort fällt ein Luftballon, Flink nach mit Deinem Schimmel." Dat Ding har woll conträren Wind Un mücht uck woll anschoaten sind, Genog he purzelt runner. Ick brennt em noch ens up dat Fell, Allhand was ick uck all to Stell; Doa har ick denn mien Wunner. Dre Kerls de krabbelten sich rut; Den en'n, den haut ick up de Schnut, De Anner wull mi foaten; Doch kreeg he blot man miene Piep, Un wiel ick noah den drüdden griep, Möt ick de Piep em loaten. He blift gemüthlich in dat Schipp, De Wind geht los, un dat Geripp Fängt noch ens an to flegen. Ick künn nu nischt, as kieken to, Un was doabi man noch sehr froh, Dat ick twe Kerls har kreegen. Sühst Du, dat heww ick nu doavon, Mien schöne Piep per Luftballon Is rinner in de Wolken. Uns' Tambour seggt woll, 't is nich schlimm, Denn wenn dat erst bekannt ward sinn, Kreeg ick en Piep von Moltken. 17 Wi krieg'n uck noch woll den Cujon, Wi heww'n en Luftballon-Kanon', Dat is Di rein tum Wälzen. Dat is en ganz putzlustig Ding, So lang, as wie Lebrenzens Kind, Schütt hoch — un geiht up Stelzen. Doch nu, Marrieken, nimm förlew, Ick denk. Du kriggst nu bald en Breef, De in Paris ward schreben. Denn doh ick Di noch Manches kund, Nu grüß de Bälg un blief gesund. Ädjüs! mien lewes Leben. Am 30. November 1870. Crischon up Onkel Bullerjoahn'. Na nu Marriek, mien Herzens-Fru, Wat seggst Du un wat meinst Du nu, Bist nu mit uns tofreden? Jitzt sinn wi Herrn hier von Paris Un warn noah all de Kümmerniß Nu moal ens bong hier leben. Drin sinn wi noch nich in de Stadt; Doa äten se sich nu erst satt Un moaken sich manierlich. Ehr Tostand is to lich" xpos="ADJ">jämmerlich,De Dütschen söll'n dat sehen nich; Dat is ehr to scharnierlich. Na uns kümmt dat uck nich drup an. Nu wi de Festung hewwen man, Nu sinn wi schön geborgen. Wi sitten sicher hier un fest; Wat nu noch fehlt, den letzten Rest, Ward Bismarck woll besorgen. 18 Dre Wochen hewwen wi nu Ruh; Dat is famos, ick segg Di Fru, Dat wi uck schlapp all wären. Denn dat infahmte Postenstoahn, Un ümmerto sich rümmerschloahn, Dat griept to dull an't Nären. Von dat Geknall un Bombardeer'n Doa kann ick hüt noch nich recht hör'n. Un nu erst de Franzosen. Mi dücht, nu glöb'n se ganz gewiß, Dat mit uns nich to spoaßen is. Dat Herz sackt ehr in't Hosen. Ick glöw nu is't mit ehr vörbi; Woto is uck de errie" xpos="NOUN">Schlächterrie,

Download XML • Download text