Text view

Gedichte in plattdeutscher Mundart

AuthorGustav Jung
Date1855
Domainpoems

Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

Meinem theuren und innig verehrten Schwiegervater, dem Königl. General-Lotterie=Director a. D. Herrn Bornemann Ritter des rothen Adlerordens 2. Klasse, zu Berlin. Et is nu all ne goode Tiet, Dät wie uns kuum ens seh'n; Wie woahnen groade nich to wiet, Män Jeder blift alleen. Hemm wie uns nu ook lang' nich seh'n, Wie woaren uns doch noah; Ick was ook keen Moal ganz alleen, Dien Bild was bie mie doa. Denn as ick schreef dät lütge Book, Heb ick vöäl an Die dacht; Drüm breng' ick 't as Geschenk Die ook, Du häst ’t to Stanne bracht. . Haar ick mie nich an Die geholl'n, Ick haar et nich gekunnt; Drüm loat hier mienen Dank Die zoll'n, He kümmt uut Herzensgrund. Nimm an dät Book, so good as't is, Un nimm doamit verleew; Wenn't Die gefeel, dät glöw' mie wiß, Dät wär' mie herzlich leew! G. Jung. Meine Bitte. 1. An die Leser. Wer lange nödigt, gift nich gärn, He mücht' et, seggt man, sülwst vertär'n: Dät bruukt keen Minsch von mie to glöwen, Dät würr mie just am meist bedröwen. Ick geb't jo goar to herzlich gärn, Un woll, Ii müchten ’t bald vertär'n, Ii leeten von mien Book nischt öäber: Ick moakte mie dänn moal dröäber. Ick dischte Ju woll wat up, Un freu'te mie all sehr doadrup, Brächt' ick Ju dänn wat to Gesichte, Et wär' Ju'n good Festdoagsgerichte. Hüüt breng' ick, as uprichtger Mann, Nu miene Herzens=Bidde an: Nehmt, Frünne, moal verleew mit Allen, Un loat't Ju, wat ick bracht, gefallen. Mie wär't so leew as't immer kann, Kreeg Ju noah mehr de Hunger ran: Ii söll'n Ju'n Moagen nich verderben, Un an to vöäl ook wiß nich sterben! 2. An die Leserinnen. Bracht' ick Ju hier wo wat to Nest, Wat bäter änners woll wär' west, Nehmt, Fru'ns, mie dät so öäbel nich! Watweet sönn Bu'r von'n hohgen Strich! Man kümmt nich vöäl rüm in de Welt, Froagt kuum: wat schickt sick? wat gefällt? Man redt et hen, dät glöwt män wiß, As Een'n de Schnoabel wassen is. Un is't dänn ruut moal uuten Mund, Man weet kuum, of't Ju ook anstund; Alleen ick mein' et herzlich good, Un moak' Ju wiß mit Fliet nich Noth. Ick mücht' unnode Ju vertöärn'n; Ick leew' jo Rosen, hemm s' ook Döärn: Wat blöh'n un ruuken de vöär All'n! Ju Rosen mücht' ick gärn gefall'n! 19 JY5 Inhalts=Verzeichniß. Seite Das Haus Hohenzollern Was ist das für ein Mann, daß ihm Wind und Meer gehorsam ist?. Mein Vaterland Des Preußen Wunsch 14 Unser König.. 17 Die Rundschau 20 Die National=Versammlung. 29 Von Gottes Gnaden 36 Gebet für den König Die Verfassung vom 5. Dezember 1848 Säbelregiment oder Pöbelregiment? 46 Der König soll leben! 50 Mit Gott für König und Vaterland 52 Die Preßfreiheit 54 Die Steuerzahlung.. Der Vorschlag Der Neubau Die Bummler Zum neuen Jahre 1849 78 Es bleibt beim Alten Die Vorwahl Die Aufständischen Die deutsche Einheit 93 Der Artillerist Der Aufruhr 98 Wolf und Vogt. 101 Das Zündnadelgewehr 105 Die National=Versammlung in Stuttgart 108 Die Reichsregentschaft der National=Versammlung in Stuttgart 111 Die Sprengung des Rumpfparlaments Der Bauer Fünf Groschen Die Brille Sechs Pfennig Die Kesseljagd Der Jägerschmaus Das wilde Schwein Das Lob der Frauen Des Schulzen Noth Der rechte Vater Die Predigt Das Studiren Der Schulvorsteher bei der Schulprüfung Die Errungenschaft Abschied. 19 JY59 Seite 115 119 123 127 131 135 139 148 153 160 162 169 172 180 183 Das Haus Hohenzollern. (Verfaßt d. 31. Dez. 1848.) Dät Hohenzollern is en Huus, En Königshuus, so as en Duus! Joa! sönne Hüüser gift't nich vöäl; Dät ärgert Mänchen grön un gäl, Groot mücht he et absluut nich hemm, Män gärn dät Hohenzollern kämm. Et helpt äm nischt, he schafft et nich, Noch höllt de olle Trüe Stich; Wie holl'n jo ständig, Dag un Nacht, Vöär unse Hohenzollern Wacht; Wie willn de ännern Keerls woll lehr'n, Uns' Königshuus to respecteer’n. Wat groot sall werr'n, dät is erst klein, Is Gott mit äm, werd et gedeihn Un waßt de Boom un moakt sick breet, Köhlt die sien Schadden ook den Schweet, Un sühst du siene Krone an, Freut sick dien Herz, so sehr et kann. 2 Je schönner siene Krone is, Je deeper sind de Worteln wiß, Je breeder siene Twiege sind, Je mächt'ger schüddelt se de Wind, Un kümmt dänn ook en Storm doaher, Fest steiht de Boom in goode Eer. Sönn Boom is unse Königshuus, Erst klein moakt he sick all ganz kruus, Schleit siene Worteln wiet ümher, Woll öäber'n Rhein, an't Baltsche Meer, Un unner sienen Schadden roht En tapper Volk, un roht doa good. De erste Friedrich köfft de Mark, De Tweete? höllt se iesenstark, Albrecht, sien Broder, un Johann“ Dohn ook vöär’t Land, wat Jeder kann. Dänn heet et: „Jochim,5 höde Die," „Wenn wie Die krieg'n, Die hangen wie." Alleen de stift't dät Kamm'rgericht Un scheert sick an keen'n Bösewicht; Joachim, Hektor tobenennt Hät dänn ook Luther's Lehr bekennt. Reg. v. 1415-1440. 2 Reg. v. 1440—1470. Reg. v. 1470-86. Reg v. 1486-99. 5 Reg. v. 1499 —1535. Reg. v. 1535—71. 3 Johann Georg' sorgt vöär den Bu'r, Vöär't Land Joachim Friedrich pur. Nn kümmt Johann de Sigismund, De moakt sien'n Will'n handgrieplich kund Erwt Prüßen, hinnerlett't den Soahn, Georg Wilhelm“ mütt vöäl uutstoahn; He blift bie harte Krieges=Tiet Von siene Wünsche goar to wiet. Noah drüttig Joahren Krieg un Pest, Doa kümmt von All'n de Allerbest, Doa is de groote Kurfürst koam, Herr Friedrich Wilhelms heet sien Noam, De hät de Schweden uppet Best Bie Fehrbellin' den Text gelest. Trü bleef äm't Volk in sienen Schmerz, Schreef up de Foahn, as't stund in't Herz: „Wie Bu're von geringen Good, „Wie deenen äm mit Good un Bloot Drüm wo he up de Fiende draff, Doa namm'n se gliek den Wannerstaff. Reg. v. 1571-98. Reg. v. 1598—1608. 3 Reg. v. 1608-19. Anm. Man denke an die Ohrfeige! Reg. v. 1619—40. Reg. v. 1640-88. Im Jahre 1675. 11 4 - He moakte gründlich reenen Disch, Kamm wo en Fiend, dänn gung et risch, Mit Sensen, Flegeln dröäber her; Good stund äm bie de Dörflinger: Un haar sien Volk den Fiend verdräb'n, Moakt he ook All'n ganz licht dät Leb'n. De König Friedrich folgt doadrup, De sett't sick sülwst de Krone up, Un Friedrich Wilhelme spoart doato, Dät ook sien Soahn is herzlich froh, Dät he, wo man den Voader kränkt, Ook't rächen kann, so as he denkt. Wat segg' ick nu von'n Ollen Fritz?“ Sien fürig Oog stroahlt as de Blitz, Et schleit vöär't Volk sien Herz so warm, Klook is sien Kopp un stark sien Arm, Hewft he den Krückstock un dät Schwert, Wat All's vöär Am sick dänn verföährt! Am krümmten in de söäben Joahrs De vöälen Fiend' ook nich en Hoar, Bie Proag, bie Roßbach“ schlog he se, Se leepen sick fast af de Teh, Reg. v. 1688-1713. 2 J. J. 1701. Reg. v. 1713—40. Reg. v. 1740—86. Von 1756— 63. I. J. 1757. 5 - Hät et bie Leuthen! öähr nich schenkt, Oähr't ook bie Zorndorf? ingedränkt. As nu de Krieg is uutgewest, Doa moakt he erst sick warm sien Nest; He namm sick siene Kinner vöär, Un sorgt as Voader dänn vöär öähr, He moakte groot nich bloot sien Land, Ook glücklich, dät is weltbekannt. De tweete Friedrich Wilhelm“ kamm Uut Hohenzollerns grooten Stamm, He hät dät Landrecht uns gegeb'n, Un Recht un Ornung vöärgeschräb'n. Noah äm kamm Friedrich Wilhelms dänn, Den wie jo den Gerechten nenn'n. De Herr, de gung so wunnerboar Mit Am dörch mänchet Unglücksjoahr; Wie hemm äm ständig doch biestoahn, Sind äm ook gärn to'r Siede goahn, Un reep Sien Volk de König up, Wie gungen up de Fiende drup. Bie d’Katzbach, Beer'n un Dennewitz Kamm't öäber se as wie de Blitz, J. J. 1757. 2 J. J. 1758. J. J. 1763. Reg. v. 1786—97. 5 Reg. v. 1797—1840. J. J. 1813. 6 Bie Leipzig hemm wie se geschloan, Un't öähr ook in Paris gedoahn; Un sind se ook noaher koam, Wie schlog'n se wädder krumm un loahm. So word uns' Land ne groote Macht, Doato hät et de König bracht, Wie hemm, dät et uns All'n gefällt, Ook Ruhm gehat vöär alle Welt; Keen Kaiser, König därf wat seng'n, Se mütten't uns ook erst vöärbreng'n. As Voader hät he ook regeert, Un nie sien Herz von uns afkehrt, He hät den Freeden uns bewoahrt, Un jeden Dreier gärn gespoart, Dät män sien Volk in gooder Roh Wörr ook hier sienes Lebens froh. As nu sien felig Enne kamm, Sien Soahn ’t Regeeren" up sick namm; Wat hemm wie uns to Am gefreut, Dät et ook hüüt noch Keenen reut, De ’t män uprichtig sehen will, Wo good sien Herz is un sien Will. 1 I. J. 1813. J. J. 1814. J. J. 1815. Im Jahre 1840. 7 He hät sick uns ook ganz hengeb'n, Mit uns to sterben un to leb'n; Wie söll'n äm nu nich angehör'n? Un loaten uns dörch Ann're stör'n? Wat kann woll bäter syn vöär All'n, As wenn sick Först un Volk gefall'n? De Hohenzollern hemm't von Oll'n All öähre Tiet dörch so geholl'n; Wat Eener öähr versproaken moal, Holl'n mußt he ’t, moakt' et äm ook Quoal; Un woll'n se't hier un doa nich dohn, Se kreegen ständig öähren Lohn. Wat se von Annern dänn gewollt, Was richtig ook bie öähr as Gold; Hier gult et jo von Anfang an: En Woort, en Woort, en Mann, en Mann; „En Jeden ’t Sienigte" to geb'n, Dät is jo just öähr Woahlspruch bläb'n. Gerechtigkeit un Kriegesmoth, Beharrlichkeit in Noth un Dood, Ook Freedensleew un Voadersinn, Wo kannst Du dät woll bäter finn'n? Wo sick mit Gottesforcht dät poart, Doa is sönn Huus ook woll bewoahrt. 8 Joa! joa! dät Hohenzollernhuus, Dät is un blift en Ehrenhuus; Drüm loat ick Friedrich Wilhelm leb'n, Den Gottes Gnoad uns jitzt gegeb'n: Wat He gefproaken as Sien Woort, Werd He ook holl'n an allen Oort. Was ist das für ein Mann, daß ihm Wind und Meer gehorsam ist? (Ev. Matth. 8, 23 ff. Verfaßt Anfangs Januar 1849.) As hier mit siene Jüngerschoar Noch unse Herr un Meister woar, Kamm he noah sien'n Gefall'n moal her, Un gung up't Galilä'sche Meer; He leggt sick nädder dänn un schleep, Derwiel dät Schipp up’t Woater leep. Ne Wiele gung et ook ganz good, Up't Schipp doa leed jo Keener Noth, Alleen as et so wieder föhrt, Werd All's mit eenmoal upgestört, 9 En Ungestüm störmt groot doaher, Un röhgt so up dät ganze Meex. Moal steeg dät Schipp wer weet wo hoch, Moal feel't wä, dåt et fast úmschlog; Et werd von Woater oft todeckt, As et in siene Noth fo steckt: Un as et nu will unnergoahn, All siene Jünger äm umstoahn. „Herr! help uns! wie verderben sünst; „Hier," schrei'n se, „wieken Minschenkünst." Doa steiht he up, bedräut den Wind, Doa süüselt et so sacht un lind Un kuum is män bekannt sien Will, Doa werd dät Meer all schwinne still. Se kieken äm verwunnert an, Un roopen: „Wat is dät vöär'n Mann, „Dät äm dät Meer un ook de Wind „So gliek nu all gehorsoam sind! Un rohig schiffen se mit äm, Se weeten, dät se'n bie sick hemm. Et gaff vöär uns ook moal ne Tiet, Wo't rohig was un oahne Striet; Wie satten ook ganz good un gär'n 10— In't Schipp mit unsen leewen Herrn, Doa kamm en grootet Ungestüm Im März, un kehrte Alles üm. Et bruust de Storm so höllisch her, Un wöhlt so up dät Lebensmeer, Dät Alle fast den Kopp verloar'n, As se sönn Schuckeln nu erfoahr'n; De Besten kreegen fast den Rest, Et stund jo Keener mehr recht fest. Derwiel dät hen un her so geiht, Doa is't, as of't Am nischt verschleit, De uns so lange good geföhrt, Un uns to leewen nie uphört; Fast sach et uut, as of he schleep, Wiel't Schipp dörch Wind un Wäder leep: As of he fehlt de Stüermann, De män dät Schipp regeeren kann. He oaber will dät män alleen, Dät se noch Alle letzt insehn, Dät oahne Am dät Ding nich geiht, Mit Am dät Voaderland besteiht. As nu de Storm män grötter wurr Ook't Wöhlen, Roasen un't Geknurr, 11 Dät Voaderland fast unnergung, Et All doch an to bangen fung: Letzt word et ook de Dümmsten kloar, Helpt he uns nich, waßt de Gefoahr. Wat Am denn ichtens män vertru't, Hät ständig up den König schu't, Un wat Am herzlich leew gehat, Dät namm vöär't Muul nu ook keen Blatt; „Herr! help uns! sünst verderben wie: So schrä'n se. He was all derbie. He hät uns ne Verfassung geb'n, Gott moak Am sööt doavöär sien Leb'n! Dät he sien' Fiende all beschämt, Un rohig moakt, wat sick gegrämt: As He bedräut den Storm un't Meer, Doa word et still, ganz still ümher. Joa! alle Minschen stoahn nu still, As se nu hören, wat He will, Un kieken sick verwunnert an, Doa glöwte jo keen Minsch fast dran: Wo schlecht hemm wie den König kennt, As wie de Narr'n sind noahgerönnt! Jitzt roopen se uut Eenen Mund, Un moaken't alle Minschen kund: 12 „Wat is uns' König vöär en Mann „Dät he sönn'n Storm beschwögen kann! „Wenn Am so Grootet möäglich is, „Is Gott mit Am, dät is gewiß! „Is Gott mit Am, sind wie mit Am, „Wie will'n keen'n ännern König hemm: „He föhrt uns dörch Gefoahr un Noth, „Wie hör'n Am an mit Good un Bloot; „He lewft vöär uns, sorgt vöär uns' Best, „Wie holl'n an Am, wie blieben fest!“ 18 Mein Vaterland. (Verfaßt im Februar 1849.) Mien Voaderland, mien Voaderland! Die hör' ick an mit Herz un Hand: O schriede furt up Diene Boahn! Loat fladdern Diene Siegesfoahn! Mien Voaderland mien Voaderland! Du allen Trüen wollbekannt! Ick bliebe früdig bie Die stoahn, Un müßt ick mit Die unnergoahn. Mien Voaderland, mien Voaderland! Lösch' uut! lösch' uut den Höllenbrand! Trett nädder düsse Nadderbrut! Wie hollen trülich bie Die unt. Mien Voaderland mien Voaderland! Schling' üm uns All' een Broderband! Dänn stoahn wie All' vöär eenen Mann, Geiht et mit Gott vöär'n König an. 14 Mien Voaderland mien Voaderland! Von'n Rhein bät an den Ostseestrand! O loat uns Alle ständig Dien, Loat uns ook Königs Frünne syn! Des Preußen Wunsch. (Verf. im August 1848.) Keem' upzund de olle Fritz Moal heraf von'n Himmelssitz, Glöw', he wörr' de Welt ümkehr'n, Un de Schreiers Mores lehr'n. Keem' he ook män ganz alleen, All dät Pack wär äm to kleen, Un de Keerls haar'n öähre Schand', Frie wär dänn dät Voaderland. Am was't ganze düütsche Riek, Am keen Kaiser, König gliek, Hät se jo to allerletzt, Afgemuckst un furtgehetzt. 15 Dät is jitzt en Hundsgeblaff, Eener lös't den Annern af, T is bald nich mehr uuttostoahn, So kann dät nich länger goahn. Wat will'n denn de Köters uns? Doa schandeert uns Hinz un Kunz; Eener blafft den Annern up, Un toletzt schleit Alles drup. Un dät lied'n wie von dät Pack? Moakt män 'n Lock in öähren Sack! Dänn löppt alle Schmeer heruut, Un ook mit öähr Muul is't uut. Wat hemm düsse Schreiers woll Vöär uns doahn un vöär uns' Woll? Hemm uns bloot geruggeneert, 'T Unnerste to boabenst kehrt. So könn'n wie nich mehr bestoahn, So mütt All's to Grunne goahn, So kann nischt nich mehr gedeihn, Keener sick sien's Lebens freu'n. Freeden will'n wie hemm in't Land, Eenigkeit in jeden Stand, Un Gerechtigkeit mütt syn, Sünsten schleit de Düwel drin. 16 Kannst Du sülwer nu nich koam, Wiel Du Dienen Sitz genoahm, Wo't vöäl bäter is as hie Oller Fritz, so höre mie. Schick uns eenen klooken Mann, De dät All's regeeren kann, De ’t in Ornung Alles brengt, Un't to Roh un Freeden lenkt. Stärk' uns unsen leewen Herrn, Dät de Keerls äm goar nix scheer'n, Stärk' äm siene Voaderhand, Dät he höllt dät Voaderland. Denn dät Pack is ganz to dull, In de Städ' is't ganz von vull, Keener will wat dohn, män hemm', Eener män den Annern kämm’. Leewer Gott, Du häst so lang Immer uns geholl'n de Stang, Schluut nich uut uns uut Dien Herz, Uns tum Segen moak den März. Moak uns frie von unse Noth, Giww uns ook dät däglich Brot, Loat uns All im Rieke Dien Die, wie sünst, befoahlen syn! 17 Unser König. (Verfaßt im November 1848.) Uns' König is en tapprer Mann, He moakt sick all de Sporen an, Schnallt sick den Säbel üm dät Lief, Un steiht so stramm, so stolt un stief, Sett't sick dänn up den Fedderhoot, Un stiggt up't Peerd; - nu werd et good. Uns' König is en broawer Mann, He kickt sick erst de Fiende an, Dänn nimmt he se sick uppet Koarn, Dät se ook bald sien' Macht erfoahr'n; Joa, moakt he sick erst eenmoal up, Dänn geiht et ook von boaben drup. Uns' König is en wieser Mann, De immer weet, of he't ook kann, De sick de Sach' erst öäberleggt, To rechter Tiet sien Woort dänn seggt; Dät Keener et noaher beduurt, Hät äm de Tiet to lang erst dnurt. 2 18 - Uns' König is en klooker Mann, He süht sick erst de Sachen an, Un weet he erst män, wo se stoahn, Dänn is he ook all up de Boahn; He kickt sick dänn nich lang erst üm, He geiht drup los, wat froagt he drüm! Uns' König, en gerechter Mann, Gift Jeden, wat he lieden kann; De Gooden is he immer good, De Bösen krieg'n de Schwärenoth; Un wer äm nich gehorken will, Den stoppt he’t Muul un moakt äm still. Uns' König is en gooder Mann, He nimmt sick sienes Volkes an, Vergitt ook nie de Armen nich, Un is to öähr barmherziglich; He weet, dät he up Tritt un Schritt Den leewen Gott vertreden mütt. Uns' König is en leewer Mann, Is fründlich gegen Jedermann; Kümmst Du to äm, he hört Die gärn Erwies't sick Die as gnäd'gen Herrn, Un sühst Du äm in't Ooge rin, Du müttst nu eenmoal good äm syn. 19 Uns' König is en grooter Mann, He föhlt, dät he oahn Gott nischt kann; Wiel he von Gott män All's will hemm, Is Gottes groote Gnoad mit äm He geiht mit Gott sien'n schwoaren Gang, Un Gott mit äm sien Lebelang. Joa tapper, broav un wies’ un klook Is he, gerecht, good, leew, groot ook; Wer hät sönn'n König so as wie? He koam moal her un wies' äm mie! Drüm will ick ook von Herzen gäru Am ehr'n as König un as Herrn. 2* 20 Die Rundschau. (Verfaßt im September 1848.) Wat dät bedrifft, mien leewer Mann Dät ick Am uut sall leggen, Wo't zund woll uutsüht üm un an, Dät lett sick schwoar so seggen; T is jo up't ganze Erdenrund Jitzt, glöw He’t män, ganz kunterbunt. Wo't uutsüht up de ganze Welt, Dät will He doch nich weeten? Woll ick dät seng'n, wo't is bestellt, Doa wörr' ick fehl oft scheeten: Et brummt woll Mäncher wat in'n Boart Von düt un dät, ’t hät doch nich Oart. Wenn wie män wüßten, wo’t hier steiht, Wie wüßten mehr, as good is, Et summt un brummt jo, wie ’t itzt geiht, Un lärmt noch mehr, as noth is: Kuum is et still an düssen Oort, Glieks hört man wä, dät ’t doa rumort. 21 Wat itzt se dohn in Oaferka, Wo noah wie vöär se roben, In Oasien un Amerika, Wo se noch letzt sick schroben, Wat in Neuholland se gedoahn, Dät scheert uns nix, dät loat'n wie goahn. Män wo bie uns hier werd dulleert, Geschrä'n, gepucht, geröbert, Gesengt, gebrennt, geruggeneert, Geschoat'n un rümgestöbert, Dät is all goar nich to beleb'n Hemm will'n se All, keen Minsch will geb'n. Dät Düllste von dät Dulle is: 'T is so in alle Lanne; Nix steiht mehr fest, nix is mehr wiß: Se weren All to Schanne. Wo man ook henhörkt, balgt man sick, Un liggt in d' Hoar sick fuustendick. Sönn Fru'nsminsch, wenn't ne Jumfer is, De hät ook öähre Mucken, Ne Olle erst hät öähre Riss, Nog kann de nie nich schlucken, Un geiht et de in'n Kopp moal rüm, Un goar in't Lief, dänn is't erst schlimm. 22 Nu hemm se in de School mie lehrt, Europa wär sönn Mäken, Up d' Koart, doa stünn se män verkehrt; So däh de Köster spräken: Dänn is't keen Wunner, wenn’t so steiht, Dät All's verkehrt hier bie uns geiht. Is't woahr nu, dät se'n Jumfer is, (Mientwegen will ick't lieden,) Ne olle is et dänn gewiß, Dät därf keen Minsch afstrieden, Ne reene? na! dät weet ick nich, Se hemm se Alle uppen Strich. „Von Kopp to Fööten!" heet et jo, So will'n wie't denn ook moaken, Beschrieben will dät Ding ick so Dörch alle Tung'n un Sproaken, Dät Am de Kopp ganz döämlich werd, He sülwst nich weet, steiht noch de Erd. Dät Boabenst von de Jumfer is Heet Portegal mit Noamen, Ne Huwe; na, un däs gewiß, Nu mütt dät Spoanien koamen, Dät moakt, (wo't Eenen doch bedrücht! Vöär de Tiet noch en good Gesicht. 28 Ick weet nich, wat He doavon höllt, Wenn Fru'ns dät Huus regeeren, Mie is't, hät He sick't Lief verköllt, As soll Am 'n Wief koreeren; Nä! wo't wat antofoaten gift, Doa deiht en Mann noth, doabie blift’t. Na! süht He! doa hemm Fru'ns ’t Regeer'n 'T sind twee unschull'ge Dinger, Doa deiht de Den, de Den koj'neer'n, Keen Mann süht up de Finger: Doa is't denn all mien Lew so west, Et spookt un rookt dörch't ganze Nest. In Frankriech, dät is öähre Brust, Doa möäg'n se gärne fräten, Dät is nu Am, wie mie bewußt, Man kann to vöäl ook äten: Un geiht dät Rülpsen erst moal an, Weet Keener, wo et ennen kann. Doa woll'n se nu en Insehn hoan, Se soll'n dät loaten blieben; Doa gung et los, de hemm sick schloan, Dät is nich to beschrieben: De König reet unt vöät dät Pack, Jitzt knufft un pufft se 'n Kaff=in=Sack.*) Anmerkung: Cavaignac. 24 Twee Arme hät sönn Minsch as wie, Een'n linken un een'n rechten; T was woll in England rohig nie, Doch deiht män Welschland fechten; Doa oaber geiht et ganz to dull, Von boaben is't bät unnen vull. De Midden will'n den Poapst woll hemm', He schried't män vöär to wenig, De Boaben will'n dät Ostriek kämm', De Unnern öähren König, Brummt zund un knurrt öähr Berg nich so, Up d’ Insel geiht ’t up Mordio. So wie et mit de Arme is, So is't ook dichte drunner, De links doa holl'n de König wiß, Rechts kreeg'n se sick moal unner, In Belgien un in't Neederland Is't handlich, ook in't Schweizerland. Is't Herz gesund, dänn schoadt't Am nix, Stiggt't Am ook moal to Koppe, Dänn helpt Am, Fründ, as wie der Blix, Glieks eene Hoffmannsdroppe: Pucht oaber dät to stark un luut, Kümmt woll en Schlag, un wupp! is't unt. 25 Dät Düütschland is dät Jumfernherz, Dät mütt wat Grootet sinnen, Unrohig is et allerwärts Kann sick noch goar nich finnen; Künn dät erst frie un früdig schloan, Würr' et ook woll de Jumfer goahn. Dät ook in sönnen Jumfernlief Noch Lung' un Leber sitten, mehr noch, werd oahn mien Bedriew He sülwst sick seng'n; denn midden Mank dät Gebeen, mank Kopp un Hals Doa liggt in'n Buuk jo't Annre alls. Dät Prüßen gung in Düütschland up, Doa word de Buuk noch vuller; In Posen gung et düchtig drup, In Ungern woll noch duller; De Pol'n, Krooat'n, Siebenbörg'n, Wer weet, ob de sick nich noch wörg'n?! De Hinnerst, dät is de Törkei, Doa dohn se mänchmoal brummen, De Griechen moak'n ook moal ’n Geschrei, Doch deiht et bald verstummen, Un knurrt un brummt et ook in't Lief, Et höllt sick doch noch handlich stief. 26 Wenn't mie in'n Buuk moal rümmer geiht, Dänn wärm' ick mie den Moagen, Mie dücht, wat sönnen Keerl good deiht, Würr' ook sönn Minsch behoagen; De hät sick bloot ne Schört vöärhang'n: Ob öähr dät helpt, sall mie verlang'n. Zund is et schlimmer noch geworr'n, Ganz kribblig word de Däne Um Schleswig=Holsteen hemm vöär Zorn Se knirscht män mit de Tähne: Un hemm se jo de Dänen schloan, De Ratzen sind up't Woater goahn. De Schweden keemen angeflitzt, To Hülp' ook de Norwegen; Jitzt werd jo Allens upgehitzt, Glieks will'n se Alls uutfegen; Män as man dacht, nu geiht et drup, Doa hört de Krieg geschwinne up. De Knee hemm se sick so gestärkt: Wer weet, of't so werd blieben? Dät oaber hemm se sick woll märkt, Se mütten't änners drieben: So blift et nich, dät werd schlimm, Kehr'n se dät Ding nich gänzlich üm. 27 Wat nu de Beene, Fründ, bedrifft, Un beede Fööt bät unnen, Doa kümmt woll'n Annrer, de beschrift, Wo Rußland is gesunnen; Dät blift jo Alls uns togedeckt, Wiel een Rock män dät Alls verstäkt. Bloot hinnen hangt sönn Schwanz noch dran, De werd towiel'n gelüftet, Dät hört sick sööt, ook suur moal an, So as et groade düftet; Doch is de Stank to groot ens west, Dänn blieb'n se schullig uns den Rest. Von unnen kamm de Kollra ook So mälig rupgetoagen; He kann sick denken, wat vöär'n Spook De Jumfer kreeg in'n Moagen! Dät fehlt öähr noch to öähre Loos, Nun gung't von unn'n un boaben los! Nu stell He moal dät Minsch sick vöär, As ick se Am beschräben! Dät kullert, bullert jo in öähr, Kuum hät se noch dät Leben: Wat dät sall wer'n! ick weet et nich, Mie deiht se leed ganz mörderlich. 37 28 Wenn nich de rechte Docter kümmt, Un deiht an'n Puls öähr föhlen Oähr nich verschrift, wat in se nimmt, Dät Bloot öähr aftoköhlen; Dänn helpt keen Huw', keen Schört, keen Rock, Dänn piept se woll upit letzte Lock. Ick denk, mien Fründ wie wünschen öähr, Dät se mag bald genesen; Et kümmt mie frielich mänchmoal vöär, As wär't mit öähr gewesen: Alleen wie stoahn in Gottes Hand, He sörg vöär öähr un unse Land. Wenn he dät Ding mit Macht angrippt, Hät't good mit uns beschloaten, Dänn kann, wenn ook dät Schipp moal wippt, De Storm et doch nich foaten; Loat He uns tru'n den grooten Mann, De Wind un Meer beschwögen kann! 29 Die National=Versammlung. (Verfaßt im November 1848.) Ick heb all lang mit miene Fru Rüm doctert un koreeret, Letzt werd man oaber ook ganz schu, Werd man so groff balbeeret: Wat hemm de Keerls öähr all verschräb'n! De hät öähr düt, de dät ingeb'n, Un kuum is Eener weggewest, Doa satt de Annre all in't Nest. Se namm et ook gedullig in, Wat will sönn Fru ook moaken? ’T was oft woll nich noah öähren Sinn, De wußten good to stroaken! En Jeder sprack et öähr so vöär; Verschräw' he wat, dät hülpe öähr, Jä! uut de Pull wär't noch nich runt, Dänn wär't all mit de Krankheit uut. Dät sind män Alles Löägen west, Dät is jo Alls so bläben; De Fru bleef ständig in öähr Nest, So vöäl se ook verschräben. 30. Ja! wenn ick sall uprichtig syn, Se kamm män immer wieder rin; Letzt wurr ick sülwer ook ganz dull, Up't Fenster stund jo Pull up Pull. Erst gung et öähr noch handlich good, As se noch nischt innoamen; Et schient, as wörr't öähr ook to'r Noth Oahn Medezin bekoamen: Nu frielich! ’t was up allen Fall Oähr good to Moth nich öäberall, Alleen dät was so wiet nich her, De linke Siet bloot schmerzte öähr. Toerst gung et noch immer an, Doa leet sick nich vöäl seggen; Ook wat gewennte se sick dran, Woll sick de Schmerz nich leggen: Alleen as se nu doato kümmt, Un Droppen öäber Droppen nimmt, Doa treckt von d' linke Siet de Schmerz Män höhger rup fast bät an't Herz. Dät word dänn mänchmoal ganz to schlimm, 'T was kuum noch antosehen; Ick dacht, gung't öähr in't Lief so rüm, Nu is't mit öähr geschehen. Wenn ick dänn ook tum Docter leep, Un schwinn to siene Künste greep, 31 Wat kunn ick doa woll bäters dohn? Unglücks genog haar ick so schon. Ick weet nich, wo se män to kamm, Word öähr nu wat verschräben, Dät se't von Jeden ook innamm, Un kost't öähr fast dät Leben: Ick glöw, dät kamm woll doavon her, Et steeg män mehr to Koppe öähr, Se muchte letzt ook kuum alleen, Wat öähr woll good wär, noch insehn. Kümmt nu de Krankheit erst an't Herz, Stiggt se ook hoch to Koppe, Dänn werd jo grötter män de Schmerz, Dänn helpt nich Drank,-nich Droppe: Geiht dänn de Oaden nich bald uut, Schmitt sick de Krankheit sülwst oft ruut; Drüm, dacht ick, wie will'n ’t moal afwoahr'n, Dänn könn'n wie Möh un Geld noch spoar’a. Wie hemm denn ook ganz lange woahrt, Et solle bäter weren; Hemm sünst ook woll de Möh nich spoart, Se kreeg män mehr Beschweren. Letzt säh'n wie uns denn Alle an, Un frog'n uns, wat dät weren kann; Alleen keen Minsch, de wußte Roath, Toletzt word ick ook ganz kasproat. 32 Doa is denn letzt en Docter koam'n, Ick mütt den Mann woll loaben, De sach se sick in Gottes Noam'n, Von unnen an båt boaben; De meint: „De Fru! de mütt up't Land, „Dät is jo Gott un d' Welt bekannt, „Wo’t goar to sehr unrohig is, „Doa werd en Kranker kränker wiß. „Wer so as de doanädder liggt, „De därf in d' Stadt nich blieben; „Wenn se de Dood nu unnerkriggt, „Dänn helpt uns keen Verschrieben: „Mit öähre Nerwen steiht et schlimm, T geiht öähr in't ganze Lief jo rüm, „Kriggt se uns hier moal'n grooten Schreck, „Dänn liggt se uns ook glieks in'n Dreck. „Dät kümmt jo hier ganz licht ens vöär, „Dät se moal rüm dulleeren; „Dänn gift et Lärm, ook Knuff mankher, „Wenn se so rüm regeeren: „Keem' nu sönn Klump noch goar erst her, „Un stellt' sick up hier vöär de Döär, „Gäw' et Spetoakel dänn vullup, „Ick glöw, se gůng’ uns groade drup. Doa gung ick denn to miene Fru, Un heb se vöäl gebäden: 33 „Doh mie et to Gefall'n doch nu, „Du häst so vöäl all läden: „Du sast jo män up't Land ruutgoahn, „Doa werd et mit die bäter stoahn, „Du sast män sehn, doa is et still „Doa werd et good - un ook ganz hill." Up d'eene Siet, doa woll se hen, Up d' ännre, woll se blieben; Moal lagg se still, moal ruckt se dänn, 'T is nich good to beschrieben: Ach Gott! et fatt mien armet Wief De Unroh goar to sehr in't Lief; De reet se hen un reet se her, Un hadde keene Gnoad mit öähr. Nu oaber word et erst recht schlimm, Ick sach't mit Angst un Beben; Moal schrä se los, schmeet sich moal rüm, Kunn sterben nich, nich leben: Dät was ne Noth! man glöwt et nich, Et was doch goar to lich" xpos="ADJ">jämmerlich! Wat deiht man, geiht et Eenen so, In siene Angst denn nu derto? - Oähr Tostand röhgt noch Annre up, T geiht Vöäle noch to Herzen; Jä! Mänche feelen súlwst doadrup, To linnern öähre Schmerzen, 34 Un meinten, wenn se sülwer keem'n, Un öährer orndlich sick annehm'n, Dänn würr et mit öähr bäter goahn, Un et nich so vertwiefelt stoahn. De Docter oaber hät geseggt, De Roh wär öähr dät Beste; He hät et streng mie upgeleggt: „Dät holl He jo hůbsch feste, „Meint Eener et ook noch so good, „He brengt öähr män noch gröttre Noth: „Loat He jo Keenen jitzt to öähr, „Un wenn et sülwst de Düwel wär!" Twee oaber haar'n ’t sick vöärgenoam, Se woll'n et doch versööken; De sind denn, Gott weet wo, herkoam, In Still'n öähr wat to reeken: Dät solle bäter woll anschloan, Alleen se sind doch ook bald goahn, Se säh'n se an, namm'n öähren Paß, Un mit öähr bleef et, as et was. De Eene haar den Rapps nu goar, Dörch Sümpartie to heelen: Ick glöw, dät dät sönn Rappschoart woar, Ick mag nischt mit äm deelen; De spöälte keen uprichtig Spöäl, He wußt de Annern goar to vöäl! 35 Wer Annern goode Lehren gift, De kiek män erst, wo he’t bedrift. He sä, dät he et good verstünn, So annen Puls to föhlen, Dät he hier ook woll wat upfünn, Dät heete Bloot to köhlen: He wörr, so vöäl as ick vernoam'n, As Freedensboade wädder koam'n. - De Keerl sach mie män nich noah uut, He haar woll bloot 'ne groote Schnuut. De Annre was en Baß=von=Mann, De däh mie good gefallen; De sach se sick ganz rohig an, Un sprack ook gued to Allenz He meint: „Et is woll frielich schlimm, „Alleen scheert Ju to vöäl nich drüm! „Werd't ook mit öähr woll gliek nich good, „To groot is doch noch nich de Noth. „Et werd woll'n bitschen langsoam goahn, „Man mütt et sacht afwoahren; „Bliewft män bie Juen Docter stoahn, „De werd se woll bewoahren. „Kümmt se in d' reene Luft herunt, „Doa geiht öähr nich de Oaden uut, „Un werd se frie hier von de Haft, „Kriggt se in de Knoaken Kraft." 36 Drüm is't ook woll dät Allerbest, Se mütt sick moal drin finnen, Wie trecken ruut män uut dät Nest, Wat will'n wie uns besinnen? Hier is et doch män immer so Doa buuten hät se goode Roh, Doa is de Luft gesund un reen, Doa könn'n wie’t dänn ganz sacht afsehn. Von Gottes Guaden. (Verfaßt im November 1848.) Von Gottes Gnoaden bin ick doch Dät, wat ick bin un bliewf't ook noch, Un woll'n ’t ook Vöäle hinnerdrieb'n, Von Gottes Gnoaden wer ick't blieb'n. Hollt, Lüüde! dät moal wiß un fest, Ick bin 'n ganz schlechter Keerl gewest, Ick heb so vöäle Minschen schunn'n, Mie nich an Gott un Recht gebunn'n. 37 Et leet sick vöäl doavon vertell'n; Ick will Ju dät män noch vermell'n, Ick heb so Schlimmet vöärgenoam, Letzt bin ick up d' Galeeren koam. Doa oaber bin ick in mie goahn, Un heb mit Gott mien' Tiet untstoahn, Un was ick erst en Schinnerknecht, Gott hulp mie letzt doch torecht. Jitzt, dät is Gott un d' Welt bekannt, Jitzt heb ick Huus un Hof un Land, Ook eene Fru, un de is good, Un Kinner nog, as Melk un Bloot. Ick bin nu nich so döämelich, Dät heb ick doch dörch mie woll nich? Nä! doabie blieb ick feste stoahn: Dät hät bloot Gottes Gnoade doahn. Helpt sönnen Keerl, as mie, nu Gott, Un moakt all miene Fiend' tum Spott, Wat werd he nich den König dohn! De is von Gottes Gnoaden schon. Am werd ook Gottes Gnoad biestoahn, Dät Alles noch werd good uutschloan; Dät, Lüüde! is un blift mien Sinn, Von Gottes Gnoaden mütt he syn. 38 „Von Gottes Gnoaden mükt He syn!" So reepen All nu hinnerdrin, Un schwinn sind se doabie un schrieb'n: „Von Gottes Gnoaden mücht He blieb'n!“ Gebet für den König. Am 29. November 1848. Ick heb vöär unsen leewen Herrn, Die oft all, Gott, gebäden; Du sühst et jo ook goar to gärn, Un häst et woll geläden. Un heb ick Am an't Herz Die leggt, Du häst mie ook erhöret; Häst frielich mie in Angst ook brächt, Haarst Du Am wat inröhret. Alleen Du moaktest et good, Am gaff jo Diene Gnoade, Blift de Am män, dänn hät't nich Noth, Dänn deiht Am Keener Schonde. 39 Hemm ook de ollen Schinnerknecht' Am lästert un schandeeret, Du häst Am doch sien goodet Recht Erholl'n un Am geehret. Hüüt oaber heb ick't Herz so vull, Ick mütt et Die uutschütten, Ick glöw, et wörr ook janz to dull, Hörst Du nich miene Bidden. Giff Am en Herz, recht wies' un warm, Vull Königes=Gedanken, Ook tappern Moth un starken Arm, Un loat Sien Volk nich wanken! Giff Am noah Diene Voadergnoad Ook Deener, trü' un feste, De ständig weeten gooden Roath, Wat Am un uns dät Beste. Erholl Am en getrostet Herz Un giff Am doato Segen, Dät Am Sien Volk, noah Sienen Schmerz, In Leewe kümmt entgegen. Erholl Am Siene goode Fru, Se is Am goar to nödig, Was fief un twintig Joahr all nu, In Leew Am jo erbödig. 40 Joa, leewer Gott, Du werst et dohn, Werst Die nich lang bedenken; Nich woahr? Du blifst Sien Schild un Lohn, Un werst de Keerls nischt schenken? - Die Verfassung vom 5. Dezember 1848. (Verfaßt im Dezember 1848.) Wo ick up hofft in mienen Herzen, Dät hemm wie nu, un oahne Schmerzen, Woran so Vöäl ümsünst gekoakt, Hät d' König nu alleen gemoakt. De Keerls hemm doa so lang gesäten, Geschrä'n un ’t groote Muul upräten; Ick bliebe ständig doabie stoahn: Wat kamm an't Licht? wat hemm se doahn? Doa hät män Eener'n Ännern bäten, Joa Eener'n Ännern fast upfräten, Letzt hemm se sick denn ook vertär't; So as man schmeert, man jo ook föährt. 41 Dät fund sick erst män ganz allmälig, Letzt wurr'n se borst'ger dänn un wählig; Et schmeckte öähr dät Aten good, An Geld! doa leed jo Keener Noth. Is öähr noch wat in'n Weg sünst koamen, Dät hemm se ook ganz gärn mitnoamen; Mie sülwst is dät in d' Stadt passeert, Doa heb ick se ook kennen lehrt. Letzt bin ick moal heringefoahren, Un haar to'n Kist dät Strick verloaren, Ook Pinnen fehlten mie derto; Dät döägt up d' Post nich, brengt man’t so. Uns' Preestern haar se mie mitgeben, De haar an öähre Söähn' geschräben; „Is ook de Post, seggt se, wat wiet, „Brengt se män hen to rechter Tiet!" Doa roop ick schwinn noah miene Frünne, Of Eener wo, wat noth wär, fünne: Doa kümmt ook all to mie en Mann, De sach sick erst sien Sackuhr an. Dänn moakt he schwinn sick an de Kiste, As of he Alls ganz good all wüßte, Schleit Pinnen rin, binnt fest se to, Un geiht mit af: dät gung män so. 42 Ick mußt mit äm doch dröäber spräken, Worüm he noah de Uhr haar käken. „Nu!" seggte dänn de goode Mann, „Um näg'n Uhr geiht de Sitzung an. „Doa därf ick nich as Linker fehlen, „Sünst würr'n mie d' Annern good ankehlen; „Alleen ick goah den Weg jo lang, „Doa doh ick gärn noch düssen Gang." Dät hemm de Keerls sick män vöärnoamen, Dät se to vöäle Geller koamen; Je länger nu de Sache duur't, Je düller weren wie beluur’t. Doa is et män erst bie versehen, Un drüm is't Unglück ook geschehen, Dät se öähr hemm glieks togeseggt: „Dree Doahler wer'n Ju uutgebrächt. Erst kunn sick Mäncher nich drin sinnen, Un mußt sick up sien Glück besinnen; As öähr dree Doahler dänn geschmeckt, Hemm se män noch noah mehr geleckt. Dät soll öähr länger good noch schmecken, Drüm dähn se alle Lüüd' afschrecken; Et soll bie öähr alleene stoahn, Wo’t soll mit de Verfassung goahn. 43 Doa hemm se düt un dät androagen, Dät se män reden künn'n un froagen; „Dät is ganz dringend!" heet et dänn: So gung een Dag noah'n ännern hen. Of se dät dåhden, wat se söllen, Of, wat se moakten, künne gellen, Dät gung se wieder jo nischt an, Dree Doahler kreeg jo doch de Mann! Dät hät mie glieks all nich gefallen, word schlimmer jo ook män mit Allen, Se sähn; „Je wen’ger wie hier dohn, „Je grötter werd jo unse Lohn." Drüm hemm se Wööre nog gesproaken, Dät se d' Verfassung män nich moaken! Drüm hemm se Alles upgeregt, Un Vöälen noch de Köpp verdrehgt. Nimmt man sick doagwies an de Lüüde Gelt dät Gesetz jo oahn Gestriebe: „So as de Arbeit, is de Lohn", Vöäl kriegen de, de vöäl ook dohn. Man deiht dät ook woll so inrichten, Sünst föhr'n se Eenen in de Fichten, Den besten Lohn, den kriggt de af, De sick de gröttste Möhe gaff. 44 So haar'n se't ook mit öähr söll'n moaken, Dänn haar'n se nich so vöäl gesproaken, Dänn haar'n se ook wat vöär sick bracht, Un sick beielt mit ganzer Macht. Alleen sall't Geld tum Fliet bloot twingen, Werd uns nich groad vöäl Goods gelingen; Wen oaber’t Herz to d' Arbeit drift, Ook oahne Geld woll Goodes stift. Drüm kunn öähr Werk ook nich geroaden, Se dähn uns män den gröttsten Schoaden, Se hemm dät ganze Land gegnält, Wiel öähr en Herz vull Leewe fehlt. Wat hemm se sick üm't Volk gescheeret! Word öähr män Geld up Geld bescheeret; Letzt goahn up eenen Dag se hen, Vöär drüttig hoal'n se't Geld sick dänn. Wie sind doch ook woll keene Narren, Dät se vöär nischt so't Geld inscharren; De Keerls sind doabie noch nich fuul, Un hemm all dät gröttste Muul. Drüm will'n wie Gott von Herzen danken Vöär unses Königes Gedanken, Vöär siene Wiesheit, Leew' un Macht, Dät he dät groote Werk vullbracht. 45 Von äm, den wie ook nischt gegeben, Is sönn Verfassung nädderschräben, Dät Keenen in de ganze Welt Woll keene so as de gefällt. „Haar to Sien Volk he ehr män sproaken!" Dät leet sick woll nich ehr so moaken: Sülwst as de Heiland is gekoam, Hemm äm jo Vöäl nich angenoam. Drüm mütt ick mienen König loaben, He hät erst doa sien' Stimm' erhoaben, As Alle säh'n, he is de Mann, De uns alleen noch helpen kann. He hulp; un Alle stoahn verwunnert, Dät he so Alls glieks nädderdunnert Joa, unse König is de Mann, De ook den Storm beschwögen kann! -- 46 Säbelregiment oder Pöbelregiment? Gespräch. (Verf. im Dezbr. 1848.) Bist Du woll moal Saldoat gewest? Du kammst woll ruut nich uut dät Nest, Häst Die woll nich de Welt besehn, Wat hinner d' Berg' vöär Ding' geschehn? „Wer seggt Die dät? So groad as Du, „Holl' ick mie frielich nich mehr nu; „Ick goah wat krumm all un wat scheef, „Mie sind Saldoaten doch noch leew. Dänn segg mie moal, wat vöär Dien Deel, Am besten Die upzund gefeel, Haar'n wie en Säbel=Regiment, Haar'n wie goar'n Pöbel=Regiment? „Uns' Regiment, wo ick heb stoahn, „Hät mit de Säbels good drinschloan; „Wo wie sind öäber se gekoam, „Hemm schwinn de Fiende Afschied noahm.“ 47 Wie hemm öähr ook nischt Leews gedoahn, Wo wie sind up öähr losgegoahn; Hemm sick de Fiende wo gesett't, Hemm wie öähr immer ens versett't. „Haar't Regiment sick moal upstellt, „Kamm dänn de Fiend ook angeprellt, „Wie heeben düchtig up öähr in; „Se moakten furt, - un dät ganz schwinn. Kamm't Regiment mit Säbels an, Doa stört'te Alles Mann vöär Mann, Wat unse Säbels nich erwischt, Word als Gefangner upgesischt. „Sind wie so stolt dänn upmarscheert, „Un hemm de Fiende Mores lehrt, „Dänn wies't et sick noah jeden Sieg, „De Ornung moakt uns stark in'n Krieg. Good is en Säbelregiment, Wenn wo en blood'ger Krieg losbrennt; Wenn wo de goode Ornung wiekt, Werd nich ümfünst sönn Säbel striekt. „Dät denk ick ook; wer tähmt sönn'n Schuft, „Wenn he nu Lüüde knufft un pufft? „De nich Gesetz, nich Ornung will'n, „De müchten öähren Moth män still'n." 48 Nu oaber! ’n Pöbelregiment! Häst Du dät ook woll all gekennt? - Doa is de Pöbel, de regeert, Von Säbels werd doa nischt gespört! „Doa hät woll Jeder eenen Stock, „Un Jeder sienen eegnen Rock? „Dät süht gewiß ganz poplich uut „Treckt to d' Paroad' sönn Schwarm heruut!“ Nu woll! se hemm doch öähren Will'n! Se könn'n sick jo ook wat inbill'n! Je wen'ger se nu'n Annrer ehrt, Je eher wer'n de Keerls verkehrt. „Dänn schloan de Keerls ook woll glieks to? „Mit Drupschloan, doa rejeer’n se jo; „Kümmt öähr dät Doodschloan män nich in! „Sünst mücht et woll up't Schlimmste syn." Se hemm de Frieheit jitzt to All'n, Se dohn ook, wat öähr deiht gefall'n; Un wat öähr nich gefällt, mütt furt, So lang werd jo geputscht un purrt. „Doa is man ständig jo geploagt, „Un as sönn armet Reh gejoagt, „Weet nich, geiht man to Roh to Nacht, „Of nich ne Katzmusik werd bracht." 49 Bleef't bie d' Musik, dänn güng't noch an! Se moaken sick an't Huus ook ran, Se plünnern ’t uut, hemm ook all Strick, Un bräken gärne Eenen ’t Gnick. „Kotz Himmeldusend Zapperment! „Dät is en Pöbelregiment? „Doa schleit jo sülwst de Důwel drin! „Wo könn'n de Keerls sönn Schufte syn?" Wo nich Gesetz, nich Ornung is, Doa kümmt ook Mord un Doodschlag wiß, Un immer kümmt toerst de ran, De sick erwies't as broawer Mann. „Joa! joa! Den breng'n se erst affied; „Sünst is't vöärbie mit öähre Tiet. „Nä! leewer'n Säbelregiment „Doch, as sönn Pöbelregiment." Regeert de Säbel ook wat scharp, Un schmeckt he Mänchen woll wat sarp, Haut he ook to, he schůtzt doch ook, Moakt uns en Schuft wo Schmook un Spook. „Dät is ook woahr; wär'n Alle good, „Haar't mit de Frieheit keene Noth; „Hemm Schufte oaber dät Regeer'n, „Mag Gott in Gnoad'n sick to uns kehr'n!" 50 Der König soll leben! (Verfaßt im Dezember 1848.) De König sall leben! Juchheißa! juchhe! Ick mütt äm erheben: Wer däh et nich? he? Ick ehre den König, he ehret ook mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. De König sall leben! Juchheißa! juchhe! Dät Herz Am to geben, Dät freuet mie je. Ick leewe den König, he leewet ook mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. De König sall leben! Juchheißa! juchhe! De Luft sall män beben! Sünst dåh et uns weh. Ick true den König, he tru't jo ook mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. 51 De König sall leben! Juchheißa! juchhe! Ick rank mie as Reben An Am in de Höh. Ick hoff up den König, he hofft jo up mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. De König sall leben Juchheißa juchhe! Am höret mien Streben, Mien Woll un mien Weh. He sorget as Voader, as König vöär mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. De König sall leben! Juchheißa! juchhe! Un will He mien Leben, Ick segg vok nich: ne! Am höret mien Alles, nischt höret mehr mie; Mien König sall leben! doa blieb' ick doabie. 52 Mit Gott für König und Vaterland. (Verfaßt im Mai 1849.) Kumm her, mien Soahn, o mien leewer Soahn, Du sast all morgen noah Potsdam goahn! Doa woahnt Dien König; an Am holl fest! De Prüß'sche Trü' is doch ’t Allerbest. Du bleefst woll gärn noch bie Diene Oll'n, Wie haar'n ganz gärn Die ook noch beholl'n; Alleen wie stoahn, dät is jo bekannt, Mit Gott vöär König un Voaderland. Sühst Du den König, dänn nick Am to, Un weß so recht moal von Herzen froh! Dät is en König, as he mütt syn, Schluut Am recht deep innet Herz Die rin! Du bist en Keerl jo ook as en Duus, Woarst good as Soahn hier in't ganze Huus; Du steihst ook wiß in Dien Ehrenstand Mit Gott vöär König un Voaderland. 53 - En Schuft, de König un Volk verlett, Schandeert un ständig sick wäddersett't; Wer Gott un Ollern un't Land hät leew, Ook sienen König getrü verbleef. In Gottes Noamen drüm goah Du hen, Dät sy Dien Woahlspruch båt an Dien Enn: Ick stried' as Prüße mit Herz un Hand Mit Gott vöär König un Voaderland. Un geiht et dänn in de Schlacht hennin, Stoah wiß, mien Soahn, un weß hinnerdrin! Un will'n de Fiende Ju Platz nich moak'n, frisch drup geschloan män up Bräm un Knoak'n! Un nimmt Die Gott in getrüe Hoot, Un helpt, mien Soahn, Die dörch Noth un Dood, Dänn lewst un sterwst Du in jeden Stand Mit Gott vöär König un Voaderland. - 54 Die Preßfreiheit. (Verfaßt im November 1848.) Fru, lang' mie moal den Kohfoot her! Dät is nich mehr to lieden, Dät geiht all de Krüz un Quer Von alle beede Sieden; Hier koam'n de Schwiene uns up't Feld, Doa fritt dät Wild, wat ’t Tüg män höllt. Künnst Du moal unse Knollen sehn, Wat doa is ruutgewöhlet, Wo sick up't Feld de Hirsch' un Rehn Oähr Möthken hemm geköhlet; Du sä'st gewiß to Dienen Oll'n: Nä! Mann, dät is nich uuttoholl'n. Den Eddelmann hemm se et letzt Ganz driest un scharp geheeten, Werd up sien Wild nich bäter hetzt, Dänn wer'n se sülwst et scheeten; Un wat dänn is vöär Schoaden doahn, Doavöär mütt he alleen instoahn. 55 De Keerls, de hören oaber nich, Se loaten ’t leewer schlieken, Moal schimpen se ganz lästerlich, Dänn loaten se't strieken: Ick glöw, de Förster is sönn Hund, De sprickt äm ook män bloot to'm Mund. T is frielich woll sien gröttster Schoad, Werd All's nu rungeschoaten, Alleen man werd ook ganz kasproat, Dohn se uns so anfoaten: Se hemm uns ook to groff bedöhrt, Un lang' nog bie de Näs rümföhrt. Sönn Grönrock is ook en Hallunk, Kann he nen Bu'rn beluuren, Am kann't, reekt he moal up den Schlunk, Ook nie nich lang' nog duuren: Kann he män ichts wat up uns finn'n, He deiht nischt Leewers, as uns schinn'n. Ick heb äm oaber good anföhrt, Dumm loat ick mie nich moaken, Sönn Supp', as ick äm ingeröhrt, Mütt he erst lehren koaken; He kaut all lang', he kriggt ’t nich klein, ’T werd åm ook nich von Himmel schnei'n. 56 As ick in't Fröhjoahr ruuter tog, Up unse Feld to plögen, Satt ick bie't Fröhstück uppen Plog, Un leet et mie genögen: Doa sach ick uppen Eickboomtack'n En Nest, to hoch nich groade, hack'n. Ick kreep herup, ick glitschte uut, Un denk Die! feel herunner; Ick föhlte woll, mie bloodt' de Schnuut, Doch namm mie dät män Wunner, As ick mie nu noahgroad besunn, Dät ick ook goar nischt sehen kunn. De Eickboom is ganz holl gewest, Doa bin ick rin gekegelt, Et heel ganz hart, dät uut dät Nest Ick kamm ruutgesegelt; Doch as ick erst buuten was, Dacht ick: „Dät is en gooder Paß. Schwinn leep ick nu noah Huuse hen, Un hoalt mie Soag' un Fiele, Häst nich gesehn, doa soagt' ick dänn Nich vöär de lange Wiele; Un eh ick ’t dacht, up Knall un Fall, Haar ick en Schillerhuus ook all. 57 Doa heb ick dänn mänch' eene Nucht Dät vöäle Wild beluuret Mie hät, bät ick wat upgebracht, De Tiet nie lang nich duuret De Förster hät sick afgeschunn'n, Gefloocht, geschwoar'n un doch nischt funn'n. Dät Schillerhuus heb ick so moakt, Dät ’t Keener weet to finnen, Will ick moal rin, werd ’t upgehoakt, Will ick, kann ick verschwinnen, Vöäruut, wenn d' Luft nich reene is, Un d' Förster denkt, he hät mie wiß. Hät de dänn moal nen Knall gehört, Un kümmt dänn angebörstet, Nä! dät is doch ganz unerhört, Wat he noah Rache dörstet Köhlt' he an mie moal sienen Moth, Ick glöw’, he schlög’ mie muusedood. Sönn Rackern, Floochen un Schandeern, Dät lett sick nich vertellen; Letzt däh he sülwst bie't Ummekehr'n, Ick satt in'n Boom, mie mellen, Wat he mie dåh, kreeg he mie moal; Ick dacht: „Dät Die de Düwel hoal!" 58 De Eddelmann kamm ook geprescht, Dät Fell mie to versoahlen, Haar'n se mie dät Moal wat uutlöscht, Ick haar ’t müßt good beioalen: Letzt sungen se öähr ollet Lied, Un spracken von de jitzge Tiet. De Eddelmann hät dänn vertellt, Dät se de Stür'n un Goaben Jitzt afdohn will'n un ook vermellt, He künn dät goar nich loaben; Wer weet, wat mehr noch wörr vöärnoam, Jitzt wär ook Preßfrieheit all koam. „Preßfrieheit!" dacht ick, dät wär good, Dänn woll'n wie se woll kriegen, Dänn haar et mit uns keene Noth, Dänn soll'n se sick woll schmiegen. Tum Glück sind se dänn wieder goahn, Ick heb mie sacht noah Huuse schloan. Dät gung mie nu in'n Kopp herüm, Dät, dacht ick, müttst du weeten. Ick gung noah d' Stadt un froagte drüm, Of 't Preßfrieheit soll heeten: „Preßfrieheit," seggten Vöäl in d' Stadt, „Hemm wie jo’n ganze Wiel all hat." 59 Drüm heet et jitzt: „Worst wädder Worst!" So sind wie All gesunnen, Werd ichtens wo uut siene Forst Bie uns en Schwien gefunnen, Wie scheeten et ganz hielig dood, Keem He, He kreeg de Schwärenoth. Hät uns de Eddelmann gepreßt, Nu pressen wie äm wädder, Hät he uns sünst den Text gelest, Nu koam'n wie äm up't Lädder: Wie will'n moal sehn, wer't bäter kann, En Buer oder 'n Eddelmann! 60 Die Steuerzahlung. (Verfaßt im November 1848.) Gemeende! ’t fehlt doch Keener hüüt? Ick will Ju moal wat seggen; So as't mie in de Welt uutsüht, Wer'n se uns nischt upleggen: Ick glöw, dät se tofreeden sind, Wenn man sick mit sien Geld infinnt. Et heet woll zund, ’t werd Mänch's uphör'n, Se wer'n uns Stü'rn erloaten, Ick würr't ook änners gärn upföhrn, Wär't änners all beschloaten; Alleen dät sehn Ii sülwer in, Doa kann ick Ju to Will'n nich syn. Ick denk, so as wie't jitzt gedoahn, So will'n wie't ook noch moaken; Sall et dänn künftig änners goahn, Werd mie ’t ook woll gestoaken: Dänn holl'n wie ook geschwinne au, Un Jeder toalt, so vöäl he kann. 61 De Ornung deiht de Welt regeer'n, Un mütt se ook regeeren; Wie könn'n doch nich de Welt ümkehr'n, Un gröttre Herren lehren! Hemm wie uns' Schulligkeit gedoahn, Dänn mag et ook, as Gott will, goahn. „Gevadder Schulte! dät is good, „So as Du häst gesprogken, „Et haar ook wieder keene Noth, „Wenn wie't, as Du wist, moaken: „Alleen ick seh dät goar nich in, „Dät nu dåt groad ook so můtt syn. „Ick heb von Vöäle all gehört, „'T werd Jeder ook befinnen, „Se wär'n all lang' nog angeföhrt, „Nu würr'n se sick besinnen: „Den Amtmann, sä'n se, gäb'n se nischt, „De haar dähr d' Oogen nog uutwischt. „Un wär' et vöäl un müßt' et syn, „Woll'n se de Hälft' äm toalen, „Dät, düchte öähr noah öähren Sinn, „Künn he sick von öähr hoalen: „Drüm schloag ick Ju un'n Schulten vöär, „Wie geben män de Hälfte dähr. 62 Sönn Vöärschlag is nich dumm gewest, De mußt öähr woll gefallen; „Dät," schrä'n se glieks, „dät is ook ’t Best, „Joa! dät gefällt uns Allen: „Wat söll'n wie ook dät Ganze geb'n, „Bie d' Hälfte lett't sick bäter leb'n. „„Dät Halwe, mein'n Ii, will'n Ii toal'n? „„Dät Halwe öähr noch schenken? „„Ick heb,"" sprack Wulf, „„mien Geld nich stoahl'n, „Doa wer ick nich an denken. „„Wat hemm se vöär uns' Geld denn doahn? „„Hemm se nich All's hier loaten goahn? „Of noch so vöäl gestüert werd, „„As jitzund is gegeben, „„Vöäruut, werd nich so vöäl vertär't, „„Ook nich so vöäl geschräben: „Dät froagt sick noch, dát glöw ick nich, Stich. „„Dänn höllt 't ook mit öähr Stür nich „„Et gifft jo nog all hier un doa, „De will'n ook goar nischt geben, „„Et dohn sick jo all wiet un noah, „Doawädder Vöäl erheben: „„Drüm schloag ick Ju un'n Schulten vöär, "A „„Wie geben düt Moal gogr nischt öähr 63 De Vöärschlag is noch bäter west, Doa schmunzelten se Alle; „Dät is ook," schrä'n se, „'t Allerbest „Süss hemm se uns in d' Falle; „Wat De erst eenmoal hemm genoam, „Werd nich rin in'n Büdel koam!" „„Wat!"" schreech de Jüngst', „„up unse Siet „„Hät't nie nich fehlt an Goghn, „Wie hemm betoalt ganz lange Tiet, „Doa mütt uns' Fiend uns loaben; „Un hät de Schult wat uutgeschräb'n, „„Hät Jeder ’t Sienigte gegeb'n. „Wer arbeit't, is sien Lohn ook werth, „So deiht de Schrift uns lehren; „„Hier geiht jo Alles män verkehrt, „Wie mütten ’t moal ümkehren: „Hemm wie de Oberkeit ernährt, „„Is't billig, dät se uns bescheert. „Wie hemm vöär alle unse Geld „„Jitzt ook noch nischt gekrägen, „„Se hät verlangt, wat öähr gefällt, „„Uns' Büdel uuttofegen; „Dät Geben was up unse Siet, „„To geb'n is nu an öähr de Tiet. 64 „„Drüm, Frünne, is mien Roath de best, „Se sall'n nu uns wat toalen, „Ick denk, stoahn wie män wiß un fest, „Uns sall keen Düwel hoalen; „Wie will'n moal sehn, wer uns wat deiht, „„Dohn wie män süss uns' Schulligkeit!"“ De Vöärschlag is de allerbest, Doa lacht öähr ’t Herz im Liewe; En Jeder heel sien'n Büdel fest, Un sprack tum Schulten: „Schriewe, „Se hemm de Stü'rn so lang indräb'n, „Se söll'n uns nu wat wädder geb'n." „„Gemeende!"" sprack de Schulte drup, „„Doato kann ick nischt seggen; „„Ick legg Ju keene Goaben up, „„Ick därf ook keen' upleggen: „Of dät werd goahn, as Ji't anfang'n, „Dät sall mie doch alleen verlang'n!"" 65 Der Vorschlag. (Verfaßt im November 1848.) Gevadderslünde! koamt män ran! Wie sind hüüt ganz alleene; Et geiht dät bloot uns Bu're an, Wat soll doa ’t ganz Gemeene! Ii weeten, wo't jitzunder is Mit unse kleene Lüüde; Wie Bu're holl'n woll stief un wiß, Doa gift et keen Gestriede. Breng' ick wat vöär, Ii seggen nischt, Ii toal'n, so as ’t geschräben; Würr De nich öäber't Muul gewischt, Dät wär nich to beleben. Koam wie dänn Alle moal tosamm, Un gift et wat to toalen, Doa röhgt sick jeder Luusekamm, As würr' äm ’t Geld gestoahlen. 66 Wie, mein'n se, hemm de Schüne vull, Wie könn'n woll licht wat geben, Vöär öähr doa würr’ et jitzt to dull, Se hädden kuum dät Leben! Nu kickt moal öähre Fruens an, Goahn de ens wo to Dööpe! Wer sönnen Stoat sick köpen kann, De hät ook wiß noch Knööpe! Hemm wie nich ’t Schoolhuus grötter baut? Wer hät de meisten Kinner? Von uns, wenn ’t noch so vöäl uuthaut, Geiht kunm de Hälft' herinner. Un kümmt et to ’t Betoalen dänn, Doa will keen Minsch wat geben, Se brächten ’t gärne noch doahen, ’T würr män von uns indräben. Dät sehn Ii nu woll sülwer in, So kann dät Ding nich blieben; Mie kamm nu doa wat innen Sinn, Dät will ick Ju beschrieben. Ii könn'n Ju dänn dät öäberleng'n Un Jue Meinung seggen; Wo Eener weet wat vöärtobreng'n, Kann he ’t uns jo uutleggen. 67 Ii hemm doch All' de Schrift gelest, As ’t in Egypten koamen, Wo König Foaro hät up ’t Best De Juden sick vöärnoamen. Wo he se hät mit Arbeit ploagt, Un öähr to dohn gegeben, Wo Keenen dät an't Herze noagt, Un se män mehr sick heben. Wo sick dät Volk hät grülich mehrt, He sülwst hät Forcht gekrägen; Dät kamm, he moakt et män verkehrt, Drüm bracht et keenen Segen. Haar he öähr keene Arbeit geb'n, Dänn wurr'n se nich so wählig, Dänn kunn he ook gerohig leb'n, Versoop ook nich so schmälig. Wie sehn ’t hüüt Doags jo in de Stadt: Wer moakt dät gröttst Spetoakel? De d' meiste Arbeit hemm gehat, Dät is dät düllste Toakel. Doa heb ick dänn bie mie gedacht, Wie will'n dät änners moaken, Wie wer'n sünst hielig uutgelacht, Hemm wie wo wat verbroaken. 6* 68 Wie geb'n öähr keene Arbeit nich! Loat ’t se sick män wat söken! Schandeern se uns ook lästerlich, Se möägen ’t sick versöken! Gefällt et öähr dänn hier nich mehr, Dänn wer'n se woll ruuttrecken; Wie wer'n uns nich noah öähr so sehr, As Foaro d' Hälf' uutrecken. Kamm he in't roode Meer drüm üm, Wie blieben gärn to Huuse, Wie scheer'n uns jo den Düwel drüm, Dänn sind wie los de Muuse: De fratten doch män von uns' Fett, Un gungen immer wieder: Dänn schlöppt man rohig in’t Bedd, Un hät nich so vöäl Nieder. Wie hemm de Frieheit jitzt erholl'n, Uns kann keen Minsch wat seggen, Un, wenn wie Preßfrieheit beholl'n, Will'n wie't öähr woll uutleggen. Keen' Arbeit! Doabie blieb' ick stoahn, Süff werd de Noth män grötter, Süss weren, loaten wie't so goahn, Wie moagrer, se män fetter. 69 Holl'n wie nich Alle jitzt tosamm, Un pressen öähr wat duller, Dänn waßt öähr immer mehr de Kamm, Un jedet Lock werd vuller. Letzt könn'n wie noch een Schoolhuus bau'n; Wo lang' werd dät denn duuren? - Dänn hemm wie immerto to klau'n; Söll'n de uns beluuren? „Dät, Schulte, is en gooder Roath, „Wie söll'n ook immer geben; „Du moakst doch Alles wädder groad, „Süss wär’t nich to beleben. „Dät Jeder oaber Stich nu höllt! „Holl'n wie män All' tosammen; „Dänn geiht't mit öähr in alle Welt, „Dänn wer'n se bald uutschrammen." - 70 Der Neubau. Eine wahre Anekdote. (Verfaßt im November 1848.) Na koamt! Dät is ne schwoare Tiet, Wo wie itzund in leben, De Preester will üp siene Siet, Uns sienen Roath moal geben; He leet mie hüüt Vöärmiddag seng'n, He haar uns moal wat vöärtobreng'n. Drüm schickt ick gliek den Knüppel rüm, Man kann jo doch nich weeten! 'T geiht äm woll wat in'n Kopp herüm, Dät güng' vielicht uns flöten: T hät sick ook Keener jo besunn'n, Ii hemm Ju hüüt ook All' infunn'n. Wat mein'n Ii, will'n wie gliek hengoahn? He leet et mie all seggen, Wörr' et uns Alle woll anstoahn, Woll he't uns gliek vöärleggen; To Middag wär’ he wiß to Huus Am wär' et recht noah'n Middagsschmuus. 71 „Ick dächte Schult, wie güngen hen, „Nu sind wie moal tosammen, „Verschuwen wie't, et mücht am Enn „Doch Mäncher uns uutschrammen: „Will et de Preester gärne hemm, „Wat söll'n wie uns doawädder strämm?" „Wie sind doabie!"“ so schreit de Klump Un moakt sick up de Beene; De Schult vöäran; dät is keen Lump, De sörgt woll vöär ’t Gemeene: Un as se nu tum Preester koam'n, Hät he se fründlich upgenoam'n. „Ii hemm et, Frünne, woll all hört, „Wo't in Berlin is koamen; „Dät hät uns All jo upgestört, „As wie et hemm vernoamen; „Alleen et is nu moal geschehn, „Wat nu? dät woll'n wie hüüt moal sehn. „Wat doa is Alles afgebrennt, „Dät werd Ju d' Zeitung lehren, „Wo se doa sind tosamm gerönnt, „Um Alles ümtokehren, „Se d' Stroatenploaster nich moal schont; „'T wär vöäl to seng'n, wenn't sick män lohnt. 72 „Doa is geschoaten mit Kanon'n!! „Dät könn'n Ii Ju woll denken, „Wo de öähr grootet Muul updohn „Doa wer'n se Keen'n nischt schenken; „Doa is denn düchtig losgebrennt „Un ook mänch grootet Huus afbrennt. „Dät hät den König leed gedoahn, „Et gung äm doch to Herzen, „Letzt leet he ’t Kriegsvolk ruutergoahn, „De Börger solln't verschmerzen; „Doa is, as mie en Fründ et lehrt, „Upzund nu Alles ümmekehrt. „Et is en Unglück vöär dät Land, „Stört't Alles so tosammen, „Geiht goar dät ganze Voaderland Woll up in Kriegesflammen; „Keem'n in dät Unglück wie herin, „Dät wörr nich to beschrieben syn. „Is nu en Huus moal afgebrennt, „Dänn helpt nich Hüül'n un Schreien, „Un werd ook noch so vöäl geflennt, „Doa werd et nich von Neien; „Doa mütt en Jeder Hand anleng'n, „Will he’t up de Beene breng'n. 73 „Dät Land, dät is sönn Stoatsgebüüd', „Dät mütt wie helpen bauen, „Doa mütten wie nu, leewe Lüüd', „Uns nich erst lang' verschnauen; „Jitzt heet et: Hübsch doato gedoahn! „Sind Vöäle to, dånn werd et goahn." Kuum woar'n de Bu're up de Stroat, Doa seggt de Schult to Allen: „Is in sönn Noth nu unse Stoat, „Dänn werd et In gefallen, „Wie moaken ’t, as de Preester seggt; „Dät is doch ook woll Allen Recht? „Dät is jo Ju, as mie bekannt, „Dät sehn Ii all von Wieden, „Kümmt Uprohr, Brand erst in dät Land, „Dänn koam'n ook schlimme Tieden: „Drüm is et good, wie sind nu schwinn „Vöär'n änner Dörp ook hinnerdrin. „Dät wie nu All noah d' Kalkberg' goahn, „Dät mücht' ick nich anroaden; „Ick will mie ook nich groad vöärschloan, „Alleen, ’t is doch geroaden, „Wenn 'n Poar vöär All dät öäbernehm'n, „Un sick glieks to de Reis' bequem'n." 74 Dree Depenteerten gungen dänn, Von wegen dät Gemeene, Noah d' Bergamt mit den Schulten hen, Un putzten reen de Beene: Dänn kloppten se ganz propper an, Sönn Bu'r is ook keen grobber Mann. „Herr Roath!" so sprack de Schulte schlu, „Wenn Se ’t nich öäbel nehmen, „Wie koam'n von uns' Gemeene nu, „Un woll'n uns to bequemen: „Wat Eener kann, to wat vöär'n Lohn, „Doa will'n wie ook de Fohren dohn. „Uns' Preester hät uns hüüt geseggt, „Wo't in Berlin wär' koamen, „Wo't Stoatsgebüüd' in Asch wär leggt, „Un zund dät wörr vöärnoamen, „Dät nu de groote Bau mit Macht „Ganz schwinn wörr to Stanne bracht. „Doa mütt doch Kalch ganz vöäl to syn, „Se wer'n äm hier doch nehmen! „Doa müchten wie, so is uns' Sinn, „De Kalchfohr'n öäbernehmen: „Un wenn Se will'n, un günn'n uns dät, „Wörr de Kuntract glieks upgesett't." 75 Die Bummler. (Verfaßt im November 1848.) Wo sind denn nu de Bummlers hen? De schuen sick woll goar am Enn? Vertrecken sick wat hier un doa, Un woahren woll bät dernoah? Wat Düwel! koamt! bewieset Ju! Erst woar'n Ii jo so klook un schlu! Mit Jue Klookheit is't woll uut? De Schluen holl'n jitzt öähre Schnuut. Erst heet et: Töwt! Ii sall'n uns koam, Wie schloan Ju Alle krumm un loahm! Dät Milletär was nich so dumm, Et kamm, Ji schlog'n et noch nich krumm. Ii wer'n et ook noch krumm nich schloan, Joa goar to gärn bie Siede goahn, Un seng'n: dät Ii män nischt erwischt, „Doht uns män nischt, wie dohn Ju nischt!“ 76 Mänch Eener, reet't Ji't Muul so up, Dacht woll, Ii schloan äm düchtig drup: Un nu! jitzt hemm Ji't jo ganz hill, Nu sind Ii jo ganz muusestill. Ii sind de rechten Keerdels mie, Mit Jue Grootdohn is't vöärbie, Ii hemm de Börger män genärrt, Hemm Ii dät Muul so wiet upsperrt. Burrbarsch to syn, is wiet de Fiend Dät kann en Narr ook, as't mie schient, Wer tapper is, hät keen groot Muul, Bie't Drinschloan, doa is he nich fuul. Jitzt haar'n Ii söll'n vöär Oogen leng'n, Dät Ii nich bloote Wöör' vöärbreng'n, Dät Ii nich Good, nich Bloot will'n spoar'n, Un Ju de Frieheit will'n bewoahr'n. Ii woll'n de Frieheit män beholl'n, As Bummlers so herúm to troll'n; As Ii de Frieheit Ju uutleng'n, Kann se uns keenen Segen breng'n. Wie will'n de woahre Frieheit hemm, Drüm loaten wie uns nich mehr kämm; Wo Frieheit is, mütt Ornung syn, Sünst kehrt statt Frieheit Frechheit in. 77 So was't bie Ju ganz dicke schon, Nu hemm Ii doavöär Juen Lohn; Wär'n Ii hübsch still un rohig west, Dänn kamm Ju Keener in Ju Nest. Will'n Ji't nu oaber goar nich lied'n, Dänn koamt moal her! dänn will'n wie stried'n! Jitzt steiht vöär Ju de rechte Mann, Fangt et mit Am moal orndlich an! Hemm Ii moal Ju to wrangeln Lust, Dät is de rechte Wrangel just; Ick glöw, kümmt ’t to de Wrangelei, He drückt de Ribben Ju entwei. Drüm dücht mie, dohn Ii ook ganz klook, Ii moaken nich mehr sönnen Spook, Un geiht et Ju wat hart ook an, Moakt Ju män an de Arbeit ran! Wer flietig is, - de hät sien Brot, Wer ehrlich is, de litt nich Noth, Wer wat versteiht, de kümmt ook an, Wer rohig is, den loawet man. Dät Bummeln, dät is goar to schlimm, Drüm bummelt jo nich mehr so rüm! Et föhrt gewiß, dät glöwt mie män, Toletzt doch an keen goodet Enn. 78 Zum neuen Jahre 1849. (Verfaßt Anfangs Januar 1849.) Vöärbie is nu dät olle Joahr, Dät so vull Sorg' un Unroh woar; Ick segg' un bliebe doabie noch, En Schaltjoahr is en Schalkjoahr doch. Schlimm gung't uns to d' Franzosentiet, De König mit dät Volk was wiet, Ook keene Hülpe sünsten noah, De Fiend in'n Oogenblick ook doa. Nu keene Fru un Moagd in't Huus, De koakte wat vöär Mann un Muus, De Schwestern kreegen beed' en Schreck, Un leeten mie alleen in'n Dreck. Mit Voadern bleef ick ganz alleen, Keen Fru'nsminsch leet in't Huus sick sehn, Un seggt ick: „Helpt mie in de Noth!" Heet't glieks: „De Fiende schloan uns dood. 79 De Fiende kammen angeprescht Se hemm uns nich wat afgedröscht; Wie woaren fründlich hübsch to öähr, Un sett'ten, wat wie haar'n, öähr vöär. Doa satt öähr Hauptmanu in de Eck; To äm was ick ganz frie un keck: Dät was en gooder, leewer Mann, De keek sick All's so rohig an. Ick würr de Annern Unrecht dohn, Gäw' ick öähr hier nen schlechten Lohn, Ick heb mit Keenen mie vergnurrt; All'n ännern Dag, doa woar'n se furt. Volk kamm noaher to uns noch nog, Et namm uns Keener Peer un Plog; Et heel woll hart; en Fiend in't Land Is immer schlimm, dät is bekannt. Alleen et leet sick öäberstoahn, Et gung ook, joa! et mußte goahn; Alleen et gung män doarüm good: Et moakte Keener 'n Annern Noth. As Frünne heel'n wie fest tosamm, Un wenn moal wo en Unglück kamm, Gliek stund dänn Eener 'n Ännern bie, Hüüt hulp ick den, he morgen mie. A 80 De Eenigkeit, de moakte stark, Drüm was dät All's uns män en Quark; Wie hemm ’t nich mit de Fiende holl'n, Nä! nä! wie bleeben jo de Oll'n. Wat hemm wie oft gebett't vöär Am, Wie woll'n unsen König hemm! Letzt hät uns denn ook Gott erhört, Un uns den König toföhrt. Un mit den König kamm in't Land, Dät is uns Oll'n noch woll bekannt, De güldne Freeden un de Roh: Wänn werd et doch woll wädder so? - Wenn wie uns jitzt de Welt ansehn, Man müchte blood'ge Thränen ween'n; Kuum tru't een Fründ den Annern noch, Dåt is dät gröttste Unglück doch. De Voader weet nich, hät he'n Soahn, De Bu'r nich, werd äm d'Knecht biestoahn, Un Eener kickt den Annern an, Of he äm ook woll glöwen kann. Dät, Kinner, dät moakt Keenen froh, Geiht et in't niee Joahr so; Drüm loat ’t uns all Frünne syn, Sünst koam wie in groot Unglück rin. 81 Mit Gott loat ’t uns de Sach' anfang'n, Dänn wer'n wie ook doato gelang'n, Dät wie't von keenen Hunnsfott lied'n, Will he hier wädder'n König stried'n. Vöär'n König un vöär’t Voaderland Loat't All uns syn mit Herz un Hand! Dohn wie dänn, wat uns Gott gebütt, Schützt he uns ook up Tritt un Schritt. Es bleibt beim Alten. Eine wahre Anekdote. (Verfaßt im Januar 1849.) Dät will'n wie doch ook erst noch sehn! - Wie höden nu nich mehr alleen Up unse Feld un unsen Ploan, Nu sall et ook up Herrschafts goahn! Dät is Ju All'n doch wollbekannt, So is't zund dörchet ganze Land, Jitzt hät keen Minsch vöär'n Annern Recht, Jitzt sind wie Alle glieke schlecht. 82 Wenn dät vöär uns un d' Herrschaft gelt, Is’t mit dät Veeh ook so bestellt, Dät hät de Frieheit nu ook wiß, To höden, wo’t am besten is. As wie von een gesepareert, Hät sick keen Minsch an uns gekehrt, Wie wär'n noch hüüt geruggeneert, Wär nich tosamm fepåreert. Dunn moakten se't, as't öähr behoagt, Doa hät de Herrschaft nich noah froagt, Dät beste Land hemm se uns noam; Hüüt soll'n se uns män wädder koam! Hüüt würr'n se't ook nich mehr verlang'n, Wie würr'n öähr'n Brotkorf höhger hang'n! Un soll't ook noch so lange duur'n, Wie leeten uns nich beluur'n. Hemm se dät Land uns nu genoam, Dänn kann ook unse Veeh drup koam, Et fritt de Herrschaft lang' nich af, Wat dät Gemeen to vöäl öähr gaff. Dät will'n wie nu de Herrschaft seng'n, Un ’t öähr tosamm ganz driest vöärbreng'n; Ick denk, wie sind nu Alle hier, Wie moaken öähr moal heet dät Fü'r. 83 Wat will He gegen uns alleen! Uns' Recht mütt He letzt sülwst insehn; Un will He't nich, dänn twing'n wie Am, Wie will'n et eenmoal nu so hemm. De Bu're moaken All sick up, Un goahn dänn to de Herrschaft rup, Se stell'n öähr öähre Sache vöär, Un seng'n öähr, wat öähr Wille wär’. Se wunnern sick dänn ook ganz sehr, As nu de Herrschaft seggt to öähr: „Dät, Kinner, finn' ick ook ganz recht, „Dät moaken Ii gewiß nich schlecht. „Joa! joa! koamt män mit Jue Hood „Up miene Hödung, dät is good; „Ju Veeh, dät moak ick Ju bekannt, „Werd up mien Feld nich mehr gepannt. „De Kleene mütt tum Grooten koam, „Ju Veeh werd gärn von mie upnoam; „Alleen dät sehn Ii sülwer in, „Ii mütten dänn ook billig syn. „Fritt Jue Veeh bie mie sick satt, „Un finnt up miene Hödung wat, „Dänn wer'n ook, wenn se to Ju koam, „Von Ju de Kleenen wiß upnoam. 84 „Vöär Alle heb ick nich genog, „Heb ick vöäl Land ook unnern Plog, „Un griepen Ii öähr unnern Arm, „Dänn, söll'n Ii sehn, blift Keener arm. „Ick will ’t de Kleenen män gliek seng'n, „Un wat Ii will'n, öähr foorts vöärbreng'n; „De wer'n sick freu'n, dät Ii dät will'n, „Un öähr ook öähr Verlangen still'n! „Dänn köfft sick Mäncher noch ne Koh, „Un dankt et Ju ganz sehre froh, „Dät Ii de Frieheit ook vöär äm, „Un Gliekheit will'n vöär Alle hemm." Dät was nu just nich unfe Will, Se, gnädger Herr, hemm ’t ook to hill, Dät, glöwen wie, dät werd nich goahn, So hemm wie nich dät Ding verstoahn. Würr män de Annern dät to Deel, Wat uns hier ganz noah Recht tofeel, Dänn is et letzt woll ’t Allerbest, Et blift män All's so, as et west, Keem'n uns de Kleenen wo up't Land, Dät gäw jo glieks män Pand up Pand; Wie wer'n keen Veeh up Herrschafts drieb'n, Dänn mag et män bie'n Ollen blieb'n. 85 Die Vorwahl. Eine Unterredung. (Verfaßt im Februar 1849.) „Nu segg mie moal! wen wählen wie?" Weet ick et? doanoah froag' ick Die! „Dät erste Moal, doa gung ’t uns schlecht." Werd et dät tweete Moal män recht! Wat hemm de Keerls uns All's versproak'n! Keem'n se män ran, se woll'n ’t woll moak'n. So as et was, so bleef et ook, Dät was män nischt as Schmook un Spook. „Wat meinst Du woll to unsen Herrn! „Nähm' dät Gemeene den woll gärn?" Worüm nich goar! doa keemst Du öähr, Dät glöw mie män, gewiß verquer. De Herr, de günnt uns ook nich wat! Twee Holtdoag' hemm wie sünst gehat, Hät he uns eenen nicht genoam?! Mit den, doa därfst Du öähr nich koam. 86 „Dät is woll woahr, doa häst Du Recht, „Dät was to uns von äm ook schlecht, „Doa hät he'n grooten Buck geschoat'n, „Dät haar he doch söll'n blieben loat'n. „Nu werd ook Keener von nns Oll'n „Bie d' Woahl up Moandag up äm holl'n: „Alleen wen denkst Du wählen wie? „Wat dücht woll to den Preester Die?“ Den Schwartrock? ne! den nehm'n wie nich! Doa holl'n Die keene Teine Stich! He moakt et oaber ook to kruus; Lett he uns woll de Jung's to Huus? Dät sall män immer in de School! Doavon werd noch nicht fett de Kohl; De mütten ook wat Anners lehr'n, Un könn'n nich bloot an äm sick kehr'n. „Ob Die de Möller woll gefällt? „Dät, glöw ick, wär doato en Held." Na! hör! doa keemst Du öähr schön an, Du weetst doch! wo de matten kann! De Keerl drift mit uns Düwelsspöll, Veer Schäpel brengst Du up de Möll; Gift he Die veerthalf torügg, Dänn is et noch en Dusendglück. 87 „Dänn mütten wie uns to bequem'n, „Den Kröger män doato to nehm'n; „Wie koam'n doa so jo oft tosamm, „Wenn uns de Dorst wat öäberkamm." De Keerl! dät wär doch oaber dull! De gütt Een'n ’t Beerglas nich moal vull; En Jeder will doch ook sien Recht, Is ook sien Beer un Fusel schlecht. „Jä! Vaddersmann! dånn segg Du ’t moal! „Dät Wählen is doch ook ne Quoal. „Wo koam'n wie ruut woll uut de Schmeer? „Ick weet nu würklich Keenen mehr.“ Et gift woll Lüüde hier noch nog, Keen Bu'r will män nich von sien Plog, Versüümen deiht sick Keener gärn, Un Geld will ook keen Minsch vertär'n. Geiht man uut siene Würthschaft ruut, Gliek is ’t ook mit de Ornung uut, Un hemm wie hier Versüümniß hat, Dänn gift uns Keener ook nich wat. „Dät segg ick jo! Keen dummer Mann „Därf't ook nich syn! dät geiht nich an: „Sall he doa vöär uns' Dörp wat seng'n, „Mütt he ’1 ook weeten uuttoleng'n. 88 - „'T sind Keerls hier nog, wie hemm ’t erfoahr'n, „De keen Moal nich bähr Muulwerk spoar'n; „Dät geiht in Eenen immer furt, „As of sönn Wockenrad so schnurrt. „Wat breng'n se vöär? Däs Alles nischt! „De hemm noch nich en Kräwft gefischt! „All öähre Wöör', ’t is goar nischt dran! „Nu kiek Die erst de Keerls moal an! „Wist Du vielicht den Schuieder hemm? „De deiht uns so all Dook nog klemm; „Gifst Du den Fischer Diene Stimm, „Dänn, glöw ick, würr' et erst recht schlimm. „De Keerl! dät is jo'n Dummekroat, „De brengt uns letzt tum Hochverroath; „Wie oaber holl'n an'n König fest, „Ick denk, dät is ook ’t Allerbest. „Wer erst up unsen König schimpt, „Am lästert, siene Ehre nimmt, „Sönn'n Keerl seh ick erst goar nich an; Furt mit sönn'n Schuft! däs nich mien Mann! „Nu kiek Die in dät Dörp moal üm! „Un drehgst Du teinmoal Die herüm „Du müttst de Veer in't Oog beholl'n, „Wiel se up unsen König holl'n. 89. „Un wer up unsen König höllt, „De hät sien Sach up wat gestellt; „De ännern Keerls, kickst Du se an, „Doa is toletzt ook goar nischt dran. „De reden uns wat Dummet vöär, „Un mäncher Dumme glöwt et öähr; „Toletzt sind wie män angeföhrt, „Hemm uns de Keerls män erst bedöhrt. „Drüm loat uns hübsch tosammen holl'n, „Dät wie hier Roh in't Dörp beholl'n, „Nehm'n erst de Wöhler öäberhand, „Dänn kümmt dät Unglück öäber't Land! Däs woahr! alleen wen wähl'n wie denn? Man werd ganz dumm in'n Kopp am Enn; Letzt mütten wie uns doch bequem'n, De Veere män doato to nehm'n. Wenn se uns' Königs Frünne syn, Dänn breng'n se uns letzt noch wat in; De ännern Keerls! doa häst Du Recht, Mit de, doa werd et noch ganz schlecht. Wat werd sick unse König freu'n, Könn'n uns de Keerls nich mehr so dräu'n! Nu will'n wie woll de Rackers krieg'n, Nu werd de goode Sache sieg'n! 90 Män Eener kunn et nich alleen, Doa leet sick jo keen Enn afsehn; Jitzt oaber werd et good vöär't Land, Jitzt hemm wie Bu'r de Oäberhand! Die Aufständischen. (Verfaßt im Mai 1849.) Dät also will'n de Keerls uns breng'n? Den König söll'n wie sülwst afseng'n? Wat sind dät vöär Dullhuusgeschichten, De Repoblik will'n se uprichten? De Hunnsdoag' sind jo noch nich koam, De Hitt' hät se woll all benoam? T is öähr woll goar in'n Kopp gestägen, Un vöär de Tiet verbrennt de Brägen? Haar'n noch de Keerls wat länger woahrt, Steeg mehr vielicht noch öähre Oart; Wie können Gott nich nog vöär danken, Erfoahrn so fröh. wie öähr' Gedanken. 91 Dät schleek jitzt so in Still'n herüm, Man dacht', nu werd et nich mehr schlimm; Alleen, nischt werd so sien gespunnen, Et kümmt doch endlich an de Sunnen. Se hemm sick sülwer öäbernoam, Sind noch to fröh an't Licht mit koam; Nu lehrt woll Mäncher bäter kieken, Werd äm de Nacht von d' Oogen wieken. De Frieheit roopen se uns uut, De Eenheit hemm se in de Schnuut; Un doabie weeten se to knechten, Un allet Eegne antofechten! Wat öähr Befehl is, sall man dohn, Wat nich mit öähr geiht, kriggt sien'n Lohn, Wer, wat se will'n, nich gliek will geben, Den goahn de Keerls jo sülwst an’t Leben. De Frieheit will'n se woll män hemm, Mit Unheel All's to öäberschwemm; De Frieheit will'n se woll inföhren, Dät wie uns rücken nich un röhren?! Nä! poplich is ne Repoblik, Doa sind gejoagte Rehn wie gliek; An Jägers fehlt et nie un Hunnen, Doa würr'n wie erst recht düchtig schunnen. 92 Een Gott is in de ganze Welt, De All's drüm ook tosammen höllt; Wenn vöäle wär'n, wat wörr dät weren! Wie heel'n't nich uut vöär Angstbeschweren. Oahn Würth besteiht ook nich en Huus; Wer sorgte woll vöär Mann un Muus? Wenn Jeder sick woll öäberheben, Dät wörr ne schöne Würthschaft geben! Een König mütt in't Land ook syn, Sünst pöäkeln se in't Fatt uns in; Dät Vöäle 'n Brei ganz licht verderben, Bruukt man erst Keenen intokerben. Drüm söll'n de Keerls uns hier moal koam, Se kreegen't in dree Düwels Noam; Wer uns woll unsen König nehmen Bruukt sick üm Koppnöät nich to grämen! 93 Die deutsche Einheit. (Verfaßt im Mai 1849.) Ick heb bie mie all mänchmoal dacht, Letzt weren wie noch untgelacht; Wat was dät erst vöär’n groot Geschwög! Man sprack sick jo den Mund fast drög. Dät soll jo Alles eens dunn syn; 'T kamm Alles in een Fatt herin, ’T was, wat et was; se haarn't ganz hill: Na! ’t was ook erst noch handlich still. Män as se't Fatt nu to will'n moak'n, Is öähr de Krone weggebroak'n; Uns' König will sien Kron' beholl'n, Se mütten mit öähr Kron' aftroll'n. Oähr Kaiserkrone antonehm'n, Doa kann he sick nich to bequem'n; NNe Sprosse will he doch nich wer'n, De Repoblik uns to bescheer'n! 94 Doa oaber geiht nu't Wöhlen an! Un Jeder wöhlt, so sehr he kann; Wat erst so unnernänner lagg, Wöhlt schwinn sick ruut, dät Ungemach! De Kleinste moakt den gröttsten Lärm'n, De kann nich nog rümschwirr'n un schwärm'n; Un de sick erst tosamm haar'n schloan, De will'n nu uutenänner goahn. Wenn ick mien Voaderland anseh, Ach Gott! wat deiht mien Kopp dänn weh! Wo is dät een'ge düütsche Land? Mie bloodt dät Herz üm't Voaderland. Ii hemm doch erst so groot gedoahn, T sall All's in Düütschland jo upgoahn! Un nu! nu rieten Ji't voneen! Wer kann doavon dät Enn afsehn?! Wo is de Eenigkeit, gebläb'n? Wer hät den Freeden uns verdräb'n? Wer hät dat Unglück öäber Nacht, Den Uprohr uns in't Land gebracht? Wo kann de Eenigkeit bestoahn, Wenn Eener'n Annern deiht dood schloan! Haar'n Ji de Eenigkeit gewollt, Haar'n Ji de Försten ehren sollt. 95 Män Unstriet, Knechtschaft brengen Ji, Doa sind Ji ganz geschwinn derbie; Ii Wöhler still'n up allen Fall Män Juen Hochmoth öäberall. Ach Gott! wenn ick mien Volk anseh, Wo deiht mien Kopp un Herz dänn weh! Wie brengen uns in Schimp un Schand, Verderben öäber't Voaderland. Un doabie, wer haar dät gedacht! Wer'n wie von't Uutland uutgelacht; Wie hemm von Eenigkeit geschrä'n, Nu wiesen wie uns sülwst de Tähn’! Et klafft un knurrt jo, wat he kann, All Eener'n Ännern schmälig an; Un kann he tokoam, bitt he to, Et geiht jo los up Mordio. Wo kümmt sönn hunnsföttsch willer Sinn Mit eenmoal in dät Volk herin? Wo könn'n wie doa woll Bröder werr'n, Wenn wie uns so herümmerterr'n? Keen Freede kümmt nich in dät Land, Kümmt Leew' un Totrau'n nich to Stand; Loat't uns doch mit de Försten goahn, Dät se bie uns, wie bie öähr stoahn! 96 De Eenigkeit bloot moakt uns stark, Sünst is't de Fiende män en Quark, Derwiel wie in de Hoar' uns ling'n, Uns allehope to betwing'n. Der Artillerist. Anecdote aus dem Dänenkriege. (Verfaßt im Juni 1849.) „De Keerls! de holl'n sick doch kasproat! „Wie dähn öähr woll noch nich vöäl Schoad; „Wie will'n öähr oaber ’t Fell versoahl'n, „De sall jo All de Schinder hoal'n!“ Kuum hät he’t seggt, doa stört’t he hen. „De is doa wesen!" heet et dänn; Am was de Pickelhuw wegschoat'n, Doa hemm se äm dänn liggen loat'n. De Annern sind denn flink derbie, Un bruuken öähre Artoll'rie; Dät Scheeten hört ook goar nich up, De Dänen holl'n ook schmälig drup. 97 - Dät geiht män immer hen un her; Doa röppt mit ens et hinner öähr; „Na, Kinner! wo wiet sind Ii denn? Verwunnert kieken se doahen. „Wat! Broder, bist Du noch nich dood? „Wie sind hier ofsig zund in Noth, „Wie hemm ook jitzt so vöäl to dohn, „Kuum sind genog vöär uns' Kanon’. „Wie hülpen Die jo goar to gärn, „Wie mütten uns män höllisch wehr'n; „Du müttst absluut noch, Broder, woahr'n, „Uns' Hülp sast Du noaher erfoahr’n." Doa krüppt he still hen noah de Stadt; Se geben vöär sien' Wund' äm wat, Verbinnen äm ook Alles good, Doa litt he nich mehr sönne Noth. As Alles oaber färig is, Moakt he sick up wä, dät is wiß. „Wohen? ’t hät doa nich sönn Gefoahr!" „„Nä! hört! wie sind noch nich ganz kloar."“ Doa krüppt he nu up alle Veer, Den Groaben lang, un ielt sick sehr; Wat freut he sick, as he nu schütt, Dät letzt de Fiend inpacken mütt!- 98 Wat Ii ook seng'n von't Prüß'sche Heer, Sönn Broawen gift et noch vöäl mehr; Mit Gott steiht Jeder in sien Stand Vöär'n König un vöär't Voaderland. Der Aufruhr. (Verfaßt im Juni 1849.) So wat hät man doch nie nich hört! De Keerls sind all as ganz verstört; Koam'n Schufte doa, un red'n wat her, Se sind so dumm un glöben't öähr. Wo kann woll doa en Land bestoahn, Will ’t Volk nich mit de Försten goahn? Wo kann dät Landeswoll gedeih'n, Wenn ständig se „Verroath!" män schrei'n? Hemm wie to uns keen Totrau'n nich, Hemm alle Vöss' uns uppen Strich; Un Vösse, dät is jo bekannt, Gift et ganz vöäl in unse Land. 99 Man süht et mänchen Voss nich an, Wo roth he is un vicheln kann; Deiht uns sien Schwänzeln erst gefall'n, Dänn is't vöärbie ook mit uns All'n. Ick haar et all mien Lew nich glöw't; Mie hät et ook ganz sehr bedröw't, Dät sülwst in't eegne Voaderland Et Uprohr gift un Kriegesbrand! Ick dacht, dät wie so dumm nich wär'n, Un leeten uns so groff anschmeer'n, Dät wie nich gliek ook seggten Topp! Verkielt' uns Eener moal den Kopp. Wat will'n de Keerls, de so wat dohn? - Se will'n doch ook woll öähren Lohn. Wat will'n se mit de roode Foahn'? 'T sall woll up Dood un Leben goahn! Un geiht et los, un ’t geiht dänn schlimm, Dänn scheer'n de Keerls sick vöäl doadrüm; Se rieten uut un moaken furt, De boaden ’t uut, de se uppurrt. Un süht man in de Kassen noah, Sind keene Geller nich mehr doa: Doa is't de Keerls bloot drüm to dohn, Un wie hemm Schimp un Schand tum Lohn. 100 In Breslau is ’t jo dull gewest, Ook Düsseldorp, dät Uprohrnest, In Elberfeld, ’t was sünst so good! Doa gung’t up Leben un up Dood. Se hemm se oaber sick vöärnoam! T werd öähr nich innen Kopp koam: Groot was in Elberfeld de Quoal, Doa hemm se nog vöär't eene Moal. Letzt sind se schwinn män ruutgetreckt, As't Milletär kamm angetreckt: Un wat mie hät ganz sehr gefreut, De Börger hemm sick sülwst befreit. De sind dänn to Verstand koam, As öähr de Keerls hemm ’t Geld afnoam; Haar'n se gliek öähr'n Verstand gehat, Dänn gaff ’t so wat nich in de Stadt. Jitzt grieven sick de Bu're se, Un Mänchen deiht de Kopp all weh; Wer nu nich goar to döämlich is, De is koreert, dät is gewiß. Dät uns et oaber nich so geiht, Will'n wie hoch holl’n de Oberkeit; Un will en Keerl öähr wädderstoahn, Will'n wie gliek uppen Kopp äm schloan. 101 Dänn blift et rohig innet Land Dänn gift et nich sönn Kriegesbrand, Dänn wer'n wie Alle, Jung'n un Oll'n, Ook unse Huus un Hof beholl’n. Wolf und Vogt. (Verfaßt im Juni 1849.) En Wulf is doch en höllisch Beest, Vöäruut kümmt he wat wiet gereest! Dänn is sönn Deert so hungrig jo, Wo he wat süht, gliek bitt he to. Dät mütt äm so in'n Moagen grimm'n, Un de Kaldun'n tosammen frümm'n, Dät he sien Wuth ook gliek uutlett, Wo sick män ichts wat wäddersett'’t. Sönn Währwalf schont ook Keenen nich, Hät he män erst wat uppen Strich; Un wenn et sülwst dät Höchste is, He ritt et raf, dät is gewiß. 102 Kann he doa siene Gall' uutloat'n, Un an de Kehl wo möäglich foat'n, Dät is äm sönn gefunn'net Frät'n, Doa werd dänn All's ook gliek terrät'n. Je blood'ger is sien falscher Sinn, Je blood'ger werd sien Muul ook syn; To bieten is sönn Beest nich fuul, Am steiht de Schuum män so vöär't Muul. Et is nu moal en Wulf mit Noam, Uut Breslan hen noah Frankfort koam; De hät, dät mie't kuum Eener glöwt, Doa'n Rachen ook gliek wiet upklöwt. Et sind doa, so as ick sünst lest, Vöärher all Wille nog gewest; Alleen nu hät ook All's uphört, De hät dät ganze Nest upstört. Wat is dät vöär'n Getrampel west! De hemm gelärmt, geschrä'n up't Best! Den Rieksverweser hät he't boad'n, De, meint he, haar dät Land verroad'n. De künn, dät müßt he öähr män lehr'n, Nu nich Prowiser mehr regeer'n; As voagelfrie woll'n se äm gliek Erklär'n dörch't ganze düütsche Riek. 103 Wer lett sönn'n Wulf woll gärn in'n Stall? Kotz Wäder! dät gaff moal'n Trawall! En Vogt, de will't absluut nich lied'n, De mußt vöär siene Hoode stried'n. Wat hemm de Keerls sick runn gemoakt! Fast haar'n se sick wat afgeboakt. Dät Schimpen, Roasen un eeren" xpos="NOUN">Dulleer'n,

Download XMLDownload text