jung-1855

theuren und innig verehrten Schwiegervater , Königl . General-Lotterie-Director a . D . Herrn Bornemann Ritter des rothen Adlerordens . Klasse , zu Berlin . Et is nu all ne goode Tiet , Dät wie uns kuum ens seh'n ; Wie woahnen groade nich to wiet , Män - Jeder blift alleen . Hemm wie uns nu ook lang' nich seh'n , Wie woaren uns doch noah ; Ick was ook keen Moal ganz alleen , Dien Bild - was bie mie doa . Denn as ick schreef dät lütge Book , Heb ick vöäl an Die dacht ; Drüm breng' ick 't as Geschenk Die ook , Du häst 't to Stanne bracht . Haar ick mie nich an Die geholl'n , Ick haar et nich gekunnt ; Drüm loat hier mienen Dank Die zoll'n , He kümmt uut Herzensgrund . Nimm an dät Book , so good as't is , Un nimm doamit verleew ; Wenn't Die gefeel , dät glöw' mie wiß , Dät wär' mie herzlich leew ! Meine Bitte . . An die Leser . Wer lange nödigt , gift nich gärn , He mücht' et , seggt man , sülwst vertär'n : Dät bruukt keen Minsch von mie to glöwen , Dät würr mie just am meist bedröwen . Ick geb't jo goar to herzlich gärn , Un woll , Ii müchten 't bald vertär'n , Ii leeten von mien Book nischt öäber : Ick - moakte mie dänn moal wä dröäber . Ick dischte Ju woll wä wat up , Un freu'te mie all sehr doadrup , Brächt' ick Ju dänn wat to Gesichte , Et wär' Ju'n good Festdoagsgerichte . Hüüt breng' ick , as uprichtger Mann , Nu miene Herzens-Bidde an : Nehmt , Frünne , moal verleew mit Allen , Un loat't Ju , wat ick bracht , gefallen . Mie wär't so leew as't immer kann , Kreeg Ju noah mehr de Hunger ran : Ii söll'n Ju'n Moagen nich verderben , Un an to vöäl ook wiß nich sterben ! . An die Leserinnen . Bracht' ick Ju hier wo wat to Nest , Wat bäter änners woll wär' west , Nehmt , Fru'ns , mie dät so öäbel nich ! Watweet sönn Bu'r von'n hohgen Strich ! Man kümmt nich vöäl rüm in de Welt , Froagt kuum : wat schickt sick ? - wat gefällt ? Man redt et hen , dät glöwt män wiß , As Een'n de Schnoabel wassen is . Un is't dänn ruut moal uuten Mund , Man weet kuum , of't Ju ook anstund ; Alleen - ick mein' et herzlich good , Un moak' Ju wiß mit Fliet nich Noth . Ick mücht' unnode Ju vertöärn'n ; Ick leew' jo Rosen , hemm s' ook Döärn : Wat blöh'n un ruuken de vöär All'n ! Ju Rosen mücht' ick gärn gefall'n ! Das Haus Hohenzollern Was ist das für ein Mann , daß ihm Wind und Meer gehorsam ist ? . Mein Vaterland Des Preußen Wunsch Unser König . . Die Rundschau Die National-Versammlung . Von Gottes Gnaden Gebet für den König Die Verfassung vom . Dezember Säbelregiment oder Pöbelregiment ? Der König soll leben ! Mit Gott für König und Vaterland Die Preßfreiheit Die Steuerzahlung . . Der Vorschlag Der Neubau Die Bummler Zum neuen Jahre Es bleibt beim Alten Die Vorwahl Die Aufständischen Die deutsche Einheit Der Artillerist Der Aufruhr Wolf und Vogt . Das Zündnadelgewehr Die National-Versammlung in Stuttgart Die Reichsregentschaft der National-Versammlung in Stuttgart Die Sprengung des Rumpfparlaments Der Bauer Fünf Groschen Die Brille Sechs Pfennig Die Kesseljagd Der Jägerschmaus Das wilde Schwein Das Lob der Frauen Des Schulzen Noth Der rechte Vater Die Predigt Das Studiren Der Schulvorsteher bei der Schulprüfung Die Errungenschaft Das Haus Hohenzollern . ( Verfaßt d . . Dez . . ) Dät Hohenzollern is en Huus , En Königshuus , so as en Duus ! Joa ! sönne Hüüser gift't nich vöäl ; Dät ärgert Mänchen grön un gäl , Groot mücht he et absluut nich hemm , Män gärn dät Hohenzollern kämm . Et helpt äm nischt , he schafft et nich , Noch höllt de olle Trüe Stich ; Wie holl'n jo ständig , Dag un Nacht , Vöär unse Hohenzollern Wacht ; Wie willn de ännern Keerls woll lehr'n , Uns' Königshuus to respecteer'n . Wat groot sall werr'n , dät is erst klein , Is Gott mit äm , werd et gedeihn Un waßt de Boom un moakt sick breet , Köhlt die sien Schadden ook den Schweet , Un sühst du siene Krone an , Freut sick dien Herz , so sehr et kann . Je schönner siene Krone is , Je deeper sind de Worteln wiß , Je breeder siene Twiege sind , Je mächt'ger schüddelt se de Wind , Un kümmt dänn ook en Storm doaher , Fest steiht de Boom in goode Eer . Sönn Boom is unse Königshuus , Erst klein - moakt he sick all ganz kruus , Schleit siene Worteln wiet ümher , Woll öäber'n Rhein , an't Baltsche Meer , Un unner sienen Schadden roht En tapper Volk , un roht doa good . De erste Friedrich köfft de Mark , De Tweete ? - höllt se iesenstark , Albrecht , sien Broder , un Johann " Dohn ook vöär't Land , wat Jeder kann . Dänn heet et : " Jochim , höde Die , " " Wenn wie Die krieg'n , Die hangen wie . " Alleen de stift't dät Kamm'rgericht Un scheert sick an keen'n Bösewicht ; Joachim , Hektor tobenennt Hät dänn ook Luther's Lehr bekennt . Reg . v . - . Reg . v . - . Reg . v . - . Reg v . - . Reg . v . . Reg . v . - . Johann Georg' sorgt vöär den Bu'r , Vöär't Land Joachim Friedrich pur . Nn kümmt Johann de Sigismund , De moakt sien'n Will'n handgrieplich kund Erwt Prüßen , hinnerlett't den Soahn , Georg Wilhelm " mütt vöäl uutstoahn ; He blift bie harte Krieges-Tiet Von siene Wünsche goar to wiet . Noah drüttig Joahren Krieg un Pest , Doa kümmt von All'n de Allerbest , Doa is de groote Kurfürst koam , Herr Friedrich Wilhelms heet sien Noam , De hät de Schweden uppet Best Bie Fehrbellin' den Text gelest . Trü bleef äm't Volk in sienen Schmerz , Schreef up de Foahn , as't stund in't Herz : " Wie Bu're von geringen Good , " Wie deenen äm mit Good un Bloot Drüm wo he up de Fiende draff , Doa namm'n se gliek den Wannerstaff . Reg . v . - . Reg . v . - . Reg . v . - . ) Anm . Man denke an die Ohrfeige ! Reg . v . - . Reg . v . - . He moakte gründlich reenen Disch , Kamm wo en Fiend , dänn gung et risch , Mit Sensen , Flegeln dröäber her ; Good stund äm bie de Dörflinger : Un haar sien Volk den Fiend verdräb'n , Moakt he ook All'n ganz licht dät Leb'n . De König Friedrich folgt doadrup , De sett't sick sülwst de Krone up , Un Friedrich Wilhelme spoart doato , Dät ook sien Soahn is herzlich froh , Dät he , wo man den Voader kränkt , Ook't rächen kann , so as he denkt . Wat segg' ick nu von'n Ollen Fritz ? " Sien fürig Oog stroahlt as de Blitz , Et schleit vöär't Volk sien Herz so warm , Klook is sien Kopp un stark sien Arm , Hewft he den Krückstock un dät Schwert , Wat All's vöär Am sick dänn verföährt ! Am krümmten in de söäben Joahrs De vöälen Fiend' ook nich en Hoar , Bie Proag , bie Roßbach " schlog he se , Se leepen sick fast af de Teh , Reg . v . - . J . J . . Reg . v . . Reg . v . - . Von - -- Hät et bie Leuthen ! öähr nich schenkt , Oähr't ook bie Zorndorf ? ingedränkt . As nu de Krieg is uutgewest , Doa moakt he erst sick warm sien Nest ; He namm sick siene Kinner vöär , Un sorgt as Voader dänn vöär öähr , He moakte groot nich bloot sien Land , Ook glücklich , dät is weltbekannt . De tweete Friedrich Wilhelm " kamm Uut Hohenzollerns grooten Stamm , He hät dät Landrecht uns gegeb'n , Un Recht un Ornung vöärgeschräb'n . Noah äm kamm Friedrich Wilhelms dänn , Den wie jo den Gerechten nenn'n . De Herr , de gung so wunnerboar Mit Am dörch mänchet Unglücksjoahr ; Wie hemm äm ständig doch biestoahn , Sind äm ook gärn to'r Siede goahn , Un reep Sien Volk de König up , Wie gungen up de Fiende drup . Bie d'Katzbach , Beer'n un Dennewitz Kamm't öäber se as wie de Blitz , v . - . Reg . v . - . J . J . . Bie Leipzig hemm wie se geschloan , Un't öähr ook in Paris gedoahn ; Un sind se ook noaher wä koam , Wie schlog'n se wädder krumm un loahm . So word uns' Land ne groote Macht , Doato hät et de König bracht , Wie hemm , dät et uns All'n gefällt , Ook Ruhm gehat vöär alle Welt ; Keen Kaiser , König därf wat seng'n , Se mütten't uns ook erst vöärbreng'n . As Voader hät he ook regeert , Un nie sien Herz von uns afkehrt , He hät den Freeden uns bewoahrt , Un jeden Dreier gärn gespoart , Dät män sien Volk in gooder Roh Wörr ook hier sienes Lebens froh . As nu sien felig Enne kamm , Sien Soahn 't Regeeren " up sick namm ; Wat hemm wie uns to Am gefreut , Dät et ook hüüt noch Keenen reut , De 't män uprichtig sehen will , Wo good sien Herz is un sien Will . He hät sick uns ook ganz hengeb'n , Mit uns to sterben un to leb'n ; Wie söll'n äm nu nich angehör'n ? Un loaten uns dörch Ann're stör'n ? Wat kann woll bäter syn vöär All'n , As wenn sick Först un Volk gefall'n ? De Hohenzollern hemm't von Oll'n All öähre Tiet dörch so geholl'n ; Wat Eener öähr versproaken moal , Holl'n mußt he 't , moakt' et äm ook Quoal ; Un woll'n se't hier un doa nich dohn , Se kreegen ständig öähren Lohn . Wat se von Annern dänn gewollt , Was richtig ook bie öähr as Gold ; Hier gult et jo von Anfang an : En Woort , en Woort , en Mann , en Mann ; " En Jeden 't Sienigte " to geb'n , Dät is jo just öähr Woahlspruch bläb'n . Gerechtigkeit un Kriegesmoth , Beharrlichkeit in Noth un Dood , Ook Freedensleew un Voadersinn , Wo kannst Du dät woll bäter finn'n ? Wo sick mit Gottesforcht dät poart , Doa is sönn Huus ook woll bewoahrt . Joa ! joa ! dät Hohenzollernhuus , Dät is un blift en Ehrenhuus ; Drüm loat ick Friedrich Wilhelm leb'n , Den Gottes Gnoad uns jitzt gegeb'n : Wat He gefproaken as Sien Woort , Werd He ook holl'n an allen Oort . Was ist das für ein Mann , daß ihm Wind und Meer gehorsam ist ? ( Ev . Matth . , ff . Verfaßt Anfangs Januar . ) As hier mit siene Jüngerschoar Noch unse Herr un Meister woar , Kamm he noah sien'n Gefall'n moal her , Un gung up't Galilä'sche Meer ; He leggt sick nädder dänn un schleep , Derwiel dät Schipp up't Woater leep . Ne Wiele gung et ook ganz good , Up't Schipp doa leed jo Keener Noth , Alleen - as et so wieder föhrt , Werd All's mit eenmoal upgestört , En Ungestüm störmt groot doaher , Un röhgt so up dät ganze Meex . Moal steeg dät Schipp wer weet wo hoch , Moal feel't wä , dåt et fast úmschlog ; Et werd von Woater oft todeckt , As et in siene Noth fo steckt : Un as et nu will unnergoahn , All siene Jünger äm umstoahn . " Herr ! help uns ! wie verderben sünst ; " Hier , " schrei'n se , " wieken Minschenkünst . " Doa steiht he up , bedräut den Wind , Doa süüselt et so sacht un lind Un kuum is män bekannt sien Will , Doa werd dät Meer all schwinne still . Se kieken äm verwunnert an , Un roopen : " Wat is dät vöär'n Mann , " Dät äm dät Meer un ook de Wind " So gliek nu all gehorsoam sind ! Un rohig schiffen se mit äm , Se weeten , dät se'n bie sick hemm . Et gaff vöär uns ook moal ne Tiet , Wo't rohig was un oahne Striet ; Wie satten ook ganz good un gär'n In't Schipp mit unsen leewen Herrn , Doa kamm en grootet Ungestüm Im März , un kehrte Alles üm . Et bruust de Storm so höllisch her , Un wöhlt so up dät Lebensmeer , Dät Alle fast den Kopp verloar'n , As se sönn Schuckeln nu erfoahr'n ; De Besten kreegen fast den Rest , Et stund jo Keener mehr recht fest . Derwiel dät hen un her so geiht , Doa is't , as of't Am nischt verschleit , De uns so lange good geföhrt , Un uns to leewen nie uphört ; Fast sach et uut , as of he schleep , Wiel't Schipp dörch Wind un Wäder leep : As of he fehlt de Stüermann , De män dät Schipp regeeren kann . He oaber will dät män alleen , Dät se noch Alle letzt insehn , Dät oahne Am - dät Ding nich geiht , Mit Am - dät Voaderland besteiht . As nu de Storm män grötter wurr Ook't Wöhlen , Roasen un't Geknurr , Dät Voaderland fast unnergung , Et All doch an to bangen fung : Letzt word et ook de Dümmsten kloar , Helpt he uns nich , waßt de Gefoahr . Wat Am denn ichtens män vertru't , Hät ständig up den König schu't , Un wat Am herzlich leew gehat , Dät namm vöär't Muul nu ook keen Blatt ; " Herr ! help uns ! sünst verderben wie : So schrä'n se . - He was all derbie . He hät uns ne Verfassung geb'n , Gott moak Am sööt doavöär sien Leb'n ! Dät he sien' Fiende all beschämt , Un rohig moakt , wat sick gegrämt : As He bedräut den Storm un't Meer , Doa word et still , ganz still ümher . Joa ! alle Minschen stoahn nu still , As se nu hören , wat He will , Un kieken sick verwunnert an , Doa glöwte jo keen Minsch fast dran : Wo schlecht hemm wie den König kennt , As wie de Narr'n sind noahgerönnt ! Jitzt roopen se uut Eenen Mund , Un moaken't alle Minschen kund : " Wat is uns' König vöär en Mann " Dät he sönn'n Storm beschwögen kann ! " Wenn Am so Grootet möäglich is , " Is Gott mit Am , dät is gewiß ! - -- " Is Gott mit Am , - sind wie mit Am , " Wie will'n keen'n ännern König hemm : " He föhrt uns dörch Gefoahr un Noth , " Wie hör'n Am an mit Good un Bloot ; " He lewft vöär uns , sorgt vöär uns' Best , " Wie holl'n an Am , wie blieben fest ! " - -- Mein Vaterland . ( Verfaßt im Februar . ) Mien Voaderland , mien Voaderland ! Die hör' ick an mit Herz un Hand : O schriede furt up Diene Boahn ! Loat fladdern Diene Siegesfoahn ! Mien Voaderland mien Voaderland ! Du allen Trüen wollbekannt ! Ick bliebe früdig bie Die stoahn , Un müßt ick mit Die unnergoahn . Mien Voaderland , mien Voaderland ! Lösch' uut ! lösch' uut den Höllenbrand ! Trett nädder düsse Nadderbrut ! Wie hollen trülich bie Die unt . Mien Voaderland mien Voaderland ! Schling' üm uns All' een Broderband ! Dänn stoahn wie All' vöär eenen Mann , Geiht et mit Gott vöär'n König an . Mien Voaderland mien Voaderland ! Von'n Rhein bät an den Ostseestrand ! O loat uns Alle ständig Dien , Loat uns ook Königs Frünne syn ! - -- Des Preußen Wunsch . ( Verf . im August . ) Keem' upzund de olle Fritz Moal heraf von'n Himmelssitz , Glöw' , he wörr' de Welt ümkehr'n , Un de Schreiers Mores lehr'n . Keem' he ook män ganz alleen , All dät Pack wär äm to kleen , Un de Keerls haar'n öähre Schand' , Frie wär dänn dät Voaderland . Am was't ganze düütsche Riek , Am keen Kaiser , König gliek , Hät se jo to allerletzt , Afgemuckst un furtgehetzt . Dät is jitzt en Hundsgeblaff , Eener lös't den Annern af , T is bald nich mehr uuttostoahn , So kann dät nich länger goahn . Wat will'n denn de Köters uns ? Doa schandeert uns Hinz un Kunz ; Eener blafft den Annern up , Un toletzt schleit Alles drup . Un dät lied'n wie von dät Pack ? Moakt män 'n Lock in öähren Sack ! Dänn löppt alle Schmeer heruut , Un ook mit öähr Muul is't uut . Wat hemm düsse Schreiers woll Vöär uns doahn un vöär uns' Woll ? Hemm uns bloot geruggeneert , 'T Unnerste to boabenst kehrt . So könn'n wie nich mehr bestoahn , So mütt All's to Grunne goahn , So kann nischt nich mehr gedeihn , Keener sick sien's Lebens freu'n . Freeden will'n wie hemm in't Land , Eenigkeit in jeden Stand , Un Gerechtigkeit mütt syn , Sünsten schleit de Düwel drin . Kannst Du sülwer nu nich koam , Wiel Du Dienen Sitz genoahm , Wo't vöäl bäter is as hie Oller Fritz , so höre mie . Schick uns eenen klooken Mann , De dät All's regeeren kann , De 't in Ornung Alles brengt , Un't to Roh un Freeden lenkt . Stärk' uns unsen leewen Herrn , Dät de Keerls äm goar nix scheer'n , Stärk' äm siene Voaderhand , Dät he höllt dät Voaderland . Denn dät Pack is ganz to dull , In de Städ' is't ganz von vull , Keener will wat dohn , män hemm' , Eener män den Annern kämm' . Leewer Gott , Du häst so lang Immer uns geholl'n de Stang , Schluut nich uut uns uut Dien Herz , Uns tum Segen moak den März . Moak uns frie von unse Noth , Giww uns ook dät däglich Brot , Loat uns All im Rieke Dien Die , wie sünst , befoahlen syn ! - -- Unser König . ( Verfaßt im November . ) Uns' König is en tapprer Mann , He moakt sick all de Sporen an , Schnallt sick den Säbel üm dät Lief , Un steiht so stramm , so stolt un stief , Sett't sick dänn up den Fedderhoot , Un stiggt up't Peerd ; - nu werd et good . Uns' König is en broawer Mann , He kickt sick erst de Fiende an , Dänn nimmt he se sick uppet Koarn , Dät se ook bald sien' Macht erfoahr'n ; Joa , moakt he sick erst eenmoal up , Dänn geiht et ook von boaben drup . Uns' König is en wieser Mann , De immer weet , of he't ook kann , De sick de Sach' erst öäberleggt , To rechter Tiet sien Woort dänn Dät Keener et noaher beduurt , Hät äm de Tiet to lang erst dnurt . Uns' König is en klooker Mann , He süht sick erst de Sachen an , Un weet he erst män , wo se stoahn , Dänn is he ook all up de Boahn ; He kickt sick dänn nich lang erst üm , He geiht drup los , - wat froagt he drüm ! Uns' König , en gerechter Mann , Gift Jeden , wat he lieden kann ; De Gooden is he immer good , De Bösen krieg'n de Schwärenoth ; Un wer äm nich gehorken will , Den stoppt he't Muul un moakt äm still . Uns' König is en gooder Mann , He nimmt sick sienes Volkes an , Vergitt ook nie de Armen nich , Un is to öähr barmherziglich ; He weet , dät he up Tritt un Schritt Den leewen Gott vertreden mütt . Uns' König is en leewer Mann , Is fründlich gegen Jedermann ; Kümmst Du to äm , he hört Die gärn Erwies't sick Die as gnäd'gen Herrn , Un sühst Du äm in't Ooge rin , Du müttst nu eenmoal good äm syn . Uns' König is en grooter Mann , He föhlt , dät he oahn Gott nischt kann ; Wiel he von Gott män All's will hemm , Is Gottes groote Gnoad mit äm He geiht mit Gott sien'n schwoaren Gang , Un Gott mit äm sien Lebelang . Joa tapper , broav un wies' un klook Is he , gerecht , good , leew , groot ook ; Wer hät sönn'n König so as wie ? He koam moal her un wies' äm mie ! - -- Drüm will ick ook von Herzen gäru Am ehr'n as König un as Herrn . Die Rundschau . ( Verfaßt im September . ) Wat dät bedrifft , mien leewer Mann Dät ick Am uut sall leggen , Wo't zund woll uutsüht üm un an , Dät lett sick schwoar so seggen ; T is jo up't ganze Erdenrund Jitzt , glöw He't män , ganz kunterbunt . Wo't uutsüht up de ganze Welt , Dät will He doch nich weeten ? Woll ick dät seng'n , wo't is bestellt , Doa wörr' ick fehl oft scheeten : Et brummt woll Mäncher wat in'n Boart Von düt un dät , 't hät doch nich Oart . Wenn wie män wüßten , wo't hier steiht , Wie wüßten mehr , as good is , Et summt un brummt jo , wie 't itzt geiht , Un lärmt noch mehr , as noth is : Kuum is et still an düssen Oort , Glieks hört man wä , dät 't doa rumort . Wat itzt se dohn in Oaferka , Wo noah wie vöär se roben , In Oasien un Amerika , Wo se noch letzt sick schroben , Wat in Neuholland se gedoahn , Dät scheert uns nix , dät loat'n wie goahn . Män wo bie uns hier werd dulleert , Geschrä'n , gepucht , geröbert , Gesengt , gebrennt , geruggeneert , Geschoat'n un rümgestöbert , Dät is all goar nich to beleb'n Hemm will'n se All , keen Minsch will geb'n . Dät Düllste von dät Dulle is : 'T is so in alle Lanne ; Nix steiht mehr fest , nix is mehr wiß : Se weren All to Schanne . Wo man ook henhörkt , balgt man sick , Un liggt in d' Hoar sick fuustendick . Sönn Fru'nsminsch , wenn't ne Jumfer is , De hät ook öähre Mucken , Ne Olle erst hät öähre Riss , Nog kann de nie nich schlucken , Un geiht et de in'n Kopp moal rüm , Un goar in't Lief , dänn is't erst schlimm . Nu hemm se in de School mie lehrt , Europa wär sönn Mäken , Up d' Koart , doa stünn se män verkehrt ; So däh de Köster spräken : Dänn is't keen Wunner , wenn't so steiht , Dät All's verkehrt hier bie uns geiht . Is't woahr nu , dät se'n Jumfer is , ( Mientwegen will ick't lieden , ) Ne olle is et dänn gewiß , Dät därf keen Minsch afstrieden , Ne reene ? - na ! dät weet ick nich , Se hemm se Alle uppen Strich . " Von Kopp to Fööten ! " heet et jo , So will'n wie't denn ook moaken , Beschrieben will dät Ding ick so Dörch alle Tung'n un Sproaken , Dät Am de Kopp ganz döämlich werd , He sülwst nich weet , steiht noch de Erd . Dät Boabenst von de Jumfer is Heet Portegal mit Noamen , Ne Huwe ; na , un däs gewiß , Nu mütt dät Spoanien koamen , Dät moakt , ( wo't Eenen doch bedrücht ! Vöär de Tiet noch en good Gesicht . Ick weet nich , wat He doavon höllt , Wenn Fru'ns dät Huus regeeren , Mie is't , hät He sick't Lief verköllt , As soll Am 'n Wief koreeren ; Nä ! wo't wat antofoaten gift , Doa deiht en Mann noth , doabie blift't . Na ! süht He ! doa hemm Fru'ns 't Regeer'n 'T sind twee unschull'ge Dinger , Doa deiht de Den , de Den koj'neer'n , Keen Mann süht up de Finger : Doa is't denn all mien Lew so west , Et spookt un rookt dörch't ganze Nest . In Frankriech , dät is öähre Brust , Doa möäg'n se gärne fräten , Dät is nu Am , wie mie bewußt , Man kann to vöäl ook äten : Un geiht dät Rülpsen erst moal an , Weet Keener , wo et ennen kann . Doa woll'n se nu en Insehn hoan , Se soll'n dät loaten blieben ; Doa gung et los , de hemm sick schloan , Dät is nich to beschrieben : De König reet unt vöät dät Pack , Jitzt knufft un pufft se 'n Kaff-in-Sack . ) ) Anmerkung : Cavaignac . Twee Arme hät sönn Minsch as wie , Een'n linken un een'n rechten ; T was woll in England rohig nie , Doch deiht män Welschland fechten ; Doa oaber geiht et ganz to dull , Von boaben is't bät unnen vull . De Midden will'n den Poapst woll hemm' , He schried't män vöär to wenig , De Boaben will'n dät Ostriek kämm' , De Unnern öähren König , Brummt zund un knurrt öähr Berg nich so , Up d' Insel geiht 't up Mordio . So wie et mit de Arme is , So is't ook dichte drunner , De links doa holl'n de König wiß , Rechts kreeg'n se sick moal unner , In Belgien un in't Neederland Is't handlich , ook in't Schweizerland . Is't Herz gesund , dänn schoadt't Am nix , Stiggt't Am ook moal to Koppe , Dänn helpt Am , Fründ , as wie der Blix , Glieks eene Hoffmannsdroppe : Pucht oaber dät to stark un luut , Kümmt woll en Schlag , un wupp ! is't unt . Dät Düütschland is dät Jumfernherz , Dät mütt wat Grootet sinnen , Unrohig is et allerwärts Kann sick noch goar nich finnen ; Künn dät erst frie un früdig schloan , Würr' et ook woll de Jumfer goahn . Dät ook in sönnen Jumfernlief Noch Lung' un Leber sitten , Jä mehr noch , werd oahn mien Bedriew He sülwst sick seng'n ; denn midden Mank dät Gebeen , mank Kopp un Hals Doa liggt in'n Buuk jo't Annre alls . Dät Prüßen gung in Düütschland up , Doa word de Buuk noch vuller ; In Posen gung et düchtig drup , In Ungern woll noch duller ; De Pol'n , Krooat'n , Siebenbörg'n , Wer weet , ob de sick nich noch wörg'n ? ! De Hinnerst , dät is de Törkei , Doa dohn se mänchmoal brummen , De Griechen moak'n ook moal 'n Geschrei , Doch deiht et bald verstummen , Un knurrt un brummt et ook in't Lief , Et höllt sick doch noch handlich stief . Wenn't mie in'n Buuk moal rümmer geiht , Dänn wärm' ick mie den Moagen , Mie dücht , wat sönnen Keerl good deiht , Würr' ook sönn Minsch behoagen ; De - hät sick bloot ne Schört vöärhang'n : Ob öähr dät helpt , sall mie verlang'n . Zund is et schlimmer noch geworr'n , Ganz kribblig word de Däne Um Schleswig-Holsteen hemm vöär Zorn Se knirscht män mit de Tähne : Un hemm se jo de Dänen schloan , De Ratzen sind up't Woater goahn . De Schweden keemen angeflitzt , To Hülp' ook de Norwegen ; Jitzt werd jo Allens upgehitzt , Glieks will'n se Alls uutfegen ; Män - as man dacht , nu geiht et drup , Doa hört de Krieg geschwinne up . De Knee hemm se sick so gestärkt : Wer weet , of't so werd blieben ? Dät oaber hemm se sick woll märkt , Se mütten't änners drieben : So blift et nich , dät werd wä schlimm , Kehr'n se dät Ding nich gänzlich üm . Wat nu de Beene , Fründ , bedrifft , Un beede Fööt bät unnen , Doa kümmt woll'n Annrer , de beschrift , Wo Rußland is gesunnen ; Dät blift jo Alls uns togedeckt , Wiel een Rock män dät Alls verstäkt . Bloot hinnen hangt sönn Schwanz noch dran , De werd towiel'n gelüftet , Dät hört sick sööt , ook suur moal an , So as et groade düftet ; Doch is de Stank to groot ens west , Dänn blieb'n se schullig uns den Rest . Von unnen kamm de Kollra ook So mälig rupgetoagen ; He kann sick denken , wat vöär'n Spook De Jumfer kreeg in'n Moagen ! Dät fehlt öähr noch to öähre Loos , Nun gung't von unn'n un boaben los ! - -- Nu stell He moal dät Minsch sick vöär , As ick se Am beschräben ! Dät kullert , bullert jo in öähr , Kuum hät se noch dät Leben : Wat dät sall wer'n ! ick weet et nich , Mie deiht se leed ganz mörderlich . Wenn nich de rechte Docter kümmt , Un deiht an'n Puls öähr föhlen Oähr nich verschrift , wat in se nimmt , Dät Bloot öähr aftoköhlen ; Dänn helpt keen Huw' , keen Schört , keen Rock , Dänn piept se woll upit letzte Lock . Ick denk , mien Fründ wie wünschen öähr , Dät se mag bald genesen ; Et kümmt mie frielich mänchmoal vöär , As wär't mit öähr gewesen : Alleen - wie stoahn in Gottes Hand , He sörg vöär öähr un unse Land . Wenn he dät Ding mit Macht angrippt , Hät't good mit uns beschloaten , Dänn kann , wenn ook dät Schipp moal wippt , De Storm et doch nich foaten ; Loat He uns tru'n den grooten Mann , De Wind un Meer beschwögen kann ! Die National-Versammlung . ( Verfaßt im November . ) Ick heb all lang mit miene Fru Rüm doctert un koreeret , Letzt werd man oaber ook ganz schu , Werd man so groff balbeeret : Wat hemm de Keerls öähr all verschräb'n ! De hät öähr düt , de dät ingeb'n , Un kuum is Eener weggewest , Doa satt de Annre all in't Nest . Se namm et ook gedullig in , Wat will sönn Fru ook moaken ? 'T was oft woll nich noah öähren De - wußten good to stroaken ! En Jeder sprack et öähr so vöär ; Verschräw' he wat , dät hülpe öähr , Jä ! uut de Pull wär't noch nich runt , Dänn wär't all mit de Krankheit uut . Dät sind män Alles Löägen west , Dät is jo Alls so bläben ; De Fru bleef ständig in öähr Nest , So vöäl se ook verschräben . Ja ! wenn ick sall uprichtig syn , Se kamm män immer wieder rin ; Letzt wurr ick sülwer ook ganz dull , Up't Fenster stund jo Pull up Pull . Erst - gung et öähr noch handlich good , As se noch nischt innoamen ; Et schient , as wörr't öähr ook to'r Noth Oahn Medezin bekoamen : Nu frielich ! 't was up allen Fall Oähr good to Moth nich öäberall , Alleen - dät was so wiet nich her , De linke Siet bloot schmerzte öähr . Toerst - gung et noch immer an , Doa leet sick nich vöäl seggen ; Ook wat - gewennte se sick dran , Woll sick de Schmerz nich leggen : Alleen as se nu doato kümmt , Un Droppen öäber Droppen nimmt , Doa treckt von d' linke Siet de Schmerz Män höhger rup fast bät an't Herz . Dät word dänn mänchmoal ganz to schlimm , 'T was kuum noch antosehen ; Ick dacht , gung't öähr in't Lief so rüm , Nu is't mit öähr geschehen . Wenn ick dänn ook tum Docter leep , Un schwinn to siene Künste greep , Wat kunn ick doa woll bäters dohn ? Unglücks genog haar ick so schon . Ick weet nich , wo se män to kamm , Word öähr nu wat verschräben , Dät se't von Jeden ook innamm , Un kost't öähr fast dät Leben : Ick glöw , dät kamm woll doavon her , Et steeg män mehr to Koppe öähr , Se muchte letzt ook kuum alleen , Wat öähr woll good wär , noch insehn . Kümmt nu de Krankheit erst an't Herz , Stiggt se ook hoch to Koppe , Dänn werd jo grötter män de Schmerz , Dänn helpt nich Drank , -nich Droppe : Geiht dänn de Oaden nich bald uut , Schmitt sick de Krankheit sülwst oft ruut ; Drüm , dacht ick , wie will'n 't moal afwoahr'n , Dänn könn'n wie Möh un Geld noch spoar'a . Wie hemm denn ook ganz lange woahrt , Et solle bäter weren ; Hemm sünst ook woll de Möh nich spoart , Se - kreeg män mehr Beschweren . Letzt säh'n wie uns denn Alle an , Un frog'n uns , wat dät weren kann ; Alleen - keen Minsch , de wußte Roath , Toletzt - word ick ook ganz kasproat . Doa is denn letzt en Docter koam'n , Ick mütt den Mann woll loaben , De sach se sick in Gottes Noam'n , Von unnen an båt boaben ; De meint : " De Fru ! - de mütt up't Land , " Dät is jo Gott un d' Welt bekannt , " Wo't goar to sehr unrohig is , " Doa werd en Kranker kränker wiß . " Wer so as de doanädder liggt , " De därf in d' Stadt nich blieben ; " Wenn se de Dood nu unnerkriggt , " Dänn helpt uns keen Verschrieben : " Mit öähre Nerwen steiht et schlimm , T geiht öähr in't ganze Lief jo rüm , " Kriggt se uns hier moal'n grooten Schreck , " Dänn liggt se uns ook glieks in'n Dreck . " Dät kümmt jo hier ganz licht ens vöär , " Dät se moal rüm dulleeren ; " Dänn gift et Lärm , ook Knuff mankher , " Wenn se so rüm regeeren : " Keem' nu sönn Klump noch goar erst her , " Un stellt' sick up hier vöär de Döär , " Gäw' et Spetoakel dänn vullup , " Ick glöw , se gůng' uns groade drup . Doa gung ick denn to miene Fru , Un heb se vöäl gebäden : " Doh mie et to Gefall'n doch nu , " Du häst so vöäl all läden : " Du sast jo män up't Land ruutgoahn , " Doa werd et mit die bäter stoahn , " Du sast män sehn , doa is et still " Doa werd et good - un ook ganz hill . " Up d'eene Siet , - doa woll se hen , Up d' ännre , - woll se blieben ; Moal lagg se still , moal ruckt se dänn , 'T is nich good to beschrieben : Ach Gott ! et fatt mien armet Wief De Unroh goar to sehr in't Lief ; De reet se hen un reet se her , Un hadde keene Gnoad mit öähr . Nu oaber word et erst recht schlimm , Ick sach't mit Angst un Beben ; Moal schrä se los , schmeet sich moal rüm , Kunn sterben nich , nich leben : Dät was ne Noth ! man glöwt et nich , Et was doch goar to jämmerlich ! - -- Wat deiht man , geiht et Eenen so , In siene Angst denn nu derto ? - -- Oähr Tostand röhgt noch Annre up , T geiht Vöäle noch to Herzen ; Jä ! Mänche feelen súlwst doadrup , To linnern öähre Schmerzen , Un meinten , wenn se sülwer keem'n , Un öährer orndlich sick annehm'n , Dänn würr et mit öähr bäter goahn , Un et nich so vertwiefelt stoahn . De Docter oaber hät geseggt , De Roh wär öähr dät Beste ; He hät et streng mie upgeleggt : " Dät holl He jo hůbsch feste , " Meint Eener et ook noch so good , " He brengt öähr män noch gröttre Noth : " Loat He jo Keenen jitzt to öähr , " Un wenn et sülwst de Düwel wär ! " Twee oaber haar'n 't sick vöärgenoam , Se woll'n et doch versööken ; De sind denn , Gott weet wo , herkoam , In Still'n öähr wat to reeken : Dät solle bäter woll anschloan , Alleen - se sind doch ook bald goahn , Se säh'n se an , namm'n öähren Paß , Un mit öähr - bleef et , as et was . De Eene haar den Rapps nu goar , Dörch Sümpartie to heelen : Ick glöw , dät dät sönn Rappschoart woar , Ick - mag nischt mit äm deelen ; De spöälte keen uprichtig Spöäl , He wußt de Annern goar to vöäl ! Wer Annern goode Lehren gift , De kiek män erst , wo he't bedrift . He sä , dät he et good verstünn , So annen Puls to föhlen , Dät he hier ook woll wat upfünn , Dät heete Bloot to köhlen : He wörr , so vöäl as ick vernoam'n , As Freedensboade wädder koam'n . - -- De Keerl sach mie män nich noah uut , He haar woll bloot 'ne groote Schnuut . De Annre was en Baß-von-Mann , De däh mie good gefallen ; De sach se sick ganz rohig an , Un sprack ook gued to Allenz He meint : " Et is woll frielich schlimm , " Alleen scheert Ju to vöäl nich drüm ! " Werd't ook mit öähr woll gliek nich good , " To groot is doch noch nich de Noth . " Et werd woll'n bitschen langsoam goahn , " Man mütt et sacht afwoahren ; " Bliewft män bie Juen Docter stoahn , " De werd se woll bewoahren . " Kümmt se in d' reene Luft herunt , " Doa geiht öähr nich de Oaden uut , " Un werd se frie hier von de Haft , " Kriggt se wä in de Knoaken Kraft . " Drüm is't ook woll dät Allerbest , Se mütt sick moal drin finnen , Wie trecken ruut män uut dät Nest , Wat will'n wie uns besinnen ? Hier is et doch män immer so Doa buuten hät se goode Roh , Doa is de Luft gesund un reen , Doa könn'n wie't dänn ganz sacht afsehn . - -- Von Gottes Guaden . ( Verfaßt im November . ) Von Gottes Gnoaden bin ick doch Dät , wat ick bin un bliewf't ook noch , Un woll'n 't ook Vöäle hinnerdrieb'n , Von Gottes Gnoaden wer ick't blieb'n . Hollt , Lüüde ! dät moal wiß un fest , Ick bin 'n ganz schlechter Keerl gewest , Ick heb so vöäle Minschen schunn'n , Mie nich an Gott un Recht gebunn'n . Et leet sick vöäl doavon vertell'n ; Ick will Ju dät män noch vermell'n , Ick heb so Schlimmet vöärgenoam , Letzt bin ick up d' Galeeren koam . Doa oaber bin ick in mie goahn , Un heb mit Gott mien' Tiet untstoahn , Un was ick erst en Schinnerknecht , Gott hulp mie letzt doch wä torecht . Jitzt , dät is Gott un d' Welt bekannt , Jitzt heb ick Huus un Hof un Land , Ook eene Fru , un de is good , Un Kinner nog , as Melk un Bloot . Ick bin nu nich so döämelich , Dät heb ick doch dörch mie woll nich ? Nä ! doabie blieb ick feste stoahn : Dät hät bloot Gottes Gnoade doahn . Helpt sönnen Keerl , as mie , nu Gott , Un moakt all miene Fiend' tum Spott , Wat werd he nich den König dohn ! De is von Gottes Gnoaden schon . Am werd ook Gottes Gnoad biestoahn , Dät Alles noch werd good uutschloan ; Dät , Lüüde ! is un blift mien Sinn , Von Gottes Gnoaden mütt he syn . " Von Gottes Gnoaden mükt He syn ! " So reepen All nu hinnerdrin , Un schwinn sind se doabie un schrieb'n : " Von Gottes Gnoaden mücht He blieb'n ! " Gebet für den König . Am . November . Ick heb vöär unsen leewen Herrn , Die oft all , Gott , gebäden ; Du sühst et jo ook goar to gärn , Un häst et woll geläden . Un heb ick Am an't Herz Die leggt , Du häst mie ook erhöret ; Häst frielich mie in Angst ook brächt , Haarst Du Am wat inröhret . Alleen Du moaktest et wä good , Am gaff jo Diene Gnoade , Blift de Am män , dänn hät't nich Noth , Dänn deiht Am Keener Schonde . Hemm ook de ollen Schinnerknecht' Am lästert un schandeeret , Du häst Am doch sien goodet Recht Erholl'n un Am geehret . Hüüt oaber heb ick't Herz so vull , Ick mütt et Die uutschütten , Ick glöw , et wörr ook janz to dull , Hörst Du nich miene Bidden . Giff Am en Herz , recht wies' un warm , Vull Königes-Gedanken , Ook tappern Moth un starken Arm , Un loat Sien Volk nich wanken ! Giff Am noah Diene Voadergnoad Ook Deener , trü' un feste , De ständig weeten gooden Roath , Wat Am un uns dät Beste . Erholl Am en getrostet Herz Un giff Am doato Segen , Dät Am Sien Volk , noah Sienen Schmerz , In Leewe kümmt entgegen . Erholl Am Siene goode Fru , Se is Am goar to nödig , Was fief un twintig Joahr all nu , In Leew Am jo erbödig . Joa , leewer Gott , Du werst et dohn , Werst Die nich lang bedenken ; Nich woahr ? Du blifst Sien Schild un Lohn , Un werst de Keerls nischt schenken ? - -- Die Verfassung vom . Dezember . ( Verfaßt im Dezember . ) Wo ick up hofft in mienen Herzen , Dät hemm wie nu , un oahne Schmerzen , Woran so Vöäl ümsünst gekoakt , Hät d' König nu alleen gemoakt . De Keerls hemm doa so lang gesäten , Geschrä'n un 't groote Muul upräten ; Ick - bliebe ständig doabie stoahn : Wat kamm an't Licht ? wat hemm se doahn ? Doa hät män Eener'n Ännern bäten , Joa Eener'n Ännern fast upfräten , Letzt hemm se sick denn ook vertär't ; So as man schmeert , man jo ook föährt . Dät fund sick erst män ganz allmälig , Letzt wurr'n se borst'ger dänn un wählig ; Et schmeckte öähr dät Aten good , An Geld ! - doa leed jo Keener Noth . Is öähr noch wat in'n Weg sünst koamen , Dät hemm se ook ganz gärn mitnoamen ; Mie sülwst is dät in d' Stadt passeert , Doa heb ick se ook kennen lehrt . Letzt bin ick moal heringefoahren , Un haar to'n Kist dät Strick verloaren , Ook Pinnen fehlten mie derto ; Dät döägt up d' Post nich , brengt man't so . Uns' Preestern haar se mie mitgeben , De haar an öähre Söähn' geschräben ; " Is ook de Post , seggt se , wat wiet , " Brengt se män hen to rechter Tiet ! " Doa roop ick schwinn noah miene Frünne , Of Eener wo , wat noth wär , fünne : Doa kümmt ook all to mie en Mann , De sach sick erst sien Sackuhr an . Dänn moakt he schwinn sick an de Kiste , As of he Alls ganz good all wüßte , Schleit Pinnen rin , binnt fest se to , Un geiht mit af : - dät gung män so . Ick mußt mit äm doch dröäber spräken , Worüm he noah de Uhr haar käken . " Nu ! " seggte dänn de goode Mann , " Um näg'n Uhr geiht de Sitzung an . " Doa därf ick nich as Linker fehlen , " Sünst würr'n mie d' Annern good ankehlen ; " Alleen - ick goah den Weg jo lang , " Doa doh ick gärn noch düssen Gang . " - -- Dät hemm de Keerls sick män vöärnoamen , Dät se to vöäle Geller koamen ; Je länger nu de Sache duur't , Je düller weren wie beluur't . Doa is et män erst bie versehen , Un drüm is't Unglück ook geschehen , Dät se öähr hemm glieks togeseggt : " Dree Doahler wer'n Ju uutgebrächt . Erst - kunn sick Mäncher nich drin sinnen , Un mußt sick up sien Glück besinnen ; As öähr dree Doahler dänn geschmeckt , Hemm se män noch noah mehr geleckt . Dät soll öähr länger good noch schmecken , Drüm dähn se alle Lüüd' afschrecken ; Et soll bie öähr alleene stoahn , Wo't soll mit de Verfassung goahn . Doa hemm se düt un dät androagen , Dät se män reden künn'n un froagen ; " Dät is ganz dringend ! " heet et dänn : So gung een Dag noah'n ännern hen . Of se dät dåhden , wat se söllen , Of , wat se moakten , künne gellen , Dät gung se wieder jo nischt an , Dree Doahler kreeg jo doch de Mann ! Dät hät mie glieks all nich gefallen , word schlimmer jo ook män mit Allen , Se sähn ; " Je wen'ger wie hier dohn , " Je grötter werd jo unse Lohn . " Drüm hemm se Wööre nog gesproaken , Dät se d' Verfassung män nich moaken ! Drüm hemm se Alles upgeregt , Un Vöälen noch de Köpp verdrehgt . Nimmt man sick doagwies an de Lüüde Gelt dät Gesetz jo oahn Gestriebe : " So as de Arbeit , is de Lohn " , Vöäl kriegen de , de vöäl ook dohn . Man deiht dät ook woll so inrichten , Sünst föhr'n se Eenen in de Fichten , - -- Den besten Lohn , den kriggt de af , De sick de gröttste Möhe gaff . So haar'n se't ook mit öähr söll'n moaken , Dänn haar'n se nich so vöäl gesproaken , Dänn haar'n se ook wat vöär sick bracht , Un sick beielt mit ganzer Macht . Alleen - sall't Geld tum Fliet bloot twingen , Werd uns nich groad vöäl Goods gelingen ; Wen oaber't Herz to d' Arbeit drift , Ook oahne Geld woll Goodes stift . Drüm kunn öähr Werk ook nich geroaden , Se dähn uns män den gröttsten Schoaden , Se hemm dät ganze Land gegnält , Wiel öähr en Herz vull Leewe fehlt . Wat hemm se sick üm't Volk gescheeret ! Word öähr män Geld up Geld bescheeret ; Letzt goahn up eenen Dag se hen , Vöär drüttig - hoal'n se't Geld sick dänn . Wie sind doch ook woll keene Narren , Dät se vöär nischt so't Geld inscharren ; De Keerls sind doabie noch nich fuul , Un hemm all wå dät gröttste Muul . Drüm will'n wie Gott von Herzen danken Vöär unses Königes Gedanken , Vöär siene Wiesheit , Leew' un Macht , Dät he dät groote Werk vullbracht . Von äm , den wie ook nischt gegeben , Is sönn Verfassung nädderschräben , Dät Keenen in de ganze Welt Woll keene so as de gefällt . " Haar to Sien Volk he ehr män sproaken ! " - -- Dät leet sick woll nich ehr so moaken : Sülwst as de Heiland is gekoam , Hemm äm jo Vöäl nich angenoam . Drüm mütt ick mienen König loaben , He hät erst doa sien' Stimm' erhoaben , As Alle säh'n , he is de Mann , De uns alleen noch helpen kann . He hulp ; - un Alle stoahn verwunnert , Dät he so Alls glieks nädderdunnert Joa , unse König is de Mann , De ook den Storm beschwögen kann ! -- -- Säbelregiment oder Pöbelregiment ? Gespräch . ( Verf . im Dezbr . . ) Bist Du woll moal Saldoat gewest ? Du kammst woll ruut nich uut dät Nest , Häst Die woll nich de Welt besehn , Wat hinner d' Berg' vöär Ding' geschehn ? " Wer seggt Die dät ? - So groad as Du , " Holl' ick mie frielich nich mehr nu ; " Ick goah wat krumm all un wat scheef , " Mie sind Saldoaten doch noch leew . Dänn segg mie moal , wat vöär Dien Deel , Am besten Die upzund gefeel , Haar'n wie en Säbel-Regiment , Haar'n wie goar'n Pöbel-Regiment ? " Uns' Regiment , wo ick heb stoahn , " Hät mit de Säbels good drinschloan ; " Wo wie sind öäber se gekoam , " Hemm schwinn de Fiende Afschied noahm . " - -- Wie hemm öähr ook nischt Leews gedoahn , Wo wie sind up öähr losgegoahn ; Hemm sick de Fiende wo gesett't , Hemm wie öähr immer ens versett't . " Haar't Regiment sick moal upstellt , " Kamm dänn de Fiend ook angeprellt , " Wie - heeben düchtig up öähr in ; " Se moakten furt , - un dät ganz schwinn . Kamm't Regiment mit Säbels an , Doa stört'te Alles Mann vöär Mann , Wat unse Säbels nich erwischt , Word als Gefangner upgesischt . " Sind wie so stolt dänn upmarscheert , " Un hemm de Fiende Mores lehrt , " Dänn wies't et sick noah jeden Sieg , " De Ornung moakt uns stark in'n Krieg . Good is en Säbelregiment , Wenn wo en blood'ger Krieg losbrennt ; Wenn wo de goode Ornung wiekt , Werd nich ümfünst sönn Säbel striekt . " Dät denk ick ook ; wer tähmt sönn'n Schuft , " Wenn he nu Lüüde knufft un pufft ? " De nich Gesetz , nich Ornung will'n , " De müchten öähren Moth män still'n . " Nu oaber ! 'n Pöbelregiment ! Häst Du dät ook woll all gekennt ? - -- Doa is de Pöbel , de regeert , Von Säbels werd doa nischt gespört ! " Doa hät woll Jeder eenen Stock , " Un Jeder sienen eegnen Rock ? - -- " Dät süht gewiß ganz poplich uut " Treckt to d' Paroad' sönn Schwarm heruut ! " Nu woll ! - se hemm doch öähren Will'n ! Se könn'n sick jo ook wat inbill'n ! Je wen'ger se nu'n Annrer ehrt , Je eher wer'n de Keerls verkehrt . " Dänn schloan de Keerls ook woll glieks to ? " Mit Drupschloan , doa rejeer'n se jo ; " Kümmt öähr dät Doodschloan män nich in ! " Sünst mücht et woll up't Schlimmste syn . " Se hemm de Frieheit jitzt to All'n , Se dohn ook , wat öähr deiht gefall'n ; Un wat öähr nich gefällt , mütt furt , So lang werd jo geputscht un purrt . " Doa is man ständig jo geploagt , " Un as sönn armet Reh gejoagt , " Weet nich , geiht man to Roh to Nacht , " Of nich ne Katzmusik werd bracht . " Bleef't bie d' Musik , dänn güng't noch an ! Se moaken sick an't Huus ook ran , Se plünnern 't uut , hemm ook all Strick , Un bräken gärne Eenen 't Gnick . " Kotz Himmeldusend Zapperment ! " Dät is en Pöbelregiment ? " Doa schleit jo sülwst de Důwel drin ! " Wo könn'n de Keerls sönn Schufte syn ? " Wo nich Gesetz , nich Ornung is , Doa kümmt ook Mord un Doodschlag wiß , Un immer kümmt toerst de ran , De sick erwies't as broawer Mann . " Joa ! joa ! Den breng'n se erst affied ; " Sünst is't vöärbie mit öähre Tiet . " Nä ! leewer'n Säbelregiment " Doch , as sönn Pöbelregiment . " Regeert de Säbel ook wat scharp , Un schmeckt he Mänchen woll wat sarp , Haut he ook to , he schůtzt doch ook , Moakt uns en Schuft wo Schmook un Spook . " Dät is ook woahr ; - wär'n Alle good , " Haar't mit de Frieheit keene Noth ; " Hemm Schufte oaber dät Regeer'n , " Mag Gott in Gnoad'n sick to uns kehr'n ! " Der König soll leben ! ( Verfaßt im Dezember . ) De König sall leben ! Juchheißa ! juchhe ! Ick mütt äm erheben : Wer däh et nich ? he ? - -- Ick ehre den König , he ehret ook mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . De König sall leben ! Juchheißa ! juchhe ! Dät Herz Am to geben , Dät freuet mie je . Ick leewe den König , he leewet ook mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . De König sall leben ! Juchheißa ! juchhe ! De Luft sall män beben ! Sünst dåh et uns weh . Ick true den König , he tru't jo ook mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . De König sall leben ! Juchheißa ! juchhe ! Ick rank mie as Reben An Am in de Höh . Ick hoff up den König , he hofft jo up mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . De König sall leben Juchheißa juchhe ! Am höret mien Streben , Mien Woll un mien Weh . He sorget as Voader , as König vöär mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . De König sall leben ! Juchheißa ! juchhe ! Un will He mien Leben , Ick segg vok nich : ne ! Am höret mien Alles , nischt höret mehr mie ; Mien König sall leben ! doa blieb' ick doabie . - -- Mit Gott für König und Vaterland . ( Verfaßt im Mai . ) Kumm her , mien Soahn , o mien leewer Soahn , Du sast all morgen noah Potsdam goahn ! Doa woahnt Dien König ; an Am holl fest ! De Prüß'sche Trü' is doch 't Allerbest . Du bleefst woll gärn noch bie Diene Oll'n , Wie haar'n ganz gärn Die ook noch beholl'n ; Alleen wie stoahn , - dät is jo bekannt , - -- Mit Gott vöär König un Voaderland . Sühst Du den König , dänn nick Am to , Un weß so recht moal von Herzen froh ! Dät is en König , as he mütt syn , Schluut Am recht deep innet Herz Die rin ! Du bist en Keerl jo ook as en Duus , Woarst good as Soahn hier in't ganze Huus ; Du steihst ook wiß in Dien Ehrenstand Mit Gott vöär König un Voaderland . En Schuft , de König un Volk verlett , Schandeert un ständig sick wäddersett't ; Wer Gott un Ollern un't Land hät leew , Ook sienen König getrü verbleef . In Gottes Noamen drüm goah Du hen , Dät sy Dien Woahlspruch båt an Dien Enn : Ick stried' as Prüße mit Herz un Hand Mit Gott vöär König un Voaderland . Un geiht et dänn in de Schlacht hennin , Stoah wiß , mien Soahn , un weß hinnerdrin ! Un will'n de Fiende Ju Platz nich moak'n , frisch drup geschloan män up Bräm un Knoak'n ! Un nimmt Die Gott in getrüe Hoot , Un helpt , mien Soahn , Die dörch Noth un Dood , Dänn lewst un sterwst Du in jeden Stand Mit Gott vöär König un Voaderland . Die Preßfreiheit . ( Verfaßt im November . ) Fru , lang' mie moal den Kohfoot her ! Dät is nich mehr to lieden , Dät geiht all wä de Krüz un Quer Von alle beede Sieden ; Hier - koam'n de Schwiene uns up't Feld , Doa - fritt dät Wild , wat 't Tüg män höllt . Künnst Du moal unse Knollen sehn , Wat doa is ruutgewöhlet , Wo sick up't Feld de Hirsch' un Rehn Oähr Möthken hemm geköhlet ; Du sä'st gewiß to Dienen Oll'n : Nä ! Mann , dät is nich uuttoholl'n . Den Eddelmann hemm se et letzt Ganz driest un scharp geheeten , Werd up sien Wild nich bäter hetzt , Dänn wer'n se sülwst et scheeten ; Un wat dänn is vöär Schoaden doahn , Doavöär mütt he alleen instoahn . De Keerls , de hören oaber nich , Se loaten 't leewer schlieken , Moal - schimpen se ganz lästerlich , Dänn - loaten se't wä strieken : Ick glöw , de Förster is sönn Hund , De sprickt äm ook män bloot to'm Mund . T is frielich woll sien gröttster Schoad , Werd All's nu rungeschoaten , Alleen man werd ook ganz kasproat , Dohn se uns so anfoaten : Se hemm uns ook to groff bedöhrt , Un lang' nog bie de Näs rümföhrt . Sönn Grönrock is ook en Hallunk , Kann he nen Bu'rn beluuren , Am kann't , reekt he moal up den Schlunk , Ook nie nich lang' nog duuren : Kann he män ichts wat up uns finn'n , He deiht nischt Leewers , as uns schinn'n . Ick heb äm oaber good anföhrt , Dumm loat ick mie nich moaken , Sönn Supp' , as ick äm ingeröhrt , Mütt he erst lehren koaken ; He kaut all lang' , he kriggt 't nich klein , 'T werd åm ook nich von Himmel schnei'n . As ick in't Fröhjoahr ruuter tog , Up unse Feld to plögen , Satt ick bie't Fröhstück uppen Plog , Un leet et mie genögen : Doa sach ick uppen Eickboomtack'n En Nest , to hoch nich groade , hack'n . Ick kreep herup , ick glitschte uut , Un - denk Die ! - feel herunner ; Ick föhlte woll , mie bloodt' de Schnuut , Doch namm mie dät män Wunner , As ick mie nu noahgroad besunn , Dät ick ook goar nischt sehen kunn . De Eickboom is ganz holl gewest , Doa bin ick rin gekegelt , Et heel ganz hart , dät uut dät Nest Ick kamm wä ruutgesegelt ; Doch as ick erst wä buuten was , Dacht ick : " Dät is en gooder Paß . Schwinn leep ick nu noah Huuse hen , Un hoalt mie Soag' un Fiele , Häst nich gesehn , doa soagt' ick dänn Nich vöär de lange Wiele ; Un eh ick 't dacht , up Knall un Fall , Haar ick en Schillerhuus ook all . Doa heb ick dänn mänch' eene Nucht Dät vöäle Wild beluuret Mie hät , bät ick wat upgebracht , De Tiet nie lang nich duuret De Förster hät sick afgeschunn'n , Gefloocht , geschwoar'n un - doch nischt funn'n . Dät Schillerhuus heb ick so moakt , Dät 't Keener weet to finnen , Will ick moal rin , - werd 't upgehoakt , Will ick , - kann ick verschwinnen , Vöäruut , wenn d' Luft nich reene is , Un d' Förster denkt , he hät mie wiß . Hät de dänn moal nen Knall gehört , Un kümmt dänn angebörstet , Nä ! dät is doch ganz unerhört , Wat he noah Rache dörstet Köhlt' he an mie moal sienen Moth , Ick glöw' , he schlög' mie muusedood . Sönn Rackern , Floochen un Schandeern , Dät lett sick nich vertellen ; Letzt däh he sülwst bie't Ummekehr'n , Ick satt in'n Boom , - mie mellen , Wat he mie dåh , kreeg he mie moal ; Ick dacht : " Dät Die de Düwel hoal ! " De Eddelmann kamm ook geprescht , Dät Fell mie to versoahlen , Haar'n se mie dät Moal wat uutlöscht , Ick haar 't müßt good beioalen : Letzt sungen se öähr ollet Lied , Un spracken von de jitzge Tiet . De Eddelmann hät dänn vertellt , Dät se de Stür'n un Goaben Jitzt afdohn will'n un ook vermellt , He künn dät goar nich loaben ; Wer weet , wat mehr noch wörr vöärnoam , Jitzt wär ook Preßfrieheit all koam . " Preßfrieheit ! " dacht ick , dät wär good , Dänn woll'n wie se woll kriegen , Dänn haar et mit uns keene Noth , Dänn soll'n se sick woll schmiegen . - -- Tum Glück sind se dänn wieder goahn , Ick heb mie sacht noah Huuse schloan . Dät gung mie nu in'n Kopp herüm , Dät , dacht ick , müttst du weeten . Ick gung noah d' Stadt un froagte drüm , Of 't Preßfrieheit soll heeten : " Preßfrieheit , " seggten Vöäl in d' Stadt , " Hemm wie jo'n ganze Wiel all hat . " Drüm heet et jitzt : " Worst wädder Worst ! " So sind wie All gesunnen , Werd ichtens wo uut siene Forst Bie uns en Schwien gefunnen , Wie scheeten et ganz hielig dood , Keem He , - He kreeg de Schwärenoth . Hät uns de Eddelmann gepreßt , Nu pressen wie äm wädder , Hät he uns sünst den Text gelest , Nu koam'n wie äm up't Lädder : Wie will'n moal sehn , wer't bäter kann , En Buer oder 'n Eddelmann ! - -- Die Steuerzahlung . ( Verfaßt im November . ) Gemeende ! 't fehlt doch Keener hüüt ? Ick will Ju moal wat seggen ; So as't mie in de Welt uutsüht , Wer'n se uns nischt upleggen : Ick glöw , dät se tofreeden sind , Wenn man sick mit sien Geld infinnt . Et heet woll zund , 't werd Mänch's uphör'n , Se wer'n uns Stü'rn erloaten , Ick würr't ook änners gärn upföhrn , Wär't änners all beschloaten ; Alleen - dät sehn Ii sülwer in , Doa kann ick Ju to Will'n nich syn . Ick denk , so as wie't jitzt gedoahn , So will'n wie't ook noch moaken ; Sall et dänn künftig änners goahn , Werd mie 't ook woll gestoaken : Dänn holl'n wie ook geschwinne au , Un Jeder toalt , so vöäl he kann . De Ornung deiht de Welt regeer'n , Un mütt se ook regeeren ; Wie könn'n doch nich de Welt ümkehr'n , Un gröttre Herren lehren ! Hemm wie uns' Schulligkeit gedoahn , Dänn mag et ook , as Gott will , goahn . " Gevadder Schulte ! dät is good , " So as Du häst gesprogken , " Et haar ook wieder keene Noth , " Wenn wie't , as Du wist , moaken : " Alleen - ick seh dät goar nich in , " Dät nu dåt groad ook so můtt syn . " Ick heb von Vöäle all gehört , " 'T werd Jeder ook befinnen , " Se wär'n all lang' nog angeföhrt , " Nu - würr'n se sick besinnen : " Den Amtmann , sä'n se , gäb'n se nischt , " De haar dähr d' Oogen nog uutwischt . " Un wär' et vöäl un müßt' et syn , " Woll'n se de Hälft' äm toalen , " Dät , düchte öähr noah öähren Sinn , " Künn he sick von öähr hoalen : " Drüm schloag ick Ju un'n Schulten vöär , " Wie geben män de Hälfte dähr . Sönn Vöärschlag is nich dumm gewest , De mußt öähr woll gefallen ; " Dät , " schrä'n se glieks , " dät is ook 't Best , " Joa ! dät gefällt uns Allen : " Wat söll'n wie ook dät Ganze geb'n , " Bie d' Hälfte lett't sick bäter leb'n . " " Dät Halwe , mein'n Ii , will'n Ii toal'n ? " " Dät Halwe öähr noch schenken ? " " Ick heb , " " sprack Wulf , " " mien Geld nich stoahl'n , " " Doa wer ick nich an denken . " " Wat hemm se vöär uns' Geld denn doahn ? " " Hemm se nich All's hier loaten goahn ? " " Of noch so vöäl gestüert werd , " " As jitzund is gegeben , " " Vöäruut , werd nich so vöäl vertär't , " " Ook nich so vöäl geschräben : " " Dät froagt sick noch , dát glöw ick nich , " " Dänn höllt 't ook mit öähr Stür nich " " Et gifft jo nog all hier un doa , " " De will'n ook goar nischt geben , " " Et dohn sick jo all wiet un noah , " " Doawädder Vöäl erheben : " " Drüm schloag ick Ju un'n Schulten vöär , " " Wie geben düt Moal gogr nischt öähr De Vöärschlag is noch bäter west , Doa schmunzelten se Alle ; " Dät is ook , " schrä'n se , " 't Allerbest " Süss hemm se uns in d' Falle ; " Wat De erst eenmoal hemm genoam , " Werd nich wä rin in'n Büdel koam ! " schreech de Jüngst' , " " up unse Siet " " Hät't nie nich fehlt an Goghn , " " Wie hemm betoalt ganz lange Tiet , " " Doa mütt uns' Fiend uns loaben ; " " Un hät de Schult wat uutgeschräb'n , " " Hät Jeder 't Sienigte gegeb'n . " " Wer arbeit't , is sien Lohn ook werth , " " So deiht de Schrift uns lehren ; " " Hier geiht jo Alles män verkehrt , " " Wie mütten 't moal ümkehren : " " Hemm wie - de Oberkeit ernährt , " " Is't billig , - dät se uns bescheert . " " Wie hemm vöär alle unse Geld " " Jitzt ook noch nischt gekrägen , " " Se hät verlangt , wat öähr gefällt , " " Uns' Büdel uuttofegen ; " " Dät Geben - was up unse Siet , " " To geb'n - is nu an öähr de Tiet . " " Drüm , Frünne , is mien Roath de best , " " Se sall'n nu uns wat toalen , " " Ick denk , stoahn wie män wiß un fest , " " Uns sall keen Düwel hoalen ; " " Wie will'n moal sehn , wer uns wat deiht , " " Dohn wie män süss uns' Schulligkeit ! " " De Vöärschlag is de allerbest , Doa lacht öähr 't Herz im Liewe ; En Jeder heel sien'n Büdel fest , Un sprack tum Schulten : " Schriewe , " Se hemm de Stü'rn so lang indräb'n , " Se söll'n uns nu wat wädder geb'n . " " " Gemeende ! " " sprack de Schulte drup , " " Doato kann ick nischt seggen ; " " Ick legg Ju keene Goaben up , " " Ick därf ook keen' upleggen : " " Of dät werd goahn , as Ji't anfang'n , " " Dät sall mie doch alleen verlang'n ! " " - -- Der Vorschlag . ( Verfaßt im November . ) Gevadderslünde ! koamt män ran ! Wie sind hüüt ganz alleene ; Et geiht dät bloot uns Bu're an , Wat soll doa 't ganz Gemeene ! Ii weeten , wo't jitzunder is Mit unse kleene Lüüde ; Wie Bu're holl'n woll stief un wiß , Doa gift et keen Gestriede . Breng' ick wat vöär , Ii seggen nischt , Ii toal'n , so as 't geschräben ; Würr De nich öäber't Muul gewischt , Dät wär nich to beleben . Koam wie dänn Alle moal tosamm , Un gift et wat to toalen , Doa röhgt sick jeder Luusekamm , As würr' äm 't Geld gestoahlen . Wie , mein'n se , hemm de Schüne vull , Wie könn'n woll licht wat geben , Vöär öähr - doa würr' et jitzt to dull , Se hädden kuum dät Leben ! - -- Nu kickt moal öähre Fruens an , Goahn de ens wo to Dööpe ! Wer sönnen Stoat sick köpen kann , De hät ook wiß noch Knööpe ! Hemm wie nich 't Schoolhuus grötter baut ? Wer hät de meisten Kinner ? Von uns , wenn 't noch so vöäl uuthaut , Geiht kunm de Hälft' herinner . Un kümmt et to 't Betoalen dänn , Doa will keen Minsch wat geben , Se brächten 't gärne noch doahen , 'T würr män von uns indräben . Dät sehn Ii nu woll sülwer in , So kann dät Ding nich blieben ; Mie kamm nu doa wat innen Sinn , Dät will ick Ju beschrieben . Ii könn'n Ju dänn dät öäberleng'n Un Jue Meinung seggen ; Wo Eener weet wat vöärtobreng'n , Kann he 't uns jo uutleggen . Ii hemm doch All' de Schrift gelest , As 't in Egypten koamen , Wo König Foaro hät up 't Best De Juden sick vöärnoamen . Wo he se hät mit Arbeit ploagt , Un öähr to dohn gegeben , Wo Keenen dät an't Herze noagt , Un se män mehr sick heben . Wo sick dät Volk hät grülich mehrt , He sülwst hät Forcht gekrägen ; Dät kamm , he moakt et män verkehrt , Drüm bracht et keenen Segen . Haar he öähr keene Arbeit geb'n , Dänn wurr'n se nich so wählig , Dänn kunn he ook gerohig leb'n , Versoop ook nich so schmälig . Wie sehn 't hüüt Doags jo in de Stadt : Wer moakt dät gröttst Spetoakel ? De d' meiste Arbeit hemm gehat , Dät is dät düllste Toakel . Doa heb ick dänn bie mie gedacht , Wie will'n dät änners moaken , Wie wer'n sünst hielig uutgelacht , Hemm wie wo wat verbroaken . Wie geb'n öähr keene Arbeit nich ! Loat 't se sick män wat söken ! Schandeern se uns ook lästerlich , Se möägen 't sick versöken ! Gefällt et öähr dänn hier nich mehr , Dänn wer'n se woll ruuttrecken ; Wie - wer'n uns nich noah öähr so sehr , As Foaro d' Hälf' uutrecken . Kamm he in't roode Meer drüm üm , Wie - blieben gärn to Huuse , Wie scheer'n uns jo den Düwel drüm , Dänn sind wie los de Muuse : De fratten doch män von uns' Fett , Un gungen immer wieder : Dänn schlöppt man rohig wä in't Bedd , Un hät nich so vöäl Nieder . Wie hemm de Frieheit jitzt erholl'n , Uns kann keen Minsch wat seggen , Un , wenn wie Preßfrieheit beholl'n , Will'n wie't öähr woll uutleggen . Keen' Arbeit ! - Doabie blieb' ick stoahn , Süff werd de Noth män grötter , Süss weren , loaten wie't so goahn , Wie moagrer , se män fetter . Holl'n wie nich Alle jitzt tosamm , Un pressen öähr wat duller , Dänn waßt öähr immer mehr de Kamm , Un jedet Lock werd vuller . Letzt könn'n wie noch een Schoolhuus bau'n ; Wo lang' werd dät denn duuren ? - -- Dänn hemm wie immerto to klau'n ; Söll'n de uns wä beluuren ? - -- " Dät , Schulte , is en gooder Roath , " Wie söll'n ook immer geben ; " Du moakst doch Alles wädder groad , " Süss wär't nich to beleben . " Dät Jeder oaber Stich nu höllt ! " Holl'n wie män All' tosammen ; " Dänn geiht't mit öähr in alle Welt , " Dänn wer'n se bald uutschrammen . " Der Neubau . Eine wahre Anekdote . ( Verfaßt im November . ) Na koamt ! Dät is ne schwoare Tiet , Wo wie itzund in leben , De Preester will üp siene Siet , Uns sienen Roath moal geben ; He leet mie hüüt Vöärmiddag seng'n , He haar uns moal wat vöärtobreng'n . Drüm schickt ick gliek den Knüppel rüm , Man kann jo doch nich weeten ! - -- 'T geiht äm woll wat in'n Kopp herüm , Dät güng' vielicht uns flöten : T hät sick ook Keener jo besunn'n , Ii hemm Ju hüüt ook All' infunn'n . Wat mein'n Ii , will'n wie gliek hengoahn ? He leet et mie all seggen , Wörr' et uns Alle woll anstoahn , Woll he't uns gliek vöärleggen ; To Middag wär' he wiß to Huus Am wär' et recht noah'n Middagsschmuus . " Ick dächte Schult , wie güngen hen , " Nu sind wie moal tosammen , " Verschuwen wie't , et mücht am Enn " Doch Mäncher uns uutschrammen : " Will et de Preester gärne hemm , " Wat söll'n wie uns doawädder strämm ? " " " Wie sind doabie ! " " so schreit de Klump Un moakt sick up de Beene ; De Schult vöäran ; - dät is keen Lump , De sörgt woll vöär 't Gemeene : Un as se nu tum Preester koam'n , Hät he se fründlich upgenoam'n . " Ii hemm et , Frünne , woll all hört , " Wo't in Berlin is koamen ; " Dät hät uns All jo upgestört , " As wie et hemm vernoamen ; " Alleen et is nu moal geschehn , " Wat nu ? - dät woll'n wie hüüt moal sehn . " Wat doa is Alles afgebrennt , " Dät werd Ju d' Zeitung lehren , " Wo se doa sind tosamm gerönnt , " Um Alles ümtokehren , " Se d' Stroatenploaster nich moal schont ; " 'T wär vöäl to seng'n , wenn't sick män lohnt . " Doa is geschoaten mit Kanon'n ! ! " Dät könn'n Ii Ju woll denken , " Wo de öähr grootet Muul updohn " Doa wer'n se Keen'n nischt schenken ; " Doa is denn düchtig losgebrennt " Un ook mänch grootet Huus afbrennt . " Dät hät den König leed gedoahn , " Et gung äm doch to Herzen , " Letzt leet he 't Kriegsvolk ruutergoahn , " De Börger solln't verschmerzen ; " Doa is , as mie en Fründ et lehrt , " Upzund nu Alles ümmekehrt . " Et is en Unglück vöär dät Land , " Stört't Alles so tosammen , " Geiht goar dät ganze Voaderland Woll up in Kriegesflammen ; " Keem'n in dät Unglück wie herin , " Dät wörr nich to beschrieben syn . " Is nu en Huus moal afgebrennt , " Dänn helpt nich Hüül'n un Schreien , " Un werd ook noch so vöäl geflennt , " Doa werd et nich von Neien ; " Doa mütt en Jeder Hand anleng'n , " Will he't wå up de Beene breng'n . " Dät Land , dät is sönn Stoatsgebüüd' , " Dät mütt wie helpen bauen , " Doa mütten wie nu , leewe Lüüd' , " Uns nich erst lang' verschnauen ; " Jitzt heet et : Hübsch doato gedoahn ! " Sind Vöäle to , dånn werd et goahn . " - -- Kuum woar'n de Bu're up de Stroat , Doa seggt de Schult to Allen : " Is in sönn Noth nu unse Stoat , " Dänn werd et In gefallen , " Wie moaken 't , as de Preester seggt ; " Dät is doch ook woll Allen Recht ? " Dät is jo Ju , as mie bekannt , " Dät sehn Ii all von Wieden , " Kümmt Uprohr , Brand erst in dät Land , " Dänn koam'n ook schlimme Tieden : " Drüm is et good , wie sind nu schwinn " Vöär'n änner Dörp ook hinnerdrin . " Dät wie nu All noah d' Kalkberg' goahn , " Dät mücht' ick nich anroaden ; " Ick will mie ook nich groad vöärschloan , " Alleen , 't is doch geroaden , " Wenn 'n Poar vöär All dät öäbernehm'n , " Un sick glieks to de Reis' bequem'n . " Dree Depenteerten gungen dänn , Von wegen dät Gemeene , Noah d' Bergamt mit den Schulten hen , Un putzten reen de Beene : Dänn kloppten se ganz propper an , Sönn Bu'r is ook keen grobber Mann . " Herr Roath ! " so sprack de Schulte schlu , " Wenn Se 't nich öäbel nehmen , " Wie koam'n von uns' Gemeene nu , " Un woll'n uns to bequemen : " Wat Eener kann , to wat vöär'n Lohn , " Doa will'n wie ook de Fohren dohn . " Uns' Preester hät uns hüüt geseggt , " Wo't in Berlin wär' koamen , " Wo't Stoatsgebüüd' in Asch wär leggt , " Un zund dät wörr vöärnoamen , " Dät nu de groote Bau mit Macht " Ganz schwinn wörr wä to Stanne bracht . " Doa mütt doch Kalch ganz vöäl to syn , " Se wer'n äm hier doch nehmen ! - -- " Doa müchten wie , so is uns' Sinn , " De Kalchfohr'n öäbernehmen : " Un wenn Se will'n , un günn'n uns dät , " Wörr de Kuntract glieks upgesett't . " - -- Die Bummler . ( Verfaßt im November . ) Wo sind denn nu de Bummlers hen ? De schuen sick woll goar am Enn ? Vertrecken sick wat hier un doa , Un woahren woll wä bät dernoah ? Wat Düwel ! koamt ! bewieset Ju ! Erst woar'n Ii jo so klook un schlu ! Mit Jue Klookheit is't woll uut ? De Schluen - holl'n jitzt öähre Schnuut . Erst heet et : Töwt ! Ii sall'n uns koam , Wie schloan Ju Alle krumm un loahm ! - -- Dät Milletär was nich so dumm , Et kamm , - Ji schlog'n et noch nich krumm . Ii wer'n et ook noch krumm nich schloan , Joa goar to gärn bie Siede goahn , Un seng'n : - dät Ii män nischt erwischt , - -- " Doht uns män nischt , wie dohn Ju nischt ! " Mänch Eener , reet't Ji't Muul so up , Dacht woll , Ii schloan äm düchtig drup : Un nu ! - jitzt hemm Ji't jo ganz hill , Nu sind Ii jo ganz muusestill . Ii sind de rechten Keerdels mie , Mit Jue Grootdohn is't vöärbie , Ii hemm de Börger män genärrt , Hemm Ii dät Muul so wiet upsperrt . Burrbarsch to syn , - is wiet de Fiend Dät kann en Narr ook , as't mie schient , Wer tapper is , - hät keen groot Muul , Bie't Drinschloan , - doa is he nich fuul . Jitzt haar'n Ii söll'n vöär Oogen leng'n , Dät Ii nich bloote Wöör' vöärbreng'n , Dät Ii nich Good , nich Bloot will'n spoar'n , Un Ju de Frieheit will'n bewoahr'n . Ii woll'n de Frieheit män beholl'n , As Bummlers so herúm to troll'n ; As Ii de Frieheit Ju uutleng'n , Kann se uns keenen Segen breng'n . Wie will'n de woahre Frieheit hemm , Drüm loaten wie uns nich mehr kämm ; Wo Frieheit is , mütt Ornung syn , Sünst kehrt statt Frieheit Frechheit in . So was't bie Ju ganz dicke schon , Nu hemm Ii doavöär Juen Lohn ; Wär'n Ii hübsch still un rohig west , Dänn kamm Ju Keener in Ju Nest . Will'n Ji't nu oaber goar nich lied'n , Dänn koamt moal her ! dänn will'n wie stried'n ! Jitzt steiht vöär Ju de rechte Mann , Fangt et mit Am moal orndlich an ! Hemm Ii moal Ju to wrangeln Lust , Dät is de rechte Wrangel just ; Ick glöw , kümmt 't to de Wrangelei , He drückt de Ribben Ju entwei . Drüm dücht mie , dohn Ii ook ganz klook , Ii moaken nich mehr sönnen Spook , Un geiht et Ju wat hart ook an , Moakt Ju män an de Arbeit ran ! Wer flietig is , - de hät sien Brot , Wer ehrlich is , - de litt nich Noth , Wer wat versteiht , - de kümmt ook an , Wer rohig is , - den loawet man . Dät Bummeln , dät is goar to schlimm , Drüm bummelt jo nich mehr so rüm ! Et föhrt gewiß , dät glöwt mie män , Toletzt doch an keen goodet Enn . Zum neuen Jahre . ( Verfaßt Anfangs Januar . ) Vöärbie is nu dät olle Joahr , Dät so vull Sorg' un Unroh woar ; Ick segg' un bliebe doabie noch , En Schaltjoahr is en Schalkjoahr doch . Schlimm gung't uns to d' Franzosentiet , De König mit dät Volk was wiet , Ook keene Hülpe sünsten noah , De Fiend in'n Oogenblick ook doa . Nu keene Fru un Moagd in't Huus , De koakte wat vöär Mann un Muus , De Schwestern kreegen beed' en Schreck , Un leeten mie alleen in'n Dreck . Mit Voadern bleef ick ganz alleen , Keen Fru'nsminsch leet in't Huus sick sehn , Un seggt ick : " Helpt mie in de Noth ! " Heet't glieks : " De Fiende schloan uns dood . De Fiende kammen angeprescht Se hemm uns nich wat afgedröscht ; Wie - woaren fründlich hübsch to öähr , Un sett'ten , wat wie haar'n , öähr vöär . Doa satt öähr Hauptmanu in de Eck ; To äm - was ick ganz frie un keck : Dät was en gooder , leewer Mann , De keek sick All's so rohig an . Ick würr de Annern Unrecht dohn , Gäw' ick öähr hier nen schlechten Lohn , Ick heb mit Keenen mie vergnurrt ; All'n ännern Dag , - doa woar'n se furt . Volk kamm noaher to uns noch nog , Et namm uns Keener - Peer un Plog ; Et heel woll hart ; en Fiend in't Land Is immer schlimm , dät is bekannt . Alleen - et leet sick öäberstoahn , Et gung ook , joa ! et mußte goahn ; Alleen et gung män doarüm good : Et moakte Keener 'n Annern Noth . As Frünne heel'n wie fest tosamm , Un wenn moal wo en Unglück kamm , Gliek stund dänn Eener 'n Ännern bie , Hüüt hulp ick den , he morgen mie . De Eenigkeit , de moakte stark , Drüm was dät All's uns män en Quark ; Wie hemm 't nich mit de Fiende holl'n , Nä ! nä ! wie bleeben jo de Oll'n . Wat hemm wie oft gebett't vöär Am , Wie woll'n wä unsen König hemm ! Letzt hät uns denn ook Gott erhört , Un uns den König wä toföhrt . Un mit den König kamm in't Land , Dät is uns Oll'n noch woll bekannt , De güldne Freeden un de Roh : Wänn werd et doch woll wädder so ? - -- Wenn wie uns jitzt de Welt ansehn , Man müchte blood'ge Thränen ween'n ; Kuum tru't een Fründ den Annern noch , Dåt is dät gröttste Unglück doch . De Voader weet nich , hät he'n Soahn , De Bu'r nich , - werd äm d'Knecht biestoahn , Un Eener kickt den Annern an , Of he äm ook woll glöwen kann . Dät , Kinner , dät moakt Keenen froh , Geiht et in't niee Joahr wä so ; Drüm loat 't uns all wä Frünne syn , Sünst koam wie in groot Unglück rin . Mit Gott loat 't uns de Sach' anfang'n , Dänn wer'n wie ook doato gelang'n , Dät wie't von keenen Hunnsfott lied'n , Will he hier wädder'n König stried'n . Vöär'n König un vöär't Voaderland Loat't All uns syn mit Herz un Hand ! Dohn wie dänn , wat uns Gott gebütt , Schützt he uns ook up Tritt un Schritt . - -- Es bleibt beim Alten . Eine wahre Anekdote . ( Verfaßt im Januar . ) Dät will'n wie doch ook erst noch sehn ! - -- Wie höden nu nich mehr alleen Up unse Feld un unsen Ploan , Nu sall et ook up Herrschafts goahn ! Dät is Ju All'n doch wollbekannt , So is't zund dörchet ganze Land , Jitzt hät keen Minsch vöär'n Annern Recht , Jitzt sind wie Alle glieke schlecht . Wenn dät vöär uns un d' Herrschaft gelt , Is't mit dät Veeh ook so bestellt , Dät hät de Frieheit nu ook wiß , To höden , wo't am besten is . As wie von een gesepareert , Hät sick keen Minsch an uns gekehrt , Wie - wär'n noch hüüt geruggeneert , Wär nich tosamm wä fepåreert . Dunn moakten se't , as't öähr behoagt , Doa hät de Herrschaft nich noah froagt , Dät beste Land hemm se uns noam ; Hüüt soll'n se uns män wädder koam ! Hüüt würr'n se't ook nich mehr verlang'n , Wie würr'n öähr'n Brotkorf höhger hang'n ! Un soll't ook noch so lange duur'n , Wie leeten uns nich wä beluur'n . Hemm se dät Land uns nu genoam , Dänn kann ook unse Veeh drup koam , Et fritt de Herrschaft lang' nich af , Wat dät Gemeen to vöäl öähr gaff . Dät will'n wie nu de Herrschaft seng'n , Un 't öähr tosamm ganz driest vöärbreng'n ; Ick denk , wie sind nu Alle hier , Wie moaken öähr moal heet dät Fü'r . Wat will He gegen uns alleen ! Uns' Recht mütt He letzt sülwst insehn ; Un will He't nich , dänn twing'n wie Am , Wie will'n et eenmoal nu so hemm . - -- De Bu're moaken All sick up , Un goahn dänn to de Herrschaft rup , Se stell'n öähr öähre Sache vöär , Un seng'n öähr , wat öähr Wille wär' . Se wunnern sick dänn ook ganz sehr , As nu de Herrschaft seggt to öähr : " Dät , Kinner , finn' ick ook ganz recht , " Dät moaken Ii gewiß nich schlecht . " Joa ! joa ! koamt män mit Jue Hood " Up miene Hödung , dät is good ; " Ju Veeh , dät moak ick Ju bekannt , " Werd up mien Feld nich mehr gepannt . " De Kleene mütt tum Grooten koam , " Ju Veeh werd gärn von mie upnoam ; " Alleen dät sehn Ii sülwer in , " Ii mütten dänn ook billig syn . " Fritt Jue Veeh bie mie sick satt , " Un finnt up miene Hödung wat , " Dänn wer'n ook , wenn se to Ju koam , " Von Ju de Kleenen wiß upnoam . " Vöär Alle heb ick nich genog , " Heb ick vöäl Land ook unnern Plog , " Un griepen Ii öähr unnern Arm , " Dänn , söll'n Ii sehn , blift Keener arm . " Ick will 't de Kleenen män gliek seng'n , " Un wat Ii will'n , öähr foorts vöärbreng'n ; " De wer'n sick freu'n , dät Ii dät will'n , " Un öähr ook öähr Verlangen still'n ! " Dänn köfft sick Mäncher noch ne Koh , " Un dankt et Ju ganz sehre froh , " Dät Ii de Frieheit ook vöär äm , " Un Gliekheit will'n vöär Alle hemm . " - -- Dät was nu just nich unfe Will , Se , gnädger Herr , hemm 't ook to hill , Dät , glöwen wie , dät werd nich goahn , So - hemm wie nich dät Ding verstoahn . Würr män de Annern dät to Deel , Wat uns hier ganz noah Recht tofeel , Dänn is et letzt woll 't Allerbest , Et blift män All's so , as et west , Keem'n uns de Kleenen wo up't Land , Dät gäw jo glieks män Pand up Pand ; Wie - wer'n keen Veeh up Herrschafts drieb'n , Dänn mag et män bie'n Ollen blieb'n . Die Vorwahl . Eine Unterredung . ( Verfaßt im Februar . ) " Nu segg mie moal ! wen wählen wie ? " Weet ick et ? - doanoah froag' ick Die ! " Dät erste Moal , doa gung 't uns schlecht . " Werd et dät tweete Moal män recht ! Wat hemm de Keerls uns All's versproak'n ! Keem'n se män ran , se woll'n 't woll moak'n . So as et was , so bleef et ook , Dät was män nischt as Schmook un Spook . " Wat meinst Du woll to unsen Herrn ! " Nähm' dät Gemeene den woll gärn ? " Worüm nich goar ! doa keemst Du öähr , Dät glöw mie män , gewiß verquer . De Herr , de günnt uns ook nich wat ! Twee Holtdoag' hemm wie sünst gehat , Hät he uns eenen nicht genoam ? ! Mit den , doa därfst Du öähr nich koam . " Dät is woll woahr , doa häst Du Recht , " Dät was to uns von äm ook schlecht , " Doa hät he'n grooten Buck geschoat'n , " Dät haar he doch söll'n blieben loat'n . " Nu werd ook Keener von nns Oll'n " Bie d' Woahl up Moandag up äm holl'n : - -- " Alleen - wen denkst Du wählen wie ? " Wat dücht woll to den Preester Die ? " Den Schwartrock ? - ne ! den nehm'n wie nich ! Doa holl'n Die keene Teine Stich ! He moakt et oaber ook to kruus ; Lett he uns woll de Jung's to Huus ? Dät sall män immer in de School ! Doavon - werd noch nicht fett de Kohl ; De mütten ook wat Anners lehr'n , Un könn'n nich bloot an äm sick kehr'n . " Ob Die de Möller woll gefällt ? " Dät , glöw ick , wär doato en Held . " - -- Na ! hör ! doa keemst Du öähr schön an , Du weetst doch ! wo de matten kann ! De Keerl drift mit uns Düwelsspöll , Veer Schäpel brengst Du up de Möll ; Gift he Die veerthalf wä torügg , Dänn is et noch en Dusendglück . " Dänn mütten wie uns to bequem'n , " Den Kröger män doato to nehm'n ; " Wie koam'n doa so jo oft tosamm , " Wenn uns de Dorst wat öäberkamm . " De Keerl ! dät wär doch oaber dull ! De gütt Een'n 't Beerglas nich moal vull ; En Jeder will doch ook sien Recht , Is ook sien Beer un Fusel schlecht . " Jä ! Vaddersmann ! dånn segg Du 't moal ! " Dät Wählen - is doch ook ne Quoal . " Wo koam'n wie ruut woll uut de Schmeer ? " Ick weet nu würklich Keenen mehr . " - -- Et gift woll Lüüde hier noch nog , Keen Bu'r will män nich von sien Plog , Versüümen deiht sick Keener gärn , Un Geld - will ook keen Minsch vertär'n . Geiht man uut siene Würthschaft ruut , Gliek is 't ook mit de Ornung uut , Un hemm wie hier Versüümniß hat , Dänn gift uns Keener ook nich wat . " Dät segg ick jo ! Keen dummer Mann " Därf't ook nich syn ! dät geiht nich an : " Sall he doa vöär uns' Dörp wat seng'n , " Mütt he ' ook weeten uuttoleng'n . " 'T sind Keerls hier nog , wie hemm 't erfoahr'n , " De keen Moal nich bähr Muulwerk spoar'n ; " Dät geiht in Eenen immer furt , " As of sönn Wockenrad so schnurrt . " Wat breng'n se vöär ? - Däs Alles nischt ! " De - hemm noch nich en Kräwft gefischt ! " All öähre Wöör' , - 't is goar nischt dran ! " Nu kiek Die erst de Keerls moal an ! " Wist Du vielicht den Schuieder hemm ? " De - deiht uns so all Dook nog klemm ; " Gifst Du den Fischer Diene Stimm , " Dänn , glöw ick , würr' et erst recht schlimm . " De Keerl ! dät is jo'n Dummekroat , " De brengt uns letzt tum Hochverroath ; " Wie oaber holl'n an'n König fest , " Ick denk , dät is ook 't Allerbest . " Wer erst up unsen König schimpt , " Am lästert , siene Ehre nimmt , " Sönn'n Keerl seh ick erst goar nich an ; Furt mit sönn'n Schuft ! däs nich mien Mann ! " Nu kiek Die in dät Dörp moal üm ! " Un drehgst Du teinmoal Die herüm " Du müttst de Veer in't Oog beholl'n , " Wiel se up unsen König holl'n . " Un wer up unsen König höllt , " De hät sien Sach up wat gestellt ; " De ännern Keerls , kickst Du se an , " Doa is toletzt ook goar nischt dran . " De reden uns wat Dummet vöär , " Un mäncher Dumme - glöwt et öähr ; " Toletzt sind wie män angeföhrt , " Hemm uns de Keerls män erst bedöhrt . " Drüm loat uns hübsch tosammen holl'n , " Dät wie hier Roh in't Dörp beholl'n , " Nehm'n erst de Wöhler öäberhand , " Dänn kümmt dät Unglück öäber't Land ! Däs woahr ! - alleen wen wähl'n wie denn ? Man werd ganz dumm in'n Kopp am Enn ; Letzt - mütten wie uns doch bequem'n , De Veere män doato to nehm'n . Wenn se uns' Königs Frünne syn , Dänn breng'n se uns letzt noch wat in ; De ännern Keerls ! - doa häst Du Recht , Mit de , - doa werd et noch ganz schlecht . Wat werd sick unse König freu'n , Könn'n uns de Keerls nich mehr so dräu'n ! Nu - will'n wie woll de Rackers krieg'n , Nu werd de goode Sache sieg'n ! Män Eener - kunn et nich alleen , Doa leet sick jo keen Enn afsehn ; Jitzt oaber werd et good vöär't Land , Jitzt hemm wie Bu'r de Oäberhand ! Die Aufständischen . ( Verfaßt im Mai . ) Dät also will'n de Keerls uns breng'n ? Den König söll'n wie sülwst afseng'n ? Wat sind dät vöär Dullhuusgeschichten , De Repoblik will'n se uprichten ? De Hunnsdoag' sind jo noch nich koam , De Hitt' hät se woll all benoam ? T is öähr woll goar in'n Kopp gestägen , Un vöär de Tiet verbrennt de Brägen ? Haar'n noch de Keerls wat länger woahrt , Steeg mehr vielicht noch öähre Oart ; Wie können Gott nich nog vöär danken , Erfoahrn so fröh . wie öähr' Gedanken . Dät schleek jitzt so in Still'n herüm , Man dacht' , nu werd et nich mehr schlimm ; Alleen , nischt werd so sien gespunnen , Et kümmt doch endlich an de Sunnen . Se hemm sick sülwer öäbernoam , Sind noch to fröh an't Licht mit koam ; Nu lehrt woll Mäncher bäter kieken , Werd äm de Nacht von d' Oogen wieken . De Frieheit - roopen se uns uut , De Eenheit - hemm se in de Schnuut ; Un doabie weeten se to knechten , Un allet Eegne antofechten ! Wat öähr Befehl is , sall man dohn , Wat nich mit öähr geiht , kriggt sien'n Lohn , Wer , wat se will'n , nich gliek will geben , Den goahn de Keerls jo sülwst an't Leben . De Frieheit will'n se woll män hemm , Mit Unheel All's to öäberschwemm ; De Frieheit will'n se woll inföhren , Dät wie uns rücken nich un röhren ? ! - -- Nä ! poplich is ne Repoblik , Doa sind gejoagte Rehn wie gliek ; An Jägers fehlt et nie un Hunnen , Doa würr'n wie erst recht düchtig schunnen . Een Gott is in de ganze Welt , De All's drüm ook tosammen höllt ; Wenn vöäle wär'n , wat wörr dät weren ! Wie heel'n't nich uut vöär Angstbeschweren . Oahn Würth besteiht ook nich en Huus ; Wer sorgte woll vöär Mann un Muus ? Wenn Jeder sick woll öäberheben , Dät wörr ne schöne Würthschaft geben ! Een König mütt in't Land ook syn , Sünst pöäkeln se in't Fatt uns in ; Dät Vöäle 'n Brei ganz licht verderben , Bruukt man erst Keenen intokerben . Drüm söll'n de Keerls uns hier moal koam , Se kreegen't in dree Düwels Noam ; Wer uns woll unsen König nehmen Bruukt sick üm Koppnöät nich to grämen ! - -- Die deutsche Einheit . ( Verfaßt im Mai . ) Ick heb bie mie all mänchmoal dacht , Letzt weren wie noch untgelacht ; Wat was dät erst vöär'n groot Geschwög ! Man sprack sick jo den Mund fast drög . Dät soll jo Alles eens dunn syn ; 'T kamm Alles in een Fatt herin , 'T was , wat et was ; se haarn't ganz hill : Na ! - 't was ook erst noch handlich still . Män - as se't Fatt nu to will'n moak'n , Is öähr de Krone weggebroak'n ; Uns' König will sien Kron' beholl'n , Se - mütten mit öähr Kron' aftroll'n . Oähr Kaiserkrone antonehm'n , Doa kann he sick nich to bequem'n ; NNe Sprosse will he doch nich wer'n , De Repoblik uns to bescheer'n ! - -- Doa oaber geiht nu't Wöhlen an ! Un Jeder wöhlt , so sehr he kann ; Wat erst so unnernänner lagg , Wöhlt schwinn sick ruut , dät Ungemach ! De Kleinste - moakt den gröttsten Lärm'n , De kann nich nog rümschwirr'n un schwärm'n ; Un de sick erst tosamm haar'n schloan , De will'n nu uutenänner goahn . Wenn ick mien Voaderland anseh , Ach Gott ! wat deiht mien Kopp dänn weh ! Wo is dät een'ge düütsche Land ? Mie bloodt dät Herz üm't Voaderland . Ii hemm doch erst so groot gedoahn , T sall All's in Düütschland jo upgoahn ! Un nu ! nu rieten Ji't voneen ! Wer kann doavon dät Enn afsehn ? ! Wo is de Eenigkeit , gebläb'n ? Wer hät den Freeden uns verdräb'n ? Wer hät dat Unglück öäber Nacht , Den Uprohr uns in't Land gebracht ? Wo kann de Eenigkeit bestoahn , Wenn Eener'n Annern deiht dood schloan ! Haar'n Ji de Eenigkeit gewollt , Haar'n Ji de Försten ehren sollt . Män Unstriet , Knechtschaft brengen Ji , Doa sind Ji ganz geschwinn derbie ; Ii Wöhler still'n up allen Fall Män Juen Hochmoth öäberall . Ach Gott ! wenn ick mien Volk anseh , Wo deiht mien Kopp un Herz dänn weh ! Wie brengen uns in Schimp un Schand , Verderben öäber't Voaderland . Un doabie , wer haar dät gedacht ! Wer'n wie von't Uutland uutgelacht ; Wie hemm von Eenigkeit geschrä'n , Nu wiesen wie uns sülwst de Tähn' ! Et klafft un knurrt jo , wat he kann , All Eener'n Ännern schmälig an ; Un kann he tokoam , bitt he to , Et geiht jo los up Mordio . Wo kümmt sönn hunnsföttsch willer Sinn Mit eenmoal in dät Volk herin ? Wo könn'n wie doa woll Bröder werr'n , Wenn wie uns so herümmerterr'n ? Keen Freede kümmt nich in dät Land , Kümmt Leew' un Totrau'n nich to Stand ; Loat't uns doch mit de Försten goahn , Dät se bie uns , wie bie öähr stoahn ! De Eenigkeit bloot moakt uns stark , Sünst is't de Fiende män en Quark , Derwiel wie in de Hoar' uns ling'n , Uns allehope to betwing'n . Der Artillerist . Anecdote aus dem Dänenkriege . ( Verfaßt im Juni . ) " De Keerls ! de holl'n sick doch kasproat ! " Wie dähn öähr woll noch nich vöäl Schoad ; " Wie will'n öähr oaber 't Fell versoahl'n , " De - sall jo All de Schinder hoal'n ! " Kuum hät he't seggt , doa stört't he hen . " De is doa wesen ! " heet et dänn ; Am was de Pickelhuw wegschoat'n , Doa hemm se äm dänn liggen loat'n . De Annern sind denn flink derbie , Un bruuken öähre Artoll'rie ; Dät Scheeten hört ook goar nich up , De Dänen - holl'n ook schmälig drup . Dät geiht män immer hen un her ; Doa röppt mit ens et hinner öähr ; " Na , Kinner ! wo wiet sind Ii denn ? Verwunnert kieken se doahen . " Wat ! Broder , bist Du noch nich dood ? " Wie sind hier ofsig zund in Noth , " Wie hemm ook jitzt so vöäl to dohn , " Kuum sind genog vöär uns' Kanon' . " Wie hülpen Die jo goar to gärn , " Wie mütten uns män höllisch wehr'n ; " Du müttst absluut noch , Broder , woahr'n , " Uns' Hülp sast Du noaher erfoahr'n . " - -- Doa krüppt he still hen noah de Stadt ; Se geben vöär sien' Wund' äm wat , Verbinnen äm ook Alles good , Doa litt he nich mehr sönne Noth . As Alles oaber färig is , Moakt he sick up wä , dät is wiß . " Wohen ? - 't hät doa nich sönn Gefoahr ! " " " Nä ! hört ! wie sind noch nich ganz kloar . " " - -- Doa krüppt he nu up alle Veer , Den Groaben lang , un ielt sick sehr ; Wat freut he sick , as he nu schütt , Dät letzt de Fiend inpacken mütt ! - -- Wat Ii ook seng'n von't Prüß'sche Heer , Sönn Broawen gift et noch vöäl mehr ; Mit Gott steiht Jeder in sien Stand Vöär'n König un vöär't Voaderland . Der Aufruhr . ( Verfaßt im Juni . ) So wat hät man doch nie nich hört ! De Keerls sind all as ganz verstört ; Koam'n Schufte doa , un red'n wat her , Se sind so dumm un glöben't öähr . Wo kann woll doa en Land bestoahn , Will 't Volk nich mit de Försten goahn ? Wo kann dät Landeswoll gedeih'n , Wenn ständig se " Verroath ! " män schrei'n ? Hemm wie to uns keen Totrau'n nich , Hemm alle Vöss' uns uppen Strich ; Un Vösse , dät is jo bekannt , Gift et ganz vöäl in unse Land . Man süht et mänchen Voss nich an , Wo roth he is un vicheln kann ; Deiht uns sien Schwänzeln erst gefall'n , Dänn is't vöärbie ook mit uns All'n . Ick haar et all mien Lew nich glöw't ; Mie hät et ook ganz sehr bedröw't , Dät sülwst in't eegne Voaderland Et Uprohr gift un Kriegesbrand ! Ick dacht , dät wie so dumm nich wär'n , Un leeten uns so groff anschmeer'n , Dät wie nich gliek ook seggten Topp ! Verkielt' uns Eener moal den Kopp . Wat will'n de Keerls , de so wat dohn ? - -- Se will'n doch ook woll öähren Lohn . Wat will'n se mit de roode Foahn' ? - -- 'T sall woll up Dood un Leben goahn ! Un geiht et los , un 't geiht dänn schlimm , Dänn scheer'n de Keerls sick vöäl doadrüm ; Se rieten uut un moaken furt , De boaden 't uut , de se uppurrt . Un süht man in de Kassen noah , Sind keene Geller nich mehr doa : Doa is't de Keerls bloot drüm to dohn , Un wie - hemm Schimp un Schand tum Lohn . In Breslau - is 't jo dull gewest , Ook Düsseldorp , dät Uprohrnest , In Elberfeld , - -- 't was sünst so good ! Doa gung't up Leben un up Dood . Se hemm se oaber sick vöärnoam ! T werd öähr nich innen Kopp wä koam : Groot was in Elberfeld de Quoal , Doa hemm se nog vöär't eene Moal . Letzt - sind se schwinn män ruutgetreckt , As't Milletär kamm angetreckt : Un wat mie hät ganz sehr gefreut , De Börger hemm sick sülwst befreit . De sind dänn to Verstand wä koam , As öähr de Keerls hemm 't Geld afnoam ; Haar'n se gliek öähr'n Verstand gehat , Dänn gaff 't so wat nich in de Stadt . Jitzt grieven sick de Bu're se , Un Mänchen deiht de Kopp all weh ; Wer nu nich goar to döämlich is , De is koreert , dät is gewiß . Dät uns et oaber nich so geiht , Will'n wie hoch holl'n de Oberkeit ; Un will en Keerl öähr wädderstoahn , Will'n wie gliek uppen Kopp äm schloan . Dänn blift et rohig innet Land Dänn gift et nich sönn Kriegesbrand , Dänn wer'n wie Alle , Jung'n un Oll'n , Ook unse Huus un Hof beholl'n . Wolf und Vogt . ( Verfaßt im Juni . ) En Wulf is doch en höllisch Beest , Vöäruut kümmt he wat wiet gereest ! Dänn is sönn Deert so hungrig jo , Wo he wat süht , gliek bitt he to . Dät mütt äm so in'n Moagen grimm'n , Un de Kaldun'n tosammen frümm'n , Dät he sien Wuth ook gliek uutlett , Wo sick män ichts wat wäddersett''t . Sönn Währwalf schont ook Keenen nich , Hät he män erst wat uppen Strich ; Un wenn et sülwst dät Höchste is , He ritt et raf , dät is gewiß . Kann he doa siene Gall' uutloat'n , Un an de Kehl wo möäglich foat'n , Dät is äm sönn gefunn'net Frät'n , Doa werd dänn All's ook gliek terrät'n . Je blood'ger is sien falscher Sinn , Je blood'ger werd sien Muul ook syn ; To bieten is sönn Beest nich fuul , Am steiht de Schuum män so vöär't Muul . Et is nu moal en Wulf mit Noam , Uut Breslan hen noah Frankfort koam ; De hät , - dät mie't kuum Eener glöwt , Doa'n Rachen ook gliek wiet upklöwt . Et sind doa , so as ick sünst lest , Vöärher all Wille nog gewest ; Alleen nu hät ook All's uphört , De hät dät ganze Nest upstört . Wat is dät vöär'n Getrampel west ! De hemm gelärmt , geschrä'n up't Best ! Den Rieksverweser hät he't boad'n , De , meint he , haar dät Land verroad'n . De künn , dät müßt he öähr män lehr'n , Nu nich Prowiser mehr regeer'n ; As voagelfrie woll'n se äm gliek Erklär'n dörch't ganze düütsche Riek . Wer lett sönn'n Wulf woll gärn in'n Stall ? Kotz Wäder ! dät gaff moal'n Trawall ! En Vogt , de will't absluut nich lied'n , De mußt vöär siene Hoode stried'n . Wat hemm de Keerls sick runn gemoakt ! Fast haar'n se sick wat afgeboakt . Dät Schimpen , Roasen un Dulleer'n , Dät woll ook goar nich erst uphör'n . De Pesserdent , de klingelt woll , Dät All's doch eenmoal still syn soll ; Alleen - et hört jo Keener drup : Män letzt , doa hört de Lärm doch up . As düss den Wulf to'r Ornung röppt , Dät män doch All's noch good aflöppt ; Doa seggt äm de mit grobber Schnuut : " Doa moak ick mie ook goar nischt druut . " As nu de Vogt noch nich is still , Bloot sick nich mit äm scheeten will , Wiel sönn Pistol in't Lief doch schleit , De Lärm von Frischen losgoahn deiht . Sönn Vogt , dät glöw' ick sülwer ook , Moakt mit dät Muul bloot Höllenspook ; Sönn Wulf ritt oaber'u Rachen up ! Doa goah de Důwel ook so drup ! - -- Un as 't nu wädder los is goahn , De Vogt äm nich woll Rede stoahn , Doa kann de Düss nich nog nu schrei'n : " Dät wär'n gemeene Schimperei'n . " Herr Jes ! wat word nu vöär'n Tumult ! Doa haar ook Keener nich Geduld : " Herunner ! " schrä'n nu All tosamm ; Mien Wulf - dät goar nich öäbel namm . De Pesserdent , de lüüdte woll , Dät he nu endlich 't Muul holl'n soll ; He moakt noch moal up düsse Stunn Am ens ganz orndlich ook herunn . Sönn Wulf hät män en dicket Fell ; Wat scheert sick de üm sönne Schell ! He seggt et öähr denn wä ganz luut , " Doa moakt he sick ook goar nischt druut . Wat glöwen denn woll alle De ? Förcht't sick en Wulf denn vöär en Reh ? ) Doa leggt he't jo män bloot drup an , Dät he'n bie Siede brengen kann . ) Anm . Bekanntlich hieß der Präsident der Reichs versammlung in Frankfurt am Main Reh ; ihm folgte in seinem Amte als Präsident des nach Stutt gart abziehenden Rumpfparlaments der Reichstags Abgeordnete Löwe aus Kalbe , ein Preuße ! Nu - is en Löw' uut Kalwe koam , De'n Pesserdentenstohl innoam ; Wer weet , of't nu werd bäter stoahn ? Vöär't Erst - will'n se noah Stuttgart goahn . - -- Das Zündnadelgewehr . Auftritt in Dresden . ( Verfaßt im Juni . ) Doa stoahn de Keerls , de Höllenbrut ! De moaken sick jo goar nischt druut ; Un geiht de ganze Stadt ook drup , De hör'n jo nich mit Scheeten up . Wie will'n öähr moal de Bicht verhör'n , Wat dohn se alle Welt upstör'n ! ? Wenn wie öähr moal dät Fell versoahl'n , Sall'n se ens düchtig Lehrgeld toal'n . Woahrt noch ! Wie will'n se bald bekehr'n , Ick will män erst 't Gewehr probeer'n ; Wie weeten noch nich , wo wie't stell'n , Dänn oaber - sall'n se't ook entgell'n . Mit öähr Gewehr lang'n se nich her ; Dät - kümmt uns woll so wiet nich vöär : Alleen - so öäber't Woater hen Doa will et wat , - dät glöwt mie män ! De Elbe is hier all wat breet , Dät Woater treckt ook , as et heet ; Drüm stoahn se doa un kieken her , As of't en Kinnerspöll män wär . - -- As dät de Untroffzier geseggt , Hät he't Gewehr all angeleggt ; He schütt ; - et fällt män vöär de Tiet De Schott in't Woater , - ook nich wiet . Doa lachen dröäben De äm unt , Un hemm noch goar ne lose Schnuut ; He stellt un leggt , so schwinn he kann , Dänn dät Zündnoadelwehr wä an . De Kugel schleit all wieder rin ; Nu weet he ook , wo et mütt syn , Un lachen se äm wädder nut , Doa moakt he sick erst recht nischt druut . Schwinn schütt he nu tum dridden Moal ; Doa schient et , moakt he öähr wat Quoal , Et löppt doa Alles hen un her , Wer weet , he kamm öähr woll verquer ? Schwinn röppt he dänn : " Mit Nummer Dree ! " Kotz Blitz nich moal ! nu scheeten se ! - -- Dät is Die oaber dänn gegoahn ! Doa bleef Die ook nich Eener stoahn . So yull de ganze Platz erst woar , Dät haar doa doch to groot Gefoahr ; So vöäl se erst de Düss' uutlacht , Se reeten uut mit ganzer Macht . De Schloßplatz was Die gliek so reen , Et leet sick keen Upröhrer sehn ; Se hemm , so good as't wolle goahn , Sick noah de Barrekoaden schloan . De Prüßen sind öähr noahgegoahn , Un hemm se uut de Hüüser schloan ; Ook von de Barrekoaden bracht , Noch eher as't de Keerls moal dacht . Vertwiewelt hemm sick Een'ge wehrt , Un Dresden Unglücks nog bescheert ; De Annern , groad dät düllste Pack , De moaken furt mit Hack un Mack . Erst oaber nehmen se sick Geld , So vöäle Säck , as öähr gefällt ; Se könn'n doch dät ümsünst nich dohn ! Ook Wöhler will'n jo öähren Lohn . De Stadt , de freut sick oaber moal , Is se nu los de Düwelsquoal ; Wat sind de Prüßen good upnoam ! - -- Na ! sind öähr good to Pass' ook koam . - -- Die National-Versammlung in Stuttgart . ( Verfaßt im Juni . ) Joa ! 't is doch en änner Ding ! Mit en Löwen geiht et flink ; Hewft sick de von't Loager up , Schleit he'n Schwanz , un geiht dänn drup . Mit en Reh hät et nich Oart , Den waßt jo nich moal de Boart ; Werd dät Wild àm dånn to kruus Blift he leewer män to Huus . Nä ! sönn'n Löwen loaw' ick mie , De verlett de Hoode nie Un wenn't ook män hunnert sind , Joa ! dva is he ook nich blind ! Dohn män wat doa'n Hals upklöw'n , Gift et Lärm all kuum to glöw'n ; Bröll'n se dänn moal Alle to , Schüddert et un bewft män so . Wat doa in de Nächde is , Förcht't sick , dät is woll gewiß ; Un is Mänchet ook wat wiet , Dänn is 't doch ganz schlimme Tiet . Schwerebrett ! sönn Elephant Is woll groot , dät is bekannt , Oaber wenn so Vöäle koam Werd et åm doch schlimm bekoam . Kümmt sönn Eenhorn öähr verquer , Is dät Volk gliek hinnerher , Is sönn Büffel ook wat stark , I ! dät is öähr män en Quark . Brummt en Bär wo dörchen Wald , Blitz un Schlag ! den hemm se bald ; Moakt sick goar en Peerd heruut , Stickt et öähr ook in de Schnuut . Is sönn Wild dänn eenmoal schlimm , Wöhlt et sülwer Bööme üm ; Breckt doa nich bloot Twiege af , Nä ! doa finnet All's sien Graff . Süht en Voagel sick nich vöär , Sind se doa sülwst hinnerher ; Hemm äm , dät is öähr jo nischt , Bie't Klafitken gliek erwischt . Lett en Oadler sick goar sehn , Sind se Alle up de Been' , Wat se doa noah lungern deiht , Nä ! dät öäber Alles geiht ! Kreegen se den bie de Klau'n , Wörr'n se äm ook gliek terkau'n ; Doa bleef , glöw' ick , goar nischt dran , Jeder beete , wat he kann . Oaber de is klööker noch , As de Alle , glöw' ick doch ; Süht se sick von boaben an , Kümmt erst , wenn et Tiet is , ran . Wo en Oas is , weet man jo , Sammeln sick de Oadler to ; Wer'n de Keerls in sick terfall'n , Wer'n se'n Oadler doch tofall'n . Wo he siene Fäng' inschleit , Keenen mehr de Kopp weh deiht ; Un de König von boaben raf , Brengt den Löwen innet Graff . Die Reichsregentschaft der National Versammlung in Stuttgart . ( Verfaßt im Juni . ) So is't Recht ! weßt jo nich fuul ! Riet't män düchtig up dät Muul ! Sallt moal sehn , as Ji't anfang'n , Werd et bald tum Enn gelang'n . Wat sall'n Rieksverweser noch ! ? Doa verwes't dät Riek jo doch ; Wenn De ook so goar nischt deiht , Alles Eenen flöten geiht . Sett't äm män ganz orndlich af , Brengt åm ens good uppen Draff ! Doa nich lang äm noch gestroakt ! Glieks män reenen Disch gemoakt ! Sind Ii hen noah Stuttgart goahn , Werd he sick ook woll furtschloan ; Oahne Ju - kann he nischt dohn , Kann doch doa alleen nich roh'n ! ? 'T kümmt mie frielich woll so vöär , As of 't äm so Recht nich wär ; Oaber wiet nog hät he't bracht , T was so nischt mit siene Macht . Worüm woll he ook nich hör'n ? ! Leet he sick woll eenmoal stör'n ? Nu is äm ganz Recht geschehn , Geiht nu ook wiß ganz alleen . Hemm Ii Den erst afgesett't , Un Ju sülwst dänn ingesett't , Doa söll'n Ji't erst moal probeer'n , Wo't is schön , sönn Riek regeer'n ! Wenn Ii düchtig Geld män hemm ! Loat't den Römer ) sick wat strämm ! Kann et nu ook ens erfoahr'n Geiht åm jitzt sien Deenst verloar'n ! Hemm Ii Geld , hemm Ii ook Macht , Dänn werd All's to Stanne bracht ; Hemm Ji Geld , hemm Ii en Heer , Doa bangt Ju män nich doavöär ! Geld , dät moakt jitzt Alles glatt , Moakt de Frieheitshelden satt , Schafft Gehorsoam , Jedschwor af , Brengt dät ganze Land in Draff . ) Anm . Erster Württembergscher Minister . Oaber ! - 't fällt mie män so in , - -- Wenn dät Geld nu all werd syn ? - -- Geld , dät moakt et män alleen ; Hemm Ii Ju ook good vöärsehn ? Kielt Ju moal den Fickler ) an ! Schoad' män üm den broawen Mann ! Twee - sind all noah Boaden goahn , Un hät kuum noch moal wat doahn ! Haar'n se äm män nich erwischt , Haar he öähr wat Goods updischt ! Geld haar he genog in'n Sack , Sick to köpen Hack un Mack . Hemm Ji Geld nog mitgebracht , Störtten Ji de Landesmacht ; Wat sick De doa woll inbill'n , Denken , dät Ii öähr Geld will'n ! Jo nich ! - gewt öähr leewer wat ! Stoppt se vull un moakt se satt ! Stärken Ii öähr öähren Moag'u , Werd öähr Ju Regeer'n behoag'n . Fief Regenten sall'n nu syn , Doa schloa ick von Herzen in ! Eener kann dät nich alleen , Dät kann ook en Narr insehn . ) Kam nach Württemberg , um für Baden zu werben . Hemm fief Sinne wie nich All' ? Däs doch good up allen Fall ! Haar uns Gott män Eenen geb'n , Wär' et goar nich to beleb'n . Eener hört nu , wo et steiht , 'N Annrer süht dänn , wo et geiht ; Ruukt de Dridde dänn wohen , Schmeckt de Veert' et letzt am Enn . Föhlt de Fieft' öähr uppen Toahn , Na ! dänn kann et los ook goahn ; Hemm wie doch sief Finger ook An de Hand , gift et dänn Spook . Drüm Koroasche män gehat ! Hemm Ii Stuttgart erst , de Stadt , Kümmt dät ganze Land Ju noah , Reutling hoch ! dåt is all doa ! Hübsch män gooden Moth beholl'n ! Un de Lüüde fest geholl'n ! Goahn Ii Hunnert öähr vöäran , Löppt Ju noah jo , wat män kann . Schrei'n Ii de dänn düchtig an , Woagt sick Keener an Ju ran ; Wer will Trübruch woll begoahn ! ? Wer'n Ju Alle wiß biestoahn . Nå ! wat kümmt dänn vöär 'ne Tiet ! Wär se män nich mehr so wiet ! Wenn män nich Ju öäber Nacht Unglück öäber'n Hals werd bracht ! Mie hät důsse Nacht so dröömt , 'T haar'n fief Peere sick geböömt , Schmeeten öähre Rüters raf , Un öähr Enne was - dät Graff ! - -- Die Sprengung des Rumpfparlaments . ( Verfaßt im Juli . ) Kron' un Lunsekamm Paßt nich good tosamm . Wat ! - Ii will'n dät Land regeeren ? Un de ganze Welt umkehren ? Wat ! - wie söll'n noah Ju uns richten , Un Ii föhr'n uns in de Fichten ? ! Loopt mie doch ! loopt ! loopt ! Hemm Ju nog geprobt . Schickt män Ju'n Befehl ! Schreit Ju af de Kehl ! Peucker lett sick nich bedöhren , Schleswig werd nich up Ju hören ; Wer'n Ju schonst bie'n Kroagen foaten , Wenn Ii fönn dumm Tüg erloaten . Moaken Ji 't to dull , Löppt Ju Fatt bald vull . Afgesett't is bald ! Als Ii schrei'n in'n Wald , Schrei'n de Annern oaber wädder , Koam'n Ju dänn woll uppet Lädder ; Wer'n Ju ook nich länger lieden , Wiß Ju öähren Soal afschnieden , Dät Ii leewer goahn , Könn'n Ji't nich uutstoahn . Wat Ii Fief uns mell'n , Sall alleen män gell'n ? Wenn Ii Württemberg upröhren , König un Menisters stören , Alle Hochverräther nömen , De bie'n Schwanz nich't Peerd uptömen : Doa söll'n wie noah dohn ? I ! wer seggt dät schon ! ? T gift woll vöäle Narr'n , De in'n Dreck rinkarr'n ! De Ju vöäle Hochs ! toschreien , Sülwst ook Juen Fiend bedräuen , De de Kamm deiht schmälig wassen , Wo't in öähren Kroam will passen : Oaber - glöwt öähr nich ! T höllt mit öähr nich Stich . Kiekt ! es fehlt öähr bloot Sehr an Geld un Good ; Müchten gärn ook to wat koamen , Hemm drüm Jue Part jo noamen : Denken , hemm se'n ook verkloaget , Roabe ) blift doch unverzoaget , Werd öähr nich affeng'n , Wenn Ji 't to wat breng'n . Oaber Schwerebrett ! Wenn nu 't Geld noahlett ? ! Dänn is 't uut mit öähre Roopen , Dänn will ick nich sehn dät Loopen ; Wer'n Ju'n Rüggen All tokehren , Wer'n sick nich mehr um In scheeren ! Jeder blift to Huus , Moakt sick nich mehr kruus . - -- Heb ick 't nich geseggt ? T geiht Ju letzt noch schlecht ! ) Anmerkung . Raveaux , Reichtags-Abgeordneter und Mitglied der Regentschaft . Hemm se Ju Ju' Rietboahn noamen , Wo wer'n Ji tosamm nu koamen ? Haar'n Ii män wat bäter räden , Haar'n se Ju so groff nich träden : Män - to groot gedoahn , Kann nich lang' bestoahn . Heidi ! in de Welt , Wat de Düwel höllt , Geiht et nu noah alle Sieden , Wer kunn so wat lange lieden ! Woll'n Ii sülwst de Pfalz un Boaden Hööden erst vöär allen Schoaden , Fall'n Ii , glöw' ick fast , Oähr ook noch to'r Last . Ach ! dät arme Land ! 'T is jo weltbekannt ! Wat litt dät nich all vöär Schoaden ! Hät sick good wat upgeloaden ! Wöhlt doa so all mäncher Fremme ; Kümmt wiß wieder in de Klemme , Wer'n Ii doahen goahn , Doa Ju Riek upschloan . Düütsche ! Prüßen ran ! Moakt Ju moal ens dran ! Dät Ii moal de Keerls upstöbern , Oähr versolten moal dät Röbern ! Werd de Bäddeldanz anfangen , Wer'n Ii Ju dät Volk bald langen ; Dänn werd goode Tiet , Sind De erst bie Siet ! - -- Der Bauer . ( Verfaßt im Oktober . ) T is mie so goahn , as 't Allen geiht , Wenn man sick vöäl in d' Welt rümschleit ; Ick heb et good gehat un schlimm , Dät Glück , dät geiht nu moal rundüm . Ick heb , is et to schlimm gekoam , Mie 't nich to sehr to Sinne noam ; Ick heb mien Sach up Gott gestellt , De hulp mie immer dörch de Welt . He föhrt Die , dacht ick in mien'n Sinn , Wenn he 't män will , dörch Dick un Dünn ; Hät he et öäber Die beschloat'n , Werd he Die nich drin sitten loat'n . So heb ick mie mit Gott getröst't ; He hät mie ook uut All's erlöst , Hät mie as Voader biegestoahn , Wat Gott deiht , is jo wollgedoahn . Towiel'n is 't frielich schlimm gegoahn , T was mänchmoal kuumhen uuttostoahn ; Doch bin ick män gedöh gewest , Satt ick doch letzt in't warme Nest . Bloot moal , dacht ick , nu is't vöärbie , Nu helpt keen Minsch , keen Heiland Die ; Dät was , as mie mien Wief verleet : Doch was't toletzt so lang as breet . Se woar woll groad nich to veracht'n , De moakte Worst bie't Schwieneschlacht'n ! Vergnöglich atten wie't ook up ; Et gung to vöäl män immer drup . Un'n Foaden hät se Die gespunn'n ! So sien werd sellen eeuer funn'n ; Se schleep män Oabends gliek bie in , Dät kribb'lt mie dänn in mienen Sinn . Ook Höhner hät se nog gehat ; Wat dät Tüg oaber Gerste fratt ! Se hemm woll Eier ook geleggt , En Windei hät se oft gebrächt . Na ! Köhe haar se söss in'n Stall , An Botter fehlt't män öäberall ; Woll ick mie moal 'ne Stulle schmeer'n , Ick kunn se all mit ens vertär'n . Un stund se in de Köäk bie't Fü'r , Bie't Koaken heel se't Holt nich dü'r . Dåt was ne Lust ! so bloakt de Kien ; Kamm 't uppen Disch , et fratt keen Schwien . Kort heb ick mie geranzjoneert , Un mie to'n änner Wief bekehrt ; Na , Engel sind se frielich nich , De oaber - höllt Die bäter Stich . Das doch ne ganze annre Oart ! De geiht so sööt mie um den Boart , De schimpt , schandeert nich dörch dät Huus , Un koakt wat Rechts vöär Mann un Muus . Hät se't moal märkt , wat good mie schmeckt , Gliek is de Disch von vull gedeckt ; Se weet allbott wat Goods to koak'n , Wie loat'n nischt öäbrig as de Knoak'n . Mütt ick tum Fröhstück rinner goahn , Gliek hät se Ei'r in d' Pann geschloan ; Se brengt se mie vergnöglich rin , Sall ick denn nich vergnöͤglich syn ? Kruns lecken sick de Köh' in'n Stall , Melk , Botter gift et öäberall , De Pött' sind alle vull von Käs , He müfft so sööt mie in de Näs . Koam ick noah Huus , wenn ick geplögt , Nä ! wat se fründlich is un schwögt ! Un bin ick moal ens dörchgeweekt , Schwinn werd drög Tüg mie von öähr reekt . Un Oabends sitt'n wie bie'n Kamin , Se spinnt so flietig un so fien ; Se weet so vöäl Die to vertell'n , Up jede Froag' wat to vermell'n . Heb ick et sünst ook schlimm gehat , Jitzt moakt mie Gott in Gooden satt ; Un doabie blieb' ick eenmoal stoahn , Wat Gott deiht , is doch woll gedoahn . Ick wer et nu so recht erst inn , Hät man ne Fru noah sienen Sinn , Dät , wenn 't bie Roh un Freeden blift , Nischt Sööters et up Eeren gift . Haar ick sönn'n Jung'n uu noch an'n Disch , Puusbackig , kruus von Hoar un frisch , Sönn Mäken ook as Melk un Bloot , Dänn seggt ick erst : " So is et good . " Na ! wat nich is , dät kann noch werr'n , T kümmt ook nich gliek mit 't Muulupsperr'n ; Män Gott getru't ! he is nich wiet , He weet alleen de rechte Tiet ! - -- Fünf Groschen . ( Verfaßt im November . ) Jitzt will'n de Keerls doch All' nischt dohn ! En Jeder will män gooden Lohn ; Un hät he ook nich Möhe hat , He mütt doch vull ook hemm un satt . Ick loat et mie ganz good gefall'n , Un so is't , glöw ick , ook bie All'n , Grippt Eener siene Sach good an , Betoal' ick äm as broawen Mann . Alleen - is he so dröäber her , As of't en Pappenstäl män wär Nimmt he't män licht , is Alls äm nischt , Hät he't woll noch nich recht erwischt . Hät he nu Möh' un Arbeit hat , Dänn nehm' ick ook vöär't Muul keen Blatt , Ick loaw' gärn sien' Geschicklichkeit , Un toal' äm miene Schulligkeit . - -- Letzt dohn mie moal de Tähne weh , Ick föhlt 't bät an de kleinste Teh ; Ick holl't ook nu nich länger uut , Ick denk , de Toahn , de mütt heruut . Ick goah noah d' Stadt hen tum Balbeer , De froagt doa erst sönn Bitschen her ; Dänn foatt he an , as of't nischt wär , Un lacht un kickt dänn so an d' Eer . Ick denk , et sett 't de goode Mann Sien Insterment noaher erst an , He hät dät jitzt woll so män doahn , Dät he ook weet , wo d' Toahn werd stoahn . Ick moak dät Muul nu wädder up , He oaber kickt nich moal doadrup . He nimmt sick all wat Anners vöär , Un kickt ook mänchmoal noah de Döär . Dät kümmt mie nu so schnoaksch doch vöär ; Letzt roop ick : " Kümmt He denn nich her ? " Ritt He mie denn den Toahn nich uut ? " " " Doa liggt he jo , de is all ruut . " " - -- Ick foat in't Muul mie ook nu rin ; De Keerl hät Recht ! dät mütt so syn ; Ick kiek in d' Stuw' mie wat ümher , Doa liggt de Toahn ook an de Eer . Doa frog ick dänn den gooden Mann , Wat he doavöär woll nehmen kann ? Ick denk , de hät Die woll vöär'n Narr'n , As he sief Gröschen will inscharr'n . Ick dacht , Du häst Die woll verhört , Doa wärst Du doch to groff bedöhrt ; " Wo vöäl , sä ick , hemm Se doch seggt ? " " " Fief Gröschen wer'n mie upgeleggt . " " " Fief Gröschen ? heb ick recht verstoahn ? " - -- " " Nu frielich ! änners kann't nich goahn . " " - -- " Fief Gröschen also ? " - " " Däs all doa , " " Wat fröggt He denn noch lang' dernoah ! " " - -- " Nu ! kost't so vöäl un mütt et syn , " Dänn geb ick't ook un schick mie drin ; " Alleen , dät weet ick wiß un woahr , " Dät et vöär'n Joahr doch änners woar . " Doa bin ick ook in d' Stadt rinkoam , " Doa hät mie 'n Annrer moal vöärnoam ; " Ick was vöär Tähnweh ganz kasproat , " De oaber - bracht mie dänn glieks Gnoad . " Alleen de fatt den Toahn moal an ! " Et was en grooter , starker Mann ; " He leet nich los , he hät getreckt , " Dät äm de Schweet so runner leckt . " He reet mie d' ganze Stuw' herüm , " Un scheert sick üm de Möh nich drüm , " He kreeg äm denn toletzt ook ruut " Ick - toalt äm män fief Gröschen uut . " Dät sach ick , wat de von mie namm , " Dät äm dät ook ganz good tokamm ; " Alleen - yöär nischt so vöäl to nehm'n , " Doa soll He doch benoah sick schäm'n ! " - -- Ick schmeet den Keerl dät Geld nu hen , Un greep schwinn to de Döäre dänn ; " Tis , " dacht ick , " jitzt so in de Welt , " Vöär nischt nehm'n se dät meiste Geld ! " Die Brille . ( Verfaßt im November . ) Nimmt Michel jitzt sick 't Amtsblatt vöär , Lest he uns wat as goar nischt her Wat hät he sünst mit d' Oogen pliert , Un dät Papier män so anstiert ! Jitzt - geiht äm 't glieks uut 't Muul heruut , Wenn he män kuum de Schrift anschu't . Kann dät sönn Brille nu alleen , Dät man doadörch de Schrift kann sehn , Dänn , dacht ick , wist du nich anstoahn , Un ook män noah de Stadt hengoahn ; Dät is doch good vöär Jedermann , Wenn man dät Amtsblatt lesen kann . Ick moak nu noah de Stadt mie up , Un fall denn ook hier gliek doadrup , Du geihst up d' Eck in'n Loaden rin , Doa wer'n jo ook woll Brillen syn ; De Mann verköfft jo mäncherlei , He hät ook Brill'n woll vöälerlei . Ne dü're - bruukt et nich to syn , Sönn Ding brengt Eenen jo nischt in ; Doato hät se jo Jedermann Bloot , dät man doadörch lesen kann ; Ick will ook wieder nischt von öähr , Un doamit greep ick noah de Döär . Ick bracht denn ook den gooden Mann Hier gliek nu mien Anliggen an ; De froagte erst de Krüz un Quer Noah düt un dåt , so hen un her : Letzt stellt he mie dänn groad an't Licht , Un keek mie stier so in't Gesicht . " Joa ! " seggt he dänn , " dät is all good , " An sönne Brill'n lied' ick nich Noth ; He seit't mie ook all een' up d' Näs , Un fröggt , of ick dät woll all läs' ? Doabie höllt he mie vöär'n Papier , Noch grötter , as dät Amtsblatt hier . Ick kieke hen un kieke her , T kümmt mie woll schwart vöär d' Oogen vöär ; Ick foat dät Blatt ook sülwer an , Of ick vielicht dänn lesen kann : Letzt roop ick : " Doadörch les' ick nich , " Doa werd mie jo as schwiemelich . He reekt ne aͤnnre mie doadrup ; Düt Moal - sett ick se fülwer up . Ick denk , deihst Du et moal alleen , Werst Du vielicht wat bäter sehn . Et was ook as vöärher ümsünst ; " Hier , segg ick , " wieken Siene Künst' . " Doa langt he all ne dridde vöär , Wischt schwinn se af , un reekt se her . " De , Fründ , de paßt gewiß Am good , " Doa hät dät Lesen keene Noth . " Sett He sick de " , seggt he , " ens up , " Un kiek He hier moal groade drup ! " De Mann kickt mie ganz döämlich an , As ick ook nu nich lesen kann . " Na ! " seggt he dänn bie't Wiedergoahn , " Dät kann ick würklich nich verstoahn . As ick keen Moal good' Antwoort gaff , Quält sick de Mann ganz sehre af . Letzt froagt mie dänn de goode Mann , Of ick denn ook woll lesen kann ? Ick denk , de Keerl is woll nich klook ; Ick seggt et äm ganz dick denn ook : " Wat billt He , Fründ , sick denn woll in , " Wat kümmt Am denn in'n Kopp hennin ? " Wenn ick dät Lesen all verstünn' , " Un oahne Brille lesen künn' " Glöwt He , dät ick sönn Narre wär , " Un brächt mien Geld Am doato her , " Dät ick as mäncher Dummerjoahn " Bloot müchte mit ne Brille goahn ? " Weß He män sülwer nich sönn Mann , " Un seh He mie vöär'n Schoapskopp an ! " He denkt woll ook , wie hemm dät Geld , " Dät 't Am hier män in'n Büdel fällt ? " Will ick dörch bloote Gläser sehn , " Heb ick jo Schiewen nog alleen ! " Sechs Pfennige . ( Verfaßt im December . ) Ick will män hüüt hen noah de Stadt , Un hoalen Die dät Botterfatt ; Man lehn't sick so wat woll een Moal , Män nich to oft , dät moakt jo Quoal . Häst Du 't denn nich den Böttcher seggi , Dät he 't ook bald to Stanne brächt ? Dät is jo doch all lang' nog her , Ick dächt , dät dät all färig wär ? Ick loat mie dänn ook gliek balbeer'n ; Ick wer män doa bie Schmetts inkehr'n : Doa woahnt dicht bie , so as ick hör , Jo jitzt en düchtiger Balbeer . - -- De Bu'r , de moakt sick up de Been' ; Erst mütt he doch noah't Fatt hensehn : He freu't sick , as en gooder Mann , Dät he et Muttern mitbreng'n kann . Dänn geiht he ook bie'n Koopmann rin , Doa geeten se äm 'n Schlücksken in ; Dänn köfft he sick noch düt un dät , Is froh ook , dät he Sträken hät . Letzt kehrt he nu in'n Gasthof in , Un geiht dänn bie'n Balbeer ook rin ; He leggt äm sien Verlangen vöär , Dät he woll gärn den Boart los wär . " Worüm nich ? " seggt dänn de Balbeer , " Sett He sick uppen Stohl män her ! " Dät is jo bald , mien Fründ , geschehn , " Loat He doch sienen Boart moal sehn ! " Doa wer'n wie bald mit färig syn : - -- " Mie fällt män dät doabie noch in , " Sall ick vöär'n Gröschen Am balbeern , " Will He söss Penning män bescheer'n ? " I ! - denkt de Bu'r , - geiht dät so licht , Gew' ick söff Penning män den Wicht ; Ick mußt hüüt so so vöäl all ran , Geld will hier so män Jedermann . Sönn bitschen Schuum , wat he doa schleit , Womit he öäber'n Boart mie geiht , Doa kümmt 't äm doch woll nich drup an , Dät Metz - is so vöär Jedermann . " Balbeer He vöär söss Penning män ! " Röppt drup de Bu'r un sett't sick hen . Flink moakt dät Dook äm üm de Mann , Un schleit ook Schuum all , wat he kann . Mit 't Metz moakt he moal hen un her , As of dät goar nich nödig wär ; Dänn hät he't glieks den Bu'r gedoahn , Dät äm de Oogen öäbergoahn . As äm dät Metz de Backen stroakt , Un he dät Kinn äm reene moakt , Dät gung woll noch wat handlich an , Dät drog ook noch en harter Mann . As he den Hals sick dänn vöärnimmt , Un mit dät Metz an d' Gorgel kümmt , As he åm schinnt un bloodig kratzt , Doa wär' de Bu'r fast losgeplatzt . He twung sick oaber as en Mann , Of he et woll noch uutholl'n kann ; He beet de Tähne fest tosamm , As he nu unner d' Näs äm kamm . De foatt nu de Balbeer ook an , Dät he äm good balbeeren kann ! He putzt äm nu den Boart so af , Dät dät den Bu'r den Gnickpump gaff . Dät was to vöäl doch vöär dät Geld ! Dät Woater äm uut d' Oogen fällt , Von d' Backen loopen so de Thrän'n , Dät he letzt mütt ganz luut upstöähn'n . Kuum kann de Bu'r vöär Schmerz upstoahn , Un langsoam noch an't Fenster goahn ; Doa winselt , hüült en Hund un schreit , Dät et dörch Mark un Been äm geiht . " Ach Gott ! " röppt he däun hinnerher , As nu de Hund deiht so verquer , " Gewiß häst Du'n Balbeer hier funn'n , " De Dieookvöärsöss Penningschunn'n ! " Die Kesseljagd . ( Verfaßt im Januar . ) Veer Bu're un fief Hoasen , Dät loat ick mie gefall'n ! Dät geiht jo as gebloasen , Wo gliek so Vöäle fall'n ! Twec Bu're - dood geschoaten ! Twee - beede Been' entwei ! De Düwel weet to foaten Bie sönne Jägerei ! - -- Moal kammen vöäle Lüüde Tosammen innen Krog ; Doa gift et oft Gestriede , Mankher ook - Prügel nog . Man hört doa ook vermellen , Wat in de Welt vöärgeiht , Un lett sick gärn vertellen , Gift Eener good Bescheid . Hüüt hörten Alle nippe Ook Meister Heldten to ; Gung't moal wo up de Kippe , Doa drunk he ens derto . " Dät Jagdgesetz is geben , " Frie is dät Joagen nu ! " De Keerls hemm't hier ook dräben , " Doa word jo Alles schu . " 'T gung nich bloot mank de Knollen , " 'T gung öäber't ganze Feld : " Was dät woll uuttohollen ? - -- " Dät stört ! " - sprack Meister Heldt . " Nu will'n wie moal ens joagen ! " Loat't rohn moal Juen Plog ! " Dät sall uns woll behoagen ! " 'T gift Hoasen hier noch nog . " Wie stell'n sönn Käteldrieben " Von alle Sieden an ; " Dät Ju , wer ick't beschrieben , " Dät Herz män puckern kann . Geseggt ! gedoahn ! Se geben Up Moandag sick dät Woort : " Doa werd sick wat erheben ! " Gejoagt werd nu up Moord ! " Et moaken sick de Bu're All tiede uppen Weg ; Se stell'n sick up de Lu're , Un drieben vöär sick weg . Se drieben mälig wieder , De Krees werd all ganz dicht , Dät Wild bewt as en Schnieder ; Nu - dücht et öähr ganz licht . " Scharp uppet Koarn genoamen ! " Schreit Meister Heldt doadrup . Se hemm't sick good vöärnoamen , Se geben 't öähr vullup . Piff ! Puff ! Paffl Puff ! geschoaten ! Dät haar jo keene Noth . T hät Keener fehlen loaten ; Fief Hoasen - woaren dood . Twee Bu're feelen nädder , De woar'n ook muusedood ; Twee'n schööten se up't Lädder , De haaren groote Noth . Veer Bu're un fief Hoasen , De brachten se noah Huus ; Nu gung't an't Hüül'n un Roasen Dät was doch All'n to kruus ! " Jä ! jä ! Ii will'n nich hören , Sprack drup de Schulte Kloar " Dät werd gewaltig stören " Nu werd de Tiet erst schwoar ! - -- " Nu helpt nich Schrei'n un Schwögen ; " Sülwst Noaber Michel schoot " Statt's Hoasen hüüt bie't Plögen " Sien'n besten Ossen dood . " Dät werd noch bäter koamen ! " Jitzt moak'n Ii Annern Noth ; " Letzt schütt in Düwels Noamen " Sick Mäncher sülwst noch dood . " Et gaff all blood'ge Hänne , " Ook blood'je Köppe nog ; " Dät werd nich good am Enne , " Verlett de Bu'r den Plog ! " - -- Der Jägerschmaus . ( Verfaßt im Februar . ) Blitz Element ! dät haar moal Oart ! Hüüt hemm wie nich dät Pulwer spoart : Joa ! sönne Jagd ! dät is en Fest ! Wie sind ens hinnerher gewest ! Noah d' Arbeit , Kinner , is good rohn ! Nu will'n wie uns to good wat dohn : Doabie kann Jeder dänn vertell'n , Un uns , wat äm passeert , vermell'n . So good , dät segg ick hier vöär All'n , Hät mie et lange nich gefall'n ! -- -- Wat Düwel oaber ! - seggt mie moal , Wo is denn unse Tiregoal ? - -- As wie bie Struzeberg gesoagt , Doa heb ick noch noah äm gefroagt ; Doa heet et jo , et güng' äm good , Wat sick män sehn leet , schöbt' he dood . Wo blift uns' Fründ so lange denn ? Tum Joagen is 't to späd am Enn ! He is woll uppen Anstand bläb'n , Derwiel wie hemm noah Huus gedräb'n . Koamt , Kinner , stoaht nu Juen Mann ! Moakt Ju ook good an't Aten ran ! Uns' Mutter , de versteiht to koak'n , De werd öähr Sach' hüut ook woll moak'n ! - -- As All's bie't beste Schmuusen was , Brummt dörchet Huus wat as en Baß , Un in de Stuwe tratt herin Mien Tiregoal , dät mußt so syn . " Dät kann mie Keerls ! " reep he to All'n , " Tum Besten nich von Ju gefall'n ; " Derwiel ick schiffe dörchen See , - -- " Doa schmuusen Ii hier , as ick seh . " " Wat ! Fründ ? ! He is up't Woater goahn ? " " Bleef He nich uppen Anstand stoahn ? " " Bill He sick dänn män ook nich in , " " Dät wie hier ganz so döämlich syn ! " " " Ick moak Am keenen Firlefax ! " Sönn Keerl ! - weet nich von Kix un Kar , " Un ritt dât Muul so groot all up ! " Schloa't Am doch düchtig ens wat drup ! - -- " Ick stoah doa , so as ick woll doh , " Wat breet de Beene , - 't was woll so ! " Doa kümmt , Kotz Dusend Zapperment ! " En Kieler up mie losgerönnt . " Ick legge an , - ick män alleen , " Dät Beest is mie all mank de Been' , " Un eh ick et mie doa verseh , " Doa is't mit mie all rin in'n See . " Ick sett män schwinn den Hoahn in Roh , " Un griepe noah de Borsten to ; " Ick drück de Küülen düchtig ran , " Dät et mie nich afschmieten kann . " Haar ick mien Fangmetz bie mie hat , " Dänn gaff ick äm woll eher wat ; " Män midden innen See doadrin , " Doa mußt ick ganz gerohig syn . " De Kieler schnuwte ganz to dull , " Bie't Schwemmen planscht he mie wat vull ; " Alleen - he bracht mie good an't Land , " Bloot wat vergreep ick mie de Hand . " Doa gaff ick äm denn goode Nacht , " Wiel he mie dörchen See gebracht ; " Haar ick mie nich en Woagen noam , " Ick wär' so schwinn noah Huus nich kaam . " " Dät glöw' de Düwel ! Sönne Foahrt ! " " Dät hemm Ii woll vöär uns upspoart ! " " Män her ! - sind Ji wat buuten natt , " " Dänn gewft män ook den Moagen wat ! " " Hemm Ii de Fööte wat verküllt , " " Drinkt ens ! dät Glas werd wä gefüllt ! " " Wo't uns hät goahn , dät söll'n Ii hör'n ; " " Loat't Ju nich in In Aten stör'n ! " " Hüüt is geschoaten ! segg ick Ju , " " Twee Fohren vull - so innen Nu ! " " Tum Droagen gung et goar nich an ; " " Hüüt heel sick All's moal orndlich ran . " " Ick sülwst , - ick schoot jo ganz alleen " " Twee , glöw ick , oder goar dree Rehn , " " Tein Hoasen , Höhner ook un Vöss , " " Ick glöw , et woaren öährer söss . " " Et lagg ganz dicke üm mie vull , " " Ick was hüüt oaber ook ganz dull , " " Ick schonte nich , - wo ick wat sach , " " Et mie ook all to Fööten lagg . " " Letzt schoot ick ook män immerto , " " Ick leet dät Wild un mie nich Roh , " " In fief Minuten , Tiregoal ! " " Veer Vöss un Hoasen mit eenmoal ! " " " Wat ! Dunnerwäder , Element ! " So oft hemm Ji drup losgebrennt ? ! " Bliewft mie mit Jue Löägen wiet ! " Dät Loaden ! - wat ? ! - dät kost't ook Tiet ! " " " Wat ! loaden ! loaden ! - däs män nischt ! - -- " " Bie't Loaden werd keen Wild erwischt ; " " Ick was so dull un upgebracht , " " An't Loaden heb ick goar nich dacht . " " Geschoaten män ! drup losgebrennt ! " " Kamm mie wat in't Gehege rönnt ; " " Tum Loaden haar ick keene Tiet , " " Dänn was dät Wild , wer weet wo wiet ! " " - -- " Dät sall Fründ Striekow uns moal lehr'u ! " Wie mütten äm as Meister ehr'n . " He lebe , hoch ! dät Glas to'r Hand ! " Sönn Meister is noch nich bekannt ! " " Bloot een Moal , " " fung he dänn wä an , " " Mußt ick hüüt , mie tum Arger , ran , " " Doa moakt' ick ook , de Düwel hoal ! " " - 'T kümmt füss nich vöär , - nen Pudel moal ! " " Ick haar just miene Büsse vöär , " " Un moaki mie öäber't Loaden her , " " Doa kamm ganz kort rechts achter mie " " En schmäl'ger Hirsch vöär mie vöärbie . " " Ick schloa äm fast den Bräm entwei , " " Un lang' all hen noah sien Geweih , " " Doa schmitt he sick all rechts herüm , " " Un scheert sick um den Schlag nich drüm . " " An'n grooten Groaben stutzt he wat , " " Aha ! denk ick , de is all matt ; " " Ick hinnerher - groad up äm to , - -- " " Doa sett't he dröäber , - 't was män so ! " " Ick woll äm doch nich foahren loat'n , " " Ick springe to , åm aftofoat'n ; " " As ick groad öäber'n Groaben bin , " " Doa sach ick erst mien Unglück in . " " De Groaben was mie doch to breet , " " Dät Röäberspringen word mie leed ; " " Kort heb ick mie geressolveert , " " Un bin dänn schwinn wä ümmekehrt . " " " De Düwel ook ! dät , Striekow , geiht ? " - -- " " Worüm nich ? " " gift äm De Bescheid , " " Deiht Die wat leed , dänn kehrst Du üm , " " Dänn werd et doch noaher nich schlimm . - -- " " Dät ärgert mie män goar to sehr , " " Ick sach hüüt keenen Hirschen mehr ; " " Wär' mie män eener noch gekoam , " " Ick haar'n mie uppet Koarn genoam . " " " Kümmt Die dät Glück , dänn holl't hübsch fest ! " Du bist doabie nich klook nog west ; " Haarst Du't män moakt , as't nödig is , Sprack Förster Stoahl , " Du haarst äm wiß . " Schlu mütt man bie dät Joagen syn , " Sünst is de Düwel hinnerdrin ; " Mit Klookheit bie de Antenjagd " Heb ick et all ganz wiet gebracht . " De Ante scheert sick vöäl doadrüm , " Stoahn , goahn üm't Woater Ii herüm ; " Vöäl bäter werd et ook nich stoahn , " Wenn Ii to Koahn up't Woater goahn . " Letzt deiht dät Beste noch de Hund , " Moakt he Ju öähren Standoort kund ; " Moakt oaber't Beest sien' Sach' nich good , " Dänn hemm Ii erst recht groote Noth . " Ick - bruuk nich Hund , ick bruuk nich Koahn , " Deep rin in't Woater doh ick goahn ; " Ick weet et dänn so antofang'n , " Dät ick se mie kann mälig lang'n . " Ick moak mie dänn an öähr ganz still , " Un nehm' so vöäle , as ick will ; " De fettsten uut de ganze Brut " Söök' ick mie von de Anten uut ! " - -- " " De fettsten ? Fründ ? - wo geiht dät to ? - -- " " So vöäl Ji will'n ? - Dät is män so ! - -- " " Man is jo froh , kümmt man öähr an , " " Un nimmt gärn , wat man kriegen kann . " " " Ick stülp mie'n hollen Körbiskopp " Mit Muul un Oogen öäber'n Kopp ; " Den stäk' ick bloot uuc't Wogter ruut , " Doa holl ick et ganz lange unt . " Ick schwemme dänn ganz sacht doaher , " Wutsch ! bin ick middenmang mank öähr ; " Ick kiek' mie dänn de Anten an , " Wo ick tomeist se foaten kann . " Heb ick se mie dänn good besehn , " Dänn blift et doabie nich alleen ; " Wo ick en gooden Broaden ruuk , " Doa föhl' ick lies' öähr unnern Buuk . " Un sind se dänn män handlich good , " Dänn hät et wieder keene Noth ; " Ick bin dänn ook ganz schwinn doabie , " Un stäk' se in de Jagdtasch' mie . " Ick foat so unner't Woater sacht , " Se Stück vöär Stück mit Wollbedacht , " Un treck se an de Stänner raf ; - -- " Dät gift nich moal'n Gerüüsche af . " Se kieken sick wat schu letzt an , " Ick oaber - kehr' mie nich doadran ; " Nich von de Stelle wiek' ick wiß , " As bät dick vull mien Jagdtasch' is . " " " Wat dät vöär dulle Löägen sind ! " " Dät glöwt äm jo keen Minschenkind ! " " De Keerl , de gift et uns vullup , " " De binnt uns düchtig hüüt wat up ! " " Ick moak et sünst ook groad nich schlecht , " " Bie äm - döägt' ick nich moal as Knecht ! " " Ick reekt' äm't Woater nich to Dank : " " De blift uns' Meister lebenslang ! " " Se satten lange noch bie'n Schmuus , Letzt wurr'n de Köpp' öähr dick un kruus ; Se wußten All' wat to vertell'n , Wat se gedoahn , groot to vermell'n . Se puchten All' up öähre Kraft , Wat se öähr Lebenstiet all schafft ; Un as se woll'n noah Huuse goahn , Kunn Keener up de Beene stoahn . Das wilde Schwein . ( Verfaßt im Februar . ) De Luders hemm in unse Knoll'n Sick doch wä ganz gefährlich holl'n ! Dät kann doch länger nich so duur'n , Wie mütten doch moal een't beluur'n . Moak Die to Oabend män torecht , Sönn willet Schwien is ook nich schlecht ; Wie will'n et woll wat schlu anfang'n , Dät wie ook moal doato gelang'n . Nimm Die män , Hans , ne Karre mit , Dät man noaher sick ook nich schnitt ; Hemm wie uns erst en Kieler schoat'n , Will'n wie en ook nich liggen loat'n . - -- Se moaken sick to Oabend furt ; Erst - werd noch mit de Fru gegnurrt , Dänn - kriggt de Knecht noch siene Schell , Dät he de Karr' nich hät to'r Stell . Et was ne schöne helle Nacht , Se hemm ganz lange Tiet tobracht ; Et kümmt keen Hoas , keen Voss , keen Schwien , Dät moakt öähr letzt all groote Pien . As se nu lange doa gewoahrt , Un keene Möh ook nich gespoart , Doa kümmt letzt doch en Schwien gerönnt ; He hät äm gliek up't Fell ook brennt . He draff et oaber ook so good , Dät muckste nich , et was gliek dood ; Dänn hemm se't up de Karre noam , Un sind ook good noah Huuse koam . De Keerls , denkt nu de goode Mann , Sind doch am Enn schwinn hinnerdran ; Kümmt De wo wat nich richtig vöär , Glieks sind se doa , de Lungerer . Keem' mie sönn Jäger hier in't Huus , Un brächt' uns dånn um unsen Schmuus ; Dät wär' jo doch nich uuttostoahn : Na woahrt ! Ii söll'n mie good afgoahn ! He geiht dänn rin bie siene Fru , De springt uut't Bett so innen Nu . " Wat wist Du , " seggt se , " denn all moak'n ? " Sall ick Die'n Tasse Kaffe koak'n ? " - -- " " Nischt koak'n ! - Treck Die schwinn wat an , " " Loop mit dät Kind tum Noabersmann , " " Un loat Die doa von Keenen sehn ! " " Ick bliew hier unnerdeß alleen . " " " Wat häst Du vöär ? mien leewer Mann , " Kiek doch ! dät geiht jo goar nich an ; " Dät Kind , dät is jo noch to kleen , " Wat wist Du denn hier ganz alleen ? " - -- " " Loop ! " " seggt he dänn all wat vergnurrt , " " Loop ! segg ick Die , un moak nu furt ! " " Süust geiht de beste Tiet verloar'n , " " Du sast et jo noaher erfoahr'n . " " - -- Se geiht dänn mit dät Kind ook af , Dät öähr de Mann ganz ielig gaff , Se sach wat schu sick noah äm üm ; Wat hulp et öähr ? he was wat schlimm . Dänn röppt he all nogh sienen Hans : " Foat moal dät Schwien an hie en Schwanz , " Ick wer et män bie'n Kopp anfoat'n ; " De Keerls ! de söll'n et uns woll loat'n ! " - -- Se lengn't nu in de Busse ) rin . " Doa sall'n de Keerls et wiß nich finn'n ; " Nu loat se män in Gottes Noam " To uns in't Huus herinner koam ! " - -- ) Anm . Busse für Wiege . He twingt dät Schwien noch up ne Mütz' , Kickt dänn noah buuten dörch ne Ritz' , Treckt sick noch schwinn den Schloaprock an , Un sett't sick an de Busse ran . Doa werd et all in't Huus wat luut , He - kickt nich unt de Stuwe ruut ; He weet all , wat de Förster will , He moakt dät kleine Kind jo still . As düss nu dörch de Döäre kickt , Hät he : " Bsch ! bsch ! " äm togenickt ; " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! Wat will'n Ji hemm ? " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! " röppt he up äm . " Bsch ! bsch ! Weckt mie dät Kind nich up ! " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! " röppt he doadrup ; " Wie hemm de ganze Nacht nich schloap'n , " Ick bin ganz duuslig , as besoap'n . " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! Koamt jo nich rin ! " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! 't schlöppt sünst nich in ; " 'T hät kuum de Oogen togedoahn , " Ii könn'n sünst , wo Ii will'n , hengoahn . " " " Wie will'n , " " seggt de , " " hier moal tosehn , " " - -- " Herr Jes ! - bsch ! bsch ! - nich so geschrä'n ! " -- -- " " Of hier wo wat nich richtig is ? " " Ii moaken jo ganz dulle Riss' ! " " " Bsch ! bsch ! Joa ! joa ! söökt , wo Ii will'n ! " En Minsch kaun sick jo vöäl inbill'n ; " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! Schluut't Alles up , " Goaht ook sülwst uppen Böähn herup . " Bsch ! bsch ! bsch ! bsch ! Dät kümmt ganz licht " Dät Een'n - bsch ! bsch ! - sönn Woahn ansicht ; " Koamt hier mie män - bsch ! bsch ! - nich rin ! " Dänn is't all good , dänn mag't ook syn ! " - -- De Förster söckt denn oaber hüüt Ook Alles dörch mit siene Lüüd' ; He bleef nich bie dät Huus bloot He is noah Schün' un Ställ' ool As he nu oaber goar nischt funn , Doa gung he af mit siene Hunn' ; He haar äm gärn sick vöärgenoam , Kunn äm män nich to Liewe koam . Mien Busser lacht sick in de Fuust , Dät he den Förster so bemuust ; " Wer mie will in sien' Schlinge foahn , " Mütt , sä he , " tieder all upstoahn ! " - -- Das Lob der Frauen . ( Verfaßt im März zur Jubelfeier eines Freundes . ) Doa helpt doch nu moal Alles nischt , Werd uns ook öäber't Muul ens wischt ; De Fruens , Kinner , sind doch good , Wat leeden wie nich sünst vöär Noth ! Nich moal nen Strump künn'n wie antehn , De Fruens strick'n am uns alleen ; Mänch Schäper kümmt woll hinnerdrin , Wie - könn'n män nich All' Schäper syn . Geb ick den Schnieder nu dät Dook , Moakt he mie Rock un Bucksen ook ; Alleen - wer nähgt dät Hemde mie ? Mien Fru is't jo ! dät weeten Ji . Dät nähgt se oahne alle Pien So bunt Ju oaber un so sien ! De Annern könn'n 't nich nog ansehn ; Däs woll ne Noath ! de lett sick sehn ! Den Flass doato hemm wie gewunn'n , Den Foaden - hät se sülwst gespunn'n , Un Linnwand wewt un bleekt se Ju ! 'T geiht doch nischt öäber sönne Fru ! Un Sönndags - mütt ick vöär öähr stoahn , Will ick hen noah de Kerke goahn ; Mien Speegel is jo män wat kleen , Se - is mien Speegel dänn alleen . Se kämmt mie dänn dät Hoar so glatt , Un moakt et hier un doa wat natt ; Se binnt mie ook dät Halsdook üm , Un drehgt mie rechts un links moal rüm . Hät se mie dänn torecht gemoakt , Un mie dänn woll de Backen stroakt , Na ! kickt ! ick bin jo ook keen Russ' , Ick geb öähr dänn nen derben Puß . Koam ick dänn uut de Kerke ruut , Hät se all lang' noah mie uutschu't ; Kuum tred' ick in de Stuwe rin , Mütt uppen Disch ook't Aten syn . Dät , segg ick , koakt se Ju so good , Wie lieden an Apptiet nich Noth ; Wie putzen Alles Ju so reen , Dät is ne Lust mit antosehn . Wat moakten wie woll oahne Fru ? - -- Wer reenigte un waschte Ju ? - -- Dät wär' vöär Jungen un vöär Oll'n , Jo goar nich , glöw' ick , uuttoholl'n ! Un't ganze Huus , wer höllt et reen ? - -- 'T is män de Fru , dås jo to sehn ; De weeten Seepe woll to koak'u , Uns ook den Kopp moal reen to moak'n ! Hemm se uns oaber'n Kopp gewasch'n , Flink gift et wädder wat to nasch'n ; Sönn' Fru , dät weet en Jeder jo , De brengt doch , wo se will , uns to ! Jä ! jä ! is uns de Kopp warm moakt , Uns ook woll mit de Kratzbörst stroakt , En Puß ! en Schmatz . - 't is wädder good , Un Kooken gift et dänn statts Brot , Wat will man dohn ? - wat sall man seng'n Letzt fritt man't up , wat se uns breng'n ; Un sind wie woll erst wat verguurrt , Wie putzen't up , - dänn is et furt . Se weeten't doch wä good to moak'n , Sind borstig wie , uns glatt to stroak'n ; De Fruens ! - de verstoahn et all , Wenn't ook nich immer woahr syn sall . Woto ne Fru sünst good noch is , Ick weet et woll , dät glöwt mie wiß ; Et lett sick män nich All's so seng'n , Un hier vöär alle Lüüd' uutleng'n . Alleen - dät könn'n Ii All' mie glöw'n , Un glöwt Ji't nich , würr't mie bedröw'n ; Dät segg ick hier vöär Allen Ju : En Mann is goar nischt oahne Fru . Drüm loat ick alle Fruens leb'n , Ick mücht' öähr alle Ehre geb'n ; En Schuft is , de se ook nich ehrt , Deis ook keene Fru nich werth . Vöär alle Fru'ns geiht oaber vöär Drüm hät se hüüt de gröttste Ehr , De unsen Jubeloar so stroakt , Un öähre Sach' so good hät moakt . Se sall vöär alle Fruens leb'n ! Drüm loat't de Gläser uns upheb'n ! Se lebe hoch ! de goode Fru ! Un bliebe lange noch so gluh ! Des Schulzen Noth . ( Verfaßt im April . ) Vöäle Köppe , vöäle Sinne ! I ! - dät geiht nich so geschwinne ! Nä ! dät moakt ganz vöäle Noth , Alle unner eenen Hoot ! Den - deiht düt , den - dät gefallen , Mäncher - wädderstritt ook Allen , Düsser - will't den Oogenblick , Jenner - is en fuuler Strick . T will all wat mit so vöäl Lüüden , Glöwt ! et hät wat to bedüüden ; Keenen moakt man 't nich to Dank , Un doa sitt man middenmang ! Geiht et nu erst an't Betoalen , Mücht' se All' de Schinder hoalen ! Dänn fängt moal 't Schandeeren an , Jeder schimpt , so sehr he kann . Joa ! wenn se bloot hör'n von Geben , Deiht sick all'n Schandoal erheben ; Erst - schwieg' ick geloaten still , , Wenn keen Minsch nich geben will . Loat se düchtig räsonneeren , Mänchmoal sülwst mie kojeneeren ; Denk , hemm Ii Ju heesch geschrä'n , Hör'n Ii sülwst up so to schmäh'n . Weeten se nischt mehr to seggen , Deiht de Lärm sick all wat leggen ; Na ! dänn fang' ick oaber an , Moak se runn moal , wat ick kann . Loat se nich to Woort mehr koamen Schimp se uut in Düwels Noamen ; Geb et öähr dänn ook vullup , Un hör' mit en Trump dänn up . Hunnsfott ! segg ick , werd geheeten , De hier Oel in't Fü'r will geeten ; Goodet Woort finnt goode Statt , Nu heb ick dät Schimpen satt . Haaren Ii wat bätre Grünne , Dät man doadrup ingoahn künne , Würr' ook ehr de Sache goahn , Seh bloot , - dät Ji'k nich verstoahn . Kort un good ! wer nischt will geben , Kann jo män noah Huus sick heben ! Wat Ii hier bie mie nich toal'n , Werd de Exekuter hoal'n . Loat't den Keerl ook wat verdeenen ! Ick verdenk et jo ook Keenen ; Wer'n Ii äm wat öfter geb'n , Kann de Mann ook eher leb'n . Letzt dohn se sick All' besinnen , Sick mit öähr Gebühr infinnen ; Brummt un knurrt ook Mäncher noch , Letzt - gift he de Goaben doch ! - -- Der rechte Vater . ( Verfaßt im April . ) Kumm moal ganz schwinn , mien leewer Soahn ! Du sast gliek noah de Stadt hengoahn ; Moak Die torecht , beiele Die , Du kůmmst to späd sůnst , glöw et mie ! " Wat sall ick denn doa in de Stadt ? - -- " Ick heb dät Loopen nu bald satt ; " Ick sall doa ständig röäber goahn , " Ick heb dát jo so oft all doahn . " I Jung' ! wat fällt Die oaber in ! Den Oogenblick weß hinnerdrin ! Sünst - wer ick mie an goar nischt kehr'n , Un Die moal dät Gehorken lehr'n . " I wat ! dät kann ook Stoffel dohn , " De will sick so män ständig rohn ! " Dät is jo goar nich uuttoholl'n , " Will'n Ii äm immer inbeholl'n . " - -- Wo kannst Du , Bengel , mie so koam ? ! - -- Die , Racker , schloa ick krumm un loahm ; Du geihst mie gliek nu noah de Stadt ! Holl't Muul ! - fünst geb ich Die noch wat . Dät haar ick söll'n mien'n Voader beed'n ! Dät haar he jo mien Lew nich läd'n ; So wat kamm bie uns goar nich vöär , Wie - woaren jo gliek hinnerher . " Däs ook woll'n rechter Voader west ! " De hät wat Rechts woll'n Text Ju lest ! " Ii moaken 't hier jo innet Huus " Doch ook mit uns ganz dull un kruus . Du Schoapskopp ! red' mie nich so wat ! Wie - hemm 'n ganz ännern Voader hat ; De wußt uns bäter to regeer'n , Un leet sick nich so cojeneer'n ! - -- Die Predigt . ( Verfaßt im Juni . ) Ii hemm 't woll , Kinner , all vernoam , T is nu mit äm tum Enne koam ; De olle Preester is nu dood , Wat moaken wie doa in de Noth ? So kann et doch mit uns nich blieben , Wie mütten üm en Ännern schrieben . " Wat froagen De denn noah de Buur'n ! " Dät werd , " seggt Wulf , " wä lange duur'n ; " Werd öäber't Joahr hier Eener syn ? - -- " Doa sind se so nich hinnerdrin ! " Gäw 't män wo Stüern intodrieben , " Doa wörr'n se bald en Breef drüm schrieben ! " Dät oaber ! brengt se nich in Draff , " Doa gift et jo nischt vöär se af ; " Un wenn wie sülwer män nischt seng'n , " Dänn dohn se All's sick good uutleng'n : " Drüm will'n wie't ook alleen bedrieben , " Un von den Preester nischt öähr schrieben . " - -- I ! seggt de Schult , Du bist nich klook , Wo denkst Du hen , wo geiht dåt ook ! ? Wie mütten doch en Preester hemm , Wist Du alleen Die wädder strämm ? Wie mütten 't groad ganz sehr bedrieben , Un glieks den Zupperndent et schrieben . " Dät dohn wie nich , seggt Wulf doadrup , " Dät hört jitzt , glöw' ick , Alles up ; " Wie bruuken keenen Preester mehr , " Doa holl'n wie Alle drup ganz sehr : " Wie will'n dät Predd'gen sülwst moal drieben , " Doa bruukst Du nich erst drüm to schrieben . " Doa könn'n wie ook noch Vöälet spoar'n , " 'T geiht uns jitzt so so vöäl verloar'n ; " Dät könn'n wie licht jo Sönndags dohn , " Wenn wie von unse Arbeit rohn : " 'T werd Die so good ook , as uns Allen , " Wenn Du wat spoarst , ganz wollgefallen ! " - -- De Schult will frielich erst nich ran , De Annern kehr'n sick män nich dran . " Häst Du to vöäl , doh Du't alleen , " Dänn kannst Du oaber ook tosehn ! " Wie will'n nu oahne Preester blieben , " Un moal dät Ding alleen bedrieben . " Dät Dööpen , wenn et doato kümmt , Seggt Wulf , " wenn't Keener öäbernimmt , " Dät doh ick groade ganz alleen , " Dät heb ick vöäle Moal all sehn ; " Ick mußt wo oft nen Poath afgeben , " Un Kinner uut de Dööpe heben . " Begroaben ! dät is ook nich schwoar , " Doa hät et goar nich erst Gefoahr ; " De Köster mütt jo so all sing'n , " Am werd dät Annre ook geling'n : " Wenn wie en bitschen äm toleggen , " Doa werd he ook nich Ne ! to seggen . " Dät müchte syn , seggt drup de Schult , Alleen , wenn ichts mien Woort wat gult , Nu seggt mie moal , wer preddigt denn ? ! - -- Schwiggt mie doch still ! wo will'n Ji hen ! - -- Dät Insehn hät jo ook en Dummer Dät moakt uns gliek den gröttsten Kummer ! " Nu ! " seggt dänn Voss , " doato is Roath , " Doato paßt jo de Köster groad ; " De hät uns jo all oft wat lest , " He moakt sien' Sach' ook uppet Best : " De werd sick woll ganz gärn bequemen , " Dät Preddigen to öäbernehmen . " Schickt män to äm un loat't äm hoal'n ! " Ick sitt hier so all as up Koahl'n ; " Ick heb hüüt noch so vöäl to dohn , " Doa oaber därfen wie nich rohn : " Doa werd nu eenmoal nischt vöär noamen , " Dät mütt nu erst in Ornung koamen ! " - -- Se schicken gliek tum Köster hen , De kümmt dånn ook am letzten Enn ; Se breng'n åm nu de Sache vöär , Un seng'n äm öähr Anliggen her : Alleen - he will sick nich bequemen , Dät Preddigen to öäbernehmen . " Ii weeten doch up allen Fall , " Ick deene gärn Ju öäberall , " Ii hemm't ook oft von'n Preester hört , " Ick heb mien Amt ganz good geföhrt ; " Alleen dät kann ick nich bedrieben " Watdienes Amts nich is , loat blieben ! " As he't absluut nu nich will dohn , Ook sülwst nich vöär en goodet Lohn , Doa geben se't äm to verstoahn , Doa künhn e män noah Huuse goahn ; Se dähden 't doch in Gottes Noamen He soll öähr oaber ook nich koamen ! " Wer " fröggt dänn Wulf , " wer nimmt et an , " Un moakt sick an dät Predd'gen ran ? " Haar ick dät Dööpen nich all noam " Ick däh et glieks in Gottes Noam ; " Alleen - to vöäl kann ick nich nehmen , " 'T mütt sick en Annrer to bequemen . - -- Ei kickt dänn Eener 'n Annern an , Alleen - et will nich Eener ran ; Un wiel sick Keener mellen will , Doa seggt dänn Wulf : " Nu weßt moal still ! " Ick wer Ju moal wat Klookes seggen , Wer't bäter weet , kann't uns vöärleggen . " Uns' Preester moakt Joahr in Joahr uut " Sick ook jo groade nischt doadruut , " He las uns 't Evangel'gen vöär , " Un las dänn siene Preddigt her ; " Doa hät nischt Fremmes uns gestöret , " Wie hemm ganz gärn ook togehöret . " Un schleep man in de Kerk moal in " Man was dänn gilek doch wädder drin ; " Gung Eenen ook fülwst wat verloar'n , " Man kunn't en änner Moal erfoahr'n : " So hät he't vöäle Joahr' jo dräben , " Un - 't is hier All's in Ornung bläben . " Sien Preddigtbook , dät is wiß doa , " Doa koam' wie Keenen nich to noah , " Dät hoal'n wie uns , un lesen 't vöär " Dät Preddigtbook , dät hört hierher ! " Wie hemm so lange noah gehöret , " Dät uns ne ännre Preddigt störet . " Ick - bruuke frielich nich dät Book , " So - is't woll mit den Schulten ook ; " Ick - un noch Mäncher von de Oll'n , " Hät dät jo lang' in'n Kopp beholl'n : " Alleen - 't is bäter vöär de Jungen , " Doa werd de Blödigkeit mit twungen . " Drängt sick nu Keener doato ran , " Dänn fängt et mit den Schulten an , " De beeden Schöppen folgen dänn " So geiht et dörch bät an dät Enn ; " Un sind wie dänn moal dörchgekoamen , " Geiht et von vöärn' in Gottes Noamen . De Schult will frielich nich up hör'n , Se oaber loaten sick nich stör'n ; Se will'n nu eenmoal ehr nich rohn , He sall un mütt toerst et dohn : He hät et bähr dänn letzt versproaken , He will 't den nächsten Sönndag moaken . As he nu up de Kanzel steiht , Ook't good mit 't Evangel'gen geiht ; Dät lest he öähr so driest ook vöär , As of äm dät män goar nischt wär ; Dänn hät to predd'gen he anfangen , Un wußt to't Erst' ook to gelangen . " Ii sind " sprickt dänn de goode Mann , " Ii sind " , so sett't he wädder an , " Ii sind " , seggt he tum dridden Moal ; Doa moakt et Wulwen all wat Quoal ; " Wat " , mütt he sienen Noaber froagen , " Wat werd den Schulten denn behoagen ? " As de tum veerten Moal doadrup " Ii sind " dänn seggt , doa steiht he up : " Wat sind wie dänn , " schreit he äm to , " Dåt segg mie moal ! wat redst Du so ? ! " - -- " " Schoapsköppe sind Ii , will'n Ji't weeten , " " De sick ganz groff anföhren leeten . " " Ii denken , dät dät män so geiht , " " Wenn man hier up de Kanzel steiht ; " " Nä ! nä ! dät geiht nu eenmoal nich , " " Wie moaken uns män lächerig : " " Wie mütten uns en Preester hoalen , " " Un föll'n wie äm ook mehr noch toalen ! " " - -- Das Studiren . ( Verfaßt im Juli . ) Ick weet nich , wat de Köster will , De sy doch jitzt män muusestill ! De Mann moakt uns doa so vöäl Kohl , De Jung's sall'n ständig in de School ! Dät geiht doch nich ! Wo will denn dät , Wenn man nich siene Jungens hät ! Sall'n de män in de School ringoahn , Doa kann de Würthschaft nich bestoahn . De bruuken nich so vöäl to lehr' Se söllen jo ook nich stodeer'n ; Wat Mienen moal werd nödig syn , Dät knöp' ick äm alleen woll in . Wenn nu sönn Jung' nich plögen lehrt , Nich weet , wo he mit 't Veeh handteert , De Köster werd äm doch nischt geb'n ! ? - -- Wo sall sönn Keerl denn moal von leb'n ! - -- " Doa häst Du , Vadder , ook ganz Recht , " Wie hemm't doch ook to wat gebrächt ; " Därf Eener hier in't Dörp upstoahn , " Un seng'n , et haar mit uns nich goahn ? " Dät soll uns doch een Minsch moal seng'n " Wie woll'n 't äm änners woll vöärbreng'n ; " Wie hemm uns' Sache wiß verstoahn ; " Un - wat sind wie in d' School ringoahn ? ! " Du weetst et jo , wie woar'n tosamm , " Wie hulpen uns , wenn wo wat kamm , " Was't in de School , was't uppet Feld , " Wat hemm wie unsen Köster prellt ! " Alleen - wat woahr is , loawet Gott , Wie dreeb'n woll mänchmoal mit äm Spott , , " De Mann , de was doch oaber good ! - -- " Nu - is he ook all lange dood . " Na Düsser ! nä ! dät is to dull , " De schrift ganz dick de Liste vull ; " He moakt Die glieks ook sönn Halloh , " Fehlt Eener moal , dät rookt män so ! " Stodeeren söll'n de Jung's doch nich ! " 'T Stodeer'n höllt so jo nich mehr Stich ; " Stodenten , as man jitzt gehört , " Hemm ganz Berlin jo upjestört . " Mit öähre Hiebers , as se seng'n , " Doa dohn se sick mang Alles meng'n , " Up't Schloß , an't Doahr , wohen Du kickst , " Doa stoahn se Die , ganz upgewickst . " Is öähr wat nich noah öähren Sinn , " Gliek reden se dånn ook wat drin ; " Se dräu'n ook all , et würr nich good , " Dät gäw' män immer gröttre Noth . " Doa sühst Du't je , je mehr he lehrt , " Je mehr werd jo sönn Keerl verkehrt ; " Is unse Preester hier sien Soahn " Dörch't Dörp nich mit en Säbel goahn ? " Wat klapperte un schlog he up ! " De wußte sick , wer weet wat drup ! " Up d' Barrekoaden haar he stoahn , " Twee ganz alleen ook dood geschloan . " " Wat ? ! Vadder , dät is woll nich woahr ? " " - -- " Na ! glöw' et nich ! mie is et kloar ; " Wenn Eener to vöäl lehren deiht , " Am de Verstand letzt däberschleit . " Mit de Stodenten is et so , " Dät süht man an öähr Groolbohn jo ; " Süfs haar'n se sick nich so rümdräb'n , " Un wär'n ook bie Verstand gebläb'n . " Sterwt unse olle Preester moal , " ( Doa blift et bie , de Düwel hoall ) " Dänn sall uns keen Stodeerter koam , " Dät heb ick mie ganz fest vöärnoam . " Hät he sönn Schrullen doa gelehrt , " Doa moakt he hier jo All's verkehrt ; " Bie uns sall't moal in Ornung blieb'n , " Wie will'n üm n Unstodeerten schrieb'n ! " Der Schulvorsteher bei der Schulprüfung . ( Verfaßt im November . ) Nä ! Mutter , so wat lewt nich mehr , Nu wunner' ick mie goar nich sehr , Dät unse Jung' un unse Deern Bie'n Köster in de School nischt lehr'n . Wat is dät vöär'n Geschwöge west , As wie äm hoalten uut sien Nest ! Doa sä'n se , dät hé't moal . verstůnn' , Un moal de Kinner lehren künn' ! Ick bin doch ook nich gvoad vöär All'n In't Dörp hier uppen Kopp gefall'n ; Alleen - dät heb ick nich gefunn'n , Heb ick mie ook ganz vöäl besunn'n . Du weeist doch , dät de Zupperndent Den Köster hüüt up't Fell hät brennt ; De Preester was ook mit derbie , De hörte to bloot , so as wie . Erst hemm se denn nu wat gesung'n , Dät hät män wie'n Gequieke klung'n ; Nä ! as ick noah de School hengung , Doa lä'n wie los , dät 't män so klung . Nu gung et mit dät Lesen an , Nich so as sünst , so Mann vöär Mann ; Nä ! d' Köster reep : " Nu , les't in't Chor , " Dät 't ook gefällig is vöär't Ohr ! " - -- Ick heb woll nippe upjepaßt , Letzt moakt et mie to vöäle Last ; Ick heb dät Lesen woll verstoahn , Män nich , of't mücht' mit Eenen goahn . Wenn Vöäl' uut eene Schöttel ät'n , Kriggt , wer sick nich ran höllk , män 'n bät'n , Doa merkt man 't doch , is Eener fuul , Hier - hört man nischt , man süht bloot 't Muul . Ick dacht' , de Fuulen hemmit hier good , De moakt dät Lesen keene Noth , Schreit Eener män en bitschen vöär , De Annern - schrei'n dänn hinnerher . So is et ook noaher gekoam , As he se enzeln sick vöärnoam ; Dät gung so holprig , stöttrig to , So unnernänner is män so ! Mientwegen mücht' dät ook noch goahn , Bleeft män bie't luude Lesen stoahn ; Alleen nu kamm de niee Wies' , Dät gung so hiemlich , sacht un lies' . Erst spitzt' ick as en Peerd dät Ohr , Dät ick ook nischt doavon verlor ; Ick heb woll vöälerlei gehört , 'T was mie , as wär'n se All' verkehrt . Moal seggten se to uns as : " si ! Dänn kamm't mie vöär , as sä'n se : " schü ! " Se zischten uns as Schlang'n wat vöär , Moal was't , as bleef't im Halse öähr . Erst dacht' ick : " Unnerstoaht Ju moal ! " Ju Schüchen moakt uns noch nich Quoal . " Dänn : " Zischt un pruscht män nich noch mehr ! " Heruut ! quält't Ju in'n Hals so fehr . " - -- Nu namm he sick de Lehre vöär , Un froagte se de Krüz un Quer ; Alleen - dät is so good nich goahn , Se hemm äm woll nich recht verstoahn . Doa is de Zupperndent herkoam , Un hät se sick ook moal vöärnoam , He hät öähr nich den Text gelest , He is ganz fründlich to öähr west . Vöär mie was't ganz good to verstoahn , De Rackers hemm kuum 't Muul updoahn ; Se woaren All' as wie verdutzt , He - hät et kuum moal upgemutzt . As et abfluut nich wolle goahn , Un se äm keen Moal künn'n verstoahn , Doa greep et nu de goode Mann Moal bie en ännert Enne an . He sä : " Nu west moal drup un dran , " Un kickt mie moal recht groade an , " Gewft mie up Alles hübsch Bescheid , " Wenn miene Froag' nu an Ju geiht . " Ii hemm doch eenen Voader All' ? " " - -- " " Dät is nu hier just nich de Fall ; " " 'T is jo nich möäglich , " " reep een Kind , " " Wo so vöäl Jung's un Mäkens sind . " " - -- " So meint' ick't nich ; doch jedet Kind " Werd sienes Voaders Kind doch sind . - -- " Wo heet , mien Soahn , Dien Voader denn ? " - -- " " Den kann ick sülwer nich moal nenn'n . " " Mien' Mutter hät äm woll gekennt , " " Se hät en keen Moal to mie nennt , " " Un froag' ick se , weent se sick satt ; " " Ick heb woll keenen Voader hat . " " Häst Du Dien'n Voader nich gesehn , " Gift et vöär Alle doch noch Een'n ; " Dät is Dien Voader , so as mien , " Wenn wie män siene Kinner syn . " Wer is unf' Aller Voader denn , " Den wie nich nog verehren könn'n ? " " " Dät is uns' Gott in't Himmelriek , " " Vöär äm sind alle Minschen gliek . " " Is he uns' Voader , wat sind wie ? " " " Dänn sind wie siene Kinner hie . " " " Hemm All' nu eenen Voader män , " Dänn ? " - " " Bröder , Schwestern sind et dänn . " " - -- " Wo söll'n sick Bröder , Schwestern hemm ? " - -- " " Ganz leew , un sick nich strämm un drämm . " " - -- " Hemm se sick immer leew gehat ? " " " De möägen jo ! se kreegen 't satt . " " - -- " Doa keem'n se dänn in groote Roth , " Dät was vöär keenen Minschen good ; " Wer bracht' se uut dät Elend runt ? " - -- " " Jä ! wer verbrennt sick gärn de Schnuut ! " " Se sitten jo noch Alle drin , " " Män duller werd jo jitzt öähr Sinn ; " " 'T is , wo et in de Welt zund steiht , " " As of de Düwel sülwst rümgeiht . " " - -- " Dät is woll frielich woahr , mien Soahn , " Alleen - et würr' noch schlimmer stoahn , " Wär' nich de Heiland to uns koam , " Un haar uns' Sünne weggenoam . " Woher kümmt denn de Sünn' in d' Welt ? " - -- " " Dät hät noch keen Minsch uns vermellt . " " - -- " Segg moal , kümmt Böset Die in'n Sinn , " Wo kümmt dät Böse denn hennin ? " " " Dät mütt de Soatan sülwer syn , " " De mie dät Bös' in't Herz gift rin ; " " Ick wer et doch nich sülwer dohn ? " " Ick kreeg jo Schläge nog tum Lohn . " " " Bist also Du en Düwelskind , " So wer Du bäter hübsch gesinnt ! " Höllst Du Gott un den Heiland werth , " Werd Die ook Goods von äm bescheert . " Nu gung et mit dät Räken an ; Dät was just nich vöär Jedermann . Et würr' Ju , dacht ick schlimm doch goahn , Würr'n Ji'k nich bäter moal verstoahn . Wer uppen Marcht noah d' Stadt henkümmt , Nich höllisch doa in Acht sick nimmt , De is , eh he't moal merkt , verloar'n , He kriggt sien Geld nich vöär sien Koarn . Dät haar de Köster up sollt geb'n , Dät kümmt doch vöär öähr in öähr Leb'n ; Of se moal Boll'n verköpen wer'n , Doa bruukt he sick nich drüm to scheer'n . He haar 't all n' ganze Wiel' so dräb'n , Un öähr d' Exempel so vöärschräb'n , As wär'n män Gröschen in Karant , Nich Silbergröschen öähr bekannt . Doa frog de Preester åm denn ook , Of he s' nich doarin moakte klook , Of he öähr dät nich haar vöärleggt , As he't äm doch all togeseggt . Doa reep de Köster denn ganz luut : " Ick red' mie fast de Lunge uut , " Ick breng se oft genog doahen , " Wat helpt et oaber , dohn fe't denn ? " - -- Ick dacht' dät werd ne goode Brut , Kriggt he den Trotzkopp öähr nich ruut ; Dohn de upzund all öähren Will'n , Wat wer'n se sick noaher inbill'n ! Doa heel ickt dänn nich länger uut , Un bruukte ook moal miene Schnuut : " Dät , " seggt ick , " seh ick nu woll in , " In de öähr Köpp' kümmt ook nischt rin . " De hemm , so vöäl ick hier erwischt , " Nischt Goods gelehrt , ook goar noch nischt ! " -- -- Un doamit namm ick schwinn de Döär , Un seggte ook " Adjes ! " to öähr . Se reepen mie dänn woll noch noah , Ick wär noaher doch wädder doa , As Schoolverstör to unnerschrieb'n ? - -- Ick wer et oaber loaten blieb'n . Vöär nischt un goar nischt doa to syn , Dät is moal nich noah mienen Sinn ; Werd 't mit de School erst bäter goahn , Dänn wer ick mienen Mann ook stoahn . Doa loaw' ick miene Würthschaft mie ; Kumm , Mutter , schwinn ! nu sacken wie : Ick föhr' noah d' Stadt un hoal' uns Geld , Dät helpt uns bäter dörch de Welt ! - -- Die Errungenschaft . ( Verfaßt im August . ) Doht , wat Ji will'n ! ick doh et nich , Dät höllt jo doch nich lange Stich ; Wo künn' denn doa dät Land bestoahn , Soll Alles unnernänner goahn ? ! - -- " Joa groad ! erst recht ! nu is et Tiet ! " Dät Recht ist just up unse Siet ; " Se hemm et uns so lang vöärholl'n , " Wie will'n nu ook moal Recht beholl'n ! " Uut gooden Will'n dohn De jo nischt ! " Nu oaber wer'n se moal erwischt ; " Un hemm wie uns dänn wat verschafft , " Hemm wie doch ook n' Exrungenschaft . " - -- Kotz Wäder nich ! wat fällt Ju in ? So dull un roasend will'n Ii syn ? Män nich mit Storm in't Elend ielt ! Wer hät Ju denn den Kopp verkielt ? - -- Alleen - doa hulp jo Alles nischt , De Düwel haar se sick erwischt ; Doa muchte man , wer weet wat seng'n , Se dähden 't änners sick uutleng'n . Dät gung ne Wiele dänn ganz dull , Un Mäncher kreeg den Schlunk ook vull ; Doa woll'n 't de Annern ook so hemm Un dähden nu män mehr sick strämm . Un wo se haar'n de Oäbermacht , Doa rohten se nich Dag un Nacht ; Doa sind se mit Gewalt gegoahn , Un hemm de eegnen Herren schloan . Alleen - to scharp moakt schoartig letzt ; Nu wurr'n de blanken Säbels wetzt ; De moakten dänn in aller Hill All' de Upröhrschen muusestill . Un as se't nu bie Licht besehn , Worup de Keerls et afgesehn , Doa sind de Oogen öähr upgoahn , De - hemm bloot uppen Busch geschloan . Un wo män ichts wat rafferfeel , Doa namm sick Jeder foorts sien Deel ; As letzt de Bloas' is upgeplatzt , Sind schwinn se mit dät Geld uutkratzt . Dät Elend hemm se uns geschafft , Dät is de groot' Errungenschaft ; Haar'n wie nich up de Keerls gehört , Haar'n se nich unse Glück gestört . " Ick weet nich , " seggte drup een Mann , Un sach doabie den Annern an , " Ii reden von Errungenschaft " Rungneerschaft hemm se uns geschafft ! " Was sünst nich just de beste Tiet , " Nu - sind wie von ne good' erst wiet ! " Nu kümmt , so schlimm is't jo geworr'n , " Up uns wiß Gottes grooter Zorn . " Rungneeren , dät is öähre Kunst , " Errungenschaft - is blooter Dunst ; " Wie können nich mit Ehr'n bestoahn , " Sall't nich mit Ornung hier togoahn . " Wo Ornung is , doa is et good , " Mit Ornung öäberwinn't man Noth , " Bie Uprohr sind wie All' verloar'n , " Doa mag uns Gott doavöär bewoahr'n ! " - -- Sind Frünne moal bie mie as leewe Gäst' , Dänn is un blift mie dät en grootet Fest ; Noch eh se koam'n , doa freu' ick mie derto , Un ook noaher , doa bin ick dröäber froh . Gefällt et öähr bie mie dänn handlich good , Dänn mag et syn , dänn scheert mie keene Noth ; Jä ! wat mien Herz öähr ichtens beeden kann , Nehm'n se et män , dät beed' ick öähr ook an . Un wat von Herzen kümmt , - to Herzen geiht ; En Jeder weet jo ook , wo woll dät deiht , Steiht uns en woahrer Fründ , mit gooden Schick , Uprichtig bie in Glück un Unneglück . Et kümmt jo ook , dät Herz is Eenen schwoar , Man wünscht : " wenn man doch dood erst wär' ! " woll goar ; Kümmt dänn en Fründ un richtet uns wä up , Man kickt getröstet doch to Gott hennup . Un hät man ook moal eene goode Stunn , Dät man ook ens en Gerstenköärn wo suin ; Man bruukt et jo alleen nich to vertär'n , Man gift doavon ook siene Frünne gärn . Drüm , Frünne , nehmt , wat ick Ju beeden kann , Nehmt et as Fründschaftsgoabe von mie an ! Blift Jue Fründschaft mie , dät glöwt män wiß ! Dät Jue Fründ dänn ook ganz glücklich is . Ick wünsche Ju , - ick woll , et würre woahr ! - -- Vöäl Glück tum Afschied dörchet ganze Joahr , Gesundheit , frohen Moth , en rohig Herz , Dänn geiht uns' Gang mit Gott ook himmelwärts . Un därf ick Ju vöär mie ne Bidde seng'n , Doht mie nischt scheef in miene Wöör' uutleng'n ; Denkt fründlich ook an mie , un bliewft mie good ! Nischt is doch bäter , as en Fründ in Noth ! - -- Druck von Carl Schultze in Berlin .