Text view

Plattdeutsche Gedichte, meistens altmärkischer Mundart. Eine Volksausgabe für Land und Stadt

AuthorCarl August Eyraud (Hg.)
Date1851
Domainpoems

Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

Bornemann. Gedichtet im Jahre 1844. Riet, Vadder, kiek! doa geiht de Mann, De di so schön wat dichten kann, Hett Willem Bornemann met Noam, Ut unse Ollmark hergekoam. „Ollmarker« heet sin een Gedicht, Doa kannst du lesen sin Geschicht, Doa stellt he Allens oapen vör, Wat äm passeert, met schöne Wör. Kumm bäten noa min Wöhning hen, Doa will ick't gäwen di in d' Hänn; Doch jitzt, dät du den goden Mann Di orntlich ansehn kannst, hinndran! „Groot von Gestalt is he just nich, Dät Groote sitt äm innerlich. Stolt kann jedwed Ollmärkschet Kind Up düssen sinen Landsmann sind. He geiht met eenen Foot wat loahm, Dät is von eenen Fall gekoam; Doch is äm düt keen Hinnerniß, Dät oft he nemmt to Hand de Büß. Vergleiche Bornemann'e Gedicht: »De olle Fritz.“ 6 He is as Jäger meisterlich. Drüm schreef he völ von »Dohnenstrich, Von »Jägers« unn von »Winnhunn« ook, Joa von de Jägery en Book. Zwoars waohnt he buten vör dät Dhoar; Doch wat vör Wäder immer woar, He geiht to Foot dörch Dick und Dünn Noa sine Loddery hennin. De olle Bursch woahnt ganz alleen In sin klein »Ollendeel« recht schön“ In de Bellfühstroat Nummer fief, Het bi sick män en Upwoarswief. In fine Woahnstub an de Wand, Doa hangen, Jedermann bekannt, De vörr'gte König., nebenher Sin Söhn, de jitz'ge Landesherr. Und Allens süht so trulich ut, Von't Sopha an, worup he ruht, Wenn he noa Disch en Wielken schlöpt, Bes to de Wandohr, de äm röpt. Kanaljenvögel het he geern, Et keddelt äm, de an to hörn. Oft hört he kuum sin eigen Wort, Doch nemmt he P nich von't Fenster fort. Twee Hüser wieder woahnt en Soahn Von äm, de kümmt oft antogoahn Met Fru unn Kind, dänn freut he sich Bi sine Leewen inniglich. Doch koamen ens de ganze Ploog Vull eenuntwintig to Besook, ⁴) So nannte es Vornemann selbst, als der Verfasser bei ihm wat All Kinner unn Kinnskinner an, Dänn is ganz weg de olle Mann.⸗ He is so froam, so herzensgoot, So trü den König bes to'n Dood, Regeert de ganze Loddery So ehrlich unn so plichtgetrü; He is de allerbeste Fründ, : Vör sine Landslüd' goot gesinnt; He is so spoaßig, so sideel, Unn vör sin Oller so mobeel: Dät Groot unn Klein unn Jung unn Olt Aem All gewogen sind unn hold, Dät sülwst de König oftmoals hen To Dische däh äm nödigen. Noch goar to völ von Bornemann Künn ick vertellen, Vaddersmann, Doch glöw' ick, dät met kuten Schall Sin rechtet Ohr äm klinget all. Drüm schwig ick leeber bäten still, Unn hen noa Huse goahn wi hill. Doa kannst du ut sin Book ersehn, Wat, he up Plattdütsch schrift so schön! Nu stigt he all de Stuffen ran, Nu geiht he rin adjees oll Mann! Behsd di Gott noch lange Tiet Unn schmück din Oller stets met Früd! Priedrich Srnst. Am 2. Februar 1844 wurde er 77 Jahr alt. 8 Worscht wädder Worscht. By unsen Herrn bin ick to Stadt Hüt west, und fratt my düchtig satt; Erst hät he my wat angeföhrt, Toletzt heb' ick äm sülwst balbeert. De gnäd'ge Herr satt an syn Pult Un sä: Wat breng'n Jy Voader Schult ? Jä, Gift und Goaben. Na so discht Moal up, ick weet et fehlt ju nischt. Et fehlt uns nischt!? Du leewer Gott! Dagdäglich gröter werd de Noth. Kartüffeln fröh, Kaxtüffeln späd⸗ Von Fleesch un Speck is kene Red. Ick werr jo keen Hansnarr nich syn Un äm dumm up de Näse binn' Dät Speck vullup in Schorrsteen hängt, Un mit Kartüffeln goot sick mengt. To dicke Erften Päckelfleesch Mit Knusper⸗Boll'n, in Botterkreesch: Hädd' He doavon en Woort vornoahm, Wärr bald ook dücht'ge Uploag koam. Drupp sprack uns Herr. Myn gooden Schult, Et steit zund schlimm! Na moal Gedult, y söll'n et sülwsten sehn womit Ick my der Tied behelpen mütt. He toog rutsch an en Strick und stracks Hups, wups kam rin en langen Schlacks, Bordeert mit Gold⸗ un Sülverschnoor, Doa tuschelt He äm wat int Ohr. Wups wädder furt, wups wädder doa, Brocht wat, un sä: Herr Schult nu schloa He düt moal rin, ti's Koaveoar, Ut Rußland her ganz frisch un roar. Dät Tüg sach ut as schwarte Seep, Ick stippte my wat up un kneep Doaby de Ogen to geschwinn, Un schoof en Klümpken blinnlings rin. Män mit Verwörgen, wat ick kunn, Kreeg ick et dörch de Görgel run, Un as my schuddert by den Schmack, Doa lacht de lange Flabs un sprack: Schmeckt äm dät nich? na loat He stoahn; Hier Oesters dät werd glatter goahn. Justment vör äm, Herr Schult, socht ick De beste Pollacks Stück vör Stück. T' was Muscheltüg dät sach ick in, To Midden lag en Quabbel drin, Unf Herr leet sülwst twölf Stück sick breng'n, Ick mag nich! dorft ick drüm nicht seng'n. Män ene Eenz'ge heb ick twung'n Uns Herr hat syne Twölf verschlung'n, Un Moal vör Moal by jedet Stück Doa klatscht he mit de Tung Klick, Klick! Gewiß is by vörnehme Lüd Ook in den Schmack en Unnerschied: Ick kreeg dät Muul män alltodult Von nischt as fule Eier vull. En Glas ward nu gelangt von't Spaps. Ha, ha! dacht ick zund kümmt en Schnaps! Ja Proost! wat boaben keek herrut Sach just as Röhr⸗Kartüffeln ut. 10 As my dät Glas de Rötel bracht, Sprock he: Na, Voader Schult, moal Acht! Keen Minsch moakt düt so labbrig sien, As Mester Krenzler in Berlin. Ick läckte dran t' was kolt und sööt, Nu rin darmit. Pots Hans un Greet! Verbrännt hät et my Hals un Tung'n, Vor Angst bin ick hoch up gesprung'n. Wat is Ju! Voader Schult, wat is!2 Nischt, nischt! et was en Moagenriß. Ick heb' noch nich gefröhstückt hüt, Un män up ollen Kees Aptyt. De gnäd'ge Herr moakt Nickekopp. De lange Flägel gliek galopp Brocht en veerkant'gen Stänker rin, De woll twee Pund mucht wuchtig syn. Stück Pumpornickel mit by hen, Was't ook Kummußbrod män am Enn: Doa heb' ick Runken runner schlung'n, Dät All'n de Ogen öbergung'n. Just up de Halfschied was ick ran, Doa fung de Flöätz afniedisch an: T'is Limburger van Holland her, Joa, joa! ick ät' en ook doaför. Noch hast'ger heb ick nu geputzt Doa gnault de Keerdel ganz verdutzst: Limburger kümmt umsünst nich an, Sön Kees steit up en Doalar ran. Un ist ook werth heb ick gesegt, Un jitzt noch schärper los gelegt. Bin bald ook fir un fertig west, Bet up en noch halfpüngen Rest. 11 Stockstief bleef zund de Lümmel stoahn, As wenn he weer vör'n Kopp geschloan, Un brämelt dörch de Schnüffelnäs': Schult! dät is unse letzte Kees! Ick sä: Na, na! wat is vör Noth? Ick heb genog d'ran, doamit good. Un mußt ick my ook bitchen twing'n, Nich moal den Schroapsel leet ick ling'n. As drup de lange Schlacks-Cujoon Noch moal woll mopsig musig dohn, Sprock ick, un toog en to my ran: De Pollacks hier moak he sick dran! Verdächtig, all gliek Anfangs her Kam my de Fröhstücks Trödel vör; Besunners word geplinkt, gelacht, As Musche Flabs da Oesters bracht. Hem se my Schoabernack gedoahn, My soll et nich dät Herz afschloan;. De synd, werd ick wat angeföhrt, Zund üm den Limburger balbeert. Bornemann. För't Voaderland. Franzos de peep ut't letzte Lock, Denn Rußland harr en glupschen Plock Van Is un van Kosackenpieeken Aem vör dat Welterobern steken, Un hat den öäwermöthigen Fiend So lange wisseweg trampient, 12 Bet siene grot' Armee kaput De Hacken wees un so Rietut Vör Bangehaasen hat genommen, Dat gaar de Kohhärn mußten kommen, De Stümpers, de ringümme bissen, Wat wedder up en Klump tohissen. Doa reep uns' selig Voader König, Sien Volk un Alles hört den Rop; In ganzen Lanne word' t lebennig, Wat lopen kunn, dat lep tohop, Den Fiend dat grote Mul to stoppen Un ut dat Voaderland to kloppen. De Buer spannt ut sienen Plog De Bleße, schmet sick drup und jog Noa't Pervolk hen, met Perd un Mann Herz Voader Könn'gen bietostoahn. De Jungens ut de grote Schol, Gesell un Mester van den Stohl, De Schmedte, Timmermann un Discher, De Handelsmann, Afkoat un Fischer, De Böttker, Bruer, Brenner, Bäcker, De Reemer, Reeper, Roademäcker, De Klempner, Dressler, Schoster, Schnieder, De Murker, Dagdeef un so wieder, De heb'n. sick füsten utstaffeert Met Scheetding, Säwel, Pieek und Perd. Den Landstorm teikte sien Kokarre; Doch in de Stadt de Börgergarre De let sogoar sick ganz allheel An Kopp und Rump un Lief un Seel Un an de Föt dat Ansehn geben, As wär se Willens, Lief un Leben Vergnügt för't Voaderland to loaten. Dat leewt und wewt up alle Stroaten: De Schnieders hebben Dag und Nacht Biet Neihn un Prünen togebracht, Denn tweerlei, so mußt dat Dok Zund wesen to den Heldenrock. Un harr sönn Röckschen Ener an, 13 Denn was't nich woahr met düssen Mann. Nu kiekt moal doa den Pieekenschmed, Van Kopp to Fot in Krieg gekledt, Mit Spoaren an de Rüterstäwel, An d'Siet en Kesemetz van Säwel, De blaue Rock ball hell ball dunkel, Dat blanke Knopwerk een Gefunkel, Met gluhe Tressen up den Hot Un tom Bewies van Heldenmoth En Fedderbusch as Stöäker lang: De kümmt met stramm Gesicht un Gang Det Sönndoags ut dat Doahr stolzeeren, Un Lüh, de woll'n na Marchte föhren, De heb'n goar häßlich sick verfährt; Up burr stund Hand⸗ un Saadelperd: Wat is dat doa; de Sach ist wichtig! »He Vadder is't denn hier nich richtig 2. De Pieekenschmed vermellt darup: »Van Oabend tüht en Schwerk herup, Doa hat dat Wiewertüg befoahlen, De Gösselküken rintohoalen.“ Friedrich ernst. Frieheit, Gliekheit, Konstutschohn. 1848. Wat Frieheit unn wat Gliekheit is Det müchten Ji wol weeten, Unn wat det Dings bedüden mag, Det Konstutschohn se heeten? Na hört, ick will up mine Oart Et Ju verdütschen ehrlich, So goot ick t kann, doch west doabi Ock still und sien maneerlich! 14 Süß stund de König segn' äm Gott! Allen up eene Siede, Unn up de änner Siede weer'n Allhoop de ännern Lüde. De König was, sovöl as Gott In'n Himmel, up de Erden, He was de Schoaper, so to segg'n, Unn wi weer'n sine Heerden. Unn wi de Schoaper Hunn' sick hölt, Dät de det Veeh äm kehren, So har de König sine Lüd', De hulpen äm regeeren. Unn de, von de Ministers an Bes to de Landroathsschrieber, Schandarben unn noch änner Tügs Tosammt met öhre Wieber, De duchten sick gehörig wat (Ach düsse Königsoapen!, Unn wußten ook up Geld unn Goot Doabi recht schön to lopen. De meisten weer'n von Oadelsstamm; Doch namm et ook nich Wunner, Dät hier unn doa en Börgerkind Woar bi de Dickköpp drunner. Doch was de Oadel Vullbloot män, De Aennern as Schindmähren: Von Oadel wenn en Esel ook, Kamm Jeder fluggs to Ehren. Unn wenn nu goar, as wi toletzt, De Poapen mitregeerten, Doa is't keen Wunner zund, dät wi Sön ellend Läwen föhrten. 15 Det Volk, ach Gott! det arme Volk (Wat leeten s t sick gefallen!), De worden knufft unn stott unn drückt, Utsoagen ganz von Allen. Unn keener harr ook wat to segg'n, Kamm eenschig män int Läwen, Vör König unn vör Königslüd Sin Goot unn Bloot to gäwen Unn wenn nich de Franzosen weer'n (Franzosen hoch vör immer!) Dänn weer' et hüte ook noch so Unn wörr dagdäglich schlimmer. Nu öber moanten se uns vör Tum drüdden Moal verständlich, Wat Volk unn König het vör Recht, Unn wie begreepen t endlich. Joa, endlich weeten wi nu ook, Dät Jeder gliek up Erden, Unn dät en Volk wat änners is, As Skloavenpack in Heerden. So woll et ook der leewe Gott, Unn Kristus goar nich minner, Dät alle Minschen Bröder weer'n Et weeten alle Kinner! Drüm Oadel hen unn Oadel her, Schandarben, Poapen, Schrieber En Jeder is den Aennern gliek As gliek sind Seel'n unn Lieber. En Schwienheer is justment so vol As wi de Buur unn Koster, Unn Groaf unn Ercellenz nicht mehr, As Schnieder unn as Schoster. 16 So därf nich von Geboort unn Stand En Recht sick wieder erben: Wer klook unn goot is, kann alleen Noch Recht unn Ehr' erwerben. Unn düsse Ehr' unn düsset Recht Det mütt äm Jeder loaten, Unn düsse Gliekheit sall nu gell'n In alle dütsche Stoaten. Unn wo nich düsse Gliekheit is, Kann Frieheit nich bestoahen, Unn Allens mütt ball wädder hen Noa d' olle Wirthschaft goahen. Uns' Frieheit öber, de wi nu Deels hemm', deels kriegen söllen, De will ick nu, so goot et geiht, Ju vör de Ogen stellen. Wat Jeder will, kann frie he segaln Unn glöwen oahn' Gefoahren, Unn kann met sine Fründschaft sick To düssen Enn' ook poaren, So lang he nich towädder is De Ordnung, de mütt wesen, Unn de Gesetten, drin he mütt As wie in d' Bibel lesen. Unn düss: Gesetten mütt det Volk Fortan alleen sick schrieben, En Aenner öber hemm' de Macht, Dät se in Ansehn blieben, Dät Jeder, wer noch obsternoatsch Sick nich doaran will kehren, Dörch rechte Stroafen twungen werd, De Order to pareeren. 17 Unn wieder het ook noch det Volk Bi d' Störn en Woort to reden, Dät de noa Recht unn noa Geböhr Gliek dräpen söllen Jeden. Unn nu toletzt de Konstutschohn? De König het 't Regeeren, He is de Aenner, de 't Gesett Allbott het uttoföhren. Ut is't met sine Herrenschaft; Doch het he 't drüm nich schlimmer, Willdeß he noch de Exste is In't Volk unn Mächtigst' immer. Unn heilig is he von Perschohn Aem mütt wol Jeder loaten; Doch sin' Ministers, sine Lüd“, Dohn F Unrecht, könn' wi foaten. Se söllen äm gäwen gooden Roath, Vör äm unn uns tum Segen, Willdeß se nich vör äm alleen, ook vör unsertwegen. So het de König groote Macht, Denn he behölt 't Regeeren, Unn dubbelt werd det friee Volk Aem trülich togehören! Ick weet nich, of Ji Mann vör Mann Hemm' mine Wör' begräpen, Unn of ick hier tovöl nich säh Unn doa wat af hef knäpen. Doch wat Ii dran to mäkeln hemm', Kann Jeder loaten hören, So goot as mi det Recht geböhrt, Mi mine Hut to wehren! Friedrich Erust. 2 18 De dütsche Eenigkeit. 1 84 9. Von de dütsche Eenigteit so völ all schräwen; Oeber noch to kene Tiet Kamm se recht in't Läwen. Schreit de Ene Hott, so werd Tul de Aenner schreien, Närnich öber kann doaby Unse Kroam gedeihen. Zwoars so steit et Blatt vör Blatt In d' Historjenböker, As en Jeder lesen kann: Doch wi wer'n nich klöker. Unn worüm? Von Anbeginn Dähn wi laboreeren Bes up unse neiste Tiet An to völe Herren. Unn völ Kök', det Spräkwoort seggt, Münn den Brei verderben, Unn wo huupwies Dokters koam', Mütt de Kranke sterben. Unn wenn wi de Hunn' besehn, Nich de groten Packers, de allerschlimmsten sind Just de kleinen Rackers. Doarüm gung det dütsche Land Stännig in de Quisten, Jeder däh up sine Fust, Wat äm mucht' gelüsten. 19 Unn wo wat to sischen woar; Jeder toog von't Lädder, Tratt den Noaber, gull et män Sinen Vortel, nädder. Unn doaby is unse Land So in Süd unn Norden, As noa Ost unn Westen hen Immer kleiner worden. Unn doarüm vok geiht et uns (Segg' ick unverhoalen) Oeber kort unn lang noch so, As et gung de Polen. Denn wo könn' wi wol bestoahn, Sind wi uns nich eenig, Unn regeert nich öberall Wädder 'n dütscher König! Doch son König, Kaiser nich, As de ollen weeren, Den de Försten bunnen hem', De sick nich kunn röhren! Keem' doch wär de olle Fritz Zitzt torück in't Läwen! Ach, det soll in Dütschland foorts Aenner Wirthschaft gäwen! „Ei dumm Tügs" so wörr' he segg'n Unn den Krückstock foaten, „Eener kann män zund regeer'n, Up hörn alle Stoaten! Eens sall Dütschland endlich sind! Weg det Räseneeren, Weg ook de dree Dutzend Herrn, Mi sölln Ii pareeren! 2 20 Unn wer wat doawädder het, Dusend Dunnerwedder! Den sall foorts de Düwel hoal'n, Allens scheet' ick nädder!⸗ So män kann uns hulpen wer'n, So män wer'n wi eenig, So män wer'n wi mächtig sind; Doch wo is de König? Ach! oll Fritz de liet in't Graf; Oeber ruhig, Kinner, Friedrich Willem, wenn he will, Kann det Werk nich minner. Unn he will he het et seggt Dütscher König wesen, Is ook ganz alleen doato Von't Geschick erlesen. Oeber wenn de Aennern will'n Sick nich to bequemen, Mütt he erst den Krückstock moal Von oll Fritzen nehmen. Unn wi Prüssen loaten äm Nich to Schanden werden, Dät de dütsche Eenigkeit Endlich gelt up Erden! Friedrich Erust. Füß unn allwiel. 1 843. Reen Eikboom mehr von wiet unn siet! Ach Gott! wat is allwiel vör Tiet! Vör düssen was't völ änners doch: Do gaf et Eikenwälder noch. 21 Ens las ick in en ollet Book, All ganz vull Stoff unn schwart von Rook, Dät süß, vör mehr als dusend Joahr, Ganz Dütschland noch een Eikwald woar. Do wohnten unse Ollen drin Mit öhren trüen, dütschen Sinn; Se wehrten düchtig sick de Hut, Kam ens en Fiend, unn schmeten'n rut. Dat weeren Lüd', Gott stoh mi bi' De heelen wat up Wort unn Trü; En Handschlag, gull to öhre Tiet Mehr as allwiel de stärkste Id. Se wußten nüscht von siene Sitt Dät Tügs, wat is't ook wol recht nütt? Doch Jagd unn Krieg, weert noch so völ, Dät was em lichtet Kinnerspöl. Se togen ut no Römerland, Unn Allens, wat em kam vör d' Hand, Dät nehmen se sick unscheneert, Bes em de ganze Welt gehört. As Eikenböm', so stark, dobie Ohn Falsch unn as de Vogel frie, So was dät Volk, as ick hef leest Doch dät, du leewe Gott! is west! As met de Tiet et worde Licht In Dütschland, bleeben doch se schlicht Bi öhren ollen dütschen Sinn, Word he ook pe a pe wat sien. As immer mehr dät Land bebut, Do was't vok ball met Allens ut: Nich Frieheit mehr, nich Tugend mehr, Nich olle Kraft, män blote Wör'. 22 Ens glöwten wi, et keem' torück De olle Tiet met all öhr Glück: Wi danzten üm den Frieheitsboom, Et was en Eik doch was't en Droom. Wi har'n de Fränschen weggejogt, Unn Allens säh: De Frieheit dogt! Dät Frieheitsför brännt lichterloh Vergäten is't, 't gung öfter so. d⸗ Von dütsche Eiken redens' schön, Doch domet is't ook noog geschehn: De dütsche Kraft, de dütsche Trü, De dütsche Frieheit is vörbie. Unn unse Kinner kriegen de'n Am Enn noch Eikenböm' to sehn? Kann sind, in Billerböker noch, In Blomenpött, doch knapp genoog! Villicht kümmt Eikenloof noch vör An Börgerkronen unn noch mehr; Doch därf ick dät nich seggen dohn, Süß künn't en Stündten schlecht mi gohn! O lägt doch dütsche Eiken an Int ganze Land, unn nich de Dann, Unn holt't up Trü unn Globen mehr, Dänn kümmt de olle Tiet wol wär! griedrich Erust. ⁴) Die Friedenseiche nach den Freiheitskriegen. ⁴) Zu derselben Zeit. 23 Nich Hannöfersch! 1 84 2. Ru, Kinner, schwiegt en bäten still Unn hört, wat ick Ju seggen will; Dät Alltohopschrein helpt nich völ: Doa het de Düwel licht sin Spöl. Nä! hört mi leewer ruhig an, Ick bin in't Dörp de öllste Mann. Ii hemm' süß immer folgt min Roath, Unn immer gung et doabi got. Wenn also de Awisen melln, Dät wi von änner Joahr an sölln Hannöfersch weer'n, ick twiewel dran, Doät nimmermehr geschehen kann. Wo werd de König dät wol dohn, Dät he de Ollmark sanfaschohn Vertuschen soll; se is bekannt Vör't öllste Stück von't Prüßenland. Ollmärker sind von ew'ge Tiet De broawsten unn de trüsten Lüd, Se sind von echten dütschen Schlag Unn blieben't bes to'n jüngsten Dag. Vör'n König loaten s' Good unn Blot Unn folgem em bes in den Dood, Se hemm' met em ook een Relljohn: Doa soll he uns vertuschen dohn? Unn wat vör Länner krigt he denn Unn Völker, de uns gliecken könn'2 En ollen sand'gen Heidestrich De gliecken uns min Läwdoags nich! 24 Doa werd he sick wol höten dohn, He het jo keenen Vortel von Unn kümmt doato in Meßkredit Bi alle Lüd' vör ew'ge Tiet. Wenn he't den Fiend mät gäwen fort, Düt is en dull, doch änner Wort; Doa heet et: Kinner, still! ick mütt: Denn nehmen is Erobrerssitt. So het't uns Anno söben goahn, As em befohl Napolejohn, Dä't an Hieron'mus Knikkern he De ganze Ollmark gäwen däh. Den moßten, wenn ook ungeern, wi Nu schwören Unnerthoanentrü: Doa gull Gewalt vör ollet Recht, Unn uns gungt völe Joahre schlecht. Doch Anno drüttein, as torück Gung von Napolejohn dä't Glück, As alle Wellt was upgestoahn, Unn he bi Leipzig erst geschloahn: Doa was, min leewe Vaddersküd, Ook in de Ollmark grote Früd. De Fränschen worden weggejoagt, Unn Keener het doa mehr gekloagt. Ball drüttig Joahr sind wär vörbi, Wi deenten ganz mit olle Trü Unn blieben bes to'n jüngsten Dag Doabi, wat ook passeeren mag! Dru'm de Awisen leegen wiß Wenn öber wat ant Nölen is, Denn, Kinner, goahn wi frank unn fri To'n König erst hen Sangsussi: 25 Unn stell'n em Allens ehrlich vör Noa Ollmärksch' Oart, met Ollmärksch' Wör, Goaht still no Hus! seggt he gewiß: Denn blieben soll't, as't eben is! Friedrich Ernst. , 5 erbo ah n. 1 8 47. De verfurte Iserboahn! Oeber minen Ploan to goahn, Groade wo de beste Weit Up de ganze Feldmark steit! Mag se Jeder üm de Wett' Loaben dörch en eiken Brett, Loopt mi met den ganzen Hacht! Schimpen will ick Dag unn Nacht. Kunn se nich en Enn' afsiet Goahn, wo Wisch' unn Dreeschland liet, Oder wo den Eddelmann Sine Kohldämm' fangen an? Oeber nö, min Weit alleen Is vör Allem utersehn, De verfurte Iserboahn! Oeber minen Ploan to goahn! Unn nu kümmt äm boabenin Goar det Buuen in den Sinn, Setten Hüser dree ook veer Gangwies hen up min Reweer. 26 Krieg' ick ook en Doaler Geld, Is doch weg det beste Feld, Un wat blist, is Schnippelkroam, Wo nich goot is ran to koam'. Det is unse neie Tiet, De se loaben wiet unn siet: De verfurte Iserboahn! Oeber minen Ploan to goahn! Friedrich Erust. De Rückkehr. Gott Lof unn Dank! Nu is de Tiet, Wo Stoffel kümmt, goar nich mehr wiet: He het vör kortens erst mi schräwen, Dät se em ball den Asschied gäwen. Dree Joahr, sind't hüte, dät he gung, Wol wat bedröwt, doch lut he sung: „Dree Joahr, dät is jo män en Bischen, Dänn frei ick di, min leewet Lischen.“ He gaf mi noch en derben Schmatz, Unn säh doarup: »Läw' wol min Schatz! Bin ick erst unner de Husoaren, Dänn sast du mehr von mi erfoahren!e Dät het he dänn ook trülich doahn, Het oft mi schräwen ut Garn'sohn, Unn ach so schön, dät mi doaröber De Ogen immer gungen ober. He het mi schickt ook mänchmoal wat, Recht schmucke Bänner ut de Stadt, 27 Ohrring' met Bummeln von Koroalen, De wiet se her to Schäpe hoaken. Ach jo! min Stoffel is mi got, Et is en recht oll godet Blot; 4t kann keenen bätern Bengel gäwen: Drüm leew' ick em mehr as min Läwen. Ick hef em nu nich seh'n dree Joahr, Unn dät he süß nich häßlich woar, Dät wußt' ick wol; dänn worüm keeken s Mi immer hen no em, de Mäkens ? Doch dät he nu völ schmücker is, Dät weet ick jo wol ganz gewiß: Dünn, schmuck werd Ener bi d' Saldoaten, Dee weeten recht dät Ding to foaten. Wo weer'n de Deerns allhoop nu drüm No Stoffeln schulen so hinnrüm! Doch loat se män, dät könn se immer, Se kriegen mi em doch nich rümmer! Herrjehs! kümmt⸗Stoffel do nich an? He löpt jo, wat he ichtens kann, He hölt mi beede Aerme dapen Do mück em fix entgegen lopen! Friebrich erust. Oh vont Separiren. 1 84 6. Ma, wat' tau dull is, is tau dull, Ganz weih deiht immer mik de Kopp: De Einen nehmt dat Muhl tau vull, 28 De Andern daut et fast nich opp, Un Allens, watten seggen hört, Et si nu recht, et si verkehrt, Et is vont Separiren. Bin ik det Morgens oppe stahn, Drink' Koffe mit vergnügten Sinn, Un will nu an de Arbeit gahn: Da stellt mihn Nahber sit all in; Hei kährt, dat mik de Kopp weih deiht, Von Velen, wat hei nich versteiht, Dat hett vont Separiren. Un rückt de Middag nu heran, Sau will ik mit en Betten rauhn: Doch da kumt Vadder Klingelmann; De hat mit Unland vel tau dauhn; Hei schilt; un sau vel is gewiß: In sinen Kopp vel Unland is; Da hilpt kein Separiren. Det Abends kumt mihn Vetter Krull, De Minsche hatten klauken Kopp, Doch, wat tau dull is, is tau dull, Hei deiht dat Muhl nich einmal opp, Dat hei nich Acker bonitirt Un Weh' und Driften sik planirt, Hei kährt vont Separiren. Dat ganze Dorp, dat separirt, Se werd't et ok verwahr nich satt: Un, denket jüch, se jubelirt Saugar in eine nahe Stadt: Dat sief un twintig Jahre all, Wat frilich ok en selten Fall, Man sprickt vont Separiren. H.. Ieben. Etieger. 29 De Uellings-Tpook. Ick will'n Gespensterstück vertell'n, Dät werd unglöwlich syn, Doch, müßt et Kopp un Kroagen gell'n, Keen unfalsch Woort is drin. Wat vörtoflunkern in't Geläch, Bewoahr! Düt is nich myne Sach. To Winterstied, is't allezund, Un oft recht grimmig kolt, Wer nich will freeren as en Hund Schafft sick en Klümpken Holt, Un wer sick up Umsünst versteit, Zoppt still by Nacht hen noah de Heid. Hell Moanschien was, deep lag de Schnee, De Jäger gung to Stadt; Hey! dacht ick, allebott süpt he Sick drin dick dudelsatt; Wist äm mit Eselskopp betoal'n, Un dy Klock Twälw en Föhrken hoal'n. Rin was myn Spann all in den Wald, Doch just noch nich stroataf; Puerdautz! mit ens kort vör my knallt En unflätiger Paff. De Jäger wast, ick kreeg en Schreck, Burr! heel ick still gliek up en Fleck. Den Schledden heb ick hurtig schwinn Dörp to hott ümgekehrt, Sön Jäger Spitzkopp, Haid hennin, Weet woll wat denn paßeert. In dicksten Throan beschwiemelt noch, Wo Lunte brännt, dät rückt he doch. 30 Drup gooden Oabend! pfiffig fir Reep ick den Grönrock to. Dät was en Schott! Pots Schlag un Blix! Et ballerte men so. T is woll en Rehbuck, denk ick my, Kann ick äm hülplich syn doaby? Hier is myn Schledden, her den Buck! Un denn to morgenfröh Gift he de Läber, ick den Schluck, I du Herr Jemine, Dät sall uns nich so schlecht bekoam, As wenn en Hund hät Gras genoahm. Nischt, nischt von Buck, Gevaddersmann! Seht moal, hier Bohm henup Leep en schwart Deert, bet boaben ran, Ick, hastig plautzte drup. Kabolz! koppöber feel et run, Un up de Stell was't osk verschwunn. Kiekt nu moal in't Gefrät my rin, Dät Blood löpt pieperlings, Geklaut hät et my höllisch drin, Nich richtig is dät Dings! Et steit all stief up Middernacht, Doa geit de Soatan up de Jagd. Gluhögig, groad harun gefall'n, Afwehren kunn ickt nich, Bekratzt et my mit Düvelskrall'n De Flabbe mörderlich. Noah Peck un Schweffel stunk et ook, Et was en Stück von Höllenspook. Un wiß un woahr, de Jäger loog Vör düt Moal nischt my vör, Begrapscht was äm, mehr as genog, De Flabbe krütz un queer: 31 Was't ook noah Peck un Schweffel nich, Doch rook et noch recht stänkerig. Ick sä: Na, geb' he my zund moal Syn Beest von Knallbüß her! Un in't Bekieken up un doal Kam et my just so vör, As wenn deep runner hen un Noch in den Loop wat zappeln däh. Kloar word uns nu de Bäddeldanz, Denn ut dät Zündlock kam En stänkrig, schwarter üllings⸗Schwanz Herruter, bummelbam. De ülling was, noah dät Bekrall'n, Rutsch, in den Loop äm rin gefall'n. Poruemaun. Mihne Reise von O. nah W. Lat mal Lüe jüch vertellen, Wie't den Buersmann noch geiht, Weil hei sit in velen Fällen Nich opp Lebensart versteiht, Doch it denk' in mihnen Sinn: Wenn ik trü un ehrlich bin, Dat is immer doch dat Wahre. Nülich, bi de grote Külle, Feuhr' ik opp de Isenbahn, Un en Minsche mit ne Brille Ok den Bart leit hei sik stahn Rücke dicht an mit heran; Doch ik spör', de gue Mann Wolle mik taun Narren häbben. 32 Ik bin nemlich nich ganz dünne; Darum säh mihn Nahbersmann, Denket jüch! et wör' ne Sünne, Tahle ik nich vor twei Mann. It sweg still, doch dachte ik: Fründ! soll't sau gahn, härr'n se dit Vor en Vertel middenohmen. Ik war alsau immer stille, Doch leit hei dat Sticheln nich, Kieke schelmisch dorch de Brille, Freue sik recht königlich, Dat doch ganz unbännig rar, Un dat wör' in Erenst war, Mik min Haut un Kittel klehe. Hat mihn Haut of noch drei Ecken Un 'ne Krempe breit un scheif, Sau 'nen Dummkopp tau bedecken, Nä! da isse mik tau leif. Un mihn Kittel warmet mik, Obert Knie noch legte sik; Ohn sihn Rock is man ne Jacke. Ein Hund kann nich lange blaffen, Dachte ik, un säh kein Wohrt; Doch possierlich, wie de Affen Kähr' mihn Nahber immer fohrt. Mihne Piepe moste dran, De stund öhne gar nich an; Ik soll' doch Cigarren roken. Doch ik dachte dropp: Cigarren, Blot, weil't einmal Mode is Rok't jetzunder vele Narren, Wie mihn Nahber einer is. Immer hat den besten Smack Doch ne Piepe Krüztoback; Ok den Knaster mott ik loben. 33 Veles könn' ik noch vermellen, Weil mihn Fründ noch vel ewust; Doch noch mehr hier opptautellen, Fehlt de Ruhm un of de Lust. Sihne Tunge word nich lahm, Bet de Zug in W. ankam. Ik steig ut, un hei bleif sitten. Fründ! säh ik, man sprickt zwars immer Von den dummen Buersmann, Doch ik seih, dat noch vel dümmer Man de Minschen finnen kann; Darum motten stille sihn, Well sau'n Minsche Einen brühn. Mit den Dummen nutzt kein Kähren. Nu lebet woll! H... eben. Gtieger. De beste Roath. Ou Jungmann, de bi de Zaldoaten Vör Oellers harr de Becken shloan Un meist bi alle Potentoaten Was regas dörch de Lappen goahn, So dat he van dat Baierland Ut siene Heimthe was verbannt Un bi de Annern ok so stund, Dat he wat up den Puckel fund, Wenn he sick jo moal let bedöhren, Noa eenen wär torügtokehren, De was bi sien beweglich Leben In eene Stadt in de bestimmt, Wu Mill' den Lusestrom upnimmt As vöäl sönn Volk behacken bleben. 0 34 Un wiel gestoahlen Holt to köpen En Börger dunnmoals sik noch shämt, So hat sick Jungmann füst bequemt Un süss en Noahrungstwieg ergrepen. He denkt, sönn Bur is leckerig Un up en Lanne gift et nich So recht wat Roars för sienen Höägen, Drüm hat he fluck den Infall kregen, Met Härig un met Honnigkoken Wat up de Dörper rüm to zoken. Sien Mutters in de Kiep 'ne Quarre Spöält Perd un treckte vör de Karre Un moakt se 't äm moal nich to Dank, So gaf et Gnatzen, Kiew und Zank, Appart wenn se nich lieden woll, Dat he den Buddel snütgern soll, Denn legen sick bi ähre Karre Dat Perd un Furmann in de Hoare Un rackten sick dat olle Fell Un kloppten ¾t tümmers grön un gäl; Doch doa nu eenmoal Pack sick shleit Un Pack sick wär verdroagen deit, So hat se doch den dräw'shen Ollen Noch ümmer wat in Töägel hollen. Se moakten so ähr bitgen Brod, Denn de Geshäfte güngen god; Det Wiehnachts, Niejoahrs alltomoal Frat Bur wat weg in Schluckkashoal. Doch harren sick noa'n Lop der Welt Moal anner Uemstänn' ingestellt. Et was nich richtig met sien Dorth, So mußt he oahn de Ollshe fort. Wat he an sien ollt Wief verloaren, Dat mußt ersetten siene Pull, Drüm liet he hinner 'n Buergoaren Ens dudeldicke, dull un vull Un Klein un Grot is dröäwerher Un nimmt den Honnigkoken vör, So dat, as he sick wär besund 00 He keene Spiere doavan fund. En Wielken hat he för sick wunnert; He denkt an't Wief un is bedunnert: Doch wett sönn ollt geöwt Zaldoat In allen Stücken füsten Roath: Doa werd ep eenen Säftenrand En Stückshen van ollt Schörtfell spannt, De Mütz vull bunte Lappen bummelt Un fluck Cammedig utgetrummelt; To Oabend tom »Bedrug der Welt⸗ Dat ganze Dörp noa'n Krog bestellt, Un een Trijoater füst to moaken, Werd Hillt' un Woagenledder hoalt; Tom Vörhang nimmt he 'n grootes Loaken, Tom Puckliglachen angemoalt. So kam de leewe Oabend ran Un met sien Geld dat Volk to goahn: De Prester harr sick ingefunnen, De Köster, Ammann, Schäp un Schult Un alle leeben Gäste kunnen Nich töben mehr vör Ungeduld; De Poap un Amman nehmen Priesen, De Göähren trippeln up de Töhn Un Jochen knipt goar siene Liesen Vör Langewiele in den Kneen; Den Linneweber sien Musik Was lange al bi 't letzte Stück; Doch Jungmann harr sien Geld in Drögen, Was hinner sien Kallissen goahn Un let de ganze Sellshop shwögen, Den Vörhang to bewunnern, stoahn. Se ropen endlich, grölen, lärmen Un willen siene Bode störmen; Doch baah! doa stoahn se angeblitzt, Denn he is längst ut t Fenster flitzt. De Buren schmieten sick to Per Un basterfegen hinnerher; Doch af ok Hot un Mütze flegen, Se heb'n den Tissentör nich kregen. 36 He härr sick groateleeren kunnt, Wenn nich de Borgemester zund De Sach nich ornungsmüßig fund. Dat was en Fehler, denn de Oll' Mußt füsten up dat Roathhus kommen, Doa word he sharp bi'n Fuß genommen Un föhrte in dat Prodekoll Trotz siene Knäpe so to Holl, Dat he to Stroafe brummen soll. De Borgemester shiewrig sprak Tom Stroatenvoagt: »Hier kumm un pack Den Kerel, shmiet äm up de Küch Un koakt äm nisht to Eten nich De arme Sünner däh sick bücken Un sprak: »Erlaube s Herr tie Pitt, Ta werd i meine Altshe shicken, Tenn Koche, tas versteh i nit! Et—. Französch parleer'n. Gärn har'n et mine Hllern wol, Dät ick Französch parleeren soll, Unn hef ick ook min Deel by doahn, Doch woll't beslang afschlut nich goahn. Se meinten, dät de Fränschen ball Int Land wär keemen öberall; Doa weer' et doch so öbel nich, Ook met det Muul to holl'n äm Stich. Kann sind, de Ollen hebben Recht, Doch gung det Lehren män to schlecht, Unn wat nich will unn kann nich goahn, Doa lött en leeber ganz doavon. 37 Ick hef wol eher Dag unn Nacht Mi in de Wirthschaft afmaracht, Doch kamm 'c doaby nich so in Schweet, As wi det Lehr'n mi moakte heet. De Düwel hoal't Französch parleer'n! Kann ick up Dütsch doch disputeer'n, Unn fällt mi öfters wat nich by, Verstoahn sall doch en Jeder mi. Denn koamen de Franzosen an, Se söllen sehen, wat ick kann, Ick segg' nich völ unn froag' nich lang: Packt Ju! unn düchtig dänn doamang! Wenn't öhrer söß ook söben sinn, Hau' ick up Dütsch män srisch drup in, Se wer'n mi sicherlich verstoahn Unn goar to ball von Halse goahn. Friedrich Ernst. Grund. annjochen het ne schmucke Brut Worüm et recht mi wunnert, Dät he noch immer so süht ut, As wie de Katt, wenn't dunnert. Woher et kümmt, nich will't mi by, Doch mag de Grund wol wesen: Sin' Brut öhr Mudder, de is wie De Ollsche von den Bösen. Nu wag he denken: Nemmst du öhr, Müst du di ook bequemen (Wo soll se hen, wen't ännert weer'), De Ollsch' int Hus to nehmen. 38 So kehrt de Düwel by di in Unn kriegt di by den Wickel, Unn öhre Dochter mag wol sinn Noa groade ook soön Nickel. Drüm, het he ook ne schmucke Brut, Wat mi nich eben wunnert, Süht doch allwiel he immer ut, As wie de Katt, wenn't dunnert. Friedrich Erust. Hans Fidel. Ia weet wol, wat ick weet, Dät Hans Fidel ick heet, Unn dät tein Milen Wegs ümher Keen Hans Fidel is wieder mehr. Ick weet wol, wat ick weet, Dät just so as ick heet', Ick immer eenschig bin unn doh, Ick immer bin sidel unn froh. Ick weet wol, wat ick weet, In'n Sommer is es heet; Doa teh ick linnen Hoasen an, Dät ick de Hitt verdroagen kann. Ick weet wol, wat ick weet, Kümmt Mäncher dänn in Schweet, So werd' ick ganz alleen nicht natt, Denn alle Arbeit hef ick satt. Ick weet wol, wat ick weet, Et dheit mi goar nich leed, Verdeen' ick ook doaby keen Geld, Denn mi gehört de ganze Welt. 39 Ick weet wol, wat ick weet, Dät Jeder wiet unn breet Mi herzlich gärne gift unn hill, Wat ichtens män von äm ick will. Ick weet wol, wat ick weet, Denn sing' ick Leed up Leed, Werd gangwies lustig Fru unn Mann, Unn freut sick to unn lacht mi an. Ick weet wol, wat ick weet, Dät Hans Fidel ick heet, Unn dät ick so met Sing unn Sang Ook lustig bin min Läwen lang. Ick weet wol, wat ick weet, Unn wenn de Dodt mi heet: »Kumm, Hans Fidel, ick bin de Dodt! Dänn sing' ick lustig: Det is goot! Friedrich Ernst. Olle Leewe rostet nich. Hannjochen: As du noch wat heelst up mi, Unn keen Aenner woagte, di Uemtofoaten, was ick froh: Ach! keen König is et so. Lieschen: As du mi woarst goot alleen Unn nich gungst to Annen hen, Was ick stolt in minen Sinn Mehr as wie ne Kaiserin. 40 Hannjochen: Anne, joa, is jitzt min Schatz, Unn wat gift mi de vör'n Schmatz! Gärn min Läwen geew' ick her, Künn ick't so verlängern öhr. Lieschen: Doavör bin ick Petern goot, De is trü bes in den Dodt. Dreemoal woll ick sterben froh, Wenn he bleew' beläwen so. Hannjochen: Lieschen, hör', min leewet Kind, Will'n uns wär verdroagen schwind! Du lötst Petern Petern sinn, Ick schloag' Annen ut den Sinn. Lieschen: Bist du ook verännerlich, Olle Leewe rostet nich! Mag drüm Peter trollen af: Ick bin din bes öber't Graf! noalchritt. De Schriftgelehrten werden foorts sehn, daͤt düt Leed mo Horazius, Od. III.; 9, moakt is. Düt donec gratus eram gefeel mi immer am besten in den ganzen Horaz, unn so is et ook wol koam', daͤt ick't up Pladduͤtsch waͤdder to gaͤwen versocht hef. Of min Wert geroaden is, moͤgen Annern segg'n. So voͤl oͤber glöw' ick vör minen Deel, daͤt unse Landlud' nüscht drin finnen wer'n, wat aͤm fremd dücht. Friedrich Ernst. 41 orschläge. Annesieken, du bist hüt Zwintig Joahr; doa werd et Tiet, Dät wi ball an't Freien denken Hör! wat meinst to Stoffel Schenken? „Mudder seggt, wat fällt Ju in! Geit dät Freien so geschwinn? Unn den Stoffel soll ick nehmen! Kann doato mi nich bequemen.¹ Deern worüm? het he nich Geld, Hof unn Acker got bestellt? »Immerto! Doch, Gott bewoahre, Puterroth sind sine Hoare!u Peter Schult, de. Noaberssöhn, De het Schündeel vull unn Böhn; Keener is in't Dörp wol rieker, Unn he het up di nen Kieker. „Peter Schulten Hand unn Hert! Wakkelt as en Entenstert!« Unn wo is't met Jochen Langen? »Löt to dull de Flabbe hangen!¹ Fieken, bist ne dumme Deern, Nehmen em tein Aennern geern. „Löpt he nich noa Suse Leyen? Mag he de doch immer freien!« Wenn du wist so mätlig sind, Werst du olt unn grau, min Kind. »Mudder, hef ick doch noch lange Tiet! unn doavör bin ck nich bange.⸗ 42 Wi to unse Tiet weer' mehr Hinner all de Mannslüd her. Werst ook ut de Oart nich schloagen: Doarup wedd' ick Kopp unn Kroagen! „Mudder, nä, dät glöw' ick all; Unn vielleicht heiroad' ick ball. Wo gefällt Zu Hans, min Vedder 2u Deern, den wist du? alle Wedder! Har up den doch niemoals acht »Oeber ick heft lang bedacht, Unn ook Hans will mi all lange Is vör'n Mann Ju nu noch bange 2. Friedrich Sruft. To is Peiden hulpen. Verbubanzt is de ganze Deern! Wer werd sick nu bequemen Unn sammt den grooten Schreihals noch As Wief in't Hus öhr nehmen? Woll Gott, dät krumm unn scheef se woar Unn gäl as en Zigäner, Dänn bleef se ruhig doch gewiß, Denn sowat mag nich Ener. Nu öber was tein Milen Wegs De schmückste se von Allen; Doa mußt se dänn ook von Nator Woll alle Welt gefallen. Unn von't Gefallen kamm de Fall, Unn von de Lust dat Weenen. Vör Dullheit werd' ick noch katholsch Unn loat as Amm' öhr deenen. 43 „Ach, Noaber, heft Ju doch nich so Unn loat't Ju erst bedüden! Wol Mäncher is noch in de Welt, De nemmt de Deern met Früden. Ick har se immer herzlich leef Unn har viellicht öhr krägen, Wenn Ii so obsternoatsch nich weer'n Von mine Armoth wegen. Unn se har ook mi eher noahm', Ick segg' et unverhoalen, Mußt' ick nich in det Amtsgericht Vör minen Jung'n betoalen. Nu öber hemm' wi Beie n Jung'n, Doa werd se sick wol gäwen, Unn bin ick zwoars nich eben riek, Ick hef doch ook to läwen. Drüm, Voader, hier is mine Hand, Schloat in, gäwt mi de Deerenl« Na goot, min Söhn, du sast se hemm', So kümmt se wär to Ehren. Unn dät et Ju allhoop nich fehlt, Will ick in't Oll'ndeel trecken: Denn olt unn stief, so as ick bin, Kan'ck ook nüscht ut mehr hecken! Friedrich Ernst. 44 Greete unn Hanns. Greete: De Hanns, de Hanns liet mi in Sinn, Wo ick dok goah un stoah. Kann keenen schmückern Zungen fin'n, Drüm leew' ick Hannsen so. Hanns: De Greet', de Greet“, de Düwelsdeer'n, Het mi wat angedoahn; Wo Greete is, doa bin ick geern, Unn mütt allbott hengoahn. Greete: Unn Hanns, unn Hanns, ick bin nich blind, Ock stännig noa mi kikt, Hanns: Unn wo ick bin, män Greeten find't, As of sick dät so schickt. Herrjeh! Herrjeh! Greete: Hanns: Greete: Zich, Hanns, bist du't? Hanns: Zich, Greete, bist et du? Greete: Du bist min Brüm! Hanns: Du mine Brut! - Greete unn Hanns: Unn balle Mann unn Fru! Friedrich Erust. 45 De gode Pastor. Uns Paster is sön goden Mann, Dät't keenen bätern gäwen kann: He preddigt schön, dät uns doavon De Ogen immer öber goahn. Süß is bi völe Pasters Mod', Dät se wol preddigen recht got; Doch sind völ bäter öhre Wör' As öhre Doaten, bi min' Ehr'! Uns' Paster öber, wat he seggt, Dät deit he immer (dät is recht!) He töge gliek na Gottes Wort Den Rock sick ut unn gew'en fort. He gift de Armen, wo he kann, Hört he von Unglück, kümmt he an, Helpt met Erfoahrung unn Verstand, Legt sülwsten ook ant Werk de Hand. Is Unfred wo mang Ehelüd', De to versöhnen, is em Früd', Unn will'n se Order nich pareer'n, He kanzelt s' runner, bes se hör'n. Uem unse Kinner gift he sick Ook grote Mög', dät se Geschick Wegkriegen unn wat Allens süß To't Wiederkoamen nödig is. He het den ganzen Dag to dohn, Kann kumhen mol spazeeren goahn; Doch geit he ens dörch't Dörp spazeer'n, Dänn koamen All' von noah unn feern, 46 Unn grüßen fründlich em, unn he Dankt wedder; doch uns' Kinner de As wenn't öhr Vpader weer, ohn' Schoam Se ran an äm gelopen koam. Se hangen sick äm üm de Been, Dät löt he Allens ook geschehn, Seggt ook enmoal: Män nich to dull, Süß kriegen Ii den Puckel vull! Dänn krieschen lut de Göhren up Unn lopen weg; doch ball darup s't wedder so an'n ännern Ort, Dät kum he kümmt en bäten fort. Unn immer blift he bi uns stoahn, Frögt herzlich no uns' Wollergoahn; Unn bi dät Plappern stundenlang Vergitt he immer sienen Gang. Dänn geit he langsoam wär no Hus, Stodeert do in sin klein Kabus In Bibel unn in Huspostill, Denkt, wat he Sönndags predd'gen will. Sönn' Pasters gift't bi mine Seel Int ganze Land gewiß nich völ: Drüm bidden Gott wie alle Doag, Dät he äm lät uns lange noch! Friedrich Grust. 47 De olle Pastersch. Sonn Pastersch, as uns Olle is, De gift et närnich, glöw' ick wiß, De is män half no Wieberoart, Se het ook eenen groten Boart. Treckt se sick öhre Stäbeln an, Dänn woll ick sehen, wekker Mann (Unn dücht'ge Bengels hebben wie), Met öhr torecht' werd, wat et sy. De ganze Landwirthschaft versteit Se bäter as't en Grotknecht deit: Mücht' weeten, wo set har geleert, Do se doch no de Stadt gehört! Oyr Kleeder unnen, Strümp unn Röck, De sitten vull von Meß unn Dreck: Dänn immer liet se midden drin Mang öhre leewen Kög' unn Schwien. Se krüpt ook rup no'n Höhnerstall Unn tastet öhre Klukken all, Däts' weet, wovöl weer'n Eier leggt, Unn Schmu nich mökt Moagd oder Knecht. In'n Goarden löpt s' nich mehr as geern Unn tellt de Aeppel unn de Beer'n, Unn Allens, wat do unner liet, Doamet balbeert se de Stadtlüd'. All Marchtdoag föhrt se no de Stadt, Mi wunnert, dät s' verköft noch wat; Doch is öhr Mulwerk wol int Spöl: Denn doarup gift de Stadtmann völ. 48 Män Ferken brengt se nich alleen No'n Veehmarcht to verköpen hen: Doabie het't ens mordschlecht öhr goahn, Doarum mag se't nich wedder dohn. De Ferken hars' all an en Strick, Unn de töm groten Unneglück Schlingt sick üm öhre Beene rüm, De Ferken leepen do feel s' üm! Unn sölt sick rüm in deepen Dreck, Unn bi dät Lachen unn Geneck Mußt' roth se as en Puterhoahn Met Schimp unn Schann no Huse goahn. Öhr Kutscher, den s' mehr lieden kann, As öhren ollen knökern Mann, Müt nu, dät nich noch ens Mallöhr Passeert, dät Veeh verköpen öhr. De Kisten het s' unn Kasten vull; Doch is se immer noch as dull, Oehr grot Vermögen to vermehr'n, As wenn't öhr ewig müßt gehör'n. Drüm stickt s' oek bi d' Boorslüd sick, Wat öhr gefällt, fir in de Fick: Unn wenn do Eener sur ut süht, Gedenkt se't em noch lange Tiet. Dänn mäkelt s' em ohn' alle Noth De Keesen, Eier, Botter, Brot, Unn wat de Boor no olle Sitt Den Paster süß noch gäwen mütt. Bullschriewen künn ick licht en Book Wer weet wo dick von düssen Droak; Doch will ick schwiegen: wer se sehn Will, kann sick moaken up de Been. 49 In't Dörp, do brukt he froagen män No mi: ick will s' em wiesen dänn Unn mehr vertelln; unn Jeder seggt Do sicher: Jo de Boor het Recht! Friedrich Ernst. D e Poate. r. An to reisen kamm en Poater In en kleinet Dörp enmoal, Unn he preddigt in de Kerke Foorts von Höllenstroaf unn Quoal. »Ii sind Kristen? Soatanskinner! Will'n in'n Himmel? Werd nüscht drut! In det Fegefür mütt broaden Sönne dulle Ketzerbrut. Unn ook nich en Drüppen Woater Sall Ju koamen in det Muul, Unn det werd en Tänenklappern Werden unn en groot Gehuul !i Unn he bölkt in sinen Iwer, Dät de Fenstern bäwten all, Paukt unn strampelt up de Kanzel Immer to met Krach unn Knall. Ober wat he afmarachen Sick vok immer mucht' met Macht; Alle Boorslüd' bleeben ruhig Mäncher het noch goar by lacht. 50 Een olt Mütterken män eenzig Huult' unn roart wer weet wo dull, Unn öhr Sackdook, öhre Schörte Worden ganz von Throanen vull. As de Preddigt woar to Enne, Jeder fir noa Hus sick droog, Bleef se in den Stohl besitten, Huult' unn roarte immer noch. Hastig kamm unn vuller Fröden An to goahn de Poater nu, Frögt: »Wat hemm' Zi denn vör Sünden Üp't Gewissen, leewe Fru? Weest män still! Gott werd vergäwen Ju üm Juen froamen Sinn: Münn de Aennern noa de Hölle, Koam' Ji in den Himmel rin !" „„Nä, Herr Poater, nüscht von Sünden Hef ick doahn unn feel mi bplu⸗ „Oeber seggt, min' leew' Herzmudder, Seggt, worüm denn weenen Ji?n „„Ach, Herr Poater, as ick bölten Up de Kanzel Ju däh hör'n, Feel mi by min sel'ger Esel, Den ick kortens mußt' verleer'n. De har just ook sönne Stimme. Ach, min Esel, ach Herjeh! Wenn an di so recht ick denke, Ach, dänn dheit det Hert mi weh! Friedrich Ernst. 51 Anföhrt. Min leewe Fründ' unn Vadderslüd Nu schwiegt moal'n bäten still, Doa ick en Spoaß ut olle Tiet To'n besten gäwen will. Wo de katholsche Poapst nu is, De Stadt deit heeten Rom, Doa woahnten Ju de Römer süss, En Volk von groten Rohm. De ganze Welt te kummedeer'n Het düsset Volk gehat, Bes Dütsche keemen to marscheer'n, De schlogen s' all in't Fatt. De Paster het uns männich Moal Von Rom wat loaten hör'n, Ick sülber däh Ju in de Schal Doavon verkünden geern. Drüm will ick Zu den Spoaß itzund, Is't ook in Kroog, vertell'n, Den in en ollet Book ick fund, Dät Zi moal lachen söll'n! De Römer nehmen, gungen s' rup To Roathshus, öhre Söhn', 1 Wenn't dralle Bengels weer'n, met nup, Dät se wat leeren dähn. Ens sproken s' länger her unn hen As süss von en Geschicht, Unn dennoch was vont Lied dä't Enn: Se har'n torecht nüscht krigt. 52 Drüm, doa allhoop se hungrig weer'n, Woll'n bes to'n ännern Dag Se töwen, aftokoatereer'n De grotgewicht'ge Sach. Doch soll keen Minsch to Hus vertell'n, Wat se har'n vörgehat, Vörnut de Fruens nüscht von mell'n: De bröchten't rum in d' Stadt. So gungen s' af. Dät Middagbrot Stund kolt all up den Disch. Drüm gaft to Hus erst grote Noth: De Wieber schullen frisch. Män eene eenz'ge säh nich wat, Kreeg öhren Söhn bi Siet: „Min Jüngken, seg, wat hemm' Ii hat Lang' öber Jue Tiet. Doa boaben aftomoaken recht? Müt doch wat Wicht'get sind 4 „„Ja, Müdderken, dät werd nicht seggt!« »Worum denn nich, min Kind?«. „„Verboaden is't uns alltohodp!nn Doch leet se em nich goahn. Unn unse Jung was ook keen Schoap, ¹. Drüm wußt' he, wat to dohn. He dacht': De Woahrheit öhr to segg'n, Dät mücht' nich roathsoam sinn, Drüm will ick mi up't Leegen legg'n! Unn so vertellt he schwinn: „„Ach, Mudder, wo bedovr' ick Ju Unn all de Fruenslüd'! De Mannslud' könn' nich hollen Ruh, Se öberleggten hüt, 53 Wat sick wol eigentlich gehört: Twee Wieber eenen Mann? Of't bäter weere ümgekehrt: Twee Wieber jeder Mann? Denn blieben soll't nich länger mehr « Se hört nich af dät Enn, Drögt flugs de Noaricht krüz unn quer Noa Wäsch' unn Vaddersch' hen. De ropen immer mehr tosamm, Ball is de Stube vull. De Wieber spucken Für unn Flamm Unn schimpen ganz vör dull. . Denn gung et an en Lamenteer'n, En Hulen unn Geroar; Unn as se endlich ruhig weer'n, Was goder Roath doch roar. Toletzt, doa fung de Ene an: »Et gung doch immer süß, As eene Fru har jeder Mann, Unn was hallweege wiß! Doch willen se wat ännern nu, So ging' et eher an, Twee Männer keemen up de Fru, As up twee Fru'n en Mann. So is de Ene uns gewiß Von beiden Männer got; Doch is et änners, het gewiß De eene Fru stets Roth!« »»Joa, Vaddersche, so werd et goahn!«« Säh'n alle Wieber hill. De Vaddersch' säh: »Met Permeschohn, Schwiegt noch en Wielken still! 54 Ii goahn nu rüm, düt to vertell'n De Wieber allebot, Unn segg'n, dät Morgen fröh se söll'n Sick infinn hier in Stoatli De Morgen kamm. De Männer weet'n All wedder in den Roath. De Fruens keemen to marscheer'n Unn schree'n von Stroat to Stroat: Twee Wieber leeber eenen Mann, As jeder Mann twee Fru'n, So will'n wie't hebben nn furtan, Unn will'n nich eher ruhn!⸗ De Roathsherrn hörten düsse Wör Met grot' Verwunn'rung an, Unn wußten goar nich, wat dät weer Doa tratt jen Jung heran. Unn as he Alleus har gebichet Orntlich von Enn to Wenn Doa lachten. s' öber de Geschicht, Dät namm erst goar teen Enn. De Börgermeister vör denn tratt Unn reep von boaben doal: „Ji Fruens all in unse Stadt, 1 Aufshrt sind Ji entnoal!. . Een Mann, een Wief, ven ewig her Is't so in Rom gewest. Unn ännern will'n wiet nimmermehr, Dät steit as Eitböm fest lu Vergnögt töm Deel, töm Deel kasproat De Wieber togen af. De Börgermeister unn de Roath Völ Lof den Jungen gaf. 55 Unn, to verhöden Unneglück, Soll düsse Jung alleen Noch (so beschloten s' ogenblick) In'n Roath sick loaten sehn. Nu froag' ick, leewe Vadderslüd“ Wat unse Wieber däh'n Wenn so wat moal passerte hüt; Of se dätselbe säh'n? Friedrich Ernst. De Joahrmarcht. Upgedunnert ganz vör dull, Groad, as wenn hüt Festdag weer, Koamen völe Woagens vull Deerus von alle Sieten her. Hoch in Flechten upgetömt, Stiefgemoakt met Beer dät Hoar, Unn de Bussens dick beblömt Teehn se rinner in dät Doahr. Nebeuher to Foot und Peer Koamen d' Aennern an to goahn, Immer mehr unn immer mehr, Voader, Mudder, Dochter, Soahn. Nog den Joahrmarcht teehn se hen, Will'n sick köpen düt unn dat, Unn wo ichtens wat to sehn, Sick moal orntlich lieken satt. 56 Zich! de Booden vull bepackt, Schmucke Mäkens stoahn doarin. Nu de Büdels utgesackt, Köpt, wonoa Ju steit de Sinn! Huben, Bänner, roth und grön, Kroalen, t bummeln Krüzer dran, Ohrring, Ring⸗ unn Döker schön, Wolfeil, wolfeil, immer ran! Haspels hier, Spinnröder doa, Botterbüssen, Läpeln, Kell'n, Deerens köpt, de Lüde doa Will'n den Pries Ju billig stell'n. Zuckerbooden! Koken rükt Söter noch as Vielken drin: Köpt man broaf; dänn düsse drückt Nich den Moagen, is he rin. Bengels! will'n Ji wol trakteer'n Nu de Mäkens all doamet! Glöwt ma'n sicher, sönne Deern Dankt Ju't, wenn's wat krägen het. Piepen in de Dresselbood, Kort unn lang, sind Troddeln dran, Ook de Piepenköpp lött got Köpt, wer sowat bruken kann! Nä! wat Allens seh ick hier Ringsüm in de Booden stoahn. Weh dohn mi de Ogen schier: Will drüm bäten wieder goahn. Kiek den Popanz doa mal an, Süht as Uhlenspegel ut, Fleut't unn trummelt, wat he kann, Röpt: Hier is de wille Brut: 57 Boaren, Tieger unn Kammeel, Schlaugen unn en Kroketill, Papen, Strußen groten Deel Kost't twee Gröschen, koamt män hill! Dudelkasten, n Mann doavör, Unn en Bild up hoge Stang; Moordgeschichten singt he vör Werd doabi mi orntlich bang. Seepe, Woater, wat den Dreck, Is dät Tüg ook düchtig vull, Glieck den Ogenblick nemmt weg: Köpt! So röpt en Jude dull. Immer ranner! lekterseer'n —t Kost en Sülbergröschen män Will ick Ju, dät deit koreer'n Alle Wehdoag. In de Hänn Nehmen driest Ii düssen Droath, Wenn Ii stoahn up düsse Bank, Dänn en Ruck rein is dät Blot, Unn Ii sind ook nich mehr krank! Bin up beiden Ogen blind All von düssen bunten Kroam. t Het mi, dät de Lüd' hier sind, Nu nich Wunner mehr genoahm. Will nu bäten rumflankeern In de Stroaten up unn doal. Jeder Bengel het ne Deern In den Arm, nä, kiek enmoal! Sön Gekriesch unn Dalberie! Hem' de Köppe Ji all vull? Hen noa'n Danzplatz trecken wi, Will'n doa ranzen ganz vör dull! 58 Weer ick jung, wo woll ick doa Rümmerspringen noa de Noath: Doch de Achzig sind all noah, Doa het't met dät Danzen Noth. Leeber goah ick wär noa Hus t Werd wol balle Oabend sind Will mi in min klein Kabus In dät Bedde legg'n geschwind. Wenn ick lang all schloapen mag, Wenn ick dröhme kunterbunt, Wenn heropstigt all de Dag Uem de schöne Morgenstund: Koamen langsoam ut de Stadt All de Schwärmers antoteehn, Oebermöd' unn öbersatt, Dumm de Köpp unn schwoar de Been. Friedrich Ernst. Aptheker-Schrulln. En Amtmann leet sick ut de Stadt Den besten Dokter hoal'n; Liefkniepen hät he grimmig hat, Mit Qwurr'n nich aftomoal'n. De Dokter was flink up den Tritt Un nam sick den Aptheker mit. De Besten syn nich justement Allbott de Klööksten west, 59 Un wer de Appethekers kennt, De weet, un dät steit fest: Syn se moal Herr'n, weg hem se schwapps! Bald dick⸗ bald dünnern Rappelraps. Erst schnüffeln se an Düvelsdreck, Fluks hinnerher mit mank Lang'n se sick runner von dät Reck Den Bisoamratten Stank. Dät stigt to Kopp de dickste Grips Krigt endlich hen doch synen Knips. De Dokter sach den Kranken an Un wußt nich hen un hä; He sprak mit den Apthekersmann, De schmusterte un sä: Ick will den Hals verwedden gliek, De Keerdel hät ne Kirschkulliek. Gesegt, gedoahn manscht he geschwinn, To Dubbel⸗Porzegon, Rhabarbertüg mit Bräkwien in, De Amtmann kreeg doavon. Doa gung et: Häst du nich gesehn! Half Kirschenfleesch, half Kirschensteen. As äm de Kamm nu wädder schwull, Gestund he sülwsten in: Mehr as en halwen Schäpel vull Knups⸗Käspern schlung ick rin. Satt äten sall en Minsch sick doch, Apptiet beholl ick immer noch. In't Dörp entlang däh stracks sick kuud: Unf Amtmann is koreert!! Fir hem de Buur'n mit Hand un Mund Aem doato groateleert. De meisten wünschten hinnern Rück: Bräk äm de Düvel dät Genick! 60 De Dokter unner Weges sprat Nu den Aptheker an: Segg' moal, du Allwelts⸗Schubbejack, Wo sachst du dät denn dran, Dät et by'm Amtmann all nischt mehr, As pure Kirschkullieke weer? De Pillen⸗Fribbler sä: As ick Keek in de Döns herrüm, Lag't unnert Bedde hoageldick Pull Kirschsteen üm un dümm. Doa haar ick't up en Plutz herrut: Wer Kirschen fritt, spuckt Köären ut. By Kristen kiek ick unnert Bedd, By Juden in den Boart, Wat drun un drin sick spören lett Von äre Frätwerks⸗Oart. Gliek hebb' ick't weg ut Boart un Bedd, Wat Jud', wat Krist vör'n Tofall haͤtt. Korthen word ok de Dörpschmedt krank: Män bitchen Hoaberbröh, Un so stund et all Wochenlang, Brocht he herrin mit Möh. En Schmedt, krank oder nich, geit drup, Schlappt he män Hoabergrüttensupp. Un word so moager as en Specht, Un krunkste Dag und Nacht; Doa hem de Noaberslüde segg't: Wat is dät vör ne Jagd? De Schmedt verquient! spannt doch de Peer! Un zoppt den Amtmanns Dokter her. De Schmedt, vull Flusen in un ut, Was en dörchdräbner Knast, Un fohr et ok meist klotzig rut, As't vör'n Possäkel pasft: 61 Drap he doch allmoal up den Knoop, Unn Mäncher kreeg et scharp to Koop. De Amtmann sülwst hät ober'n Kamm Oft synen Tapps gekrigt, Wenn he sick goar to borstig nam Un toog en Wulfsgesicht. Dät ganze Dörp to Klein un Groot Was drüm den ollen Schmedt so goot. De Dokter kam bald ankutscheert, He fund den Kranken schlimm, Begreep den Pulz un spigeneert Gliek unnert Bedde rüm; Doa lag 'ne frische Eselshuut, Ha, ha! dacht he nu hebbe ick't rut! Un schüddelte den Kopp un keek Furtweg hen unner't Bedd, Un sä: Doa ling'n Iy nu doodbleek, Myn herzensgooder Schmedt! De Stärkste woll geit vör de Hunn, Fritt he unflät'ge Stücken runn. Jy hem na kiekt nich so verdutzt! Erst gistern is't gewest, En ganzen Esel rin geputzt, Dät Fell män bleef noch Rest. En Eselsrump as Oabenbrod, Dät is to vöäl un deit nich good. De Schmedt woll ut de Wulken fall'n, Un sä: J, wat ick hör'! Doh He vörerst my den Gefall'n Un söök He sick de Döär. Hier is dät Fell! Stäk He sick rin, Keen Hund werd äm beblaffen drin. Friedrich Ernst. 62 Mät donde Schwien. Oerzvoader, nu loat dät Hulen män sind Unn gef tofreeden die doch! Du roarst nich, as weere di Fru oder Kind Afstorben, völ düller noch. Wat hest du di so üm en lumpiget Schwien, As weer et en Königriek, As müßt' et uns' Herrgott sülber goar' syn, Nä! schäm' di, Herzvoader, unn schwieg! »Dät seggst du wol, Mudder, du glöwst män nich,⸗ Wovöl von dät Schwien ick heel. Tein ännern, de leet ick völ leeber in Stich Unn dät is keen Pappensteel. Schneewitt von unnen bes boaben, de Stert Schwart, Ohren unn Föte doato. Ach! keek ickt an, wo vergnögt was min Hert! Keen König freut sick nich so. As Ferken treeg ick't unn toog mi't heran Met Melk unn Tüffeln unn Kaff; Unn tratt ick ook sächtten den Koaben henan, Gliek merkte he, dät et wat gaf; Unn sprung fir up unn grunzte doato, Unn moakte ick up de Dhör, Dänn keek he mi an so herzlich froß, Dän Blick vergät ick nich wär! Unn ripsch rapsch runner ut mine Hand Fratt Allens he weg noa de Noath, Vörnut sön Stückelken Zuckerkant Unn Känten von frischet Brot. 63 Unn bleef ick enmoal to lang in de Stadt, Ook buten up't Feld to lang Dänn dreef't mi, as fehlte mi Wunner wat, To äm hen met ieligen Gang. Glöf sicher, ick weet noch eegentlich hüt Nich recht, wer eben sick mehr Het von uns Beiden doaröber gefrüt, Wenn wi uns seegen doa wär. Unn weetst du noch, as Spitzbooben ens Inbröken bi Winternacht, Twee Schelmenkeerdels, in unsen Döns, Het he nich uns Reddung gebracht? De Töle, de blaffte nich: angedoahn Har'n sicher de Deewe äm wat. Min Schwien män grunzte; dät merkte ick schon Unn päperte s' ordentlich af. Nu storf et ellendig an't loopende För Trotz Koorschmett unn Sympethie hen. Wi hemm et begroaben, ick seh et nich wär, Wovöl ick oot roare unn flenn. Drüm also, Herzmudder, doa sall ick nich ween'n, Ick müßte keen Kristenminsch sinn. Jetzt joah ick noa unsen Paster hen, . Of de nich werd Tröst vör mi sinn!i Friedrich Ernst. 64 De Lehrsoamkeit oder t' is Wunnerlich! Et geiht, min' leewe Vadder Veit, Doch in de ganze Welt Nütscht, goarnüscht oͤber Lehrsoamkeit, Nich moal dät blanke Geld. De Lehrsoamkeit in alle Lann Gift Ehr unn godet Brot, Unn ewig leewt de klooke Mann, Is he ook lange doot. Dät leewe Geld, is't noch so völ, Werd goar to often all Dörch Supen unn dörch Koartenspöl, Unn mänchen Unglücksfall. Unn denkst du, dät de hoge Stand Di blift up Leewenstiet? So fir, as üm drägt werd de Hand, Is oft vörbi de Früd. Doch Lehrsoamkeit blift öberall, Wat du verleerst, di doch, Wo deep du koamen bist to Fall, Se heewt di wedder hoͤch. Unn ach! wo herrlich müt et sinn, To weesen recht gelehrt, In jedet Ding Bescheid to sinn, Wat Ener süht unn hört. Denn Allens weet sön groten Mann, Wat äm ook kümmt vör d' Noath; Unn wenn he sülwst nich wieder kann, Hoalt he ut Böker Roath. 65 Unn Böker sind nich up de Welt Von ungefähr gekoam': Gelehrten hem' s' tohoop gestellt, De ganze Welt to Froam. Drüm, weer ick, Badder, nich to olt, Noch hüte füng' ick an Und geew' doahen min Hof unn Holt Wörr' ick sön klooken Mann! »Hör', Vadder Kunz, et wunnert mi Unn will mi goar nich in, Woher met eenen Moale di Kamm düsse nerrsche Sinn. Du hest wol hüt de Brännwienspull Tovöl vör'n Kopp gehat, Drüm schwadderneerst du ganz vör dull Dumm Tüg i schäm' di watla Nä, Vadder, dät verbidd' ick mi! So is et nich gekoam, Doch will ick foorts vertellen di, Woher ich düt genoahm. Hüt brocht' ick noa de Stadt hennin Eitholt, unn unverhofft Feel unnerweggens ut den Sinn De Mann mi, de't gekoft. Bedröft föhrt' ick de Stroat entlang, Wusst' nich woher, wohen; Doa gung vörbi met iel'gen Gang En lustig Bengelken. Ick sach äm vör'n Grotschöler an, Kunn zwoars ook syn Balbeer: Den reep ick fluggs tön Woagen ran Unn säh: Min leewe Herr! 5 66 Ji sehn mi ut so hochstodeert, Drüm weeten Ji dok wiß, Wat mi vör Hülp unn Roath gebört In mine Kümmerniß. Doa breng' ick eben Holt herin - Ii seh'n, ick bin von'n Lann Unn mi entfeel ut minen Sinn, Wo sick recht nöhmt de Mann, Det gistern het bi mi bestellt. O segg he mi den Noam', Tein Kloaben söll'n äm to'n Entgelt Bi düsse Küll bekoam'. De Schooljung säh: »Min leewe Fründ, Doa ick't nich seggen kann, So föhr he wieder män geschwind Noa enen klooken Mann. De woahnt twee Hüser wieder hen, Weet Allens wat passeert, Unn werd äm sicher nöhmen könn Den Mann, den't Holt gehört. Rechts von de Husdhör in de Wand Doa sitt en Missingring, Den tehn ji ruter met de Hand, Dänn geiht et klinglingling. Unn kümmt' ne dralle Husmoagd an, So segg'n ji: Jümferken! Ick will noa den gelehrten Mann! Unn rinner koam' ji dänn. He sitt in sine Bibbletheek Unn het et ossig hill Is knökern, in't Gesicht dood bleek, Drögt up de Näf ne Brill. 67 En Huspistill liet up den Disch, Doa glupt he emsig rin: Dät is de Mann, den froaget frisch, Unn Roath werd' he wol sinn. Denn in sin grotet Book doa steit Von Anfang bes to Enn Geschreewen luter Lehrsoamkeit.« Unn doarup gung ick hen. Unn as he säh, geschach et ook, Ick fund den klooken Mann; He satt ook richtig vör dät Book. Ick brocht' min' Bidde an. He keek mi ganz verdübelt an Unn säh: p't is wunnerlichl⸗ Ick säh: joawol so heet de Mann! Joa wol, 't is Wunnerlich! Ick schmeet äm en Tweegröschending Noch to Belohnung hen, Unn fohr met minen Woagen flink Noa Wunnerlichen hen. Drüm segg ick, leewe Vadder Veit Dom ännern Moale di: Dät Besste is de Lehrsoamkeit! Unn blief furtan doabi. Unn wat ick di toerst vertellt De Lehrsoamkeit to Ehr, Dät hef ick mi tohoop gestellt, Bi minen Weg hierher. Griedrich Erust. 68 De Aetheropraschohn. Eigene Erlebnisse des Verfassers 1847. Mäncher het wol all in d' Zeitung Lest von Aetheropraschohn, Kann sick öber keen' Gedanken Moaken in sin'n Döz doavon. Doarüm wick Ju, leewen Frünne, Lieg' ick ook int Bedde zund, Schriewen, wat alleen ick kortens By de Opraschohn emfund. Denn Ii weeten doch, dät lange, Wol al in det teinte Joahr, Ick an enen Stock mußt' humpeln, Wiel min linkern Knee krumm woar. Ach! so groade in de Jugend, Wo süss Allens lustig is Half, unn kumhen half to läwen, Was min' gröttste Kümmerniß. Kortens woar ick ganz vertwiewelt, Wünschte mi den Dodt heran, Doa tum Glück noch gung ick hoalen Roath by enen groten Mann. Det was, hört et, leewen Kinner, Det was Dokter Dieffenbach, Unn de sprack as wie de Herrgott: I opreer' Ju n ännern Dag. Unn dänn sind in dree, veer Wochen Glücklich Ii unn ganz gesund !u Kinnerkens, Zi könn' nich glöwen, Wat ick doa vör Früd' emfund. 69 Endlich kamm de änner Morgen, Ach! mi woar, ick weet nich, wo? Oeber still! Ji will'n erst weeten, Wat de Aether is, nich so? Aether rükt as Hoffmannsdroppen, De män faberzeert doarut, Brännt völ düller noch as Spir'tus, Süht as reinet Woater ut. Is keen Proppen up de Buddel, Dänn verdampt he ungesehn, Unn det mökt by dulle Hitte In de Stube köhl recht schön. Also as den ännern Morgen Dieffenbach unn noch en Poar By mi weeren, musst' ick uttehn Bes upt Hämbd' mi ganz unn goar. Unn so musst' ick up 'ne lange Toafel lingerlang mi legg'n, Groad' as wenn en Schwien de Fleescher Will intwei haun, so to segg'n. Unn dänn heelen s' mi de Näse To unn geewen in den Mund Mi 'nen Schlunk, de up 'ne Buddel, Wo de Aether drin was, stund. Män de Aetherdamp woll goar nich Antheen erst; doch ball doanoa, As ick erst mi dran gewennt har, Gung et ganz up Mordio. Unn oot ball, ick woar besoapen, Dät as wie in Schloap ick lag; Oeber det was schön! Et woar mi Groad', as keem' de jüngste Dag. 70 Doch nich so, as olle Schmökers, Schriewen unn afkonterfei'n, Oder as. de Muckerpreesters Oft de Ohren vull uns schrei'n. Doaby geiht de Gall' mi öber Unn ick kriege Gänsehut, Unn ick künn' wer weet wat moaken, Nehm' ick leeber nich Rietut. Nä, so was et nich, ganz änners, Denn wat kreeg ick jetzt to hör'n! So wat an Musik, woahrhaftig! Gift et nich in noah und förn. Just as blösen alle Engels Himmelstrumpeet' unn Posun“; Gärn, üm de Musik to hören, Weer' ick stännig ätherduhn. Unn doaby dänn föhlt en Prickeln, Drücken vok ick an det Knee; Doa wol muchten dran se schnieden; Doch et däh mi goar nich weh. Unn ook allerly gedrömet Hef ick, wat ick nich mehr weet, Bes toletzt dänn ganz verwunnert Mine Ogen up ick reet. Unn doa was ganz oahne Wehdoag Afgedoahn de Opraschohn. Oahne Wehdoag', leewen Frünne, Könn' Ii dat wol recht verstoahn? Denkt, dät all de völen Sehnen, De regeeren dohn det Knee, Mi de Dokter dörchgeschnäden, Unn et däh nich so völ weh! 71 Unn so ligg' ick nu int Bedde, Uem ball wädder up to stoahn, Unn noa gtoad' met Gottes Bystand Oahne Stock herüm to goahn. Also gung et mi, unn Jeden Will ick roaden dörch de Bank: Goaht na Dokter Dieffenbachen, Sind up de Maneer Ji krank, Oder is an Ju to schnieden .— Unn Handtheerung süss to dohn, Unn derly, dänn road' ick wieder To de Aetheropraschohn. Friedrich Ernst. Hoalöber! Det Woater geiht von Wand to Wand Doa hef ick wär recht harten Stand, Wenn lut de Stormwind huult unn kracht, Unn Ener röpt dörch Wind unn Nacht: Hoal' öber! De Wachten sind so öberstark, Dät Stör unn Röder vör den Quark; Unn wenn de leewe Gott nich weer', Mänch Ener hörte wol nich mehr: Hoal' öber! 72 Noch was besher he gnädig mi Unn stund in jede Noth mi by; Drüm deen' ick gärn, so lang tck bin, Aem stännig met getrüen Sinn. Hoal' öber! All weinig is min grieset Hoar, Doch nipp de Ohr'n, de Ogen kloar: Drüm loat' ick nich vont Föhren af, Bet dät ick stiegen mag in't Graf. Hoal' öber! Ick hef nich Fru, ick hef nich Kind; Doch alle Minschen leef mi sind, Unn gärn, sülwst wenn et hüte weer', Geew' ick vör äm min Läwen her. Hoal' öber! Dänn koam' ick in det Himmelriek, To werden minen Herrgott gliek. Unn bin ick ook en schlichter Mann, En Schelm gift mehr, as wie he kann. Hoal' öber! Ick hef det Minig' redlich doahn, Dät ick vör sinen Stohl kann stoahn; Doch still! Wat hör' ick? Groad' as weer', En Ropen et von Jensiet her: Hoal' öber! Hu! Hu! wat is det vör 'ne Nacht! Det Woater bröllt, de Stormwind kracht! Doch drup unn dran in Gottes Noam'! Män still! Män still! Ick koam'! Ick koam'! Hoal' öber! Friedrich Erust. 73 De Eiierkoop. Trine pst! min söte Deern, Trine! kannst du denn nich hör'n2 Blief doch moal en bäten stoahn! Seg, wohen wist du jetzt goahn? „Eier vör den Amtmann will Noa de Stadt ick droagen hill. Müt vör Middag noch torück; Süss is grot dät Unneglück.« Doa hest du noch lange Tiet: Denn de Stadt is just nich wiet. Will'n erst drüm en Wielken moal Unner'n Boom uns loaten doal. „Ober, Krischoan, jo nich lang: Vör den Amtmann is mi bang.⸗ Loat den Amtmann, leewe Schatz, Gef mi leeber enen Schmatz! „Hör moal, Krischoan, loat dat sinn Oder ick loop weg geschwinn!u Zier' di nich so, mine Deer'n! Eenen Schmatz! ick gäw en geern. „Weeren wi hier ganz alleen! Doch so mücht' et Ener sehn! Unn hüt Oabend heet et lut: Trin' is Krischoan sine Brut li Wat is wieder ook doabi! Trine! na wat strüwst du di? Strampelst as en Hampelmatz, Deerne, gef mi doch en Schmatz! 74 „Nä ick doh't nich. Doch naher, Wenn ick erst torücke wär, Kannst du koamen loat mi up, Oder krigst en derben Schub!« „Ach Herrjehs! wat hest du doahn! Krischoan sühst, dät kümmt doavon. Hest den Eierkorf ümstott, Alle Eier twei o Gott!u Nu wat is dät eben ook, Hef di doch nich so unklook! Ick betoal s', min leewe Schatz Krieg' ick öber dänn en Schmatz? „Eenen, joa doa nemm en di, Ober nu ook roade mi: Sall ick nu noch rinner goahn?. Nä! wat wost in d' Stadt noch dohn! Leeber blieben wi tosamm Hier, unn wenn de Middag kamm, Moaken wi uns up de Been', Goahen sacht no Huse hen. Friedrich Ernst. De Moalerbengel. Pannjochen, wat is dät vörn Mann, De gent den Loaden süht sick an? Lang hangen doal äm sine Hoar, Ut süht he groade as en Boar. 75 Up sinen Kopp nich Mütz;, nich Hoot, En Käppel män, as Für so roth, Unn goar en langen Zickenboart Wat is denn düt vör Minschenoart? En korten Rock met luter Schnör'n, En Bullenstrick von hinn bes vörn, En kleinen witten Kroagen rut, Unn ut de West kiekt blote Hut! Unn grote Spoar'n an beide Been, Unn in de Hand en Knüppelken, Dät Kain, as he Oabeln schloog, Woll keenen gröttern eben droog. Doato de sienen Hanschen goar, As frischen Schnee so witt unn kloar, Tohoop gerollt Papeer he drögt Hannjochen, wat is dät vör'n Knecht? »Dät is en ollen Molerjung'n, Het eben an to moalen fung'n; He geiht hier up de Aldemien, Will ens en groten Moaler syn. De Dracht het deels he afgenoahm Von Aennern, de met groten Rohm Sind Moalers west to olle Tiet, Wovon män oft noch Biller süht; Deels von de Handwerksburschen goar Dät wiest de fläm'sche Knüppel kloar Unn groad so höltern, klotzig ook Is he, zwoars schienboar ossig klook; He het se deels sick afgeseehn Von de Stodänten, ganz alleen, Uem ook to schienen en Stodänt: Doch Jeder äm vörn Kläkser kennt. 76 Denn bloot en Stubenkläkser is Unn blift de Bengel ganz gewiß Mökt Schulden unn verbrengt dät Geld, Unn rennemeert, de grote Held li Friedrich Ernst. Färerei. Mien Läwdoags kamm ick nich so vol Dät Oabends in den Kroog, Ick wuste nüscht von Beer unn Spöl, Unn nüscht von Herzensploag. Bi Doage däh mien' Arbeit ick, Unn was doabi so froh Bi Oabend was ick möd', unn gliek Feel'n mi de Ogen to. Nu schmeckt de Arbeit nich, unn krank Bin ick den ganzen Dag; Doch sitt ick erst up Krögers Bank, Bin ick gesund unn wach. Unn vullends erst bi'n Sönndoagsdanz Bin ick keen Minsch nich mehr, Doa mücht' ick, dät et goar unn ganz Män Sönndoagoabend weer'! Ick glöw', dät Krögers Annmarei Mi het behärt, de Deern! Drüm ist am besten wol, ick frei, Dänn mag et änners weer'n. 77 Het mi Marei wat angedoahn, Se 't wedder weg wol deit: Drüm denk ick unn so werd et goahn, De Annmarei gefreit! Friedrich Ernst. e Ollndeelsmann. Müscht will ick wieder in de Welt, Ick sitt im't Ollendeel; Ganz beestig schön mi dät gefällt, Dät hef ick goar nich Hehl. Sön Ollndeelsmann de kümmert sick Uem keene Wirthschaft mehr, Unn har he Sorgen süst wo dick, He is nu sorgenleer. He het frei Wöhning, zwoars nich stolt, Doch groad ast sick gehört, Unn alle Joahr dree Klafter Holt, To't koaken unn wenn't freert; Söff Schäpel Roggen, Gersten dree, En halwen Schäpel Wait', Unn Hoaber ook 'nen Schäpl er twee, Von'n Oaftgewinn d' Halfscheid. Unn Solt unn Grütt, von jeder 'n Veert, Unn Honnig Punt er poar, Unn söfs moal gästereeren föhrt De Hofwirth äm all Joahr; Zwölf Schäpel Tüffeln, boabenin En isern Melkekoh, Unn ook en halwet fettet Schwien, Unn sattsoam Heu unn Stroh; 11 78 Backoaben, Born unn Bleikestell Metbrocken frank unn frei, En Kohldamm unn vör'n Meß ne Stell, Unn süss noch allerlei; Vörnut all Joahr sief Dhoaler Geld, Unn keene Lasten mehr: Drüm wüßt' ick nich, wer in de Welt So goot anbunden weer'. Tor rechten Tiet mütt Allens syn, Marein, Lichtmessen, Galln, Johanni oder up Märtin Dät kann mi wol gefalln. All Doag Wollleben unn Gemack, Bi luter Ruh unn Rast, Doato en Piepken Rooktoback Sönndoags in'n Kroog to Gast. Drüm werd so olt, so olt as Steen, Methusoalemmen gliet De Ollndeelsmann, unn läwt so schön, As wi in't Himmelriek. Drüm will ick wieder nüscht in d' Welt Ick sitt in't Ollendeel, Ganz beestig schön mi dät gefällt, Dät hef ick goar nich Hehl, Unn bidde Gott met froamen Sinn. Alldäglich in't Gebet, Dät he mi müchte gnädig syn, Unn lang' noch läwen leet. Friedrich Ernst. 79 Opp de Welt is Alles Pedregerie. Opp de Welt is Alles Bedregerie Min beste Naber, dat glöv man mie, Un wer sick am meisten deith loaben un priesen, Datt is de Langste, ick will d't die bewiesen. Wie nehmt nu toerst den Handelsmann, De Koopmann de schummelt den Krämer an, Un hept nu erst bede begnappelt den Braden, Denn kummt erst de Köper, un de kummt to Schaden. De Brenners unn Wienhändlers sünd gliek, Denn düsse kahmt säker in d't Himmelriek, Een jeder steith da vor sienen Köper So heilig as Johannes de Döper. Versprickt di de Schoster recht defftige Scho, Denn kiek man twischen de Sohlen mal to, Da find'st du den Schoster sien'n redlichen Sinn, Een Spohn liggt da wie en Süllbrett midden inn. Nu gah mal to unsen Modenschnieder, De Mann is gewiß rechtschaffen un bieder, Doch sall he moaken eenen Rock die to Best, Fällt säker vör em aff een'n Mütz oder West. Un so, so maakt dat Jedermann, Sieh, Eener schummelt den Annern an; Indt Fiene segt man: Politischer Pli! Ind't Grove aber: Bedregerie! W.....stedt. W. E. 80 Martinslied im Munde des Volkes aus der Umgegend von Gardelegen. Märtens-Märtens Vöägelken, Mit dien vergülden Flöägelken, Fleeg so wiet, bet an de Siet. Doa kamm de groote Märtin, Schlacht 'n groot fett Schwien, Doa kamm de groote Joakob, Fratt all mit 'n moal up. Kloppen, kloppen Ringelken, Hier stoahn poar arme Kinnerken, Geewft se wat un laat se goahn, Dät se hüt noch wieder koam Bet vör Noabers Döär. Noabers Döär is nich wiet, Aeppel un Bär'n sind all riep De Nöät de mag ick gärn.

Download XMLDownload text