Text view

Pladdütsche Gedichte

AuthorFriedrich Ernst
Date1847
Domainpoems
PublisherPlahn'sche Bookhandlung (L. Nitze)
Publication placeBerlin

Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

Dem grooten Dokter Dieffenbach dankboarem Gemöth dedizeert von Fr. Ernst. Vörrede an de Lesers. Ick bin en Ollmärker, ut Stendel, unn kann ook Pladdütsch reden, as Ji allhoop hier sehn. Ensmoals, et sind nu all fief Joahr unn drö¬ ber her, schreef ick en pladdütsch Gedicht, det woar Oll Fritz unn de Saldoat, unn det Ding gefeel mi. Ick, nich fuul, schick' et an Voader Bornemann, unn de loawt mi unn freut sick, dät sick wädder Ener funnen har, de sowat moaken künn'. Unn so hef ick denn all düsse Gedichten moakt, de Ji hier lesen könn’. Völ sind 't nich, öber et könn' noch mehr werden, wenn Ji ook seggen, dät se Ju gefallen. Meisten Deels hef ick de Wör' so schrä¬ wen, as se Bornemann schrift; is òber up mänche Stäge en Woort änners, nu so hef ick mi min Deel doaby dacht, unn Ji weeten jo ook, dät Ener so, de Anner öber änners reden dheit, unn dät oft een unn detselbe Woort up allerly Maneer utsproaken werd. Doa is 't denn wol am besten, dät Jeder ook schrift, as 't sick eben immer schickt, vörnut wiel wi Pladdütschen keene Sproaklehren unn änner Böker hemm’, worin et steit, up wat vôr Oart unn Wiese wi de Wöre schrieben söllen. Wer Pladdütsch kann, de versteit Allens, 1I unn wer ’t nich kann, de kiekt düt Book doch an as wi de Koh det neie Dhoar, unn ick kann mi to Dode quälen, et äm dütlich to moaken, kann et àm noch so glatt in’t Muul schmären, he werd et doch nich runner kriegen unn nich begriepen. Unn so mag denn min Book driest in de Welt goahn unn versöken, of et sick Frünne moaken kann. Werd sick zwoars ook Män¬ cher finn’, den dût oder det nich gefallt; nu, doa will ick Ju wat segg’n: Ver 't versteit, de mag mi makeln, Is 't ook vör de ganze Welt, Wat àm goar nich, oder veinig An dut lütge Book gefallt. Il e Recht, ick vill et bâtern, Kulmmt det Bock noch ens herut; 8 ersteit unn mâkelt vat ober sine Schnuut! Unn nu lawt wol! Berlim, 1847. Fr. Ernst- Oll Fritz unn de Saldoat. Oll Fritz Jungs moal de Mützen af! Deerns moakt ’nen deepen Knix! Det is en Mann, den’t süss nich gaf, Kümmt ook nich wär so fix. Oll Fritz ä! wat sack Ju vertelln, Wat Ju all lang bekannt, Wat all Historjenböker melln Int dütsch unn utländsch Land. Nä, wat mi sülwsten is passeert, As ick noch woar Saldoat, Det will ick Ju nipp togehört! Vertelln, unn merkt Ju’t goot. 250 Ens by Stettin stund Schildwach ick, Wo unse Loager was, Doa kamm oll Fritz, ick kennt' àm gliek, Unn word ball roth ball blass. He kamm up Schosters Rappen an Met sinen Hund mascheert, Unn ick, as’t en Rekrut all kann, Stund still unn präsenteert'. Unn groade kamm he up mi to Unn froog: »Wo olt is he'n? Unn keek mi an doaby just so, As woll he dörch mi sehn. Fix säh ick: Twintig Joahr ick bin. "Unn wolang deent he all? Upstund sind’t veertein. »Kann det syn? Beräken he det moal! 3 »0 Veer Joahr as Gänsjung, nägen to As Ossenjung, unn een All unnert Volk, is det nich so? Doa lacht he: »Is ganz schön!" Nu keek he mi von hinnen an: "En Piepken find' ick, zich! In den Tornister, Troddeln dran, Worüm rookt he denn nich?" Ach nä, uns säh de Kapperoal, Wenn Ji up Schildwach stoahn, Unn doaby Toback rooken moal, Dänn koam' Ji in Prison. Drup säh de König: » Rook' he män! Wenn ick’t àm seggen doh. Wenn he mi kennte, sicher dänn Schencert' he sick nich so." 4 Na! unsen König kenn' ick wol; So dumm bin ick doch nich! Unn as he mi't süh noch enmoal, Schmökt' ick ganz mörderlich. Doa gung he af. Det doort nich lang, Doa kamm Aflösung her, Unn namm mi ach! wo word mi bang Af Degen unn Gewehr; Unn brocht' mi so hen noa de Wach; Doa fohr de Kapperoal Mi an in det Gesicht so jach: «Kots Dusend unn enmoal! Wo kann he det sick unnerstoahn!" Unn heel den Stock paroat. Doa sach ick minen König stoahn: Nu, dacht ick, is't all goot! 5 56 Na süht He wol, so reep ick ut, Wat het He mi det segg ! He schmär' en büten sick de Hut! Nu geit't uns Beiden schlecht! Doa lachten alltohoop nich schlecht, Unn Allens woar vörby. Noaher doa rookt' ick erst so recht, So, Kinner, gung et mi. Nu nehmt noch ens de Mützen af, Noch ens, de ganze Ploog, Unn roopt all' Doag' bes an det Graf: Ol Fritz sall lüwen hoch! Det Danzen. Unse Paster seggt, det Danzen Weer' geführlich groote Sünn'? Mag tomeist he Recht hehollen; Ober hier? Ick kann't nich finn. Steit doch sülbenst in de Bibel Unn allweggens mütt se gell’n —, Dät wi uns nich trurig moaken, Nich met Grillen ploagen söll’n. Fröhlich Hert mökt 't Läwen lustig; Ôber en bedröwter Moth, De verdrögt uns de Gebeene, Unn wi krunksen bes to'n Dodt. 2872 Wat vör Früd' is ober grötter, As to danzen in den Kroog, By Musik unn Juchheiroopen, Dût uns' Röcke fleegen hoch! Hei! Juchhei! Det is en Läwen, 't mag im Himmel ook so sinn, Immer poarwies, Brüms unn Brutens Unn det heet de Paster Sümn'! Doch ick weet wol: wenn he dörfte, Unn ook künn’, he danzt' alleen; Ober so is he en Schwartrock, Unn vör Oller schlecht to Been. Drüm ick holl et met de Bibel, Het doch Doavid ook gedanzt, Werd' ick dänn ook moal vom Paster In de Kerke angeranzt. « 11 2 Schoad’t nüscht, denk ick, denn am Oabend Danz' ick wär oahn' Unnerloat, nn de Tiet, de goot vöröber, Kann torûck nich koamen quoad! De Oabenbank. Gottiof! de Arbeit is vörby, Vör hûte bin ick frank unn frie: Drüm legg' ick mi ook lingerlang Up mine leewe Oabenbank. De Oabenbank doch in de Welt Mi ganz pürmüssig schön gefallt, Doa liggt et sick so wunnernett, As vie in't weckste Dunenbett. De Oaben is so trulich warm, Drûm stûtt ick mi up minen Arm Unn holl den Puckel unn wat dran Dicht an de wärmste Kachel ran. 10 »0 Det dheit so wol det Minschenhert, Vörnut, wenn’t buten früst unn freert, Unn was ick eben kolt unn stief, Hier dhaut sick up de olle Lief. Unn Mudders brengt ’nen Kroog vull Beer, Det schmeckt, as wenn’t wer weet wat weer', Keen Wien, sülwss Gröneberger nich, Hölt met det Kroosbeer ichtens Stich. Unn doato rook' ick Ungerschen Ut Stendel von Herr Gewerten, Det is Toback, potz flickerment! De beestig schmeckt unn rûckt unn brännt. Dänn simmeleer' ick hen unn her, Wat in de Wirthschaft nödig weer', Von Pestilenz unn dhöre Tiet, Unn wie so wolfeil Allens hût; 11 Von Russen- unn Franzosenkrieg Unn von det dulle Muckertüg, De uns den Kopp verdrügen will’n, Uns uttosugen ganz in Stilln. So denk ick immer hen unn her. Potz Blitz! min Beerkroog is all leer, Min Piepken utgebrïnnt upstund, Doa goah ick wol to Bedde zund. Denn Mudders schnarkt in d' Koamer all, De Poort is to unn Schün' unn Stall, De Oogen will’n nich up mehr stoahn, Doa will ick ook to Bedde goahn. Gunnacht du leewe Herregott! Behöd' mi trü vôr alle Noth, Unn segne du met dine Hand Uns' Dorp unn't ganze Voaderland! Det Spräkwoort. Ens seeten wi by'n Buddel Beer In’n Kroog, vi weeren unser Veer, Wi spölten Schoapskopp, unn doaby Vertellten wi uns allerly, Wat in de Welt passeeret. Doa froog mangin de Köster Just, He het jo immer sine Lust An Flusen unn kortwiel’gen Kroam: Wo mag so recht et sind gekoam' (Ick kann et nich begriepen): Dät Stoffel, unse Noabersmann, Söss dralle Döchter hebben kann, Von wiet unn siet de schmûcksten zund, Unn kann doch süssens keenen Hund Sick ut den Oaben locken? —13 20 ,Det frögst du noch?" Sah Peter foort nn kennst doch wol det olle Woort, Is't in de Bibel ook nich drin: De Dummen hemm' de fettsten Schwien Unn besten Tobacksplanten! De Schmatz. Tochen. Grete kumm, min leewe Schatz, Grete kumm unn gef mi’n Schmatz! Bist jo doch de schmückste Deern, Unn en Schmatz, den har ick gärn. Grete. Loat mi doamet mïn in Ruh, Goah noa unner Mäkens du! Noabers Anne, glöw' ick, de Gift nich eenen di, twee. Jochen. Hübsch is Noabers Ann' und riek, Doch det is mi Allens gliek; öber hübscher, bû̈ter is Mine Grete ganz gewiss. —15 8 Grete. Dine Grete? kiek moal an! Bist du, Jochen, denn min Mann? Bäter? Nu ick quül' di doch Sicherlich all lang genoog. Jochen. Het di denn noch Keener seggt: Wer sick leef het, de sick neckt? Grete! gef mi mün ’nen Schmatz: Bist jo doch min leewe Schatz! Grete. Jochen, hör! wat gifst du mi? Unn ick güw' en Schmätzken di! Jochen. Grete! wat sall ick di noch Gäwen, hest min Hert du doch! Grete. Goah mi doch! wat is din Hert! Det is keenen Penning werth! Jochen. Grete, ach! wat schnackst du doa! Dheist mi sicherlich to noah! ★16 20 Grete. Na nu plinst he goar wol noch! Jochen, Jochen, schäm' di doch! Jochen. Na adjees! denn schnackst du so, Ick noa Noabers Annen goah! Grete. Jochen! Jochen! Jochen. Na wat is? Grete. Geist noa Annen du gewiss? Jochen. Na wat frögst noch? Ick goah foort! Grete. Jochen! pst! noch up een Woort! Na doa hest du denn 'nen Schmatz!— Jochen. Juch! de Grete is min Schatz! Juch! wat is nu noch vôr Noth! Ober quält het s' mi up't Bloot! De Rückkehr. Gott Lof unn Dank! Nu is de Tiet, Wo Stoffel kümmt, goar nich mehr viet: He het vor kortens erst mi schrawen, Dut se um ball den Afschied güwen. Dree Joahr sind't hüte, dät he gung, Wol wat bedröwt, doch lut he sung: »Dree Joahr, det is jo män en bischen, Dünn frer' ick di, min leewet Lieschen!" He gaf mi noch en derben Schmatz Unn süh doarup: ,Law' wol, min Schatz! Bin ick erst unner de Husoaren, Dünn sast du mehr von mi erfoahren. —18 »0- Det het he dünn ook trulich doahn, Het oft mi schräwen ut Garnsohn, Unn ach! so schön, düt mi doaròber De Oogen immer gungen ober. He het mi schickt ook mänchmoal wat, Recht schmucke Bänner ut de Stadt, Ohrring' met Bummeln von Koroalen, De wiet se her to Schâpe hoalen. Ach joa, min Stoffel is mi goot, Et is en recht oll godet Bloot; 't kann keenen bütern Bengel güwen, Drûm leew ick mehr àm as min Lawen. Ick hef àm nu nich sehn dree Joahr, Unn dät he süss nich hüsslich woar, Det wusst' ick wol; denn worüm keeken s Mi immer hen noa im, de Mäkens? 219 »e— Doch dât he nu völ schmücker is, Det weet ick jo wol ganz gewiss: Denn schmuck werd Ener by d’ Saldoaten, De wecten recht det Ding to foaten. Wo weer'n de Deerns allhoop nu drüm Noa Stoffeln schulen so hinnrùm! Doch loat se mïn, det könn' se immer, Se kriegen mi um doch nich rümmer! Herrjeh! kümmt Stoffel doa nich an? He lopt jo, wat he ichtens kann, He hölt mi beiden Aerme oapen Doa mûck am fix entgegen lopen! Bornemann. Kiek, Vadder, kiek! doa geiht de Mann, De di so schön wat dichten kann, Heet Willem Bornemann met Noam', Ut unse Ollmark hergekoam'. »OIImärker heet sin een Gedicht, Doa kannst du lesen sin' Geschicht, Doa stellt he Allens oapen vör, Wat àm passeert, met schône Wör. Kumm bäten noa min' Wöhning hen, Doa will ick't gäwen di in d’ Hänn’, Doch jitzt, dät du den goden Mann Di orntlich ansehn kannst, hinndran! —★21 »0— Groot von Gestalt is he just nich, Düt Groote sitt àm innerlich!" Stolt kann jedwed Ollmürkschet Kind Up düssen sinen Landsmann sind. He geiht met eenen Foot wat loahm, Det is von enen Fall gekoam'; Doch is um dût keen Hinnerniss, Dat oft he nemmt to Hand de Büss. He is as Jäger meisterlich, Drilm schreef he völ von Dolmenstrich, Von Jägers unn von Windhunn ook, Joa von de Jägery en Book. Zwoars woahnt he buten vör det Dhoar, Doch, wat vor Wäder immer woar, -) Verglieke » De olle Fritz" von Bornemann. -422 » He geiht to Foot dörch Dick unn Dünn Noa sine Loddery herin. De olle Bursch woahnt ganz alleen In sin klein, Ollendeel “*) recht schön, In de Bellfüstroat Nummer fief, Het bi sick män en Upwoarswief. In sine Woahnstub an de Wand, Doa hangen, Jedermann bekannt, De vörr’gte König, nebenher Sin Söhn, de jitz’ge Landesherr. Unn Allens süht so trulich ut, Von't Sopha an, worup he ruht, Wenn he noa Disch en Wielken schlöpt, Bes to de Wandohr, de äm röpt. So het et Bornemann ens sülwst nöhmt, as ick by àm woar. Allwiel woahnt he wädder in de Stadt. 2★ 23 »0 Kanaljenvögel het he gärn, Et keddelt àm, de an to hörn; Oft hört he kuum sin eigen Woort, Doch nemmt he s' nich von't Fenster foort. Twee Huser wieder woahnt en Soahn*) Von âm, de kümmt oft an to goahn Met Fru unn Kind; dänn freut he sich By sine Leewen inniglich. Doch koamen ens de ganze Ploog, Vull eenunntwintig to Besook, All Kinner unn Kinnskinner an, Dänn is ganz weg de olle Mann. He is so froam, so herzensgoot, So trũ den König bes to'n Dodt, Det is de groote Rechtsgelehrte. Allwiel woahnt he ook annerweggen. 0824 50¬ Regeert de ganze Loddery So ehrlich unn so plichtgetrü; He is de allerbeste Fründ, Vör sine Landslüd' gootgesinnt, He is so spoassig, so fideel Unn vör sin Oller so mobeel, Dät Groot unn Klein unn Jung unn Olt Am All' gewogen sind unn hold, Dät sülwst de König oftmals hen To Dische däh am nödigen. Noch goar to völ von Bornemann Künn ick vertellen, Vaddersmann, Doch glöw' ick, dät met luten Schall Sin rechtet Ohr àm klinget all. 255 Drüm schwieg ick leewer bäten still, Unn hen noa Huse goahn wi hill; Doa kannst du ut sin Book ersehn, Wat he up Pladdütsch schrift so schön - Nu stigt he all de Stuffen ran, Nu geiht he rin adjehs oll Mann! Behöd' di Gott noch lange Unn schmâck' din Oller stets met Früd! Nich Hannofersch! (1842) Nu, Kinner, schwiegt en baten still Unn hört, wat ick Ju seggen will; Det Alltohoopschrein helpt nich vol: Doa het de Düwel licht sin Spöl. Ná! hört mi leewer ruhig an; Ick bin in’t Dörp de ollste Mann; Ji hemm' süss immer folgt min’n Roath, Unn immer gung et doaby goot. Wenn also de Awisen mell’n, Düt wi von inner Joahr an söll’n, Hannòfersch weern, ick twiewel dran, Doa't nimmermehr geschehen kann. 21* Wo werd de König det wol dohn, Dût he de Ollmark sanfaschohn Vertuschen soll : se is bekannt Vor't öllste Stück von't Prüssenland. Ollmürker sind von ewlge Tiet De broawsten unn de trüsten Lud', Se sind von echten dütschen Schlag Unn blieben't bes to'n jungsten Dag. Vör'n Kbnig loaten s' Goot unn Bloot Unn folgen iim bes in den Dodt, Se hemm' met àm ook e en Rellgohmn, Doa soll he uns vertuschen dohn? Unn wat vôr Lanner krigt he denn Unn Völker, de uns glieken könn'? En ollen, sand’gen Heidestrich, De glieken uns min Läwsdoags nich! 28 "6 Doa werd he sick wol höden dohn, He het jo keenen Vortel von, Unn kümmt doaby in Messkredit By alle Lüd' vör ew’ge Tiet. Wenn he 't den Fiend mütt güwen foort, Det is en dull, doch änner Woort; Doa heet et: Kinner, still! ick mü̃tt, Denn nehmen is Erobrerssitt. So het 't uns Anno süben goahn, As àm befohl Napolejohn, Dät an Hieron’mus Knickern he De ganze Ollmark gäwen däh. Den mussten, wenn ook ungärn wi Nu schwören Unnerdoanentrï, Doa gull Gewalt vör ollet Recht, Unn uns gung't vôle Joahre schlecht. ★29 E Doch Anno drüttein, as torück Gung von Napolejohn det Glück, As alle Welt was upgestoahn, Unn he by Leipzig erst geschloan: Doa was, min' leewe Vadderslüd', Ook in de Ollmark groote Früd', De Frünschen worden weggejoagt, Unn keener het doa mehr gekloagt. Ball drüttig Jaohr sind wär vörby, Wi deenten ganz met olle Trü, Unn blieben bes to’n jüngsten Dag Doaby, wat ook passeeren mag! Drûm, de Awisen leegen wiss Wenn Bber wat an’t Nölen is, Dün, Kinner, goahn wi frank unn frie To'n König hen noa Sangsussi; e830 »8— Unn stell’n üm Allens ehrlich vör Noa ollmürksch' Oart, met ollmürksch' Wor'. ,Goaht still noa Hus'! seggt he gewiss, »Denn blieben sall’t, as't eben is! Anno söben vas zwoars unse König noch Kron¬ prinz; ober det is vor den Landmann cen Dohnt: denn vôr am is Konig Kônig. Roath. ist du nich den Prozess verleeren Unn wist du immer orntlich fohren, Müsst du nich unnerloaten, Den Woagen unn Afkoaten Stets noa Geböhr to schmären. Up Wannerschaft. Gottlof! doa is ne kleine Bank, Doa will ick anholl’n minen Gang; Et geiht sick goot up den Scharsee, Doch dohn die Föte mi all weh. Will äten mine Botterstull Unn will moal drinken ut de Pull, Det gaf mi Mudders hüte fröh, As ick von öhr afsocken däh. Ick sall nu goahn up Wannerschaft, Det will min Vörmund Peter Kraft; Doa sall ick Anstand und Maneer'n Unn mine Profeschohn ook leer'n. 28 33 Herr Vörmund, joa, det is all goot, Ich hef ook wol to't Wannern Moth, Doch glöw' ick, dut ick Allens kann, Det Schniedern sülwst to fangen an. Denn unse Schult vör woahr unn wiss Met Rock unn Wams tofreeden is, De kortens ick to'n Sönndoagsdanz Gemoakt vòr sinen grooten Hans. Wo schmeckt de Botterstull doch goot! Nu sall ick âten fremmet Brot! Unn gäwen mi de Lude wat? So völ, bes dit ick vullends satt? Mi kennt doa buten Keener nich, Doa weer'n se mi wol mörderlich Behanneln! Ach ! det werd ne Noth! Am Enne schloan se goar mi dodt! 34 Hu! Hu! wat huscht denn doa vörby? Hu! wo werd so grusig Min' Botterstull unn Schluck sind all, Unn deepe Nacht up Erden ball. Dünn koamen de Gespenster an! Ick lope, wat ick lopen kann, Noa Muddern hen! Herr Peter Kraft! Nüscht is et met de Wannerschaft! De goode Paster. Uns' Paster is sön gooder Mann, Dät’t keenen bätern gäwen kann: He preddigt schön, dât uns doavon De Oogen immer öber goahn. Süss is by völe Pasters Mod’, Dät se wol preudigen recht goot, Doch sind völ bäter ohre Wör', As ohre Dhoaten, by min' Ehr! Uns' Paster ober, wat he seggt, Det dheit he immer (det is recht!), He töge gliek noa Gottes Woort Den Rock sick ut unn geew' en foort. 36 24 He gift de Armen, wo he kann, Hört he von Unglück, kümmt he an, Helpt met Erfoahrung unn Verstand, Legt sülwsten ook an't Werk de Hand. Is Unfreed wo mang Ehelüd’, De to versöhnen is #m Früd', Unn will’n se Order nich parcer'n, He kanzelt s' runner, bes se hôr'n. Um unse Kinner gift he sick Ook groote Mög, dãt se Geschick Weg kriegen, unn wat Allens sitss To't Wiederkoamen nödig is. He het den ganzen Dag to dohn, Kann kuumhen moal spazceren goahn, Doch geiht he ens dörch’t Dörp spazeer'n, Dünn koamen All' von noah unn färn, Unn grüssen fründlich àm, unn he Dankt wüdder; doch uns' Kinner, de, As wenn't bhr Voader weer', oahn' Schoam An ùm heran gelopen koam'. Se hangen sick ùm an de Been', Det lott he Allens ook geschehn, Seggt ook enmoal: Mim nich to dull! Süss kriegen Ji den Puckel vull! Dänn krieschen laut de Göhren up Unn lopen weg; doch ball doarup Is't wüdder so an annern Ort, Dät kuum he kihnmt en büten foort. Unn immer blift he by uns stoahn, Frögt herzlich noa uns' Wolergoahn; Unn by det Plappern, stundenlang, Vergitt he immer sinen Gang. 38 »0 Dünn geiht he langsoam war noa Hus, Stodeert doa in sin Klein Kabus In Bibel unn in Huspostill, Denkt, wat he Sönndag predd’gen will. Sönn' Pasters gife't, by mine Seel! In't ganze Land gewiss nich völ; Drüm bidden Gott wi alle Doag', Dät he àm lött uns lange noch. De olle Pastersch. Sonn' Pastersch, as uns' Olle is, De gift et närnich, glöw' ick wiss: De is män half noa Wieber Oart, Se het ook enen grooten Boart. Treckt se sick ôhre Stäbeln an, Dänn will ick sehen, wekker Mann, Unn düchtge Kärdels hebben wi, Met öhr torecht werd, wat et sy. De ganze Landwirthschaft vesteit Se bäter, as't en Grootknecht deiht; Mücht' weeten, wo se't har gelehrt, Wieldess se noa de Stadt gehört. 40 Ra Ohr' Kleeder unnen, Strümp' unn Röck', De sitten vull von Mess unn Dreck: Denn immer liggt se midden drin Mang ohre leewen Köh' unn Schwien'. Se krüpt ook rup noa’n Höhnerstall Unn tastet ôhre Klukken all, Dät s' wect, wovöl wer’n Eier leggt, Unn Schmu nich mökt Moagd oder Knecht. In’n Goarden löpt' s' nich mehr as gärn Unn tellt de Appel unn de Bürn, Unn Allens, wat doa unner liet, Doamet balbeert se de Stadtlüd'. All' Marchtdoag' fohrt se noa de Stadt. Mi wunnert, dät s' verköft noch wat; Doch is ohr Muulwerk wol in’t Spöl: Denn doarup gift de Stadtmann vôl. -841 »0— Man Ferken brengt se nich alleen Noa’n Veehmarcht to verköpen hen: Doaby het't ens mordschlecht öhr goahn, Doarüm mag se't nich wädder dohn. De Ferken har s' all' an een Strick, Unn det to’m grooten Unneglück Schlingt sick ûm öhre Beene rüm, De Ferken leepen, doa feel s' üm, Un sült sick rùm in deepen Dreck; Unn by det Lachen unn Geneck Musst' roth se as en Puterhoahn Met Schimp unn Schann noa Huse goahn. Ohr Kutscher, den s' mehr lieden kann, As ohren ollen knökern Mann, Mutt nu, dät nich noch ens Mallör Passeert, det Vech verköpen 6hr. 242 8 De Kisten het s' unn Kasten vull, Doch is se immer noch as dull, Ohr groot Vermôgen to vermehr’n, As wenn't ôhr ewig müsst' gchör’n. Drüm stickt se by de Boorslud' sick, Wat öhr gefällt, fix in de Fick, Unn wenn doa Ener suur utsüht, Gedenkt s' et üm noch lange Tiet. Dänn mäkelt s' àm oahn' alle Noth De Keesen, Eier, Botter, Brot, Unn wat noch süss noa olle Sitt De Boor den Paster gäwen mûtt. Vullschriewen kuimn' ich licht en Book Wer weet wo dick von düssen Droak, Doch will ick schwiegen: wer se sehn Will, kann sick moaken up de Been'. 8 3 2 In't Dorp doa brukt he froagen män Noa mi, ick will s' àm wiesen dánn Unn mehr vertell’n, unn Jeder seg Dänn sicher: Joa de Boor het Recht! De Lehrsoamkeit. Et geiht, min leewe Vadder Veit, Doch in de ganze Welt Nüscht, goar nûscht ôber Lehrsoamkeit, Nich moal det blanke Geld! De Lehrsoamkeit in alle Lann Gift Ehr unn goodet Brot, Unn ewig läwt de klooke Mann, Is he ook lange dodt. Det leewe Geld, is 't noch so völ, Werd goar to often all Dörch Supen unn dörch Koartenspöl Unn münchen Unglücksfall. 45 M Unn denkst du, dut de hoge Stand Di blift up Luwenstiet? So fix, as ümdrägt werd de Hand, Is oft vörby de Früd'. Doch Lehrsoamkeit blift Oberall, Wat du verleerst, di doch, Wo deep du koamen bist to Fall, Se hüwt di wüdder hoch. Unn ach! wo herrlich mütt et sinn, To wesen recht gelehrt, In jeder Ding Bescheid to finn', Wat Ener süht unn hört. Denn Allens weet són grooter Mann, Wat ùm ook kümmt vör d’' Noath, Unn wenn he sülwst nich wieder kann, Hoalt he ut Böker Roath. ★46 »0 Unn Böker sind nich up de Welt Von ungefähr gekoam': Gelehrten hemm' s' tohoop gestellt, De ganze Welt to Froam. Drüm, weer' ick, Vadder, nich to olt, Noch hûte füng' ick an Unn geew' doahen min' Hof unn Holt, Wörr' ick sön Klooker Mann! »Hor', Vadder Kunz, et wunnert mi Unn will mi goar nich in, Woher met eenem Moale di Kamm düsse närrsche Sinn. Du hest wol hüt de Brännwienspull To völ vör’n Kopp gehat, Drùm schwadderneerst du ganz vör dull Dumm Tüg i schäm' di wat! " 4120 Nä, Vadder, det verbidd' ick mi! So is et nich gekoam! Doch will ick foorts vertellen di, Woher ick dût genoahm. Hüt brocht' ick noa de Stadt hennin Eikholt, unn unverhofft Feel unnerweggens ut den Sinn De Mann mi, de't gekoft. Bedröwt föhrt' ick de Stroat entlang, Wusst' nich woher, wohen; Doa gung vörby met icl’gen Gang En lustig Bengelken. Dick pluustrig secten üm de Hoar', Doarup ne gröne Kapp; Sin Rock met Schnören, ach! de woar Verdüwelt kort unn knapp. e848 » Unn unner'n linken Arm doa droog Ne lüttge Tasch de Jung, Schmökt Kattenkötels*), as in’n Kroog, En bâten ook he sung. Ick sach àm vör'n Grootschöler an, Kunn zwoars ook syn Balbeer; Den reep ick fluggs to'n Woagen ran Unn süh: Min leewe Herr! Ji sehn mi ut so hochstodeert, Drüm wecten Ji ook wiss, Wat mi vör Hülp unn Roath gehört In mine Kümmerniss. So het ici ens hort, dat Ener de Zigarren nób- men düh. 28 49 88 Doa breng' ick eben Holt herin Ji sehn, ick bin von’n Lann Unn mi entfeel ut minen Sinn, Wo sick recht nöhmt de Mann, De 't gistern het by mi bestellt. O seggt mi sinen Noam': Twec Kloaben söll'n Ju to’m Entgelt By dusse Kuill' bekoam’. De Schooljung süh: » Min leewe Fründ, Doa ick't nich seggen kann, So fohr' he wieder maïn geschwind Nou enen klooken Mann. De woahnt süss Hüser wieder hen, Weet Allens, wat passeert, Unn werd ùm sicher nöhmen könn' Den Mann, den 't Holt gchôrt. 50 50 Rechts von de Husdhör in de Wand Doa sitt en Missingring, Den tüht he ruter met de Hand, Dänn geiht et Klinglingling. Unn kümmt ne dralle Husmoagd an, So seggt he: Jümferken! Ick will noa den gelehrten Mann! Unn rinner kümmt he dänn. He sitt in sine Bibbeltheek Unn het et ossig hill, Is knökern, in’t Gesicht dodtbleek, Drögt up de Näs' ne Brill. Ne Huspostill liet up den Disch, Doa glupt he emsig rin: Det is de Mann, den frögt he frisch, Unn Roath werd he wol finn’. 51 50- Denn in sin grootet Book doa steit Von Anfang bes to Enn Geschrïwen luter Lehrsoamkeit." Unn doarup fohrt' ick hen. Unn as he sûh, geschach et ook, Ick fund den klooken Mann; He satt ook richtig vôr det Book, Ick brocht' min' Bidde an. He keek mi ganz verdüwelt an Unn suh: ,’t is wunnerlich! Ick säh: joawol, so heet de Mann! Joawol, 't is Wunnerlich! Ick schmeet àm en Tweegröschending Noch to Belohnung hen, Unn fohrt' met minen Woagen flink Noa Wunnerlichen hen. 52 »0 Drüm segg' ick, leewe Vadder Veit, To’m ännern Moale di: Det Beste is de Lehrsoamkeit! Unn blief furtan doaby. Unn wat ick di toerst vertellt De Lehrsoamkeit to Ehr', Det hef ick mi tohoop gestellt By minen Weg hierher. In de Residenz. Na, Stoffel, wat vôr sehmucke Lud' Goahn huupwies hier spazceren! Loat uns en bischen goahn afsiet, Dät s' uns nich sehn unn hören. Nûscht is doch unse Eddelmann, Het ook den besten Rock he an Et sind wol luter Prinzen? »Hans, bist nich klook, hier in de Stadt Is Allens schmuck alldäglich; De du hier sühst, hemm' kummhen satt To aten, oder kläglich. Doch Jeder drögt, so Mann as Wief, Sin' poar Hoppheiken up den Lief: 't is Krück unn Oabenstoaken!" De Moalerbengel. Hannjochen, wat is det vôr'n Mann, De hier den Loaden süht sick an? Lang hangen doal ùm sine Hoar', Ut süht he groade as en Boar. Up sinen Kopp nich Mütz, nich Hoth, En Küppel mün, as Für so roth, Unn goar en langen Zickenboart. Wat is denn det vör Minschenoart? En korten Rock met luter Schnör'n, En Bullenstrick von hinn' bes vòrn, En kleinen witten Kroagen rut, Unn dorch de West' kikt bloote Hut! Unn groote Spoarn an beiden Been, Unn in de Hand en Knüppelken, Düt Kain, as he Oabeln schloog, Wol keenen gröttern eben droog. Doato de fienen Hanschen goar, As frischen Schnee so witt unn kloar, Tohoopgerollt Papeer he drögt. Hannjochen, wat is det vor’n Knecht? «Det is en lûtgen Moalerjung'n, Het eben an to moalen fung’n; He geit hier up de Akdemyn, Will ens en grooter Moaler syn. De Dracht het deels he afgenoahm' Von Annern, de met grooten Rohm Sind Moalers west to olle Tiet, De oft mun noch up Biller süht. 856 20 Deels von de Handwerksburschen goar Det wiest de flämsche Knüppel kloar Unn groad so höltern, klotzig ook Is he, zwoars schienboar ossig Klook. He het se decls ook afgesehn Von de Stodänten, ganz alleen, Üm ook to schienen en Stodänt, Doch Jeder äm as Kläkser kennt. Denn bloot en Stubenkläkser is Unn blift de Bengel ganz gewiss, M̈kt Schulden unn verbrengt det Geld Unn rennemeert, de groote Held!" Handgrieplich. Kortwiel mûtt unn Narrensputzen Ook et gäwen af unn to, erd de Minsch doch süss sin Läwen Keenen Oogenbliek mehr froh! So sâh Hans, as sine Ollsche Am ens wüdder moakt' Mallör, Unn he keddelt ahr en büten Met de Mesfork to'm Pläseer. süss unn allwiel. Keen Eikboom mehr von wiet unn siet! Ach Gott! wat is allwiel vör Tiet! Vor dussen was’t völ änners doch, Doa gaf et Eikenwälder noch. Ens las ick in en ollet Book, All ganz vull Stoff unn schwart von Rook, Düt süss, vör mehr as dusend Joahr, Ganz Dütschland noch een Eikwald woar. Doa woahnten unse Ollen drin Met öhren trüen, dütschen Sinn; Se wehrten düchtig sick de Huut, Kamm ens en Fiend, unn schmeeten 'n rut. =8 59 20 Det weeren Lüd’, Gott stoah mi by! De heelen wat up Woort unn Trũ; En Handschlag gull to öhre Tiet Mehr as allwiel de stürkste Id. Se wussten nüscht von fiene Sitt Det Tügs, was is 't ook wol recht nutt? Doch Jagd unn Krieg, weer't noch so völ, Det was àm lichtet Kimnerspöl. Se togen ut noa Römerland, Unn Allens, wat ùm kamm to Hand, Det nehmen se sick unscheneert, Bes um de ganze Welt gehört. As Eikenböm', so stark, doaby Oahn' Falsch unn as de Voagel frie, So woar det Volk, as ick hef leest Doch det, de lecwe Gott! is xest! 5 As met de Tiet et worde licht In Dütschland, bleeben doch so schlicht By ohren ollen dütschen Sinn, Word he ook pe a pe wat fien¬ As immer mehr det Land bebuut, Doa was't ook ball met Allens ut: Nich Fricheit mehr, nich Tugend mehr, Nich olle Kraft, mün bloote Wör! Ens glöwten wi, et keem' torück De olle Tiet met all ohr Glück, Wi danzten um den Fricheitsboom*), Et was 'ne Eik, doch was't en Droom. Wi har'n de Frinschen weggejoagt, Unn Allens säh: de Fricheit doagt! 9 De Freedenseiken. -e 61 »e- Det Fricheitsfor*) briinnt' lichterloh, Vergäten ist't, 't gung öfter so. Von dütsche Eiken reden s' schön, Doch doamet is 't ook noog geschehn, De dütsche Kraft, de dûtsche Trû, De dütsche Fricheit is vörby. Unn unse Kinner, kriegen de 'n Am Enn' noch Eikenböm' to sehn? Kann sind, in Billerböker noch, In Bloomenpött', doch knapp genoog. Villicht kümmt Eikenlo of noch vor An Börgerkronen unn noch mehr; Doch därf ick det nich seggen dohn, Süss kunn't en Stündken schlecht mi goahn! 7Den 18. October. 2— In ságt doch dûtsche Eiken an ganze Land, und nich de Dann, nn holt't un a unn Globen mehr, Dànmn hummt de olle Tiet wol var! De Eierkoop. Trine! pst! min' sôte Deern! Trine! kannst du denn nich hör'n? Blief doch moal en bäten stoahn, Segg, wohen wist de jitzt goahn? «Eier vôr den Amtmann will Noa de Stadt ick droagen hill; Mutt vör Middag noch torück, Süss is groot det Unneglück." Doa hest de noch lange Tiet: Denn de Stadt is just nich wiet. Will’n erst drüm en Wielken moal Unner'n Boom uns loaten doal. —61 5e ,Ober, Krischoan, jo nich lang! Vör den Amtmann is mi bang. Loat den Amtmann, leewe Schatz, Kumm unn gef mi’n derben Schmatz. ¿Hör moal, Krischoan, loat det sinn, Oder ick loop weg geschwinn. Zier' di nich so, mine Deern, Eenen Schmatz! ick gäw' en gürn! ,Weeren wi hier ganz alleen, Doch so mücht' et Ener sehn, Unn hüt Oabend heet et lut: Trin' is Krischoan sine Brut!" Wat is wieder ook doaby? Trine! na wat strüwst du di? Strampelst as en Hampelmatz Deerne, gef mi doch 'nen Schmatz! -8 65 »8¬ « Nü, ick doh 't nich. Doch noaher, Wenn ick erst torügge wär, Kannst du koamen loat mi up, Oder kriegst ’nen derben Schub! «Ach Herjeh! wat hest du doahn! Krischoan, sühst, det kümmt doavon: Hest den Eierkorf ümstott! Alle Eier twei, o Gott!" Na, wat is det eben ook? Hef di doch nich so unkdook! Ick betoal s’, mi leewe Schatz, Krieg ick ober dun 'nen Schmatz? ,Eenen j0a doa nemm en di; Ober nu ook roade mi, Sall ick nu noch rinner goahn?" Nù, wat wist noch rinner dohn? 66 » Leewer blieben wi tosamm Hier, unn wenn de Middag kamm, oaker 1s le Been', Goahen sacht noa Huse hen. De Doarn Oll Meiersch har ne dralle Deern, De har det Danzen goar to gürn Unn toog so schmuck sick immer an; Doch keener woll so recht heran. Drüm satt se ganze Stunden lang Goar oft unn drückte bhre Bank, Bedröwt unn ellend antosehn, Wenn änner Mäkens danzen dähn. Det namm se dänn sick to Gemöth, De Groam, de steeg öhr in't Geblöt, Bes dät toletzt se ganz kasproat Von Bötschultsch woll sick hoalen Roath. 68 »0 Bötschultsch de was en steenolt Wief, Unn Jeder glöwte stramm unn stief, Dât se den Düwel har to’m Frünn Unn sick up Häxerei verstünn. Drüm har to dohm keen Eenziger gürn Met öhr unn heel von ôhr sick färn, Doch gaf ohr Jeder, wat se woll, Dät s' üm in Freeden loaten soll. So tratt denn Lieschen Meiers ens To Middoagstiet in ohren Döns Unn kloagt ohr trullich ohre Noth Unn froog doarup se driest tim Roath. "Min Herzenskind! det werd sick finn', Süss müsst' ick nich oll Bötschultsch sinn, So süh de Hux',, du kannst de Been' By't Danzen kriegen nich voneen. -869 »— Kumm met in Noabern sinen Goar'n, Doa liet en Hupen drögen Doarn, En Stück doavon, wo klein et is, Det helpt ut dine Kümmerniss." Se gungen hen. Oll Schultsch brack af 'nen kleinen Doarn, den s' Lieschen gaf, Unn säh: »Den binn' an dine Been', Geist wädder du to’m Danzen hen." Krieg' ick de Beene dänn voneen? Froog Lieschen noch. —»Du werst et sehn!" Unn werd' ick danzen mehr as süss? »Villicht noch mehr, as leef di is!" Hannjochen Schalk, de Noaberssöhn, De stund doaby up sinen Böhn Unn hört, von Beiden ungesehn, Wat de in'n Goar'n verhanneln dülin. 70 Tôf, Jumfer, tof! so dacht he still, Wat ick di nu inbrocken will! Unn he vertellt de ganze Sach Noch sine Frünn' denselben Dag. Ball gaf et Danz, unn det is kloar, Dät Lieschen doa to finden woar. Unn wenn se süss besitten bleef, Een Danz se doa to'm innern dreef. De spitze Doarn mang ohre Been', De heel de Lenden wol voncen, Doch beet se fast entwei de Tung, Wenn he so deep in't Fleesch ohr gung. So word de ganze lange Nacht Bes an den Morgen hengebracht. Se har oft gürn sick utgeruht, Doch nü, et worde nüscht doarut. 71 » Halfkrank se schleek doarup noa Hus', Sick uttoruhn in bhr' Kabus; Unn as de Oabend rangekoam', Kroop se noa Bötschultsch stief unu loahm. "Min' Dochter, na? Nich woahr, min Roath Unn mine Hülpe weeren goot?" Joa hulpen het't, det segg' ick lut, Doch kiekt! wo schn de Lenden uti De Joahrmarcht. Upgedunnert ganz vor dull, Groad' as wenn hüt Festdag weer', Koamen völe Woagens vull Deerns von alle Sieten her. Hoch in Flechten upgetömt, Stief gemoakt met Beer det Hoar, Unn de Bussens dick beblömt Tehn se rinner in det Dhoar. Nebenher to Foot unn Pär Koamen Annern an to goahn, Immer mehr unn immer mehr, Voader, Mudder, Dochter, Soahn. 273 »0¬ Noa den Joahrmarcht tehn se hen, Willn sick köpen dût unn dat, Unn wo ichtens wat to sehn, Sick moal orntlich kieken satt. Zich! de Booden vull bepackt, Schmucke Mäkens stoahn doarin. Nu de Büdels utgesackt, Köpt, wonoa Ju steit de Sinn! Huben, Bänner, roth unn grön, Kroalen, 't bummeln Krüzen dran, Ohrring, Ring', unn Döker schön, Wolfeil! Wolfeil! immer ran! Haspels hier, Spinnröder doa, Botterbüssen, Läpeln, Kell’n, Deerens! köpt, de Lûde doa Will'n den Pries Ju billig stell’n. e74 Zuckerbooden! Koken rukt Söter noch as Vielken drin: Köpt mün broaf; denn düsse drilckt Nich den Moagen, is he rin. Bengels! will'n Ji wol trakteer'n Nu de Mäkens all doamet! Glöwt män sicher, sönne Deern Dankt Ju't, wenn s' wat krägen het. Piepen in de Dresselbood, Kort unn lang, sind Troddeln dran, Ook de Piepenköpp sind goot. Köpt, ver sowat bruken kann! Nù! wat Allens seh ick hier Ringsüm in de Booden stoahn. Weh dohn mi de Oogen schier, Will drüm büten wieder goahn. 75 Kiek den Popanz doa moal an, Süht as Uhlenspeegel ut, Fleut't unn trummelt, wat he kann, Röpt: Hier is de wille Bruut: Boaren, Tiger unn Kameel, Schlangen unn en Kroketill, Strussen, Oapen, grooten Deel -- Kost't twee Gröschen, kommt män hill! -- Dudelkasten, 'n Mann doavör Unn en Bild up hohe Stang’; Mordgeschichten singt he vör, -- Werd doaby mi orntlich bang. -- Seepe, Woater, wat den Dreck, Is det Tüg ook düchtig vull, Gliek den Oogenblick nemmt weg: Köpt! so rëpt en Jude dull. -- 76 20 Immer ranner! lekterseer'n, - 't kost't ’nen Sülbergröschen mãn Will ick Ju, det dheit koreer’n Alle Wehdoag. In de Hänn' Nehmen driest Ji düssen Droath, Wenn Ji stoahn up düsse Bank, Dänn en Ruck rein is det Bloot, Unn Ji sind ook nich mehr krank. - Bin up beiden Oogen blind All von düssen bunten Kroam; et het mi, dät de Lüd' hier sind, Nu nich Wunner mehr genoahm’. Will nu’n bäten rümflankeer’n In de Stroaten up unn doal; Jeder Bengel het ne Deern In den Arm, nä, kiek enmoal! 28 Sön Gekriesch unn Dalbery, Hemm' de Köppe Ji all vull? Hen noa’n Danzplatz trecken wi, Will'n doa ranzen ganz vôr dull Weer' ick jung. wo woll ick doa Rümmer springen noa de Noath; Doch de Achzig sind all noah, Doa het 't met det Danzen Noth. Leewer goah ick wâr noa Hus' t werd wol balle Oabend sind Will mi in min Klein Kabus In det Bedde legg’n geschwind. Wenn ick lang all schloapen mag, Wenn ick dröhme kunterbunt, Wenn herupstigt all de Dag Um de schône Morgenstund': 78 2 Koamen langsoam ut de Stadt All de Schwärmers antotehn, Obermöd' unn obersatt, Dumm de Köpp' unn schwoar de Been'. Hans unn Grete. Grete. De Hans, de Hans liet mi in Sinn, Wo ick ook goah unn stoah, Kann keener 'n schmückern Jungen finn', Drüm leew' ick Hansen so. Hans. De Gret', de Gret', de Düwelsdeern, Het mi wat angedoahn, o Grete is, doa bin ick gärn, Unn mûtt allbott hengoahn. Grete. Unn Hans, unn Hans, ick bin nich blimd, Ook stännig noa mi kikt. 2*80 20 Hans. Unn wo ik bin, mün Greten find’t, As of sick det so schickt. Grete. Herjeh! Grete. Hans. Herjeh! Zich, Hans, bist du 't? Hans. Zich Grete, bist et du? Grete. Du bist min Brüm! Hans. Du mine Brut! Hans unn Grete tohoop. Unn balle Mann unn Fru! Saldoatenbreef. Annmarei, min leewet Müken, Ach, wo gärn mûcht' ick di sprüken! Wieder woll ick zund nüscht mehr, Wenn 't ook goar nich lange weer'. Wat wi süss so trulich seeten, Allens tim uns her vergeeten! Ene Red' de änner gaf, Bes de Wächter tein reep af. Mäken, det weer'n schöne Doage, Luter Lust unn keene Ploage! Ober nu, ick müchte ween’n, Is 't um all min Glück geschehn! 282 2 Sall nu ober twintig Mielen Färn von di so lange wielen, Hör'n unn sehen nüscht von di! Denk' ick dran, so gruset mi¬ Magst du ook mi mänchmoal schriewen, Lötst du 't doch ens unnerbliewen, Unn so is dänn mine Früd' Immer nich vôr lange Tiet. Unn doato von fröhen Morgen Bes to'n Oabend luter Sorgen, Up den Deenst recht gäwen Acht, Posten stoahn by Küll' unn Nacht. Boabenin von de Affzeeren Sick noch loaten kugeneeren, Nä, det Läwen is nich schön, Unn ick müchte dubbelt ween'n. 83 Drùm so mücht' ick, leewet Mäken Di so herzlich gärn ens spräken: Wieder woll ick zund nüscht mehr, Wenn 't ook goar nich lange weer'. Nich, üm alle mine Ploagen Di noch wädder vör to kloagen, Nä, üm lustig ens to sind, Weer' ick gärn by di, min Kind. Unn det soll mi Keener wehren, Wat du seggst, recht nipp to hören, Unn to sehn recht frank uun frie In de Oogen di doaby; Unn ook oft, nich woahr min Schätzken? Uptodrücken di en Schmätzken; Mag et sehen, wer doa will, Kümmt et doch nich wär so hill. ★84 Joa, det heet' ick noch en Lawen, t im Himmel kuum mag gäwen! per so? De Düwel hoal Alle mine Noth unn Quoall By dhöre Tiet. By dhöre Tiet doa schmeckt det Aten Doch groade noch enmoal so schön. Wer will, de kann et alle Doage An mine söben Rangen sehn. Det is ’ne Lust! Män mütt sick freuen By so gesunden Appetit, Mag oft ick sammt min' Fru nich weeten, Is morgen noch wat doa wie hut? Denn de Verdeenst is nich gefährlich, Et lött jo Keener moaken wat, Unn wenn ook, goahn se Alle leeber Hen noa de Schnieders in de Stadt. —486 50 Doch det bedenken nich de Göhren; Wo söll’n se 't dünn ook all verstoahn! Denn veer, de droagen noch den Pohlroock, Unn drec erst noa de Schoole goahn. Mi hungert, Mudder! Ene Stulle! Mi hungert, Mudder! Ene Stull! So schrein se oftmoals alle Söben, Fängt Ener an, wer weet wo dull. Erst gift't 'nen Klaps unn büten Schelle: De Middag kümmt jo ball heran! Dänn is et still; doch geiht by Tieden De Beddeldanz von Frischen an. Wat is to dohn? Ulm Ruh to moaken, Kriegt Jeder dünn en Stückschen Brot: Denn Botter kann en armer Schnieder Nich köpen mehr by düsse Noth. 87 Nu is et Middag. Unse Schöttel Is woahr unn wiss nich eben klein; Doch is in kuum ne Vertelstunne Von Enn' to Wenn' se blank unn rein. Gottlof! besher noch gaf et Tüffeln Unn Erften, Linsen, Röggenmehl; Doch ball is Allens upgegäten, Unn Geld? doaran is immer Fehl. Wat dänn to dohn? Met Groam unn Sorgen Hef oft ick all doaran gedacht; Doch still! noch läwt im Himmel boaben, De gnädig mi so wiet gebracht. De werd ook dänn mi nich verloaten, Verloaten nich met Fru unn Kind: Lött he doch all de Vögel läwen! Unn sall nich mehr de Minsch äm sind?! De städtsche Boor. (Trine an Annedört en.) (De erste Breef). Up dinen leewen langen Breef, Den du mi kortens schräwen, Unn de mi, ach! so herzlich leef, Will ick di Antwoort gäwen. Doa bin ick met min' Herrschaft nu Hier noa de Stadt rintoagen, Bin alle Doage schmuck unn glu, Kann't kuumhen erst verdroagen. Wi lawen hier in hogen Ton, As wie de Eddellüde, Unn alle Doage mütt et goahn In luter Lust unn Früde. ★89 28- Se reden ook nich Pladdütsch mehr De Stadtmann kann't nich hören Ne Mooke Deern ut Sachsen her, De musst' ùm sprichen lehren. Det Boortûg kreeg de Trödeljud', Stadtstoatlich goahn s' alldäglich, Up't Sopha werd sick utgeruht Noa't Middagbrot gemüchlich. De blekkern' Läpeln, ach Herjeh! De sind verkoft all lange. Wenn ick doavôr de sülwern' seh’, Werd mi ganz orntlich bange. Stoats tennern Schötteln, eerden Goot Dähn se Puzlän sick hoalen, Stöhl, Disch' unn Schäpper, wat vôr Stoat! Se mussten s' dhôr betoalen. -8 90 »0 Unn Speegels, o, wo werd mi bang! In alle Stuben hangen, Unn stoats Throanfunzeln, ossig blank Kastroallamp, Lüchters prangen. Gesellschaft Sönn- und Alldag groot, Det is en Güstereeren! Unn vör det Schnaddern het et Noth, Sin eigen Woort to hören. Unn Keener brukt mehr'n Inschloagslnief, Dischmetzern hemm' s' unn Goabeln, Womet se âten stramm unn stief, Wenn stundenlang se toafeln. Unn unse Jumfer boabenin, De het sick ganz verkehret, Ut suht se as ne Köneginn, Keen Frôlen so stolzecret. 91 Met Boah unn Muff unn Schleierhoth, Kanalgen, Schneppen, Priesen, Geiht s' Werkeldoags ook up de Stroat, Ganz änners, as vôr düssen. Stoats Bibel unn Gesangbook het Se nu Romoanenböker, Doa lest se goar noch drin in't Bett, Unn werd ook immer klöker. De jungen Bengels sind doarùm In ohr allbott verbiestert, Se schnüffeln immer ûm öhr rüm, Vörnut, wenn't bâten dûstert. Allwiel, wo Schleddenboahn unn Is, Doa koamen s' an unn bidden: Min leewet Frölen, met Permiss, Wo weer't met baten Schlidden? x 92 50— Doa het sick ook all Ener funn', En Knirps von Koopmannsbengel, De nöhmt se stets: Min Licht unn Sunu', Min zuckersöter Engel! Ick glow', dût de wol spigencert, Um ohre Voss' to freien, Unn dit se fim nich ungüm hört, Seh' ick all' Doag' von Neien. Nu! mag se immerhen um frien, Ick will nich afterreden! Dänn gift et Hochtiet, unn de Trin' Münn s' neu doato inkleeden. Doch nu lave wol, min' letwe Deemn, Grüss' Vedders mi unn Wäschen; Loat ball von di wat wüdder hör'n! Din' Schwester Trine Läschen. (De annere Breet). Du hest, min' leewe Annedort', In dinen letzten Schriewen Di wunnert, dât't so unerhört Min' Herrschaft pleggt to driewen. Du hest di ook verwunnert schier Von unse Frölen wegen, Dut se sick nöhmnt nich Jumfer hier, As sûss de Boorslüd' plägen. Dos fällt von neulich mi wat by, Det mück di oapenboaren, Beholl et òber still vôr di, Dät se't nich war erfoahren. —4 94 50– Ensmoal doa säh noa olle Sitt Ick Jumfer noch stoats Frölen, Doa fohr se los up mi unnütt Unn blafft as Hunnetölen. »Se dumme Deern! hef ick nich ohr Det Jumfersegg’n verboaden? Wolang' bin ick keen Jumfer mehr! Bin Frölen noa de Moden. Drup ene Tachtel gaf se mi Unn sàh: ,Hieran gedenke! De anner Stroaf ut Gnoade di Vor dut Moal noch ick schenke!" Noaher doa keck ick s' orntlich an, Unn 't woll benoah mi schienen, As weer' an d' Frölenschaft wat dran, Unn d' Jumfernschaft von hinnen. ☙95 »0 Ick holl et ut nich langer mehr, All' Doage neue Ploagen! Hoalt Ju 'ne städtsche Deeren her, De kann det ehr verdroagen! Drùm ganz toletzt noch bidd' ick di, Schaff mi ’nen Landdeenst wädder, Ick holl 't nich länger ut mehr hie! Unn grüss' mi Wäsch' unn Vedder! Anfohrt! (Noa Gellius.) Min' leewe Frünn' unn Vadderslud', Nu schwiegt moal’n bäten still, Doa ick ’nen Spoass ut olle Tiet To’m besten gäwen will. Wo de kathol'sche Poapst nu is, De Stadt dheit hecten Rom, Doa woahnten Ju de Römer süss, En Volk von grooten Rohm. De ganze Welt to kummedeern Het düsset Volk gehat, Bes Dütsche keemen to mascheern, De schlogen s' all in't Fatt. De Paster het uns münnich Moal Von Rom wat loaten hörn, Ick sülbenst düh Ju in de School Doavon verkünden gärn. Drûm will ick Ju den Spoass itzund, Is 't ook in Kroog, vertell’n, Den in en ollet Book ick fund, Düt Ji moal lachen söll’n. De Römer nehmen, gungen s' rup To Roathhus, ohre Söhn', wenn 't dralle Bengels weer’n, met nup, Dût se wat lehren dähn. Ens sprooken s' langer her unn hen Ass süss von cen' Geschicht, Unn dennoch woar von 't Leed det Enn': Se harn torecht nüscht kriegt. 2★98 24 Drúm, doa allhoop se hungrig weer'n, Woll'n bes to’n ïnnern Dag Se töwen, aftokoatereern De grootgewichtge Sach'. Doch soll keen Minsch to Hus vertell'n, Wat se har'n vörgehat, Vornut den Fruens nüscht von mell’n, De bröchten't rüm in d' Stadt. So gungen s' af. Det Middagbrot Stund kolt all up den Disch. Drüm gaft to Hus' erst groote Noth: De Wieber schullen frisch. Mun eene eenz'ge sàh nich wat, Kreeg Öhren Söhn by Siet: ,Min Jüngken, na, wat hemm' Ji hat Lang ôber Jue Tiet 99 Doa boaben aftomoaken recht? Mütt doch wat Wicht'get sind!" », Ja, Müdderken, det werd nich seggt »Worum denn nich, min Kind? " ,,,Verboaden is't uns alltohoopt Doch leet se äm nich goahn, 1" Unn unse Jung was ook keen Schoap, Drüm wusst' he, wat to dohn. He daché: De Woahrheit ohr to segg’n, Det mücht' nich roathsoam sinn, Drüm will ick mi up't Leegen legg’n! Unn so vertellt he schwinn: »», Ach, Mudder, wo bedoor' ick Ju Unn all de Fruenslud! De Mannslüd' könn' nich hollen Ruh, Se oberleggten hût, 2100 20 Wat sick wol eigentlich gehört: Vor jedet Wief twee Mann? Oft büter weere ûmgekehrt: Twee Wieber jeder Mann? Denn blieben soll't nich Hinger mehr Se hört' nich af det Enn, Drögt fluggs de Noaricht krüz unn quer Noa Wäsch' unn Vaddersch' hen¬ De roopen immer mehr tosamm, Ball is de Stube vull; De Wieber spucken För unn Flamm Unn schimpen ganz vor dull. Dünn gung et an en Loamenteer'n, En Hulen unn Geroar'; Unn as se endlich ruhig weer'n, Was gooder Roath doch roar. 2101 Toletzt doa fung de Ene an: Et gung doch immer süss, As eene Fru har jeder Mann, Unn woar hallwege wiss. Doch willen se wat ünnern nu, So ging' et cher an, Twee Münner keemen up de Fru, As up twee Fru'n een Mann. So is de Ene uns gewiss Von beiden Munner goot, Doch is et anners, het gewiss De cene Fru stets Noth!" Joa, Vaddersche, so werd et goahn, Sühn alle Wieber hill; De Vaddersch' säh:,Met Permeschohn, Schwiegt noch en Wielken still! " -102 »e- Ji goahn nu rüm, dut to vertell’n De Wieber allebott, Unn segg’n, dät morgen fröh se soll’n Sick infinn' hier in Stoat!"— De Morgen kamm. De Münner weer'n All wädder in den Roath; De Fruens keemen to mascheer'n Unn schree'n von Stroat to Stroat: Vör jedet Wief noch chr twee Mann, As jeder Mann twee Frun, So sall et leeber sind furtan, Wie will’n nich cher ruhn! De Roathsherrn hörten dûsse Wor Met groot' Verwunn'rung an, Unn wussten goar nich, wat det weer', Doa tratt jen Jung heran. -★103 »e– Unn as he Allens har gebicht't, Orntlich von Enn to Wenn, Doa lachten s' ober de Geschicht, Det namm erst goar keen Enn. De Börgermeister vôr dünn tratt Unn reep von boaben doal: Ji Fruens all in unse Stadt Anföhrt sind Ji en moal! Een Mann, een Wief, von ewig her Is't so in Rom gewest; Unn ânnern will’n wi't nimmermehr, Det steit as Eikböm' fest!" Vergnögt tum Deel, tum Deel kasproat De Wieber toogen af. De Börgermeister unn de Roath Vol Lof den Jungen gaf. ★104 202 Unn, to verhöden Unneglück, Soll düsse Jung alleen och (so beschloten s’ oogenblick) In'n Roath sick loaten sehn. Nu froag' ick, leewe Vadderslud', Wat unse Wieber dähn, Wenn sowat moal passeerte hut, Of se detselbe sâhn? Martin, Märtin Vogelken! As ick noch en Bengel woar So von acht bes drûttein Joahr, Leep ick immer met herüm, Wenn wi sungen üm unn düm: Märtin, Märtin Vögelken!*) Ach! det was doch goar to schön, Dörch de ganze Stadt to tehn Unn von Hus to Hus to sing’n, Dât de Fenstern muchten spring’n: Murtin, Murtin Vögelken! 9 Dut Leed, det Jeder in Firmenichen sine Volkerstimmen lesen kann, word sûss recht vol in Sten det sungen. Allwiel kümmt de Polezei immer doamang. —106 20 Appel gaf et, Not' unn Bärn, Wat de Kinner ûten gärn, Woar kuum Ener, de nûscht gaf, Sungen wi det Leed ùm afi Märtin, Märtin Vögelken! Woar de Moagen vullgeproppt Unn de Taschen vullgestoppt, Fix noa Hus gebracht det Oaft, Unn dänn wädder losgetoawt: Märtin, Märtin Vögelken! Ganze Wochen gaft to türn Appel doa unn Nöt' unn Bärn, Unn noch oftmoals kamm de Red' Up det olle schône Leed: Märtin, Martin Vogelken! ☙107 R0 Unn wi Kinner wünschten all’: Weer' Mürtin' doch wädder ball, Uns in Oaft to âten satt Unn to singen dörch de Stadt: Märtin, Märtin Vögelken! Ach! wo is de Tiet so farn, Krieg det Leed nich mehr to hör’n; Ober kümmt Märtini ran, Mücht' ick singen noch as Mann: Märtin, Martin Vögelken! Immer denk ick doa torûck Ganz bedröwt an ollet Glück, Unn doa mûcht' ick herzlich gärn Wär noa Hus, ilm ens to hôr’n: Märtin, Märtin Vögelken! 4 108 »a– Unn dann mücht' ick wädder sind s vör düssen noch en Kind, Wuste nüscht von Ploagen doa, Schweeg ick oder sung ick froh: Märtin, Mairtin Vogelken! Häxerei. Min Lawsdoags kamm ick nich so vol Det Oabends in den Kroog, Ick wusste nüscht von Beer unn Spöl Unn nûscht von Herzensploag. By Doage dah min' Arbeit ick Unn woar doaby so froh, By Oabend woar ick möd’, unn gliek Feel'n mi de Oogen to. Nu schmeckt de Arbeit nich, unn krank Bin ick den ganzen Dag; Doch sitt' ick erst up Krögers Bank, Bin ick gesund unn wach. —4110 80— Unn vullends erst by'n Sönndoagsdanz Bin ick keen Minsch nich mehr. Doa mûcht' ick, dät et goar unn ganz Mün Sönndagoabend weer'. Ick glöw’, dät Krögers Annmarei Mi het behüxt, de Deern! Drüm is't wol goot, dät ick se frei, Dänn mag et ànners weer'n! De arme Fumpernickelschnieder. (Noa Lyra.) Jargen! pst! en klein Stipstörken Müchten hören wi so gürn, Is't geloagen ook, dät knacken Alle Balkens noah unn fürn. Vill'n Ji so wat von mi denken, Holl' ick woahr unn wiss det Muul, Weer' ick süss ook to't Vertellen Hûte just nich eben fuul.* Bist nich Klook! En seggt jo münchmoal, Wat so quoad gemeint nich is; Jorgen! drüm en klein Stipstörken, Unn vi glöben't di gewiss. 112 50— » Also denn wat helpt det nöd'gen will ick Ju vertellen wat. Ach wo oft, wenn ick dran dachte, Hef ick mi geweent recht satt! Ensmoals, wol an hunnert Joahre Sind indessen all vergoahn, Har ick wiet hen in Westphoalen Enen gooden Vedder woahn'. In Westphoalen ober backen Alle Boorslüd' grootet Brot, Pumpernickel werd’t genöhmet, Lang unn breet an twee, dree Foot. Unn 'nen Foot, ook ännerthalwen Is són Undeert dick upstund, Unn so weggt et ungeloagen Sine veertig, faftig Pund. 113 Is sun Brot goot utgebacken, Sind de Körsten hart as Steen, Unn det is en düchtger Kürdel, Det et schnieden kann voneen. Drùm so is't de Grootknecht immer, De det Amt verrichten mũtt Unn vör Jeden sinen Palten Met det Knief herrunner ritt. Wenn Ji det met an ens seegen, Wat es is vör schwoaret Dohn, Angst unn bange wörr' Ju werden, Unn Ji leepen foorts doavon. Denkt Ja, wenn sön Klumpen Unglück Ener up det Knee sick nemmt Unn cen Been ut vullen Krüften, Wo et geiht, doawädder stemmt; 114» Unn dänn drückt, as weer't sin Brütken, An de Bost he sick det Brot, Unn so ritt he af de Knackens, Ober stühnt doaby all goot. Unn det könn' Ji mi wol glöwen, Scharp unn breet mûtt sind det Knief, Unn de Pumpernickelschnieder Ook en Kärdel stramm unn stief. Unn min Vedder selig, schwör ick, Was en Kärdel as en Ries', Meist so groot, as wie in Stendel Up den Marcht de Roland is. Unn doch musst' he so ellendig Unn so jung üm't Läwen koam'! Kinner, joa, Ji könn't nich glöwen, Wat mi det gemoakt vör Groam. ★8 115 »e- Ensmoals also soll he schnieden, Groade ûm de Vesperstunn', Vör det ganze Husgesinne Veerunntwintig Kniebels runn. ôber nû, so oft ook immer He et meisterlich gedoahn, Hüte woll afschluut de Arbeit Von de Hïne üm nich goahn. Denn worüm? Det Brot woar eben Ut den Oaben erst gehoalt, Unn de Känten ganz unbeestig Hart, as weeren se verstoahlt. Dunnerwüder! flookt min Vedder, Dunnerwäder in det Land, Kümn' ick't nich vonänner kriegen! Unn he spuckt sick in de Hand. 116 56 Unn doa ritt he ook so gnietschig, So verbiestert doarup in, Dät ick kann nich erst, sin Unsoal To vertellen, Wöre finn' Dät det Brot met cene Halwe, Unn he sülwer nebenher, Up den Disch ganz bloodig feelen, Met de änner' an de Eer'. Joa, he har intwei geschnäden Groade mitten sick voneen. Ach! wo leet doch unse Herrgott Sönne Grueldoath geschehn. Annern Dag word he begroaben, Gung det hecle Dörp hinndran, Unn de weenten by den Preddigt Jeder wol vôr söben Mann. —117 20 Doch de König, as üm Ener Düh vertellen det Mallör, Säh: Det sall nich wür passeeren, Enen Rigel schuw' ick vôr! Unn so word denn glieks befoahlen, Dât, wer Pumpernickel woll Schnieden, an de Bost en hölten Brett sick immer binden soll. Kinner, ach! so storf min Vedder; Ober so mïn kunn't geschehn, Süss weer' he villicht noch hûte Stief unn rüstig up de Been'. Kinner, det noch will ick bidden, Dat Ji flooken nich so völ, Süss verlött Ju ook uns' Herrgott, Unn de Dû̈wel drift sin Spöl. F 56— Unn noch Eens, dât Ji nich backen So unflätig grootet Brot: Denkt by't Flooken unn by't Backen, Wo min Vedder kamm to Dodt. Ehmanns Kloage. Ach! minen Schöpfer sy't gekloagt, By hunnert hef umsüss ick froagt, Of se mi wollen freien; Doa kreeg ick endlich wür ne Brut, Unn word ook richtig met ohr truut, Unn Wittman doch von Neien! Kuum har ick se twee Doage hat, Doa har se mi alle wüdder satt Unn lecp noa Hus torûcke. De Noabers schwögen lästerlich Hoal ick se wär? Hoal ick se nich? Groot is min Unneglucke! Det doode Schwien. Herzvoader, nu loat det Hulen män sind Unn gef tofreeden di doch! Du roarst nich, as weere di Fru oder Kind Afstorben, völ düller noch. Wat hest du di so tim en lumpiget Schwien, As weer' et en Königriek, As müsst' et uns' Herrgott sülber goar syn. Nä, schüm' di Herzvoader, unn schwieg! »Det seggst du wol, Mudder, du glowst öber nich, Wovöl von det Schwienken ick heel. Tein ännern, de leet ich noch leeber in Stich, Unn det is keen Pappenstäl. 121 »0- Schneewitt von unnen bes boaben, de Stert Schwart, Ohren unn Föte doato; Ach! keck ick et an, wo vergnögt word min Hert, Keen König de freut sick nich so. As Ferken doa kreeg ick't unn toog’t mi heran Met Melk unn Tüffeln ann Kaff, Unn tratt ick ook süchtken to'n Koaben hennan, Gliek merkte he, dât et wat gaf, Unn sprung fix up unn grunzte doato, Unn moakte ick up de Dhör, Dänn keck he mi an so herzlich froh Den Blick vergât ick nich wür! Unn ripsch! rapsch! runner ut mine Hand Fratt Allens he weg noa de Noath, Vörnut son Stückelken Zuckerkant Unn Känten von frischet Brot. ★122 »0- Unn bleef ick enmoal to lang in de Stadt, Ook buten up't Feld to lang, Dänn dreef't mi, as fehlte mi Wunner wat, To äm met ieligen Gang. Glof sicher, ick weet noch eigentlich hut Nich recht, wer eben sick mehr Het von uns beiden im Herzen gefrût, Wenn wi doa seegen uns wär. Unn weetst du noch, as Spitzbooben ens Inbröken by Winternacht, Dree Schelmenkïrdels in unse Döns; Het he uns nich Rettung doa bracht? De Tölen blafften nich, angedoahn Har'n sicher de Deewe úm wat, Min Schwien män grunzte; det hört' ick denn schon, Unn püpert' de Deewe recht satt. 123 5 Nu storf et ellendig an't lopende För Trotz Koorschmett unn Sympethie hen; Wi hemm et begroaben, ick seh et nich xür, Wovöl ich ook roare unn flenn’. Drúm sühst du wol, Mudders, doa soll ick nich ween'n? Ick müst' jo keen Kristenminsch sinn! Jitzt goah ick noa unsen Herrn Paster hen, Of de nich werd Trost vör mi finn’? De Ollndeelsmann. Nuscht will ick vieder in de Welt, Iek sitt' int Ollendeel! Ganz beestig schön mi det gefallt, Ick hef et goar nich Hehl. Sönn Ollndeelsmann de kümmert sick U'm keene Wirthschast mehr, Unn har he Sorgen süss wo dick, He is nu sorgenleer. He het frei Wöhning, zwoars nich stolt, Doch groad' as’t sick gehört, Unn alle Joahr' dree Klafter Holt To't Koaken und wenn't freert; 125 Söss Schäpel Roggen, Gersten dree, En halwen Schäpel Weit, Unn Hoaber ook 'nen Schäpl’er twee, Von'n Oaftgewinn d' Halfscheid; Unn Solt unn Grütt', von jeder'n Veert, Unn Honnig Punt 'er poar, Unn fief moal gästereeren föhrt De Hofwirth äm m't Joahr; Twölf Schäpel Tüffeln, boabenin Ne isern' Melkekoh, Unn ook en halwet fettet Schwien, Unn sattsoam Heu und Stroh; Backoaben, Borm unn Bleikestell Metbruken frank unn frie, En Kohldamm unn vör'n Mess 'ne Stell. Unn süss noch allerly; 126 8 Vörnut all' Joahr' fief Doahler Geld, Unn keene Lasten mehr! Drüm wüsst' ick nich, wer in de Welt So goot anbunden weer'. To rechter Tiet mütt Allens syn, Marein, Lichtmessen, Galln, Johanni oder up Märtin' Det kann mi wol gefall’n. All' Doag' Wolleben unn Gemack By luter Ruh unn Rast, Doato en Piepken Rooktoback, Sönndoags in'n Kroog to Gast! Drüm werd so olt, so olt as Steen, Methusoalemmen gliek De Ollndeelsman, unn lawt so schön, As wi in't Himmelriek. ★★127 26 Drüm will ick wieder nûscht in d' Welt, Ick sitt' in't Ollendeel, Ganz beestig schön mi det gefallt, Ick hef et goar nich Hehl; Unn bidde Gott met froamen Sinn Ook däglich in't Gebet, Düt he mi gnädig möge sinn Unn lang' noch lawen lott. De Börgerbreef. Vadderslud', bin gistern west Wädder in de Stadt, Hef doa ook en bäten leest In det Wochenblatt. Denkt Ju moal, min' leewe Frünn, Wat doa is passeert! In det Wochenblatt stund drin Na! 't is unerhört! In de Stadt en grooter Mann Bi sönn' Kommischohn, De ick just nich nohmen kann, Het moal Dinge doahn! 129 » Het iknöpt de Börgerslud' Vor de Armen Sinn, venn de siet ew’ge Tiet Nich weer' west doarin. Doarúm satt de Magistroat Doal in Iel unn schreef As Belohnung vör de Dhoat Am ’nen Börgerbreef! De Veege. (Noa Abraham a S. Clara.) Uns' Köster selig, Michel Knief, Har ook son Beest von Düwelswief, De het àm ewig quält vor dull Von wegen ohr gottloset Muul. Von fröhen Morgen gung et an, Bes dit de Oabend kamm heran; Wat he ook immer muchte dohn, Män Schimp unn Schanne woar sin Lohn. Unn schweeg he still, unn säh he wat, Se kreeg det Schimpen doch nich satt, Musst' immer hemm' det letzte Woort; Unn also gung et däglich foort. 1315 As se noch weeren Brïm unn Brut, Sach he gesund unn proper ut, De Backen sprungen im voneen, Unn stramm noch gung he up de Been'. Doch noa de Hochtiet feel he af, Unn schwäkt', as güng' et ball in't Graf; In't Dörp en Jeder har àm leef, Doch byit Bedoor'n et immer bleef. Det Wief har'n Alle up den Strich, Doch keener wusste Hülpe nich, Den armen Köster to befrei'n Von sine Noth unn Schinnerei’n. » Ach Gott! Ach Gott! wo musst' et koam' Dût ick sön Rackerbeest genoahm'! Ach Gott! Ach Gott! gef endlich Roath, Suss werd' ick noch am Enn' kasproat¬ ★★132 50 Du hest de Juden doch bedacht Unn ut Egyptenland gebracht; Unn mucht' et drunn und dröber goahn, Du hest se ewig bygestoahn. So help ook mi ut mine Noth Ball werd et Tiet, se mökt mi dodt Unn breng' min Düwelsdeert von Fru Met sammt öhr giftig Muul to Ruh!" So sprack he ens by Oabendstiet; Doa ôberkamm am groote Frûd’, Sin' Oogen stroahlten as de Sunn: Denn endlich har he Hülpe funn'. He gung to'm Discher neben an Unn säh: ,Min leewe Noabersmann, Moakt mi ’ne Weege stark und groot, So ungefahr von söben Foot." 133 De Discher dachte: Is he dull? Keek he to völ in d’ Brännwienspull? Doch moakt' he fix sick dröberher Unn brocht' se ùm by'n Doag' er veer. «Hort, Meister, hört, unn Ji, Gesell, Blieft noch en büten hier to Stell, So süh de Köster,, bes Kathrin', Min Wief, erst werd in d' Stube syn.e Doa kamm det Wief unn schimpt' nich schlecht, Dût he se so ûm Allens bröcht. .,Wat sall det Deert von Weege segg’n? » Min Kind, du sast hennin di legg'n! 5 Ick sall —8- , Joa wol, du sast geschwind Di in de Weege legg’n, min Kind. Ens bist to fröh du rutgenoahm’, süss weerst du still unn weerst du froam." ★134 »e— Unn immer düller schull se los: »»Du Schinnerknecht, du Roabenoas!" Doa gaf de Dischers he 'nen Wink, Unn in de Weege lag se flink. Doa word se düchtig angeschnört, Bes dät se goar keen Glied mehr rohrt', Unn doarup namm den Weegenband De Köster sick in sine Hand. Dänn toog he an, unn weegt' unn weegt’, Recht, as 't ne Amm' unn Mudder pleggt, Will brengen se to Ruh det Kind; Unn schreeg se up, sung he geschwind: "Schwieg, Kathrinken, schwieg! Morgen kop' ick Tüg, Di von Neien in to kleeden; Loat det Ligg'n di nich verleeden. Schwieg, Kathrinken, schwieg!e ☙135 »e- So gung et, bes se ruhig lag, Den ersten, tweeten, drüdden Dag; Doa säh se: »»Ach! min Herzensmann, Ick will di Allens loaben an. Ick will min Lawsdoags ruhig sinn, Nemm mi män ut de Weege schwinn. So woahr en Gott in Himmel is, Nu will ick schwiegen ganz gewiss. Unn richtig! Ruhig word se doa, Unn he noch ens sin Lïwen froh, Word fett doaby unn bleef gesund, Bes àm de Dodt vör't Bedde stund. Doa mucht se ook nich Miwen mehr, Unn storf doahen ball hinnerher. ,De Weege sall min Sarg ens sinn!", So süh se noch, unn liggt doarin. De Dôrpmuskanten. Heissa, lustig, hopsasa! Lirum, larum, tralala! Denn de oll' Muskantenbann' Kamm in't Dôrp hüt Morgen an. Peter met de Brännwienspull Strikt den Brummbass ganz vör dull; Hest du nich, so kannst du nich! Geiht et immer Strich up Strich. Unn de scheewe Katherin' Spölt doato de Figgelin'; Fehlen ook twee Sieden dran, Hôrt et doch sick herrlich an. 137 Jochen met det loahme Been Bläst de Trumpet' ossig schön; As he noch de Post musst' föhr’n, Leet he sick nich bäter hör’n. Kinner, Kinner, hört moal an! Nich getögert! koamt heran! Heissa, lustig, hopsasa! Lirum, larum, tralala! Unn doa koamen Klein unn Groot, Wat män ichtens is to Foot, Boor unn Kotzer, Knecht unn Deern, Schult unn Schôppen ook von färn. Doato kümmt de wille Jagd Ut de School' noch angelacht: "Lött in't Dörp Musik sick hör’n, Könn' wi so wie so nüscht leer'n! 138 50 Hinnerher kümmt ganz alleen Ook de Köster antotehn, Het jo wieder nüscht to dohn, Leepen doch de Göhr'n doavon. Bes up Poap unn Eddelmann t ganze Dörp! kiekt moal an! Hör'n de Musekanten spöl'n Leeber as den Paster nöl’n. Michel danzt met sine Brut, Stoffeln geiht de Piepe ut, Fieken goar det Muul updheit, Dät ohr nûscht verloaren geiht. Mudder Lämmsch! wat mûtt ick sehn! Dût Ji goar vör Röhrung ween’n! Krabben! still geholl'n det Muul! Will'n Musik unn keen Gehuul. 139 » Peter, Jochen unn Kathrin' Sall't denn nu vörby all » n Spölt noch Enen up geschwind, Sall Ju Schoaden just nich sind! So! nu brengt de Goaben an, Vat en Jeder missen kann: Eier, Keesen, Brot unn Worst, Speck, o0k Brännwien vôr den Dorst! Nu adjes! unn koamt ball wür, So im Aust, ook wol noch chr. Heissa, lustig, hopsasa! Lirum, larum, tralala! As se so selten schreef. Hef ahr hunnertmoal gebaden: Schrief doch ofters mi 'nen Breef! Ober tòwen musst' ick immer Ganze Monden, bes se schreef. Woll ohr ook nich so völ seggen, Har se schriewen nich geleert; Doch de Köster süh jo stünnig: »Anneliese! bist en Deert! Goah noa d' Stadt, wieldess keen Tittel Ick di mehr kann brengen by. Schoad', dut du keen Bengel worden, En Afkoate stickt in di! 141» Mänchet Mâken, de von Herzen Ohren färnen Schatz het leef, Wörde gürn um, wenn se kûnne, Daglich schriewen Breef up Breef. Unn wat leef sick het, so glow' ick, Weet wol, wat et schriewen sall, Wenn't ook immer censchig weere: « Kumm doch mün torücke ball! Denn ick kann't nich mehr erdroagen, Dät ick so alleen hier bin, Unn noa di, doa steiht mi ewig Dag unn Nacht egoal de Simn!" Ober Annelies'? Ick weet nich, Wat det vör en Müken is; Unn doch het se mi vôr Allen Ach! so leef, vôr woahr unn wiss. ★142 »0– Voader, Mudder, Broder, Schwester, Wäsch' unn Vedder leet s' in Stich, Har tohoop uns doahn de Paster, Unn verleet mi nimmer nich. Künn' Shr Ener Allens beeden, Dät se loaten soll von mi, Dennoch wörr' in Glück unn Unnglück Se mi stännig bliewen trü. Unn se wörr' ook gliek mi folgen, Güng' ick sülwsten uter Lann's, Groad' as süssen, wenn wi gingen Arm in Arm to'm Sönndoagsdanz. Düt se öber mine Bidden Von det Schriewen nich beacht't, Det begriep' ick nich, wo oft ook Ick all dröber noa gedacht. ★143 2e— Ober holt! se mag wol meinen: Hef ick ùm nich herzlich leef? Unn kann ick nich an äm denken. Wenn he mi ook goar nich schreef? Drum so will ick mi denn foaten, Will nich wieder trurig tind Unn kann ick't nich langer droagen, Reis ich hen noa ohr geschwind. Vorschläge. Anefieken, du bist hut Twintig Joahr, doa werd et Tiet, Dät wi ball an't Freien denken; HOr'! wat meinst to Stoffel Schenken? "Mudder, seggt, wat fallt Ju in? Geiht det Freien so geschwinn? Unn den Stoffel soll ick nehmen! Kann doato mi nich bequemen." Deern worüm? het he nich Geld, Hof unn Acker goot bestellt? "Immerto! Doch, Gott bewoahre! Puterroth sind sine Hoare." —★145 »0 Peter Schult, de Noaberssöhn, De het Schündül' vull unn Böhn, Keener is in't Dörp wol rieker, Unn he het up di 'nen Kieker. ,Peter Schulten Hand unn Hert! Wackelt as en Entenstert." Unn wo is't met Jochen Langen? »Lôtt to dull de Flabbe hangen." Fieken, bist ’ne dumme Deern; Nehmen ùm tein Annern gärn. «Löpt he nich noa Suse Leyen? Mag he de doch immer freien." Wenn du wist so mãklig sind, Werst du olt unn grau, min Kind. "Mudder, hef ick doch noch lange Tiet, unn doavôr bin 'ck nich bange. 146 » Wi to unse Tiet weer'n mehr Hinner all de Mannslüd' her. Werst ook ut de Oart nich schloagen, Doarup wedd' ick Kopp unn Kroagen! "Mudder, nu, det glöw' ick all, Unn villicht heiroad' ick ball. Wo gefallt Ju Hans, min Vedder?" Deern, den wist du? alle Wedder! Har up den doch niemoals Acht Ober ick heft lang' bedacht, Unn ook Hans will mi all lange: Is vôr'n Mann Ju nu noch bange? Loat di nich verbluffen! As ick musst' de tein Geboten In de Kösterschoole leer'n, Süh min Voader: »Hans, det elfte Sast von mi doato du hör'n: Loat di nich verblüffen! Kummt di Ener in de Quere, Steit di dût unn det nich an, Ewig bist du goot heroaden, Wenn du denken werst doaran: Loat di nich verblüffen! All de unnern tein Geboten Sind recht schön, drüm doh doanoa, Doch du hest den meisten Vortel, Denkst du immer hie unn doa: Loat di nich verbluffen! ☙★148 »0— Hans! du kannst mi ruhig glöwen, Wieder segg' ick di nüscht mehr, Wörst ook zund nich mehr begriepen; Ober merk di düsse Lehr: Loat di nich verbluffen!"— Ach! all lang is he begroaben. Dät ick 't äm nich danken kann; Doch et woar det beste Erfdeel, Wat mi gaf de olle Mann: Loat di nich verblüffen! Oftmoals gung et drunn unn dröber, Unn mi woar, as weer 't vörby, Ôber allens gung vöröber, Dacht' ick dänn so still by mi: Loat di nich verblüffen! Ensmoals har'n mi söss Franzosen By den Wickel in de Schlacht, ★149 Ro¬ Unn ick musste wiss dran glöwen, Har ick nich doaran gedacht: Loat di nich verbluffen! As ick spüderhen den Düwel Har as Wief in't Hus genoahm, Brochten wär mi düsse Wöre Hûlpe, unn se worde froam: Loat di nich verblüffen! As ick drup min ganz Gewäse Sach in Für unn Flammen stoahn, Dacht ick wädder: Det werd Allens Oahne Spoor vôròber goahn; Loat di nich verblüffen! As ens Allens up mi bieten, Allens mi verdelgen woll’, Dacht' ick o0k: Ick weer' en Dòmler, Wenn ick doa mi grämen soll; Loat di nich verbluffen! 68150 ». Unn so is 't in 't ganze Lawen Stännig mi gegoahn recht goot, Unn det dank' ick minen Voader Unn sin einzig-schön Gebot: Loat di nich verbluffen! Drüm so hef ook mine Kinner Bygebracht ick düsse Lehr, Unn ick roade jeden Minschen, Of ook noch so klook he weer': Loat di nich verbluffen! Druckt by Humblot Comp. in Berlin.

Download XMLDownload text