Text view

bornemann-1810


Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

Schreiben aus jener Welt den Herausgeber . ( Statt der Vorrede . ) Dott Lowf ! nu heb ick utgerung ! De Doot satt lang mie up de Tung ; He schmeckt abscheulich galsterig - -- To'm Fingerlaͤkken is et nich . Is't Runnerschluken åberstoahn , Un Seel un Liev von aͤnner goahn - -- Ganz sot werd enen denn to Moth , Man fohlt so licht sick , so comod . Von Hoͤll un Paredies heb ick Noch nischt bet duͤssen Ogenblick Wat man up Erden doavon hört , An Oort un Stell allhier versport . Et brukt ok all de Anstalt nich , Denn de Gerechten sunnern sich In jenne Welt von sülwsten schons , Von Schelmen , Röbern un Cujons . Up Erden is et pur daͤt Geld , Wat Goot un Schlecht , in Fruͤndschaft hoͤlt : He fakkelt åͤber nich de Doot , Un moakt erst jeden noakt un bloot . Denn nimmt he de Gewissen vor Un schaͤrpt se up mit Sand un Theer So krigt he bald dät Schelmenpack So week un schlapp as wie en Sack . Dåt Herz im Liewe deit mie weh Wenn ick daͤt Kroop hier jensiets seh , Wie't enzeln sich herruͤmmer schlikt , Un vor den kleinsten Jung'n verstickt . Noch mehr is dåt as Höllen Quoal ! Sick suͤlwsten truut dåt Pack nich moal , Vor sienen Schatten wiß un woahr Krazt ener eben ut so goar . To hunnert Dusend joagen jizt Doa enen ruͤm , dåt't miåͤn so sprizt . Dåt mütt en grooter Süͤnner sin - -- Gott lowf ! daͤt ick so wat nich bin ! Genog davon : en aͤnnermoal Schriev ick die mehr von duͤsse Quoal : Vor huͤt' språͤk ick Gevaddersmann Noch uͤm en' Fruͤndschafts Deenst die an . Du werst en Kasten bie mie fin'n , Doa liggen Brew' un Schriften drin , De Verse sok die doavon ut , Un gif se in den Druck herrut . Wer suͤnst den Schnuppen ruken will , De finn't doarinn so månche Pill , Un weer't ok maͤn fieffinger Witz , De dript am schaͤrpsten up de Mütz . Un leet sick ok keen Hundsvott rohr'n - -- I dåt is ok to estemeer'n Wenn miene Vers' den Groam verschlin'gn , Un duͤchtig moal to'm Lachen twing'n . Daͤt Lachen is't , wat in de Welt De Minschen glatt un stief erholt . Daͤt Lachen is , daͤt Lachen blift Dåt beste Krankheits Gegengift . Bet Oabends spåd von Morgens fröh , Ploagt sick en Minsch mit Sorg un Möh ; Un daͤt noagt an den Lewenssaft . Steit mit den Doot in Bröderschaft . Keen Veeh kann lachen so as wie , Druͤm is't ok Sorg un Kummerfrie : Daͤt Lachen sall bie uns corgeer'n Wat Groam un Aergerniß verstör'n . Finnt sick to'm Lachen Tiet un Stunn , So lacht frisch los , ut Herzens Grunn . To bald maͤn nimmt 'ne Hiobs Post , Eh wie't verseh'n , uns in de Kost . Doch waͤdder up de Schrift to koam , Gif alles rut in Gottes Noam , Dåͤt schlechtste erst vor allen Ding'n , Sunst blift to lezt de Schoofel ling'n . Wat maͤn de Luͤd uͤmsuͤnst verehrt , Daͤt werd sien Doag nich estemeert : Drüm loat die , wer de Schrift will hoal'n , Wat recht un billig ist , betoal'n . Den govden Roath nimm an von mie , Bie Liew un Lewen Fruͤnd loat die Mit kenen Bökerhaͤndler in , Du häͤst den Aerger , - he den G'winn . Nimmst du twee Recensenten an , So köft dat Book sick jedermann ; De ene , mütt et hoch verehr'n De ånner , boßig drup schåndeer'n . Et werd en oller Kullerhoahn Up mien Gehoͤft heruͤm noch goahn , Den kaͤhl maͤn af , un schick en denn Den ersten Recensenten hen . Daͤt Beest ist frielich taͤg un sarp - -- Nu - Recensenten bieten scharp . Vor Möh un Arbeit weer de Hoahn - -- Dåt schriev am - he werd die verstoahn . Den aͤnnern , schickst du pur de Schrift , Un sprikst von Recensenten Gift , Un druͤkst die suͤnst noch von dat Book Recht patzig ut un aͤberklook . Un doamit weer mien Testement Von Breev und Schriften ok vullen't ; Jizt kennst Du mienen lezten Will'n , Den magst du truͤlich nu erfuͤll'n . Polterabends -Rede . Mit grooter Angst un Herzensschloan Süht mie dåt Brutpaar vor sick stoahn ; Ut tweerley will't mie nich in , Daͤt ick hier ock wer willkoam sin . Vdr't erst : ick seg' et dütsch un frie , Is so vål vornehm Toakel hie , Un son Volk stött all Ogenblick De Hoffoarths Düwel in't Genick . Vdr't anner : is et Bru'k un Sitt , Dåt mån to'm Polteroabend mütt Mit Brut un Brütgam hoaseleer'n , Un Faxen un Dummtuͤg verkehr'n . Doch as ick bin - son'n ollen Mann Stoahn Narrenspussen nich mehr an : Wo kreeg en Bu'r bie Peer un Plog Ok doato woll Verstand genog . I nu , kann ick nich hoaseleer'n , So will ick doch wat groateleer'n ; Sön Wunsch is jo ganz Kostenfrie , De Teinte nich , denkt wat derbie . Ick aͤberst , wat ick wuͤnschen doh , Det meen' ick ok im Innern so ! Gewiß , mien Herz is fürig glu , Wenn ick jizt spräk : Gott segne Ju ! De ene segt : " de Ehstand is " En Ebenbild von't Paredies . De aͤnner sprikt : " ick schenk en die ! " He is 'ne Hollenquoal vor mie . " Ick heb den Ehstand ok in't Hus , Un bin en oller Praktikus ; Sall't Himmel oder Höll gliek sehn , Glöwt mie , dåt liegt an uns alleen . Sökt man dat Gluck nich buten zu , Hier Innen , mütt de Seelen ruh , Hier Innen , mütt de Freden woah'n , Un Mann un Fru , muͤtt sick verstoah'n . Wenn't Ehlüd' åberst doahen breng'n , Daͤt se sick alles scheef utleng'n , Sick jeden Quark upmutzen dohn - -- Denn is't de Holl up Erden schon . Goar vål kunn ick noch davon seg'n , Un ut dåt Herz , an't Herz to leg'n : Doch dåt is Morgen Presters Sach , Dem ick in't Amt nich griepen mag . En Woort måͤn noch : mag noch so schon As Morgenroth de Rose blöh'n , An Blatt un Stångel sitten drum , Doch hoageldick de Stacheln ruͤm . Un moaken Jou de Stacheln moal En bittchen allto dulle Quoal , Hier breng' ick - Kinnerkens , kiekt her ! Kaptoale Droppen to doavär ) . Suͤh ! miene Fru håͤt doch moal recht ! De haͤt mie kloar vor ut gesegt : ) Eine Flasche Doppel-Kümmel . " Krigst Voader du de Droppen rut , " De Bru't lacht die ganz heilig ut . Se tog un musselte dabie So heemlich an de Toabel mie : Vielicht prakzeerte se wat rin , Wat båter paßt noa ären Sinn . I joa ! - So loat ick't mie paßeer'n ! Dåt sind ganz änn're Bakkenbär'n ! Mie'n Fru höt sünst den Witz nich dick - -- Doch hier moakt se en Meisterstuͤck . Den Kranz hier ) - nehm Se von mie an : Un düsse - paßt vor'n jungen Mann ; Wat nu de Krånz bedüden soll'n , Dät will ick kort vor Ogen stell'n . So wie de Myrren immer grön , Sall Junfer Brut år Glück ok blöhn ! De Myrrn , so schmuklos , zoart un mild , Sind aller stillen Tugend Bild . ) Beym Oeffnen des Kobers und Herausnehmen eines Myrthen- und Eichen-Kranzes . Mit Kraft un Hochsinn angedoahn - -- So sall en Mann dörch't Lewen goahn ; Nich Storm , nich Blitz , nich Wäder schü'n , Fest , as en Eikboom sall he sin . Denn werd de Eh en Segenswerk , Wenn in den Mann de Kraft un Stärk , Un in de Fru de Sanftmoth woahnt - -- So is dem Glück de Weg geboahnt . Nu Gott mit Ju ! Mien Sach heb ick Vullbracht , mie dücht nicht oahn Geschick . Gewt mie den Afschieds Handschlag nu : Noch ens spräk ik : Gott segne Ju ! der Vermählung eines Amtmanns mit einer städtischen Braut . Help Gott ! Herr Brüdgam , Junfer Brut ! Leg't mie et nich vor ungoot ut , Wenn ick - en Bu'r mån so to seng'n , Ok mienen Salm will vor ju breng'n . Doch will ick nich pur Groateleer'n , , ok de Brut wat informeer'n , Sunst weet se , kummt se bie uns rut , Von Kieks von Koaks nich , Junfer Brut . So vål doh ick to vorders kund : Se krigt en Mann - dät is keen Hund : So schmuck as he von Buten is , Is he ok Innen , woahr un wiß . Was he ok sünst en Springintfeld Dåt Lowf gift åm de ganze Welt , Dåt he , wat Herz . un Kopp andript , Vor kenen in den Winkel kruͤpt . Un år - sach jeder Buersmann Et gliek biem ersten Willkoam an , Dåt luter Goodes in år sitt , Un ar keen Hochmoths Duͤwel ritt . Ut beide blaue Ogen suht Aer glunsternd rut en broav Gemüth , Druͤm wakkelt allen uns de Stert , Dåt se just unse Amtsfru werd . Von Brüden sprikt sünst jeder schlecht , Doa is nicht duͤt , nich daͤt dran recht : Aer will - drüm mütt et goot woll stoahn Keen Gottlos Muul up't Lädder goahn . Verwunnern soll mie doch de Kroam , Wie't år as Amtsfru vor werd koam ? Glöwt se't weer Spoaß mån up den Lann Blitz ! da kummt se schön uns an . Ganz froh Klock dree , muͤtt se upstoahn , Un fix noa'n Stall , to't Melken goah'n . Nich daͤt se sulwsten melken deit , - dåt et hüͤbsch noa'n rechten geit . Sulwst Hand anleggen - i dat sall Se nich , - wenn se mån åberall Håt up dåt Volk en wachsoam Og' , Mehr brukt et nich - dåt is genog . Wenn't nich Spektoakel gewen sall , Schick se den Mann nich in den Stall . Man håt - Gelegenheit moakt Deew - -- Ok woll en Melkermäken leew . Un von dåt Melken löpt se denn Geschwinne noa de Küche hen ; Doa werd en Fröhstücks Brey gekoakt , Un Anstallt up den Middag moakt . Wenn Klokke Tein sick hören lett , Drögt se den Kaffe åm vor't Bett , Un segt : " schlopst du noch - zapperlot ! " Woak up ! hier is dien Kaffe Pott . Denn puß't se'n saͤchtken in de Hoͤh , Stoppt am en Piepken to'm Kaffee . - reck se nich den Hals so lang , So is't bie Amtslüd dorch de Bank . So ligt he bet Klok dree bald hen , Oahn sick to röhr'n noch umtowenn'n , Un unnerdeß droͤgt se den Disch Vull Kooken , Broaden , Wien un Fisch . Dát růkt àm to doch goar to sot - -- Un so moakt he sick up de Föt : He wörgt heraf so vål he kann , Un fängt sien Middoags Schläpken an . To Sommers Tiet stellt se sick denn Mit enen Strohwisch bie åm hen , Un köhlt åm doamit af , un kehrt , Dåt åm dåt Flegentüg nich schårt . Besök kümmt nu to Woag' un Peer Doa langt se fix de Koarten her , Un bet de Sunn de Nacht verjdgt , Werd Trumpf gespålt und drup gezecht . Kort , mit veer Woorten stell ick är Dåt ganze Amtmanns Lewen vor : He schlöpt , he spålt , he fritt , he supt - -- Bet åm de Doot den Hals to knipt . Se meint : wo sall dåt Geld herkvam ? I , wat moakt se sick doch vor Groam ! Bie düre Tiet , hem in de Welt De Amtlud just dåt meiste Geld . geruen sall et år Ick segg' - -- Sien Doag nich , folgt se miene Lehre , Un soter werd år Ehestand Denn sin as Runkel-Zukkerkant . Die Bauernhochzeit . Juchhay Hochtiet ! Hochtiet is hut ! Kiekt de schmukke Brut moal an , Un den drallen Brüͤdgamsmann , Wie se sick so herzig schnütern Un mit Fuͤer Ogen kluͤtern ! Schnuͤtert , klüͤtert frisch drup in , Brutlud mütten hitzig sin . Juchhay ! Juchhaidideldey ! Juchhay Hochtiet ! rc . Hei ! wie de Trumpeten schall'n , Un de Pulver Büssen knall'n , Alle Klokken trekt de Köster , Ingesegnet håt de Prester Hans un Greten bie de Tru Hans un Gret sin Mann un Fru . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Schlag ! doa breng'n se schons herbie Den kaptoalen Herse Brie . Stief mit Sandel äberzukkert , Dåt dåt Herz im Liewe pukkert ; Ut de Muler pieperlings Lopt dåt Woater rechts un links . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Klümpe mehr as Füsten dick , Up den Mann en Twintig Stück ; Bakkenbåren , Schwienebroaden , Fleesch mit sure Bröh gesoaden , Kookenwerk werd upgepakt , Dåt de Toafel piept un knakt . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Beer un Brännwien rund ümher Ligt in Tunnen an de Eer . Wo de Kröge låddig werren , Brukt et goar keen Muul upsperren ; Mit den Dekkel mån geklappt , Frisch werd wådder vull getappt . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Vör dåt Fråten Napp an Napp Is to sehn dåt Dischdook knapp ! Wer kann woll in eenen Moagen All de Hochtiets Goaben schloagen ! Doch wenn wie gemöthlich kau'n , Lett sick schons wat rinner schnau'n . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Hört doch de Brutmutter an , Se will sick entschullgen man , Dåt de groote Botter Floaden Nich to Dank år is geroaden ; Weer de Bårm wat Nutze drinn , Aeber handhoch muͤßt he sin . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Wat sick nich verdellgen lett , Nehm' wie vor de Krabben met . Ganze Runken von dåt Beste Drögt de Prester sick to Neste , Veertein Doag håt he to Hus Dran genog mit Mann un Mus . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Mit den Baß un Viegelin Stell'n sick de Muskanten in . Platz gemoakt ! nu will'n wie danzen , Un de Deerens rüm kuranzen , Heissa ! hopsa ! sall et goahn , Dåt de Rökke åberschloan . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Alle Hoagel , Schultens Knecht , De versteit dat Stuͤ'rsche recht ! An den Achter mit den Hakken Knallt he dåt de Buchsen knakken ! Anneliese mütt hüt ran , Dåt se kuum noch piegen kann . Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! rc . Blix ! de Nacht is all verrun'n , Upgoahn deit de lewe Sunn ! Nochmoal duͤchtig solln jie stoten , Spolluͤd in de Lermtrumpeten , Afgedanzt werd nu de Kranz , Spålt uns den Grootvoader Danz ! Juchhay rc . rc . Juchhay Hochtiet ! Hochtiet is huͤt ! Nu pakt ju to'm Huse rut , Denn to Bedde mütt de Brut , Un de Bruͤdgam drift un prachert , Dåt dåt Herz åm måͤn so jachert . Enen Schluck gewt schwinn noch her , Up en lustig Kindelbeer . Juchhay ! Juchhaydideldey ! Das Kindelbier . Juch ! Gewadders Lüd ! Kindelbeer is hüt ! Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Still , Gewaddern , still ! De Herr Paster will Jizt den lütge Jungen dopen ; Christen Sinn åm in to knöpen : Hans - håt he to'm Noam In de Dôp bekoam ! Hans håt he to'm Noam In de Dôp bekoam ! Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Mit den Büdel ran , 't Oppern geit nu an : Seht moal wat de Köster giepert , Dåt dåt Og im Kopp åm siepert , Wenn dåt blanke Geld Plump in't Bekken fällt . Wenn dåt blanke Geld Plump in't Bekken fällt . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! In de Windeln mütt Iizt noa Bruk un Sitt Jeder sienen Patzen staken , Un doabie den Segen spräken , Is dåt afgedoahn , Denn kann't lustig goahn . Dät was afgedoahn , Nu sall't lustig goahn . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Kinddps Vaader lang Uns de Wenzel Stang Wer bie Disch wat rechts will schaffen , Mütt vörher en Piepken paffen , Dät moakt Tåne scharp , Un den Moagen sarp . Dät moakt Tåne scharp , Un den Moagen sarp . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Koamt Gewadders Lüd , Hoch is't Middags Tiet ! Alle Pött un Schötteln dampen , Runner will'n wie't orndlich stampen , Doch erst schnapst moal rum , Denn werd kenen schlimm . Schnaps her ! Schnaps herum ! Uns werd jizt all schlimm . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Unse Herr Pastor Is all dräber her He werd sick den Poapen Knoaken Ok to moager just nich moaken - -- Schlag , he deilt dåt Kalf Mit uns half um half . Schlag , he deilt dåt Kalf Mit uns half uͤm half ! Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Taschen morderlich Hölt de Köster sich ! Gliek den ganzen Schwienebroaden Håt he rips , raps , ingeloaden , Hinnerher guͤtt he Eben noch de Bröh . Hinnerher guͤtt he Eben noch de Bröh . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Suldan ! putsch weg fasch ! Krieg en bie de Tasch ! Seht den Köster doch hantheren , Sick den Köter aftowehren . Suldan pakt nich schlecht Recht so , Suldan , recht ! Suldan pakt nich schlecht - -- Recht . so , Suldan , recht ! Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Vadder Schult , Herr Je ! Ganz alleen will he Hüte sick de Görgel börsten , Un wie sitten hier un dörsten , Dåt weer woll to dull , Rüm goahn mütt de Pull ! Dåt weer woll to dull , Rüm goahn mütt de Pull ! Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhee ! Krabben vor de Där Lungern hen un her . Kindöps Mutter , loat de Gåren Doch en Trog vull Erftstull'n schmären ! Olt un Jung mütt schon Hüt to Good sick dohn . Olt un Jung mütt schon Hüt to Good sick dohn . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Důsse Napp vull hie , Michel is vor die Du kannst de Gerichter taͤlen , Nich en Herings Schwanz mutt fehlen ! t'Is von Allen wat - -- Fritt die moal recht satt ! Js von Allen wat - -- Fritt die moal recht satt . Juchhe Kindelbeer ! Kindelbeer Juchhe ! Dåt håt uns geschmekt , Nu mån afgedekt ! Proste Moaltiet ! jie Gewaddern , Twischen will'n wie bittchen schnaddern Denn schmekt Vesper Brodt Ok noch wådder goot . Denn schmekt Vesper Brodt Ok noch wådder goot . Juchhe Kindelbeer Kindelbeer Juchhe ! Der Thurm zu Babel . Nich lang was erst de Sündfloth west , Månch afgespölter Sündenrest Schwumm stellenwies noch schweffel grön , Up Oart wie Entflott antosehn . Da fung ok schons im ganzen Lann Von vörn dät Lunger-Lewen an ; En Minsch nich af von Unducht lett , De Thorm to Boabel lehrt uns dåt . Vergäten was all' Angst un Noth , As Voader Noah knap den Foot Upt Dröge setten kunn in't Gras Un ut den müff'gen Kasten was . Vom Danzplatz kener kamm herun , Doch School un Kerken läddig stun'n ; De Fru gung links , den Koatersteg , De Mann rechts af , den Kattenweg . De Bu'r den Eddelmann beschuppt ; De Eddelmann den Buern ruppt ; De Boͤrger pfiffig beide schnellt ; Dåt Trachten was män pur noa Geld . Dåt Sünnregister to vullen'n , Wör ick am jüngsten Dag nich en'n ; Verdütschen will ick män itzund , Woher de Unducht all entstund . De Welt is groot : dät Volk was klein ; Dåt Land leet alles üppig deihn . Noch hüt is davon uns bekannt , Dät Sprüchwort von Schlaraffen Land . Un håt en Minsch keen Sorg' keen Noth , Denn prikkelt glick de Aebermoth : So mütt de Brodtkorf immer hang'n , Dåt he mit Möh män rin kann lang'n . Vör allen utgeloaten goar De König súlwst to Boabel woar ; Sien'n Noam hät uns de Schrift verschwäg'n , Do is ok goar nischt dran geläg'n . Wenn mancher Noam doch nimmermehr Gelangt to Ohr un Ogen weer , Weer ok mänk Ding denn nich geschehn , Mänch Unheil ok weer nich ersehn . De König hoch in Aebermoth In sienem Sinn dåt Woort beschloot : Ick will en' Thorm to Boabel bu'n , De sall de Wulken äberschu'n . Dåt mie allenig as Regent Hoch up de Thorm de Welt erkennt ; Dåt ick de Eer kann åbersehn , Oahn mienen Will'n nischt derf geschehn . In Boabel alles Klein un Groot Mußt buen nu noa sien Gebot . Doch von dät Wöhl'n in Steen un Schutt Gung'n se to Dusenden kaputt . En Upgebot von Breet un wiet Kamm bald ok an de Noabarslüd ; Se mußten sick mit Schüpp un Kell'n Un Brodt un Geld to'r Arbeit stell'n . Denn , Daglohn leet he nich passeer'n , En jeder mußt' sich sülwst ernähr'n , Un brak sick ener Hals un Been , Doa word nich moal na uͤmgesehn . Doa reep dåt Volk in siener Noth : Is keen Erbarmen mehr , o Gott ! Lenk uns dien Gnoaden Angesicht , Nich ewiglich sie dien Gericht . De lewe Gott hernådder kamm Den Thorm in Ogenschien sick namm , He pröfte Herzen un Gemüth , Un fund noch nicht de rechte Tiet . Un dåglich mehrte sick de Noth , Un däglich Königs Aebermoth ; Bet an de Wulken was hen ut De Riesenthorm nu all gebu't . As endlich kamm de rechte Tiet , Doa schloog , as't kener sick versüht , En harter Steen vom Thorm heraf - -- De König siene Seel upgaf . Woll hunnert Meister bie den Bu Togliek woll'n kummenderen nu : Keen Minsch noch sülwgen Dag wust mehr , Wer Küch- wer Keller-Meister weer . Un kener Order woll pareer'n , Un kener woll den ånnern hör'n . As har sick Woort un Sproak verkehrt , Sön kruser Wirrwar word verföhrt . Cunfuser stündlich gung et her , Denn de Gewaltge was nich mehr , De mån alleen mit starker Hand Mucht stramm erholl'n dät Entrachtsband . Bald alles bunt gung åber Egg , De Arbeitslüde lepen weg , Un stoahn bleew sülwst de Thorm sogoar Nich moal so wiet he fertig woar . Denn wer en Werkstück twingen kunn , De trekt et ok vom Thorm herun : Darüm is lang nich Block noch Steen Vom Thorm to Boabel mehr to sehn . De Thorm to Boabel åberall Uns dåt Exempel stellen sall : Vermitt en Misch sick alltowiet , Gott kümmt un lenkt to siener Tiet . Lob des sauren Kohls . De seelge Blomauer to Wien Woll noch wat Fründschaft mit mie sien , Un schrew bie sienen Lewens End In sienen Schulden-Testement . " Ick heb dåt Eselsveh besung'n , " Den Ehrenkranz üm'n Nachtstohl schlung'n : " Den suren Kohl , - vermoak ick die , " Sing Vedder åm sien Lowf vor mie . Geschehen mütt , wat up den Doot En Minsch verlangt , sünst deit't nich goot : Un so will'n wie in allen Ehr'n Den suren Kohl de Bicht verhdr'n . De Witte-Kohl is von Natur An sick ok nich en bittchen su'r . , wat uns' Herrgott waßen leet , Was ok noch immer frisch un sot . De Minsch umkoatert de Natur Un moakt den soten Kohl erst su'r ; Weer'n wie mån noch in't Paredies , Wie leten't bliewen ganz gewiß . Seit Oadam von den Appel fratt , Sind de Kaldunen bet an't Gatt In åre Wirthschaft ok verstört , Un kene Piep Tobak mehr werth . Månch moal verdau'n wie in'n Gallopp - -- Un månch moal steit et as en Propp . Biem ersten dohn de Erften wohl , Biem aͤnnern helpt de sure Kohl . Drüm sind de Erften , wie't gehört , Mit suren Kohl goot dorch meng'leert : I denn verdau'n se sick so sacht , " Dåt en'n dåt Herz im Liewe lacht . De Erftgeschmack , vor mienen Part , Is immer doch wat geil un hart : Kümmt åberst surer Kohl derto - -- Pots Blix ! denn rutschen se mån so . Un wat schmekt nich vor sick alleen Sön Napp vull Suerkohl so schön Mit Broatworst , Speck un Ribbespär'n , So fritt en sülwst de Düwel går'n . Et was moal in Westphälschen Lann In Ungnoad fall'n en Eddelmann Herdörch mußt doa de König goahn - -- Wat håt de Eddelmann gedoahn ? He koakte suren Kohl geschwinn , Un broadete broav Bollen drin ; De König reep : " loat still uns holl'n , " Ick ru'k hier Suerkohl mit Boll'n ! " Un he steeg af : up't Dischgedeck Stund all de sure Kohl mit Speck . Un herzhaft att he gliek drup in , Un Adje ! - mit gnädgen Sinn . Ok goar is vor den leidgen Doot De sure Kohl towielen goot ; Ick will von Hunnertdusenden Vör hüt måͤn een Exempel nen'n . Et putzte moal en Grofschmedsknecht , De lag an't hitzge Fieber schlecht , En Napp vull Su'rkohl von den Disch , Un stund gesund up - as en Fisch . En Schnieder woll dåt ok probeer'n Mußt åber sulwgen Dag krepeer'n . Denn wat sick paßt vor'n Grofschmedsknecht , Is justment nich vor'n Schnieder recht . Dåt Su'rkohl immer frisch sich hölt , Dåt is't , wat mie vor all'n gefällt ; Denn jed' Butik un Loaden Där Schrift frischen Suerkohl uns vor . En Wunner is dåt um so mehr , Oft müfft de Su'rkohl dorch de Dör , Dåt't enen schier den Hals to drükt , Un orndlich in de Näse zwikt . So sall geehrt denn hoch un wiet De sure Kohl sin alle Tiet ! Man eens - dåt will'n wie nich probeer'n , Vom Doot - uns damit to cureer'n . Sodom und Gomorra . Hier , nimm dat Spervectiv moal vor , Un kiek herunner noa de Eer ! Mehr båter links dreih dåt Gesicht , Wo Sodom un Gomorra ligt . Schau moal de lange Toafel an , Wie se doa sitten Mann an Mann : Dåt is en Fråten un Gedrink , Rezursche - nennen se dåt Ding . To Hus alleen hukt Fru un Kind ; Wat moakt de Fru ? - -- " i nu se spinnt : Du meinst woll Wulle ? - -- joa män nich , Se spinnt Lievschaften an vor sich . To'm Spoaß loat de Gesellschaft moal Uns bitchen mustern in den Soal . Schlag ! wat stoahn Wienputelgen doa ! Nu dåt betoal'n finn't sick hernoah . Den Amtmann , de so roasend fritt , Den brachten se as Gast sick mit ; He is hier up den Wullmarcht west , Un hät en grusoam Geld gelöst . Håt he dát Liev nu vullgestoppt , Denn werd de Büͤdel åm gekloppt . De lezte Gröschen mütt herut Ehr werd mit Trumpfut nicht geruht . De Blaurock , åm to rechter Hand , Håt bie dåt Geldamt sienen Stand . Wat de in Rienwien hüt versüppt Dåt is biem Schmelten afgedrippt . De Koopmann lett den Loaden stoah'n , Denkt - Throan un Dook werd doch woll goahn . Wovdr , to'm Henker ! toal ick denn Dät Lohn den Loadenschwengel hen . I frielich geit druͤm doch de Woar , Dåt werd so recht det Söndoags klaar Wo Musche Schmu to Pere sitt , Un groot un breet spatzeeren ritt . De Advokoat - dåt ging woll noch , De muͤcht schlampampen - weet ich doch , Dåt he so lang he fritt un süppt , Dåt Recht nich in de Näse knipt . En Pachter woll - dåt loat die seng'n , Den Roathmann hier en' Rehbuck breng'n . Plumps ! schmeet he'n von de Treppenflur , Doch stund Madoam all up de Lu'r . Un fung so von den Treppen Schupp Fix in de Schört den Pachter up , Un excoseerte ären Mann , Un namm mit Dank den Rehbuck an . Bewoahr ! wat kann de Dokter schling'n ! Tweehunnert könn'n in Sterb'n ling'n , Stoppt he sick erst dat Bakkenfell , Denn haͤt de Doot gewunnen Spoll . Wat doch woll de Aptheker met Em tuschelt , un geheim anstdtt ? Gesundheit drinken is dät nich So wat deit jeder öffentlich . Se hem vielicht in fule Stun'n Ganz niee Pillen sick erfun'n : En Kranker mukt nu frisch probeer'n , Of se doot oder g'sund coreer'n . In'n roden Kroagen an de Wand , Dåt is en Krieges Lieverant . He håt en schön Stück Geld gewun'n , Doch wie gewunnen , so zerrun'n . De mit dåt drall friesirte Haar , Was Bessenbinner noch vor'n Joahr ; Doch to gering heel he den Stand , Jizt is he Bessen-Faberkant . De Mu'r un Timmerlüd , wo sich De Titil paßt , de will'n en nich . Un de kün'n doch jizt allen En'n Sick Hüser-Faberkanten nenn'n . Süppt nich de Förster as en Beest ? Daͤt weerd doch ut den Deenst nich lös't ? Wo von he hüt noch tårt , dåt Fett Bracht åm de groote Windbrook met . De rothnäsige Schwartkopp mütt Wat sing'n , un doavor itt he mit . He schuddert sich bie jeden Drunk - -- Sien Medok is so su'r as jung . Jizt rüsten se sick to'm Gesang , Derwiel will'n wie de Stroat entlang Moal seh'n un hdr'n , wat doa passeert , To Peer sitt , kutscht , un ruͤm spatzeert . Sühst du woll den Trabant von Wief Mit Pietsch un Brill un Spervectiv , Hoch up den Kutscherbuck prampeer'n , Un åren Mann Kassoaten föhr'n ? To sammen dukt sick as en Ball De Mann bie jeden Pietschenknall ; Dåt mütt he dohn , ár to'm Respect , Sünst werd am gliek eens mit verreckt . länger geit de Trödel nich , To arg is't wat dåt Wiebertüg Vör unflåtsch grooten Stoat bedrift Un hoch up mit de Nåse schnüͤft . Weer't Goldprokoat un Dammast noch , Wie't Groot- un Urgrootmutter droog - -- pure Flidderfladdern sind't Un Klunkern noa den Modenwind . Knap du'rt de Spoaß veer Wochen lang , Plautz ! ligt son Plunner unner Bank . " Mann ! " heet et denn , " de Mod' is ut , " Rück wådder mit den Büdel rut . " Den Putz verstoahn se as den Dus , Doch wie de Fru geschickt dät Hus , Un Küch un Keller sall regeer'n - -- Prost - da will kene wat von hör'n . Schau moal ! wie de Pandur von Deern , Den Schimmel doa - lett mandw'reer'n ; Man schwör , wenn't kene Frolen weer , Se stammte von en Roßkamm her . Un nu kiek de Kledoage an , Of dåt den Wind woll affholl'n kann ! Wat is dåt Enn von son Geschlamp ? Gliek noa de Hochtiet , Kramp up Kramp . En Junggesell von Vörbedacht Krüzt vor det Frie'n sick Dag un Nacht ; Drüm nimmt de olle Junfern-Stand Wie Unkrut jizt ok åberhand . All åberall , verkehrter Sinn , Keen Saft , keen Kraft , keen Marks is drinn , Ehrliche Lüd bestoah'n mit Spott , Dät Geld alleen - dåt is år Gott . Wer up den Buͤdel håͤt den Knoop , Krigt alles vorfotsch weg to koop . Stünn Rad un Galgen ok derbie Se koͤpen sick ok doavon frie . Wer ånners denkt - ach Gnoade Gott , Werd Winkel ut un in gestott ! Keen Minsch will mit åm hem to dohn , Un Hungerpoten sind sien Lohn . Wo Tucht un Ordnung unnergoahn , Doa kann nich Stadt un Land bestoahn . De Kroog geit , as dåt Sprichwoort sprickt , So lang to Woater , bet he brikt . In Sodom un Gomorra drin Was mån een Mann vull froamen Sinn , Ganz eenzig in dåt Sünden-Nest , Sien Noam is Meister Lott gewest . As he sick ens bie Oabendtiet So eben noa dåt Bett um süht , Doa koam'n bie åm in aller Nacht Twee Mannslüd an , ganz still un sacht . Hör Meister Lott , so spräken se , Schloag moal de Ogen in de Höh . De Himmel is so schwart as Theer , Dåt geit hüt åber Sodom her . Se driebent hier wat all'to dull , Dät Sündenmoat is äbervull , De Blitz werd Schlag up Schlag drin schloan , Un Mann un Muus werd unnergoahn . Nimm diene Fru un Döchter denn , Un loat uns lopen wat wie könn'n . Hier is noa Advokoaten Red , Perrickel Moor , wer sick verspäd't . Se schnörten åren Bünnel bald , Un knap tom Doar henut , doa knallt Ok all dät Dunnerwåder los , En utgeloatner Stormwind blos . Un noch keen Voaderunser lang Woar Blitz un Dunner recht in Gang , Doa stund an allen Ekken ok De ganze Stadt in Brand un Schmook . Fru Lotten freut dåt ganz unflätsch Un alle tein Schritt was se ståtsch Un keek sick um , besunners as De Kerk in vulle Flammen was . Denn de Herr Supperdent har moal Se afgekanzelt ganz fatoal . Doa dacht se jizt : sühst du Patron ! Doa vär krigst du hüt dienen Lohn . Doa Lott en framer Herre is So was åm dåt en Aergerniß , Un as se noch moal dreev sö'n Spott , So gaf he år 'en Ribbenstott . Se dacht , dåt weer de Blitz , un feel To Bodden gliek mit Liev un Seel . Un ehr se sick bedüden leet , Was se all kolt , von Kopp to Föt . Nu har man doamoals dät Verföhr'n , De Dooden intobalsoameer'n , Dåt mån se moal as Medezien Noch in d'Aptek verköpen künn . Wo åber is in alle Welt Woll Specerie upt friee Feld : Keen Hof , keen Hus lag an de Straat , Doch endlich fund sick hier ock Roath . Vdr't Wildbrett stund nich wiet in't Holt En Trog Salpeter , Lehm un Solt . Wie jizt noch Bruck is un Maneer Upt' Königliche Jagdreveer . Doamit nich Reh un Hirsche soll'n Up oadelichen Grund sick stell'n ; Wat Jägerslüd afgünstig sin Dät bill't sick goar keen Minsch nich in . Glick ingesollten hem se nu In düssen Trog de dood'ge Fru . Un davon kummt de Schnickschnack her Dåt se to'r Soltsul worden weer . Isaaks Opfer . ( Unser Bauersmann sah in einer schwäbischen Dorfkirche ein Gemälde , Isaaks Opfer darstellend . Um das Opfer-Verbot bildlich mit zu bezeichnen , ließ der Maler den alten " Abraham mit einer Pistole nach Isaak zielen , von oben herab aber bewässerte ein Engel das Pulver auf der Pfanne . Dies ist der Gegenstand der nachfolgenden Erzählung . A . d . H . ) Mie fällt , so oft ick lustig bin Allbott en putzig Stücksken in , Dåt mie moal ens vör woahr un wiß To Uhlendörp bejegnet is . Ick sach doa an de Kerkenwand En Bild , dåt was bemoalt schermant ; Vål Biller hew ick sehn , von all'n Håt mie noch keen's so goot gefall'n . Den Köster , de vörbie just ging , Frog ick : wat is det hier vor'n Ding ? " En Bild ! " - Doamit was't afgedoahn , Un leet mie as Hansnarren stoahn . Nu woar ick klöger üm keen Hoar As wie de Koh bie't niee Doar . Wat ick ok keek , von Vör'n un Hinn'n , En Sinn was nich herut to finn'n . En bald halfwaß'ner Bengel lag Up enen Hupen Holt , un sach So plinsig ut , as weer åm just De Bottersemmel weggemus't . En oller Mann , mit griesen Boart , Ganz in't Gesicht herüm behoart , Lag vör den Jung'n in Anschlag schon , As woll he'n gliek dootscheten dohn . Un högger nup was noch en Mann , De har twee gåle Flüttchen an : De dreihte ganz curjos dät Blatt Un moakte Pann un Pulwer natt . Iizt word ick immer hitzger drup Un socht den Köster wäͤdder up . Verdütsch he , sprack ick , - mie dåt Bild , Se is mit Dubbelten gefüllt . Un gaf åm nu de Brännwiens-Pull , Zwoars bet to'm Proppen was se vull , Alleen , he soop so glupsch drup in , Ok nich en Droͤpken leet he drin . Nu kreeg he Lust , nu fung he an : To rechten hier , de olle Mann , Dåt is de Voåder Abraham , De sienen Soahn to oppern kamm . Un de hier ut dåt Wulkenbett Sien Woater sachtken loopen lett , Dåt is de Engel Goabriel , Den leewen Gott sien Oltgesell . Un hier mit de Husoaren Jack Up't Holt , is Musche Iseak , Den ollen Abraham sien Soahn , De sall nu werden afgedoahn . Uns' Herrgott , de vår dusend Joahr Ok månchmoal wat driehoarig woar , Gaf aͤm dåt Ding so unnern Foot Un : moak moal den Isa'k doot . Just as he sienen lewen Soahn Nu eben woll up't Lådder goahn , Un noa dät Herz von Postpapier All zielte mit den Puffer hier : Doa hurra ! kamm in vull'n Gallopp En Engel äber Hals un Kopp , Un reep : loat sin du oller Klaas , Versteist du denn goar keenen Spaaß ! Den Zickenbuck , de bie die liegt , Den pust moal ut dåt Lewenslicht , Dåt gift doch noch , du blinner This , En Broaden , de to åten is . Nu plegten unse Vorfoahr woll , Wenn en Gemål wat spräken soll , Sön Bild den Hals wiet up to sperr'n , Un so den Spruch herut to terr'n . Dåt Ding kamm unsen Herrn Pastor En bittchen ehrenrohrig vär , Wenn sonne Engels Woorte dåhn Herut stoahn , als Elephanten Tän . Nu gung de Red , dät in Berlin En Utbund soll von Moaler sin , Vörnut , wenn ene Altoar Där Mit Biller antostrieken weer . Oltmeister Rode was sien Noam , De mußt nu bie uns ruter koam , Un unse Paster äberlä Mit åm dåt Ding sick hen un . Wiel't up Gemeende Kosten ging , So tog sick bittchen lang dåt Ding : Erst bie de lezte Piep Toback Oltmeister Rode allso sprack : " Hört Schult un Schöppen ! weet jie wat : " Ick moale ju dåt Altoarblatt " As wenn de Voader Abraham " To'm Schlachten sick en Puffer namm . Un kiek , wo důtlich un wo jot He so beteikt dåt Schlacht Verboot . De Engel stroahlt åm up de Pann - -- Nu loat 'en scheeten - wenn he kann . Esau und Jakob . Wat ens en Hoaken werden sall Dåt krümmt sick schons bie Tieden : So heet dät Sprichwoort åberall , Un keener mag't bestrieden . En klein Exempel up to stell'n Will ick en Muulvull hier vertelln' Von Esau un von Joakob . Knapp dät män in Rebekka's Schoot De Kinner bitchen wuchsen , Dorft Esau ok mit Hand un Foot Nich roͤhren sick noch mucksen . Denn Joakob stoot gliek los up Moord , Dåt Esau ganz bie de Geboort Mit Bloot was unnerlopen . As nu de Stunn heranner was Sick in de Welt to scheeren , Dacht Joakob : Esau mag den Paß En bitchen voͤrprobeeren . Un listig pakt he Esau's Been Un leet also ant Licht sick tehn , Un lachte as en Kobbold . So håt in Mutterliewe schon Herr Joakob Kundschaft geben , Wat ens de Welt an den Patron Vdr Künste wor erleben . Un Esau gift sich gliek to Koop Hier as en duͤtschen Degenknoop Oahn Falsch in Woort un Werken . Herr Esau word en Akkersmann : De Felder to bebauen Schafft he sick Peer un Woagen an , Un herrlich an to schauen Stund up dåt Land all sien Getreid Un lustig grönte Wisch un Weid Von Seegen schwoar beloaden . Un wenn de Arbeit was vullbracht , So namm he Flint' un Ranzen Un ging en bitchen up de Jagd De Hoasen to kuranzen . Denn sien Herzvoader Isa'k att Sick goar to gårn in Wildbrett satt , Vornut in Hoasenbroaden . Un up den Oabend plegten se En Piepken voll to schmöken , Un ut de Kriegs Historie De Loågen rut to söken . De Zeitungen - et was 'ne Lust , Wat Esau de to mustern wußt Un putzig uttoleggen . Herr Joakob , as en froamer Mann , Bleew hinnern Kacheloawen ; Am gung nich Land nich König an , Kunn he män schinn'n un schoaben . Den Mantel noa den Wind to teh'n Geld intoscharrn , Geld ut to leh'n , Dåͤt was noa sienen Schnoabel . So woar he noa Rebekkens Sinn Ar leewet Mütter Sähnken ! Dät was Joaköbken vörn un hin'n , Keen Håppken un keen Thränken Mucht se oahn Joaköbken verteer'n , He mußt den Hals mit all'n sick schmeer'n , Un Esau , was en Flegel . De Erstgeboort von Esau woar Drüm goar nich to verknusen : Un beide sunnen mänchet Joahr Up nischt als Kunkelfusen , Dåt Vörrecht moal so met en Pfiff , Un hinnerlistge Schelmenkniff Am sächtken weg to schwuppern . Im Fröhjoahr as de Waldschnepp kamm , De Isa'k gårn mucht åten , Herr Esau sine Knallbüß namm Herzvoadern wat to scheeten ; He leep den ganzen Dag um her , Ok oft genog stund Tiras vor , Doch woll de Schnepp nich hollen . Doch håt he up den Oabend spåd Twee Stück noch runn geklastert Un as he hungrig matt un möd Doamit kamm anklabasterst Doa stund up Joakobs Dischgedeck Met schön dorchwaßnen Ribbenspeck En grooter Napp vull Linsen . Ach Bröderken ! sprak Esaus Mund : Loat mie de Linsen pappen ! Ick bin so hungrig as en Hund , Män kuum kann ick noch gappen . De Moagen hångt mie in den Rump So lang heraf as wie en Strump , Ick mütt vår Hunger sterben . Keen Bidden hulp , keen goodet Woort , Von nischt woll Joakob hdren . Un Esau mußt de Erstgeboort In Hungersangst cederen . Wenn Esau nich en Broder weer , Schwor Joakob , künn he nimmermehr , Doavor de Linsen loaten . Rebekka lachte sick bald doot To den verwünschten Schacher , Dät Joakobken so klook un goot , Um puren Linsen Pracher Den Flätz von Esau har balbeert , He word de ganze Nacht trakteert Met Punsch un Honnigkooken . As Isa'k olt was un stockblind , Leet he den Esau ropen . Du magst , sprack he , mien Soahn , mien Kind , Moal up de Jagd hüt lopen , En jungen Rehbuck hoal mie in , Un richt en an noa mienem Sinn , Ick sterb - un will die seegnen . Rebekka horcht still an de Där Doa kunn se alles hören ; Geschwinn reep se Joakobken her , Un daͤh aͤm instrogeeren : Wie he den Esau noch dorch List , Mit jungen Zickenbroaden müßt , Ok uͤm den Seegen prellen . " Herzmutter ! ! dåt doh ick nich ! De Olle künn't vermerken ; Herr Gott , he wör mie lästerlich Utschell'n un runnerferken . Un keem mie Esau åbert Fell , Dät is en Knoll von Grofgesell , He wör mie schdn klabatschen . " " Gript Iseak mie an de Hand , So bin ick gliek verroaden . Ick lehn' up Wesselbreew un Pand , Un tell nischt as Dokoaden ; Drüm miene Hånn sind week un glatt Un Esaus Fuust is ruh und Un dick vull Arbeitsquesen . " Rebekka sprak : " Mien Herzens Soahn Dåt sind man Quakeleien ! Wer in de Welt jizt hoch will stoahn , Müt Schimp un Schlåg' nich scheuen . Kuroasch mien Soahn ! - ick stoah die bie , Den Schimp , de Schlåg , nehm ick up mie . " - -- Un Joakob bracht de Zicken . In Essig mußt dät Zickenfleesch Erst wild un müffig werren , Denn word mit Speck un Botterkreesch Flink vår den ollen Herren De Lögenbroaden angericht , Met sure Gurken Schicht an Schicht , Dåt was so Isaks Gusto . " Wer bist du ? " frog Herr Iseak , As Joakob kamm getreden . Ganz patzig Musche Joakob sprak : " I , håst du denn vergåten , " Dåt ick dien erstgeboarner Soahn , " Dien Esau , up de Jagd mußt goahn ? - -- " Hier breng' ick nu den Broaden . " Den blinnen Voader Isa'k was Dät Ding nich recht begriepig ; Denn Esau sprack en düchtgen Baß , Un Joakobs Stimm was piepig . He leet de Hand sick geben nu , Alleen de Hand was hart un ruh , Dåt Wams rook schier na Pulwer . So word de olle Iseak Von Fru un Kind bedroagen ; Denn Joakob har sick Esaus Jack Un Hoasen angetoagen . Met Sand un Schliem von't Zickenfell , Har sick de pfiffige Gesell De Hånn steenhart geräben . Kuum was de Segen weggefischt , Un Joakob furt in Gnoaden : Doa bracht ok Esau upgedischt Den echten Rehbuksbroaden . Un Iseak verfärwte sich , Un Esau weente bitterlich , As he den Schwupper hörte . En Jägersmann , gerecht un schlicht , Was Ehrlichkeit sien Wandel , Sien Leben was noa strenger Pflicht , En Handschlag all sien Handel ; Sien Sinn , vull reiner Broderleew Un just sien Broder was sien Deew Dåt gung am sehr to Herzen . " O håst du denn , o Voader mien , " Häst du man enen Segen ! " Reep Esau ut dem Herzen sien , En Steen mucht sich bewegen . Doa word von Mitleed Isa'k warm , Un beide feel'n sick in den Arm , Un blickten up gen Himmel . Un Isa'k sprak : " Ok du mien Soahn " Sast Segen fin'n up Erden ! " Dien Volk werd dörch dät Schwerdt bestahn , " Un groot un mächtig werden ! " Doch föhrst du ok dåt Krieges Schwerdt , " Werd doch mit Geld un Geldeswerth " Die Joakob unnerkriegen . Un wat in hoch prophetschen Sinn Hier Isa'k utgesproaken , Dript up den hüt'gen Dag noch in , Man brukt män uptomoaken De Ogen , un vorbaß to sehn , Wat in de Welt rüm deit geschen , Vom Morgen bet tom Oabend . Der Frühling . Dåt Land ergrönt all äber all , De Luft ward mill und warm ! Schon kehrt torügg mit hellen Schall De bunte Vågel Schwarm . So kündigt sick dåt Fröhjoahr an , De starre Winter schwinn't , Frisch up ! Frisch up mit Ploog un Spann De Fröhlings Dag beginnt . Herbie ! herbie ! jie Akkerslüd , Schon lukker is dat Feld ; Doa segnet Gott , wo rechter Tiet Werd Hoab un Goot bestellt . Mit Gottesforcht , streut in dät Land De Soat tom Aerndte Dag ; Ut Gottes Allmachts vuller Hand Fällt Dau un Hoagelschlag . Wat wie versai'n in Sorg un Möh , Dät Kören is so klein Doch herrlich drift et in de Höh , Mit Segen to erfreun . So werden wie moal ut den Doot In Herrlichkeit un Glanz Hervorgoahn ut den Erdenschoot , Tom Himmels Aerndte Kranz . Der Erndte-Kranz . Wie brengen vor gnädige Herrschaft den Kranz Von Ahren , de schwuchten und wuchten ; Met Bännern un Rosen von güldigen Glanz , Geschickt von de Mäkens dörchfluchten . Nich licht was de Arbeit , et stund dåt Getreid So wählig vull Macht up den Akker Doa hem moal de Knechte rechtschaffen gemaiht , De Deerens gebunnen so wakker . Hüt åber , hut will'n wie to good uns wat dohn , Hüt will'n wie den Schweet uns vorsöten ; Un juchen un danzen un spring'n un hallo'n- So sall sick de Morgen uns röden . Wo sind de Muskanten ? wo is denn dät Beer ? De Kooken , de Schnaps un de Broaden ? Wie dörsten un hungern , flink alles hier her , Wat huͤt is gekoakt und gesoaden ! Hier steit he , de Ahrenkranz , herrlich und schön Hier will'n wie hüt schmusen un springen ! Hier sall uns biem Hopser up Hakken un Tön De Fiddel , de Trumpeet erklingen . Doch eh' wie danzen , eh' wie spring'n , Will'n wie to Gott vör allen Ding'n , Den Blick erst richten himmelwaͤrts Den Herrn to breng'n en dankboar Herz . Gott sach von Himmel up uns raf , Gott was't , de uns den Segen gaf , Wenn wie de Soat in Hoffnung streu'n Von Gott den Herrn kummt dåt Gedeih'n Gott namm de Soat in Schutz un Hoot , Gaf rechter Tiet de Regenflovt , Den Sunnenschien , den Perdeltau , Froh to erquikken Feld un Au . So word de Akker segenschweer , So woogte , wie dåt blaue Me Bewegt von warmer Middagsluft , Dät Feld , verbreitend frischen Duft . So word uns Hof un Schün gefüllt , So förchten wie keen Hungerbild , Schütz un bewoahr' , gerechter Gott , Uns nu vor Brand und Krieges Noth . Bald is de Segen doa verstört Wo sick de Unfreed wild empört , Wo um sick roas't de Füersbrunst - -- Bewoahr uns Herr ! mit Gnoad und Gunst . Lustig nu tom Danz Um den Ahrendkranz ! Spällüd , dåt de Ohren summen , Mütt de olle Baß jizt brummen , Lust'ge Meledien Sing' de Vigelien Knechte , Mäkens , flink ! Dreiht ju üm den Ring Alles , wat in Tucht un Ehren , Sall keen Minsch ju hüt verwehren , Moakt den suren Schweet Hüt ju wådder söt . Wer noch röhr'n sick kann , Ollen ! tredet ran ! Loat't uns ok en Sprung versöken , Denn will'n wie en Piepken schmöken , Gott en Danklied sing'n Dåt de Stär'n erkling'n ! Gottes Gnoade was't De uns Schün' un Tast Håt gefüllt mit güldnen Garwen , Nümmer lett Gott den verdarwen , De aͤm forchten deit Un nich Arbeit scheut . Wat de Schrift uns heet , Arbeit un Gebet : - -- Trülich will'n wie danoah lewen Un vor kene Tokunft bewen , Gott werd helpend koam - -- Allmacht ! is sien Noam . Zum Dröschen . Jie Knechte , jie Mäkens , de Hoahn hät Woakt up ! In Morgenroth herrlich de Himmel schon steit , Woakt up ! De Noaberslüd dröschen all rund um uns her , Klap , Klip , Klap ! erschalt et de Krütz un de Queer ! Keen rechtschoapner Knecht un keen Mäken , Müt jizt in de Federn noch stäken . Klap ! Klip ! Klap ! Klip ! Klop ! Klap ! Jie Knechte , jie Mäkens , de Hoahn hät Woakt up ! In Morgenroth herrlich de Himmel schon steit , Woakt up ! Gedeihen leet Gott uns vor allen düt Joahr , De Garwen sind lang un von Segen so schwoar , De Kören so quik as de Bohnen , Dåt sall moal recht schåpeln un lohnen . Klap ! Klip ! Klap ! Klip ! Klop ! Klap ! Jie Knechte , jie Mäkens , de Hoahn hät Woakt up ! Jn Morgenroth herrlich de Himmel schon steit , Woakt up ! De Grootmutter fegt all den Backoawen blank ! De Wind blos't so kräftig , de Möll is in Gang ! Hüt mütt wie nöch moahlen un sakken , Dåt niee Brodt morgen to bakken . Klap ! Klip ! Klap ! Klip ! Klop ! Klap ! de Hoahn hät Jie Knechte , jie Mäkens , Woakt up ! In Morgenroth herrlich de Himmel schon steit , Woakt up ! Wie brengen Gott morgen mit Sang un mit Klang , Ut kristlichen Herzen den Arndtefestdank , Doa will'n wie den Herren to ehren , Bie Middag frisch Brodt ok vertären . Klap ! Klip ! Klap ! Klip ! Klop ! Klap ! Der Luftball . ( Der kleine Luftball , welchen der Professor Jungius bei seiner ersten Luftreise als Wegweiser voraus gehen ließ , sank unweit dem Dorfe Tornow . Die Dorf- bewohner geriethen über seine Erscheinung in nicht geringe Bewegung . Treuherzig erzählt unser Land mann , im nachstehenden Schreiben , alles was bei diesem Vorfall von den Bauersleuten gedacht , ge sagt und gethan wurde . A . d . H . ) Bist Du gesund met Fru un Kind , So sall et herzlich leew mie sind : Wie sind , Gewadder , dorch de Bank Frisch up noch alle , Gott sie Dank ! As gistern , is in unse Nest En laͤsterlichen Upstand west ; Un druͤm , Gewadder , sett ick mie , Un schriew huͤt duͤssen Breew an Die . Verstoah ick ånners recht de Schrift , Dåt et mån enen Düvel gift : So schwör ick Die bie Stock un Block , De ene piept ut' lezte Lock . Of nu de Düvel , drup kummt an , Oahn Netz un Moagen lewen kann ; Denn beidet is an Strick un Stang In miene Schündähl upgehang . Gewiß is in den Höllenschlund Ok rechte schlechte Tiet itzund : Im Moagen was keen Krümken Brodt , Mån Qualm - un de rook ok nich got . As bie uns gistern Noamiddag De Seiger an Klock Fiewe lag , Doa brüllt de Grotknecht wat he kunn , De Kobbolt kummt von Himmel run . Ick keek geschwinn to't Fenster nut ; Doa trekte die de Drachenbrut Dåt Dorp entlang , dåt mie vorwoahr To Berg stun up den Kop de Haar . De Grotknecht un de Kohmoagd fing Ut dåt Gesangbok an to sing ; De Hushoahn kreihte Angst un Weh , Heidi ! ging Ent' un Höhnerveh . De Hunne blafften vor Gewalt , De Katten mauten dot sick bald , De Truthoahn kullerte derto - -- Et was en Lårm up Mordio . Ik krůzte mie von Kop to Fot , Denn mie was ok ganz flau to Moth ; Un miene Fru hätt'st du solln sehn , De sprung in't Bett , met beide Been . Knap har de Angst sick wat geldscht , Doa kamm mien Ossenjung geprescht Un blarrt , as wenn åm bie't Sakkehl All mit de Klaun de Kobbolt heel . Dree Emmer Woater , wie mie duͤcht , Goot ick den Jungen in't Gesicht , Dåt bracht åm endlich to Verstan Nu fing he to vertellen an : " Von Himmel in de Elsen feel " En Ding herun , half witt , half gål , " Det kann nich sterw'n , nich lewen mehr , " Un salt sick rümmer an de Eer . As stün dåt Dörp in helle Flamm'n , So leep jizt Olt un Jung tosamm'n . De proaschten nu so kunterbunt , Dåt keens sien eigen Wort verstund . En Woagehals von Keerl schlog vär : " Koamt ! wie will'n hinnern Drachen her ! " Un nu ging et in vullen Renn' Met Knuppeln noa de Elsen hen . Ganz heillos in dåt Elsbrok rüm , Kabolzte sick dåt Ungethüm . Bet an de Ohren glatt henup , So sperrten wie de Müler up . Packt an ! - reep unse Cummenddr Un wuptig feel'n wie dråber her . Doch , wat vorn Schreck hem wie gekrigt , Wie Kalk was jeder in't Gesicht . Denn dreemoal gröter woar gewiß Dät Unsoal , as en Wullsack is ; Et leet as wenn't vål Zentner weer , Un was knap as en Povist schwer . Da word et erst recht oapenbar , Dät Soatans Werk in't Spöll hier woar , Un wenn de Wind män bittchen blos , Gliek woll't ok wådder von uns los . Doch , wat moal in de Klaun uns is , Dät holl'n wie Bur'n ok stief un wiß ; Un har uns ener dot geschloan , Wie leetent Beest nich wådder goahn . De gnäd'ge Frölens keemen jizt Ok met den Köster angeflizt . De Köster håt verständig recht Dåt Unfloath uns nu utgelegt . " Dåt düt hier mütt en Moagen sin , Dåt sehn jie doch wol blindlings in : De Schlunk , dät Netz , wat sünst derto Gehört - is alles richtig so . " " Et krigt de Engel Michael Mänchmoal den Soatan bie dåt Fell , Un wenn sick de katzbalgen dohn , Denn plegt et blodig hertogoahn . " " Recht heillos håt he in de Luft Den Schwarten huͤt moal afgeknufft , Håt åm den Moagen utgerät'n , Un runner noa de Eer geschmät'n . " De Düwel sülwst met dåt Geschling Mütt ok wo in de Gegend ling , Et werd schons to uns koam de Kunn , Dåt se åm ichtswo hem gefun'n . " Recht har de Köster , denn et gung En Damp heruter ut den Schlunk , De rook noa Schweffel , Theer un Peck , Ganz up de Oart wie Düvelsdreck . De gnåͤd'ge Froͤlens schneeden sick Von't Netz herun en grootet Stück . Se meinten , son Stück Netz wer goot To Strümpe noa de nieste Mod . De Köster un de Scholjungs fing De Litanei nu an to sing ; Wie stimmten met in den Gesang , De Hunne blafften ok dermank . So treden wie denn , Mann an Mann , De lange Prozeschon nu an ; Dåt Drachenbeest in unse Mid , Ging et to Dörp nu Schritt vor Schritt . Up miene Schündåhl hångt et nu , Un wist Du Die met Kind un Fru Dåt Unsoal moal bie mie besehn , So moak recht bald Die up de Been . Der Berliner Weihnachts-Markt im Jahr . Dát kloje Höhner so to seg'n , Met unner ok Windeier leg'n , Dåt - nich vör ungoot Herr Pastor - -- Schriew he sick bittchen hinnert Ohr . De Schrift kann he Sack ut Sack in , Sien Preddigen , mag ok noch sin ; Doch von den Wiehnachtsmarcht versteit He ok , Herr Paster ! nich en Deut . Weet he noch wat he to mie sprack , As ick met den dree Schäpel Sack Vull Hasselnåth kamm angekarrt , Un he mie ankeek wie vernarrt ? As wenn't bie mie nich richtig weer , So kam't herruter ungefahr , Wenn ick so dåcht dät in Berlin En blanker Wiehnachtsmarcht soll sin ! Ick heb mie nich an åm gekehrt Un bin in Gottes Noam kutscheert : Wer sin fief Sinn biesammen hölt , Fritt alle Doag sick dörch de Welt . Et sölln , so dacht ick , in Berlin De kloge Lüd , jo Schockwies sin , De sülwst in allerlei Gefoahr'n Keen Tippel hem vom Kopp verloar'n . Weer ock mankher so wat passeert , Dåt håͤt sick alles recolgeert ; Drüm werd , so woahr ick ehrlich bin , En Wiehnachtsmarcht noa Noten sin . Stief mütten wie de Ohren holl'n , Et is genog jo an uns Oll'n , Wenn wie vor Sorg un Noth un Groam , To kene frohe Stunn jizt koam' . Ach ! de leewe Kinner söll'n Wat uns verstört , nich mit entgell'n , Dåt mag in Schoppenstådt so sin , Se sind vernünftger in Berlin . Is denn von't hillge Wiehnachtsfest Nich dåt de Grund un Ursprung west , Dät unse Heiland to uns kamm , Un allet Unheil von uns namn ? Dåt he gelehrt : dåt wie up Gott Soll'n tru'n in alle Drangsoals Noth ? Dät oahn sie'n Willen in de Welt , Keen Hoar sick krummt , keen Sperling fällt ? Dåt Gottes Arm de Welt regeert Dat Schlimste sülwst , to'm Besten föhrt An düssen Trost will'n wie uns Oll'n , Recht fest to'r Wiehnachtsfeier holl'n . De Kinner mögen frisch drup in Trumpeten , knarr'n un lustig sin , Et mag Kopp un , Kopp äber goahn , So håt jo Paulus ok gedoahn . Un kön'n wie't åber uns ertwing'n , En Stünnken mit herüm to spring'n , To lachen moal , - in Gottes Noam ! Et werd gewiß uns goot bekoam . Un sonnen echt vernünft'gen Sinn Fund ick , Herr Paster ! in Berlin . De Wiehnachtsmarcht steit boar un blank De ganze brede Stroat entlang . De lange Brügg , was miene Stät' , Un mienen Sack vull Hasselnäth Heb ick noch flinker as verhofft , In knap twe Doagen reen verkofft . En schönet Geld , versteit he mie , Mien Fründ , heb ick verdeent doabie ; De Minsch müt lewen von Gewinnst , Keen Hohn krazt in den Meß ümsünst . Dät letzte Schock verkoft ick just As Dag un Nacht sick scheiden mußt ; Hüm - dacht ick nu in mienen Sinn , Wist met de Kinner kindlich sin . Un up un doal , recht dick un breet , Bin ick den Wiehnachtsmarcht spatzeert ; Doa ligt ock kene Noadelbüß , De nich von mie bedgelt is . An ene Bood tratt ick heran , Doa huckte up den Disch en Mann , Dem ene Art Dokoaten Ding Maneerlich ut den Blanken hing . " Hier ! Köp he ! " reep son ollet Fell : " Dåt kann ick woll , " sprack ick , " Mamsell ! " Mån , dåt ick't doch besehn erst mütt " Denn ick bin nich Hans Tapp in d' Grütt . Ick weet - wenn Minschen in de Welt , Ok sitten bet tom Hals in't Geld , Krigt doch en armer Erdenkloß Noch kenen roden Heller los . Un richtig is't hier so gewest , Denn de Dokoaten satt ganz fest ; Doa heb ick still mie ümgekehrt , Ehr mie dåt Wief håt angeföhrt . Nu ging ick dörch de Schostergoat , So kamm ick in de Bröderstroat ; Hier heel'n de Kutschen hoageldick , Ick tellte äber twintig Stück . En Hus , gewaltig lümmeleert , Doa sind se klumpwies rin spatzeert : Pots Schlag , wat mütten , feel mie in , Vör Bücke doa to melken sin ! Twee Gröschen Beergeld gaf ick dran , Rin was ick as en Eddelmann - -- De Lüd sind höflich unerhört , Se hem dåt Beergeld mie quiteert . Herr Paster , dåt geit ganz to wiet , Wat ener doa vor Wunner süht ! Doa in de Stub' , so woahr as Gott ! Hem sick de Bull'n herümm gestott . Söß Bull'n , un fäftein Mann to Peer , Toschauer , wie de Sand am Meer Trumpeten , Pauken ok derto Dåt wimmelt in dåt Lock mån so . Denk he nich , dåt ick åm beleeg Un åm den Hals vull Facksen schwdg Wo in de Stub' de Platz denn woll Vör son Specktoackel herkoam soll ? Dåt loat he siene Sorg nich sin , Se helpen sick schons in Berlin : De ganze Trödel was üm't Geld , Män pur mit Puppen vörgestellt . En Keerdel sprung vdr'n Bullen her , Un heel en roden Freesrock vär . Dät Stücksken was't , wat unner all'n , Mie håt recht höllisch goot gefall'n . Denn grimmig , ganz vor blind und dull , Stott up den Freesrock los de Bull ; Natürlich , dåt he los drup geit Wo he von Mäkens wittern deit . As jeder endlich sick denn ganz Har satt sehn an den Bullendanz , Ging't wädder in de Kuttschen rin , Un fick fack leep ick hinner drin . In d' sülwge Stroat , tor linken Hand , Heel'n de Karreten noch moal Stand , De Husdåhr håt mie fast verdutzt , So herrlich was se upgeputzt . Wat heb ick sehn ! - Vör Freud un Schmerz Kloppt mie noch jitzt mien branborgsch Herz - -- Schwerin - fällt up de Kriegesboahn - -- Schwerin - im Arm de Siegesfoahn ! En Herr , hochvornehm , sprack mie an : " Wat is äm Voader Buersmann ? " He suht jo so bekümmert ut - -- " Am dring'n de helle Thränen rut ? Ick sprack , un schlog åm in de Hand : " So fållt en Held vör't Voaderland ! " Loat he de Thrånen sick män dreng'n , " Wat ick hier föhl - lett sick nich seng'n . Mien Herz von Schwermoth to befrien , Met frohen Lüden , froh to sin , Ging ick flink noa de Stube hen , Wo . Olt un Jung rum jacherten . Hier fund ick Sachen , goar to roar ! Doch wiel mie bittchen hellig woar So keek ick mån vor erst um her , Wo so wat antofrischen weer . En Appel , roth , as wie en Kreewt , Håt den Aptiet noch mehr beleewt . Ick frag : - wat soll de Appel gelln ? " Twölf Gröschen , " - Blitz dåt heet ick prell'n ! So dacht ick still , un toalte denn Dåt schöne Geld geduldig hen . Vornehme Lüd beschnüffeln man , Wat unser ener doch nich kann . As ick den Appel woll vertär'n Denk ick , de Schlag mütt mie gliek röhr'n ! Wat dåt ver Schelmerie hier was , De ganze Appel - woar von Waß . En vullet Schock , heb ick wo oft , Noch nich acht Gröschen hoch verkoft : - -- So , leider Gott's ! - is't in de Welt , De Woahrheit darwt - de Schien håt Geld ! De Kuttschen rumpelten : -- geschwinn Ick hinnerlos , dorch dick un dunn ; Spandauer Stroat henin links af Ging't erst in Schrit un denn in Draf . Hier woar 'ne Luftfoahrt vorgestellt , Wat deit en Minsch nich all' vor't Geld ! - -- Dät wör ick just to lezt anfang'n , Mie an , un in de Luft to hang'n . Ok sach de Luftpatron mie just Nich ut , as har he groote Lust En Flüschken Moanschien run to hoal'n , Of gliek son Quark sick wör betoal'n . Ick glöw dät he de Minschen tell't , Un denkt : so vål - so weinig Geld . - -- De Meisten klemm'n dorch goode Frün , Sick up den Koaterstieg hennin . Un unner åm , da lag un stund Dät Volk ümher so kunterbunt , As wenn de Sündflothskasten weer Doa ümkabolzt in Krütz un Queer . As ick nu miener Wege ging , Denn endlich kreg ick satt dät Ding Heb ick mie noch en orndlich Beest Von Näthknacker , vor't Geld gelöst . Den Dickkop heb ick erst belacht , Un denn in mienen Sinn gedacht : " Mücht jeder doch sien Amt vorstoahn " So goot wie du , mien Herzens Soahn ! " Un doch - wat helpt die alle Möh ! " Knakst du drup los ok späd' un fröh , " Män Schoalen bliewen vor die ling'n , " De Kären - werd dien Herr verschling'n . " Herr Paster ! weet he wat ick sprak As ick dåt Ding in Bussen stack ? " Mien Bröderken bist du - kumm mit : " Ick knack de Nåth - de Amtmann fritt . Noch eens , Herr Paster , saͤll't mie in , He meinte doch , dät in Berlin Sön höllscher Modder liggen müßt , Dät kener dörchtoknågen wüßt . Erst frielich , was de Quatsch nich schlecht ; Denn hät de Stadt sick drin gelegt , Un wer keen Fohrwerk wußt to fin'n , Droog sienen Klump in't Hus hennin . De Stroat , de Börgerstieg entlang , Is nu wie afgeläckt , so blank . De Reudlichkeit is woll sehr goot , Denn Klein un Groot - löpt jizt to Foot . Bergmanns Todtenfeier . ( Im Jahr . ) ( Als unser Bauersmann , nach Inhalt der vorigen Er zählung , auf dem Weihnachts-Markte seine Nüsse verkaufte , ward ihm sein vieljähriger treuer Beglei- ter , ein Dachshund , Bergmann genannt , wegge griffen . Er unterrichtet uns hier , welche Dienste dies Hündlein ihm geleistet , und der Herausgeber muß bekraͤftigen , daß in diesem Hundelob , weder et was uͤbertrieben , noch aus dem Winde gegriffen ist . ) Herzvoader ! ( wo ick goah un sioah Ropt jeder up de Stroat mie noah : ) " Schön' Dank ! vor sien Wiehnachtsgedicht ; " Håt he den Bergmann wädder krigt ? " Un knap dät ick bin Rede stoah'n Gliek koam'n twee , dree noch an to goah'n , Erst fang'n se mit den Tekkel an , Un denn muͤtt Krieg un Frieden dran . Ick heb to'm Klatschen nich so Tiet Un en vor allmoal segg' ick hüt : Mien Hund is pritsch , un damit goot , Ick bliew dabie - mien Hund is doot . Wer weet , wer schons mit sienen Fett Den bloodgen Kopp sick ploastern lett ! Wenn Bergmann noch an Lewen wer , Ach Gott , he weer längst wådder her . Denn wo ick gung , denn wo ick stund Was Bergmann ok , mien trüer Hund , Dorch Strom un See , dorch dick un dunn , Wußt he de Spoor von mie to fin'n . He stund mie in Gefahren bie , Was mie in Glück un Unglück trü : Wenn ick düt denk , un um mie seh Wåt deit mie denn mien Herz so weh ! Har miene Fru to'm Waschen Lust , Glöwt mie , mien oller Bergmann wußt' Up twee dree Doage lang vörher , Oft regnen oder schnieen wor . As wie vdr'n Joahr von Engeland Väl Schiffe ging'n noa'n Nordsee Strand , Um in de Buchten an to leng'n , Un Krieges Volk an't Land to breng'n . Mie'n Bergmann dåh up Dag un Stunn Mie kund : " Hüt geit de Flott to Grunn . " Ach Doage spåder ungefähr , Kamm denn de Hiobspost ok her . Weer Bergmann mie nich wegstibizt , Wie tappten nich in Dustern jizt - -- Wenn ick düt denk , un um mie seh , Wat deit mie denn mien Herz so weh ! Ganz driest kunn ick mit Goot un Geld De Kinner schikken äber Feld , Denn Bergmann leep up Tritt un Schritt , As Schutz un sichrer Fohrer mit . Bald was he hinnen , bald voran , Un was Gefoahr - he stund as Mann ; Ehr har he sick daͤt Lewen noam , As kinnerlos to Hus to koam . Sprack ick , sien Herr : Bergmann kumm her ! " Hier , legg die vor de Stuben Där " Un bet ick wådder bie die bin , " Let'st du nich Fründ noch Fiend hennin : Getrost kunn ick denn vorbaß goah'n , He bleew up sienen Posten stoah'n . Nich Speck , nich Stock , nich Hungersnoth , Verdreew åm von mien Haab un Goot . So lang noch Oaden in åm was , Dåt wußt ick , heel he sienen Paß . Wenn ick düt denk un um mie seh - -- Wat deit mie denn mien Herz so weh ! Oft satt he bie mie up de Bank , Un so heb ick woll Stundenlang , Wat just passeert was in de Welt , Ut de Avisen am vertellt . Sprak ick von schlechte Minschen denn , De åͤren Herrn beschummelten , Un nich wat recht un löwlich dåhn - -- Gliek schlog he gnurrig mit de Tän . Doch , was de Red von Ehrlichkeit , Von trüen Sinn in Freud un Leid , Kamm noch von't Voaderland derto - -- Denn flog åm ok de Schwanz mån so . Namm åm en Fremder up den Schoot , Dåt leet he sick gefall'n to'r Noth ; Doch immer was noa mien Gesicht Sien Oge stief un fest gericht . Kreeg ener wat to Naschen rut , Denn gliek was alle Fründschaft ut . Wups sprung he run , Schwanz mank de Been , Un toog dåt Mul' as woll he ween'n . He bill'te sick vermuthlich in , Dåk mücht wat von Bestäkung sin : Wenn ick düt denk un um mie seh - -- Wat deit mie denn mien Herz so weh ! Un daͤt versteit von suͤlwst sick schon , Dåt he ok siene Profeschon Profect as Dackshund ut den Grund Jn Bou up Voß un Dacks verstund . Sön Dacks bitt frielich mörderlich , Doch Bergmann kehrte dran sick nich , Un gung åm gliek scharp up de Hut Un schlog en ut de Schanzen rut . Wer halweeg wat von Jagd versteit , Un wat son Dacks sick wehren deit , De werd woll weeten , dåt so licht Keen Hund åm ut de Röhren krigt . Un dåt en oft bet in de Nacht Mit Hack un Spoad sick afmaracht , Un doch am Enn is alle Kunst Un Möh un surer Schweet umsunst . Jie seh'n woll , dåt mien seelger Hund Sien Amt , un noch wat mehr , verstund : Wenn ick düt denk un um mie seh - -- Wat deit mie denn mien Herz so weh ! Versproaken håt uns' Eddelmann Up Ehrenwoort - doa holl ick dran : He woll huͤt oder morgen schon En aͤnnern Bergmann schaffen dohn . He hät twee Tekkels , Mann un Fru , Un werd gewiß to Ostern nu De beide Tolen cummendeer'n En Jungschen mie to prepareer'n . Mie dücht , dåt Ding is mån so so - -- Sünst künn de gnäd'ge Herr mie jo Sien Woort recht fix intocasseer'n , En ollen Köter gliek verehr'n . Dåt ganze Ehrenpand geb ick Am denn torugg den Ogenblick . Mie - ligt et as en doot Kaptoal ; He - brukt et däglich twintig moal . Die Pichelsdorfsche Insel . ( Mit fast unübersehbaren Lagen von Floß-Bauhölzern , ist der Havelstrom bei Pichelsdorf unweit Spandau bedeckt . In der vordern Linie dieser Hölzer , war seit langen Zeiten eine Lükke , genau in der Größe eines Flosses . Die Stelle selbst wurde für grund los gehalten , und die Fischer nanuten die Untiefe , den Sack . Unerwartet fand man eines Tages , im Monat May , die Lükke mit Erdreich ausgefüllt . In der Nähe von Berlin , und eines bei . schönen Tagen so besuchten Ortes , wie Pichelsdorf ist , war dies ein unermeßlich merkwüͤrdiges Ereigniß . Alles stromte hinaus , die Wunder-Insel zu schauen . Die ehrli chen Pichelsdorfer konnten nicht Speise , nicht Trank , nicht Obdach genug schaffen . Zwei Pfähle ragten zwar hoch genug aus dem Sande hervor , um Zeugniß zu stellen , daß ein ver senkt gewesenes Floß , und weiter nichts , aus dem Grunde wieder auferstanden sey . Aber , wer solche gemeine natuͤrliche Idee haͤtte verfechten wollen , er wäre gleich ersäuft worden . In gelahrten Dissertationen , zwei mal so lang und breit , wie die Insel selbst , suchten die Zeitun gen zu beweisen : die Insel sey durch unte rdisches Feuer entstanden , oder , die Wande des so genaun ten Sacks , wären bei starker Fluth unter Wasser eingestürzt , hätten die Untiefe ausgefüllt , und so die mirakelvolle Insel bereitet . Wie unser Bauersmann darüber urtheilt , das wird aus dem Folgenden sich ergeben . Handgriepliche Erklärung , up wat vor närrische Oart dät Inselding bie Pichels dörp tom Vörschien kamm . Dis an sief Fingern aftotell'n , Wenn uns erst de Gelehrten söll'n Moal wat verdütschen , dåt gewiß Et denn Mathai am lezten is . Se hem en Ding : System - mit Noam ; Dät klingt ganz vornehm - doch de Kroam Süht akkeroat mit Hoar un Hut Just as en Schoster-Leesten ut . Den Leesten klemm'n se mank de Been , Un trecken denn , un terr'n un tehn Vor dull un vull so lang drup in , Bet alles anpaßt ären Sinn . Wiel jeder von gelehrter Welt , Apart sick sienen Leesten hölt , So mütt de wunnerlichste Kroam Woll oft genog to Marcht ok koam . Un davon hem wie jizt recht schön En meisterlich Exempel sehn : Wem fållt hier nich von sülwst mit mie De Pichelsdörpsche Insel bie . Schons dät was putzig antohdr'n , As uns de Zeitung woll belehr'n , " De Inselgrund weer quabblich dünn , " Un dåt keen Busch , keen Bohm drux Mit Gunst , jie Herr'n ! driew't keen Gespdtt , Glöwt nich , wie hem'n vor'n Kopp en Brett , Un denken , unnert Woater weer'n Kartuffeln ok , un Plum'n un Beer'n . De Inselgrund werd Modder sin , Un mütt woll quabbeln , is he dünn , Doch dåt drüm alles Modder is Wat quabbelt - is just nich gewiß . Den Tappen merk en jeder sich : Goot sin wie woll , dumm sin wie nich ; Wie glöben , wenn de Lüd vertell'n , Mån wat wie will'n , nich wat wie sdll'n . Doch håt de Insel Geld mitbracht - -- De Pichelsdörpsche Kröger lacht Recht kobboldsmäßig in de Fust , Dåt he oft wie en Koater prust . Veer Gröschen - gult de Pulle Beer ! Un doch - wenn åm de Hoavel weer Tor Hand nich west mit goden Roath Verddr'st weer alles oahne Gnoad . - -- Wenn jizt de Kröger Obends spåd In't Bett sick leg't , is sien Gebet : " Ach lewer Gott , hör dienen Knecht ! " Moak frische Inseln bald to recht ! Düt nebenbie . De Huptsach weer : Wo kummt mit ens de Insel her ? Na , moal de Ohren wat gespizt , Ick will dåt Ding dollmetschen jizt . Twee Herr'n hem schons bohmdick gelehrt , Uns åren Leesten dran probeert , Un mäncher sinnt noch up Bescheid - -- Indeß de Insel - fleuten geit . Lang rüm to grübeln - nischt to dohn - -- Is unse leidge Schländerjoahn ! Un wat fix as en Pilz entsteit , Merkt ju - is nich von Ewigkeit . De Ene sprickt : - " Im Sack was Fü'r , " Allso entstund de Insel hier ; " Un stippt in koamig suren Witz Noch Friedrichs heilge Degenspitz ! De Anner meint : " So nich , gewt paß , " De Sack feel in - un fertig was " De Insel nu . " - Gott holl'n gesund ! Wat fållt , fällt sünst doch in - den Grund . Mån dåt vål Geld schons word verteert , Sünst weer de ganze Quark nich werth Dåt sick en Minsch den Kopp drum brickt , Un jizt von sonnen Båddel sprickt . Denn weer't en halweeg Inselland So heel ickt boar vör Unverstand Davon to seg'n in jitz'ger Tiet , T'is Krieg - de Koaper sind nich wiet . Ok is de Pracher - Gott sie Dank ! Noch nich moal half so breet un lang , As wat det lewe Zeitungsblatt Doavon schons utgetrummelt hat . Sack , - heet dåt Lock : paßt up ! denn nu Will ick dåt Råthsel lösen ju ; Begriepen söll'n jie't kloar un hell , Hier is nich Hexerie in't Spöll . En Schelm von Schiffer håt den Sack Lezt ümgestölpt - ut Schoabernack . Dät ünnerst - steit nu boaben rut Un süht as wie 'ne Insel ut . - -- Der Comeet . Gründliche Utleggung von den Kummeten up Oart de Pichelsdörpsche Insel . Vorgoahn is bald en vullet Joahr As de Kummeet am Himmel woar : Mit ens kell'n se von Rußland her Den ollen Brei noch moal uns vor . Ha ha ! dacht ick : - goot Ding håt Tiet ! De Russen werden nu woll huͤt Noa åre Oart , gerecht un streng , De Sachen kloar upt reine breng . Vör all'n , was't mie doarum to dohn , Wat son langstertiger Patron Hier will ? - worüm , knapp angekehrt , He gliek ok wådder afmarscheert ? Dåt son Kummeet keen Lump nich is , So vål , ducht mie , weer woll gewiß ; Umsunst deit he doch nimmermehr Den heillos langen Marsch hierher . Geld to verbreng'n - un to'm Plessier Goahn oft de Lüd up Reisen hier : - -- Doch son Kummeet mucht woll hierin En bittchen oltverstaͤndger sin . Vielicht - mit sienen Füerschwanz Sall he uns an den Hollendanz , En gooder Christ - getrü vermoah'n Von bösen Wandel aftostoah'n . Recht schön ! - -- wenn maͤn mit gooder Lehr Jizt ichts wat uttorichten weer ! De meiste Minsch lett to'm Bekehr'n Sick pur maͤn mit proforsch regeer'n . In Gooden werden goode Ding Mån schlecht un kummerlich geling : Proforsch : dåt is de beste Wies - -- Denn kummt de Sach gliek in't Gelies . Dåͤt son Kummeet den Krieg mitbrengt , De Gloob håt sick jizt sülwst verdrengt : Denn as he kamm - was aller Welt Schons heilger Frieden hergestellt . He müßt' denn noch son'n kleinen Rest Von Krieg un Hungersnoth un Pest In Petto hem - vör künftge Tiek - -- Sünst jizt is pure Freud un Fried ! Nu will'n wie mit Bedacht moal hör'n , Wat uns de Russen doavon lehr'n : Keen Woort werd von Bekehr'n gesegt , Noch up den Krieg wat utgelegt . Se seg'n : - " Söß Dusend Million " Von Mielen woahnt de Schwanz Patron " Af von de Sunn : - en Himmelsstrich " Wo't kolt is , mehr as mörderlich . " " Wenn endlich vor de glupsche Küll " Keen Footsack , Pelz , mehr helpen will , " Denn kummt he to uns , sien Gedärm " Moal an de Sunn - wat uttowärm' . " " To'r Reis' brukt he Twee Dusend Joahr . " Mie dücht dåt Ding is nich recht kloar So dämlich is woll keen Kummeet , Dåt he von Fü'r un Schnaps nischt weet . Just wo mie früst - wärm ik mie ok : I , son Kummeet weer rein nich klook , Wenn he , en Muul vull Wårm to hoal'n , Twee Dusend Joahr woll rüm karjoaln ! Froagt nich so dumm : " of fon Kummeet " Ok Schnaps un Kacheloawens hät ? " De güldne Kugel , wenn't mankeert , Har längst åm beedes henspedeert . Un woll he sick utwårmen går'n - -- Denn mag moal ener mie erklär'n , Dåt he noa Aferka nich ging , Un en half Joahr bie Rußland hing ? - -- Dät süht sick an fief Fingern in Doarin is keen Verstand keen Sinn ; Genoog - de Ruß håt uns den Disch Hier regeleert mit fuule Fisch . Nu söll'n jie miene Meinung hör'n : Wer't båter weet - mag driest korjeern , Bie goode Lehr un gooden Roath Bin ick mien Doag nich obsternoat . De Stären , de in Oabendstun'n Am Himmel stoahn , sind luter Sunn'n ; Un jeder Står'n håt , wie de Sunn , Planeten um sick in de Runn . Wat Kön'ge sind un Kaiser hier , Is jeder Stär'n in sien Revier ; War Kammerherr - hier bie uns heet - -- Dät ungefähr - is son Kummeet . Will nu mit unse Sunn en Stär'n Moal düt un dåt afkoatern går'n : So röpt he son'n Kummeeten her Un schickt en hen as Bassaddr . To'm Biespöll : wenn moal sönne Sunn Is von en kleinen Prinz entbunn'n , Un se sick dåt denn annozeer'n Un to Gewadder inveteern . Un son Kummeet , so lang he kann , Treckt denn en heillos Schlåpkleed an , Dåt starrt von Gold un Demant ganz Un stroahlt von wieden - as en Schwanz . Das Conzert zu Groß-Schöͤppenstädt . En Buersmann sall frielich sich Um hoge Ding bekümmern nich : En Sprichwoort is't von ewig west : Holl Schooster dienen Leesten fest ! Mit unner kummt et doch woll vor , Dåt ok en Buersmann mankher , En bittchen ruͤm spiegneren deit , Wat in de groote Welt vorgeit . Dät is ok miene Pascheon , Un unrecht håͤt mien Voader doahn , Dåt he mie nich up Unversteet En Fluͤschken afstuderen leet . I Bliz - wenn ick mien Sach verstunn Un't Evangelgum pred'gen künn : Ick woll de Minschen schons bekehr'n Un Rechts un Links handgrieplich lehr'n . Dåt is vorbie - doamit genog . Mien Amt is hinner Peer un Plog : Doch , wo ick hör von Wunnerding'n , Doa mütt ick hen - ick kann't nich twing'n . Moal Söndoags noa de Stadt to tehn , Un de Kummedige to sehn- Har ick all längst mie vorgenoah'm Groot-Schöppstådt - heet de Stadt mit Noam . An't Roathhus , midden in de Stadt , Doa hung't vull Zeddels , Blatt an Blatt , Ick las den ersten gliek doavon - -- Dät was 'ne Galgen Auctschion . Dåͤt is dumm Tug , sprack ick vor mie : De Boͤrgermeister stund derbie , Un reep : - " he merkt mån nich den Pfiff , De Auctschion - is mit 'en Kniff . " " En Dewsgesindel is hier jizt , " Wat uns de Hoar von'n Kopp stibizt ; " Sön Schelmtüg listig intofang'n , " Hem wie den Zeddel utgehang'n . " Wer ehrlich is in sien Gemüth " De freut sick , wenn he'n Galgen süht . " En Spitzbob äber wünscht nischt mehr " As dåt keen Rad , keen Galgen weer . " " Wer nu den Galgen köft - dåt is " En Spitzbob - utgemoakt gewiß . " Na - Landsmann ! merkt he nu den Kniff ? " Bie uns geit alles mit 'en Pfiff . " Dicht an den Galgenzeddel satt Dät lustige Kummed'gen Blatt . Se hem den Dag justment gespålt , Wie Hardelkin kummt up de Welt . Sön Stück is nich na mienen Sinn : Hansworst - up hochdütsch : Hardelkin , Is en Hansnarr : Hansnarren kann Ick seh'n bie Bu'r un Eddelmann . Et werd in de Kummedge goahn , Wie aller Weeg' de Sachen stoahn : Vör Ehrboarkeit werd nischt gerekt , En Narr finn't immer'n Disch gedeckt . En dridder Zeddel angeschloan , Håt en Kunzert to kund gedoahn . Kunzert - dåt mag wat Roares sin ! Un vor veer Gröschen leep ick rin . Blitz , Hoagel , Dunner , Flikkerment ! Dåt Geld was moal goot angewennt ! Ick hew Plesseer gehat vullup Un kreeg noch Prügel boaben drup . Dåt Fruenvolk , was ganz verblixt Von Kopp to Föten up gewixt ; Verblinnt sind mie de Ogen schier Sön Klunker-Flunkern was et hier . Dät Mannsvolk stund met grooten Stoat Rings an de Wand herrüm Paroad - -- De hem de Mäkens schön beschwögt , Un dorch dat Spervectiv beögt . De Musekanten kemen jizt Dehls angeschlampt , dehls angeflizt ; Sien Insterment en jeder namm Un stimmte los , so wie he kamm . Dåt Stimmen von de Viegelien Is pudelnärrisch an to siehn . Se kniepen se vor dull in't Ohr , Un kratzen höllisch up de Schnoor . Besunners ganz unbändig was Un obsternoat , de Kunterbaß . Dät kunn von alle Viegelien Mit Recht de Urgrootmutter sin . Ok was de Keerdel de mit år Sick afgaf , hackschig as en Bär . He tog so goar erst Häͤnschen an ! Wer weet , of't Beest nich bieten kann ! Hoch schnaͤdderdenkte de Trumpeet ; De Pauken rumpelten so sot ; Ok granzte Broder Kort un Lang , Ick meine de Posaun mit mank . Fleudusen , Paßpijes - genog Wo hen ick måͤn dåͤt Oge schlog Doa hem de Spaͤllud unverwenn't Sick anprobeert - en Insterment . Met ens was't still - frisch ging't nu los . To erst de Trumpeet höllisch blos , Denn keem'n de ånnern ok derto , Dåt gaf en Lårm up Mordio . Dåt Stück was woll so wiet recht schön , Doch woar keen Enn dran aftosehn . Heel'n se moal in , so was't män just , Dåͤt se sick bittchen hem verpust . Jizt trat en Mann hen ganz alleen , De namm sien Spålding mank de Been . Ick wedde drup , dåt Spålding was En Jung'schet , von Vieglien un Baß . Half grof , half fien , haͤt dat geklingt , Wie son halfwaßner Bengel singt , Dem't ok im Hals deit åberschloan , Wenn åm de Boarth fångt an to stoah'n . Nu håt 'ne blinkernde Madoam Un ok en Herr de Noten noahm Se moakt en Knix , he'n Servetdr , Un doamit grölten se wat her . Gesichter schneden se dabie , Ganz wibbel wabbelig word mie : Bald schwunkten se , bald stun'n se stief , Als har'n se Kniepen in dät Lief . So oft se in de Höge steg'n Un in den Hals dåt Kollern kreg'n , Sach ick den Moag'n sich orndlich hew'n , As woll'n se beid sick åbergew'n . Of se duͤtsch oder unduͤtsch sung'n - -- Dåt weet ick nich : - doch håt et klung'n As wenn't mankher wat duͤtsches weer , " Herr Jemine ! " kamm oft drin vor . Nu word ok en Sermon geholl'n Von König , Krieg , Salloat un Boll'n : Dåt Woater leep uns run von't Bast , Nich Thrånen - de Angstschweet was't . Un mit en ganz politschen Noam Mit lyrisch , nomen se den Kroam : Up hochdütsch heet dåt ganz gewiß , Wat plattdütsch : lirum loarum is . Noch mäncher leet sien Kunststück hör'n , Von all'n kann ick nich Rede föhr'n . Doch wie't is immer Bru'k gewest So kamm ok hier to lezt dåt Best . Dät was de Kanter . Sien Gesicht Woar schier mit Kupper ut gepicht . He stund gravtåtisch up von'n Stohl , Mit åm , de ganze groote School . As he mit beiden Füsten sick Har scheef gerückt , de Stutzperruͤck , Doa he los - Herr Gott dåt was , Doch ganz wat Ossiges von Baß ! De Fenstern hem gebew't , geklung'n , So mörderlich håt he gesung'n . He fuchtelte dabie ümher , As wenn he dull und roasend weer . Oft schlog he in den Hals en Rad , Denn hupst am up den Kopp de Klatt . Ganz queer kunn he dåt Muul verteh'n , Ick hew mien Doag so wat nich sehn . De Schooljungs mußten groot un klein Towielen all to hoop mit schrein ; Un hew ick't recht verstoahn - dåt was Diskant un Alt , Tenor un Baß . Besunners håͤt mie ganz schermant Gefall'n , de juchende Diskant : Un krieschten se ut vuller Macht , So klungt , as wör en Schwien geschlacht . Ganz ehrboar geit un dusemang De oltverständ'ge Altgesang . Sön Alt håt groote Aehnlichkeit As wenn to Nachts de Uhl rüm schreit . Wer den Tenor sick utgesun'n Håt ok dåt Pulver nicht erfunn'n ; Dåt is nich ganz , dåt is nich half , I sonne Stimm håt jedet Kalf . Doa röhm' ick mie den flämschen Baß - -- Wat dåt vör'n Knaller Ballern was ! Se hem de Rachens up geklöwt , Dåt mie de Kopp was ganz verddwt . Ok en Diskant mußt Solo sing'n , Doch woll dät Stück nich recht geling'n - -- Doa gaft 'ne Quabbe up de Schnuut Gliek leep de rode Supp herut . De Quabbe kam hier goot to Paß , Denn wiel dät Stück herzbräkend was , So namm sick ok de blodge Schnuut Un dät Gehühl - recht röhrend ut . Ehr alles is noa Huus gepatscht , Word noch ganz lästerlich geklatscht . En Flapps von Jungens Bengel woar Vör allen drin de Mattedoar . Mien Noaber sprack to mie ganz sacht : " Kiek , woat de Jung sick afmaracht ! " Vör'n Friebilljet paukt sick son Hecht " Dåt Fell af , as en Gärberknecht . " As ick den Jung hew recht besehn , Doa glinzten åm von't Näsenbeen Twee groote Brillen Fenstern her , As wenn he'n blinner Hesse weer . Mien Noaber : " Dåt is 'ne Ploag , " Wie'n Lux , sach he noch vor acht Doag ; " Derwiel håt he so vål gelehrt , " Dåt beide Og'n sind afstudeert . " " Stellt ok en Esel noch so dicht " Un breet sick hen vor sien Gesicht , " Un stött he mit de Nåse dran - -- " He süht 'en vor 'ne Semmel an . Denn deit de junge Minsch ganz recht " Sprack ick - " dåt he 'ne Brille drögt ! " He wdr jo aller Weeg anrdnn'n , " Künn he de Esels nich erkenn'n . Sall ick nu seg'n , wat vor mien Dehl Am allerbesten mie gefeel ? Dät Stimmen was't - -- dåt let so schön , Un schnarrt un schrammt dorch Mark un Been . Doa sind de Meisters gliek to kenn'n , Denn wer recht weet up't Spoll to ronn'n , De moakt , dåt könn jie glöben mie , Verfluchte Kaperjoln derbie . De Spållüd hem ok sülwst vor all'n An't Stimmen grooten Wollgefall'n . Denn wo män ichts was Platz to sin'n , Doa kratzten se frisch twischen drin . Doch wat mie ewig Wunner nimmt ! De Schooljungs hem nich mit gestimmt ; Ach ! bolkten de halweeg mit in , Dåt müßt' en Lårm tom Umfalln sin . As alles nu to Enne was , Da socht sick jeder sienen Paß . Groad äber woar en Brännwiens Schank , Doahen regeert ick mienen Gang . Ick leet mie geben en half Pund , Un eh'r ickt mie versach , doa fund Sick hier tosammen klipp un kloar De ganze Musekanken Schoar . De woaren dörst'ger noch as ick , Jn Umsehn , alle Ogenblick Mit enen Zug , leep son half Pund Wie Botter dorch den droͤgen Schlund . Vdr allen soopen de von'n Baß - -- Bald Beer , bald Brännwien - wat et was . Dät Volk håt Moagens as en Sack , Un doabie schmökten se Toback . De Kannter kunn sick goar nich still'n Den Dörst - un immer was sien brüll'n : De rechte kuntra Bärenbaß Kümmt ut dät Beer un Brännwiensglas . Drinkt ener to vål Spiritus , So werd to lezt de Kamm åm krus . Fix is de Soatan hinnerdran Un fängt Krakehl un Unfreed an . So gung't ok hier . - In glupschen Zank Stund Kanter un Diskant jizt blank . De Kanter soll to Rede stoahn , Worum he am upt Muul geschloan . De Kanter bruͤllte : " Jung , doa stund " En cis , un du sungst ce , du Hund ! " ! " brüll'n de Aennern , " he sung recht , " De Musekanten spälten schlecht . " Son'n ehrenschänderigen Bloam Hem de Mus'kanten åbel noahm ; - -- Hier flog en Schaͤmelbeen , en Kroos : Genog - de Båddeldanz gung los . De Viegelien Grootmutter flog Hoch in de Luft - un wo se schlog , Doa feel'n se klumpwies an de Eer , As wie de Padden rund umher . Ick sülwst kreeg up den Bråm en Schlag Dåt ick acht Doag vor doot weg lag . Se hem sick all' to Schann geschloan - -- So is dåt Ding to Enn gegoahn . Du bist nu fäftein Joahr mien Soahn , Du sast jizt in de Welt utgoahn , Un ick will die mit goode Lehren To dienen Marsch huͤt utstaffeeren . Dat erst' un lezte in de Welt , Mien Soahn ! dåt is dåt blanke Geld . Dät Geld in Büdel mütt nich fehlen , Un sast du't ok vom Altoar stehlen . Up Geld vor allen stell den Sinn : Håst du't mån erst in Büdel rin Un kannst mit Doalers uͤm die schmieten - -- Denn werd , as Schelm , die keener bieten . Geld gift Respect . En Hundsfott werd To'm Ehrenmann , vor Geldeswerth . Wat son Poar hunnert Vösse trekken , Mien Soahn , dåt is nich ut to språken . Wo düchtger Schmu to moaken is , Doa bloas' gliek in de rechte Büß ; Dät kleine Volk müt schons pareren , De kannst du an Packdell trakteren . As rieker Mann müst du denn schon Vor Armen ok mankher wat dohn ; Doch wat du deist , doh mit Spetoakeln , Keen Hohn legt oahne Lårm un Koakeln . Sast du in Landes Noth un Storm Wat oppern - krümm die as en Worm . Sök jeden Drieer aftoprachern , Un is et möglich - noch to schachern . Un wenn denn ok de ganze Welt Die vor den schlechsten Keerdel hält , Blift mån dåt Geld in dienem Ranzen Denn kanst du piepen - söll'n se danzen . Werd Voaderland un König wo Beschummelt - frisch griep ok mit to ; Denn schleist du Lårm , kümmst du to Schoaden , Un muͤst am Enn dat Bad utboaden . Ok Höflichkeit , mien Soahn , lett nich Wer't recht versteit , ar'n Mann in Stich : Drüm mütt keen Kratzfoot die verdreten , Legg as en Hund die gliek to Foten , Wer arm is , oder , wo de Lud Keen Herz nich hem to Zank un Striet : Doa brukst du nich den Filz to röhren , Un twingst et baͤter mit pramperen . Mit Pfiff un List , werd doch en Hoas So flink he is , den Voß tom Froaß . Wat nich groad ut steit to erwischen , Dåt sök krum um , klook wegtofischen . Sprick immer so mien Herzens Soahn , Dåt Joa un Nee , sick lett verstoahn ; Un ständig mütt ut diene Mienen , De fruͤndlich sotste Demoth grienen . Bie Woahrheit spinnt sick kene Sied : Den Voßschwanz striek to rechter Tied : De Minschen mågen goar to gåren Mit Honnig Lowf den Hals sick schmären . Nich wat du denkst , , wat de Lüd Gefållt , dåt is de Unnerschied . Mån to gefallen müst du denken , Un drup de Redensoarten lenken . Loat die upwikkeln as en Darm ; Loop immer mit den dicksten Schwarm ; Sök Klein un Groot die antoknöpen Un tom Balberen intoseepen . En blöder Hund werd selten fett : Drüm , wo sick ichts wat broodern lett , Doa loat nich af , denn endlich müdden Se die vor Angst den Hals vull schüͤdden . Nischt mütt , wat irgends brengt Gewinn , To schlecht , to nädderträchtig sin : Kann die en Stallknecht sin to Willen , Drink Bröderschaft mit åm im Stillen . Du schüddelst mit den Kopp , mien Soahn ! Ick seh dåt Og' die åbergoahn - -- Doaran kann ick dien inn'ret Wesen , So kloar as in en Speegel lesen . Doch leider Gottes ! is nu moal Dåt alles so de Weltmoroal ! Wat ick die dah vor Ogen stellen , Sind Minschen , wie se nich sin söllen . Nu denn gif redlich mie de Hand Tom hillgen trüen Unnerpand , Dåt bet to dienen lezten Doagen Dien Herz vor Tucht wie huͤt sall schloagen . Dåt Geld steit nu moal boaben an . Dåt mütt so sin ; - un doarum kann Keen Minsch dåt leewe Geld entbehren , Doch wat du schaffst , daͤt schaff mit Ehren . Dät Geld tom Tweck , nich Tweck as Geld , Dät sie dien Strewen in de Welt . En Nothpennig vor schlimme Tieden , Ach dåt will oft sehr vål bedüden . Gerecht : dåt sie dien Loosungswoort ! Wat doa nich paßt - furt åber Boort . Hell wie de Sunn , holl dien Gewissen , Daͤt gift en seelig Sterbeküͤssen . Wo Unglücks Drang un Armoth ploagt , Werd bald en Minsch blöd' un verzoagt : Richt up mit Trost un leewe Reden , Un wat du kannst , dåt doh mit Froden . To helpen in Gefoahr un Noth , Dåt is dåt erste Christgebot . Doch sall de linke Hand nich sehen , Wat mit de rechte Hand geschehen . Stellt die to'm Wächter up dåt Recht Dien König hen as truͤen Knecht : So schloag den Kukuk un den Köster En Schnipsken , merkst du Wespennester . Du magst mit Anstand höflich sin : Wer mit de Döär in't Hus herrin En Grobberjoan kummt angeseegelt , Werd billig denn ok afgeflegelt . Doch schlieken , krupen - nimmermehr Mien Soahn , vergif so diene Ehr ! En Mann von groaden Sinn up Eren Mütt kenes Minschen Schohwisch werren . Bescheeden , åͤber frank un frie , So wie't nu just üm't Herz is die prick wat du denkst , frisch von de Leber , Un denn mag't goahn drunn oder dräͤber . Doh recht , un schü' den Soatan nich ! Dåt sie dien Symblum ewiglich . Un nu troll af in Gottes Noamen ! Ick seegen die - un doamit Oamen !


Download XMLDownload text