Heidbalk'n. Allerhand Löäg' und Töäg' upp Oldmärk'sch Oart
Heinrich Matthies
Kraken 6.0.3, german_print.mlmodel
n/a
n/a
Christian Chiarcos, University of Augsburg, Germany
Heinrich Matthies
Heidbalk'n. Allerhand Löäg' und Töäg' upp Oldmärk'sch Oart
Verlag von E. Schulzes Buchhandlung
Stendal
1903
Heinrich Matthies
Neuferschau bei Klötze in der Altmark
24/06/1867
36
Lehrer
Stendal
poems
Christian Chiarcos
Aufbau eines Korpus zur Dokumentation des Nordmärkischen sowie des nah verwandten Mittelpommerschen in Sachsen-Anhalt, Brandenburg, Vorpommern und dem heutigen Polen. Chiarcos, C. (2026). Towards the Morphological Annotation of North Markian (Low German). In Proceedings of the Fifteenth Language Resources and Evaluation Conference (LREC 2026) (pp. 11699–11714). European Language Resources Association (ELRA). https://doi.org/10.63317/54xnswqy73gs. Der vorliegende Text wurde nachträglich ergänzt und ist nicht in die Entwicklung von POS Tagger und Lemmatisierer eingegangen.
Automatische OCR des Textteiles ohne manuelles Postprocessing. Automatisiertes POS Tagging. Der Autor kommt aus der südlichen Peripherie des sog. Hans-Jochen-Winkels, der als sprachliches Sondergebiet innerhalb des Nordmärkischen gilt, von unserem Tagger aber schlecht und dem Lemmatisierer momentan gar nicht abgebildet wird. Insofern ist die Annotationsqualität auf diesem Text eher schlecht.
Heidbalk'n.
Allerhand
Löäg'
und
Töäg'
upp
Oldmärk'sch
Oart
von
Heinrich
Matthies.
Stendal.
Verlag
von
E.
Schulzes
Buchhandlung.
1903.
Vöerrä'.
Off
Ju,
mien
lew
Leser,
deatt
woll
jedweck'n
dräumt,
Worüm
ick
mien
Riemsel
heww
„Heidbalk'n“
nöäumt?
De
eein
mag
't
woll
wett'n,
de
eanner
wett't
nich;
Drum
holl
ick
't
föer
't
roatsoamst,
wenn
ick
Ju
deatt
segg.
In
'n
Hansjochenswinkel,
doa
leg
neb'n
grön
Wei'
Betthä
noch
oft
Unland
in
Doar'n
un
in
Hei',
Doch
de
flietige
Landmann,
he
deat
sick
nich
nog,
He
tog
öäwer
't
Unland
mit
Roahack
un
Plog,
Un
wo
noch
tojoahr
de
Doarn'n
sünd
weast,
Blöeuh'n
dütt
Joahr
all
Tüffeln,
Rogg'n,
Hoafer
un
Gea'st.
Ganz
selt'n
man
treckt
sick
noch
'n
grön⸗bruner
Strang,
Tum
Andenk'n,
sou
schient
't
fast,
in
't
Soatfeld
entlang.
„Heidbalk'n“
wea'n
P
allwegs
voan
Jerermann
nöäumt.
Un
wecker
eah
kennt
heatt
un
süht
eah,
de
dröäumt
In
längst
verfloag'n
Tied
sick
torügg,
Sou
wea'n
s'
de
Vergang'nheit
un
Geg'nwart
to
d'
Brügg.
Un
de
Swartdorn,
de
blöeuht
in
d'
Maiennacht,
Un
't
Broakhohn
schreeit,
un
de
Lew
erwacht,
Un
de
Imm'n,
de
summ'n,
un
de
Bottervoggel
flüggt,
Un
de
Bullkäfers
brumm'n,
as
lert'n
s'
'n
Gedicht,
Un
de
Glock'nblömer
lü'n,
un
de
Sunn
moakt
'n
Mien,
As
woll
s'
mit
eahr
Stroahl'n
de
Heidbalk'n
verkoahl'n.
Un
't
weer
doch
schoa'
um
de
schöeune
Natur!
—
„Joa,
das
sagst
Dul“
röppt
doa
'n
halw
städt'scher
Buer.
„Ich
denke
ganz
anders.
Für
mich
hat
nur
Wert,
Was
die
Scheune
uns
füllt,
was
uns
Reichtum
beschert.
Drum
schwärm'
ich
auch
niemals
für
schöne
Natur.
Ich
schätze
und
preise
allein
die
Kultur!
—
Un
weil
ick
nu
annehm,
he
woll
mi
nich
kränk'n,
Un
weil
ick
ouf
oahn',
deatt
noch
eannern
sou
denk'n,
Drum
heww
ick,
deatt
'n
jerer
wett,
Wo
't
moal
sön
'n
Heidbalk'n
loatn
heatt,
Hier
glieks
sön
'n
etlich
unnermoalt.
Zwoar
is
de
Feärw'
man
slicht,
se
proahlt
Nich
grout
un
blend't
ouk
nich.
Doch
deatt
ick
man
deatt
eein
noch
segg
De
Heidbalk'n
sünd
hier
Minsch'n.
Un
doamit
will
ck
Ju
wünsch'n
Recht
vöäl
Plässeer!
De
Moaler
voan
eahr.
.
“.
:
n
lüttge
oldmärkisch
Wiehnachts⸗
geschicht.
't
weern
gistern
virtig
Joahr.
doa
üterte¹)
in
n
Dörb
bi
Klobenwall
de
Buer
Möller
in
n
Krog
bi
Kröger
Knust'n,
deatt
he
an
n
eannern
Dag
noch
noa
d'
Stadt
müßt,
um
eahr
Muddern
deatt
Wiehnachtskok'nmehl
to
hoal'n.
Un
weil
deatt
nu
sou
eeinmoal
is
upp'n
Lan'n,
de
eein,
de
steaht
un
geaht
un
föhrt
föer
ahln,
sou
sä
oll
Knust:
„Kannst
mi
man
eein
grout
Tunn
vull
Häring
von
Koup⸗
mann
Düern
mitbesoarg'n.“
—
„Mien
Lienöäl,
glöäuw
ick,
is
woll
out
all
feadig;
goah
doch
moal
doanoa
hen“,
wünscht
Buer
Kloas;
Buer
Schütt
woll
Zuckertroam
föer
sien
beid'n
Kinner,
de
Snierer
Twäern²)
un
Goarn
un
out
—
doch
dütt
sä
he
eam
heimlich,
weil
Kröger
Knust'n
sien
nist
döggt
³)
—
'n
halw'
Ell'
Priem.
Ouk
Krögers
Mudder
har
noch
mehrere
Wünsch,
de
se
dean'n
oll'n
vöälbepackten
Möller
öäwerdrog.
—
„Wenn
he
deatt
ouk
man
ahl
behölt!“
spitzt
Buer
Slus,
de
geärn
watt
öäwer
eannern
foppt.
„Meinst
hen
orrer
hä?“
frog
Prehm,
de
Smedd.
„Ick
glöäuw,
deatt
letzte
wead
eam
woll
am
swoarst'n
fall'n.
Un
he
ha
Recht,
doch
oahnt
deatt
man
noch
keeiner.
An'n
eannern
Moarg'n,
eh
deatt
Licht
noch
doagt,
kna't
Buer
Möller
all
dean
'n
Stadtweg
noa.
Worum
he
sick
sou
fröeuh
de
Reis'
ha
unnernomm'n?“
De
Doag
weern
koart,
doch
länger
was
de
Weg,
un
doato
ha
eahr
Mudder
¹)
äußerte.
²)
Zwirn.
³)
taugt.
2
.
.
eam
dentt.strengst'ns
anbefoah'n,
deatt
he
Klock
fief
wearrer
.
müßt'
td:Hus
sick
infin'n,
weil
deatt
de
heilig
Oabnd
weer,
tirdeen
se
noch
back'n
woll
un
ouk
d'
Kindskinner
noch
'n
Baum
.
.
:.behänginr
—
„Off
he
deatt
ouk
woll
ahl
behölt?“
Dütt
olle
dumme
Woart
voan
Buer
Slus'n
was
Möllern
ver'gt
ganz
Nacht
in
sien'n
Draum
rum
goahn,
un
he
ha
luter
Priem
in
sien
grout
Tunn
un
Häring
in
sien'n
Buddel
hat
un
Krögers
Muddern
eahrn
Semmelbüdel
vull
Lienöäl,
Twäern
un
Zuckerkringeln.
Un
nu
feel
eam
deatt
wearrer
in.
Watt
de
oll
spitzfinnig
Smedd
mit
sien
Bemerkung
doch
ha
seggn
wollt?
„Na
töf
mi,
Di
betoahl
ick
Neeijoahr
gliets
Dien
Rechnung,
un
denn
kann
Di
Dien
ganzer
Isenkroam
verrost'n.“
Mit
düssen
un
noch
ähnlichen
Gedanken
kamm
Möller
endlich
hen
noa
Klobenwall.
Sien
Sach
was
noa
de
Umstän'n
bald
verricht,
un
Lienöäl,
Mehl
un
Häring
leg'n
wollverwoahrt
upp
sien'n
Woag'n;
blouß
föer
dean'n
Snierermeister
müßt
he
noch
dean'n
Kaustrick
köäub'n.
Süh
doa,
as
he
sou
um
de
Eck
herümmer
leep,
kamm
plötzlich
eam
de
sößteiinjöhrig
Jung
voan
Buer
Slus'n
in
'n
Weg
gesprung'n.
„Das
paßt
sich
schön,“
sä
he,
„daß
ich
Ihn'n
treff“
—
denn
he
was
Schriewerjung
bi
eein'n
Afkoat'n,
drum
sprok
he
houchdütsch
—
„Vader
is
auch
hier,
vielleicht
könn'n
wir
mit
Ihn'n
gar
nach
Hause
fahren?“
„J,
doavoan
heatt
joa
Voarer
mi
nich
moal
watt
seaggt,
we
weern
doch
gistern
Oabnd
erst
tosamm'n,“
un
doamit
dacht
he
wearrer
an
de
dumme
Froag.
Doch
as
'n
echten
Buern
sä
he:
„Joa,
mitföhrn
kön'n
Je,
blouß
ahl
to
lang
derft
nich
mehr
duern,“
un
leep
un
köfft
dean'n
Priem
un
geaht
denn
noa
sien
Utspann,
¹)
wo
sick
out
Slus
mit
sien'n
Schriewerjung'n
bald
instellt.
Doch
wer
nu
denkt,
deatt
se
noa
Hus
föhrn,
irrt;
eah
smeckt
to
got
deatt
olle
Bayrsch
Beer,
wovoan
se
eein'n
Schopp'n
noa
'n
eannern
drink'n.
¹)
Ausspannung.
Doamit
kamm
denn
de
Tied
heran,
wo
Möllers
Mudder
woll
eahrn
Kok'n
in
'n
Backoab'n¹)
schub'n
und
ha
doch
noch
keein
Mehl
un
onk
keein
Beärm.²)
—
„Wo
de
oll
Kerl
woll
wearrer
stickt?“
so
reep
se
eeinmoal,
tweeimoal,
teinmoal
ut.
Jea,
wo
de
stickt!
In
'n
deeb'n
Sneei
woat't
he
bi
düstrer
Nacht
mit
sien'n
beid'n
Päer,
un
't
ha
sien
Don,
deatt
s'
man
nich
ganz
noch
stäk'n
blew'n.
„Watt
deatt
doch
hüt
blouß
lang
duert,
bett
we
to
Hus
sünd?“
sä
oll
Möller,
„we
föhrn
joa
woll
all
drütthalw
Stun'n.“
„Joa,
Varrer,
³)
sou
rasch
geaht
bott
nich
as
dunnmoals,
wo
Du
Dien'n
Brun'n⁴)
noa
d'
Machts)
broachst,
un
Du
Di,
weil
Du
keein
Spoarn“)
beseetzt,
'n
spitz'n
Noagel
derch
de
Stäweln⁷)
kloppt
hast,
womit
Du
denn
dean'n
oll'n
dick'n
Hinnert
³)
sou'n
bittchen
kitzelst,
deatt
he
sou
antorönn'n
fing,
un
Du
erst:
„Kehrt
mi!
Kehrt
mil“
roap'n
—
—
Pladauz!
Un
kehrt
mi,
kehrt
mil
ha'n
se
ouk
roap'n
könn'n,
wenn
s'
sülmst
nich
meanches
ha'n
to
kehrn
noch
hat.
De
Oälbuddel,
Mehlsack,
Semmelbüdel,
de
Häringstunn
mit
eahr'n
ganzen
Inhalt
feel
öäwer
eah
un
noch
toletzt
de
Woag'n.
—
„De
oll
infoame
Groab'n!“
Deatt
was
deatt
erste
Woart,
watt
Möller
voan
sick
gaww
un
doamit
hulp'n
se
de
umgestearte
Ka'⁹)
wearrer
upp
de
Beein,
load'n
Mehl
un
Oäl
un
Büdel
wearrer
rupp.
—
„Doch,
watt
is
denn
man
mit
de
Tunn
passeert?“
Watt
was
passeert?
De
Bodd'n
was
ruterfall'n,
und
ahl
de
doud'n
Meersbewoahner
legen
in
'n
Sneei.
Tum
Glück
ha
noch
de
Schriewerjung
'n
Striekholtschachtel
in
sien
Tasch,
de
oppert
he,
un
Slus
un
Möller
fischt'n
de
Dierter
¹⁰)
wearrer
in
de
Tunn.
As
se
de
mühsoam
Arbeit
ha'n
vollbracht,
ging
't
wierer.
To
Sicherheit
jedoch
set't
keeiner
sick
wearrer
upp'n
Woag'n.
¹)
Backofen.
²)
Bärme.
³)
Gevatter.
⁴)
braunes
Pferd.
⁵)
Markt.
⁶)
Sporen.
⁷)
Stiefeln.
⁸)
Spottname.
³)
Wagen.
10)
Tiere.
Buer
Möller
namm
deatt
Soadelpäerd
bi'n
Kopp;
Slus
hung
sick
achter
¹)
an
de
Rung
un
de
Afkoat'nlehrling
irrte
hinner'n
Woag'n
hä.
Deatt
was
'n
Tast'n
un'n
Föhl
n,
un
doamit
kem'n
s'
in
eein
Gehölz.
—
„Wo
bin
ick?
Wo
bin
ick?“
reep
plötzlich
lut
'n
Stimm
ut
höächster
Höi,
un
Slus
erkennt
bald,
wenn
't
ouk
plattdütsch
weer,
deatt
deatt
de
Sproak
was
voan
sien'n
Soahn.
„Striek
doch
moal
'n
Striekholt
an,
deatt
we
Di
sehn
könn'n,“
sä
he.
Doch
bi
dean'n
Flug,
dean'n
sick
de
Jung
ha
leist,
weer
eam
de
Schachtel
ut
de
Tasch
rutfloag'n.
„Ich
hab
sie
nich,“
ent⸗
gegnt
he,
un
doamit
kamm
eam
de
Erinnerung
an
sien
ge⸗
lehrte
Bildung
wearrer
trügg.
Voader
Slus
besunn
sick,
deatt
he
deatt
Pinktüg
²)
in
sien'n
Sönndagskittel
ha;
he
pinkt
also
dean'n
Luft'nspringer
eahrn
Standoart
kloar
un
pinkt
un
pinkt
eam
endlich
runner
voan
de
Bert
²).
„Wo
bist
denn
doa
man
rupper
koam'n?“
frog
Buer
Möller.
„Jea,
dieses
weiß
ich
selber
nich;
ich
fühlte
plötzlich
etwas
Buschwerk
zwischen
meine
Füße,
was
mich
denn
in
die
Höh
rein
riß.“
„Deatt
wettst
Du
nich,
denn
goah
mi
man
mit
Diene
ganze
städtsche
Bildung
aff,“
sä
Buer
Möller
mit'n
grout'n
Hub'n
⁴)
Spott
in
Woart
un
Mien:
denn
he
dacht
bi
de
Antwoart
an
de
dumm
Froag
voan
'n
oll'n
Slus'n.
De
merkt
deatt
ouk
un
foahrt
doarum
sien'n
Sprößling
an
un
sä:
„Bist
bi
Dien
Twiern
⁵)
upp
de
Berk
geroa'n,
de
Möllers
Woag'n
ha
to
Eär
boag'n,
un
as
de
Baum
dunn
uppwärts
swackt,
⁸)
heatt
he
Di
mitnoahm.“
Un
deatt't
sou
was,
ha'n
woll
dean'n
Bengel
de
Berk'n
sülmist
noch
lehrt,
wenn
he
sick
voan
de
Achtersied
nich
ha
noa
vearn
hen
moakt.
Denn
mancher
Baum,
de
namm
noch
sien'n
Weg
derch
Möllers
Wag'n
un
mancher
Angst⸗
un
Schreckensroop
noch
öäwer
de
Gesellschaft
eahre
Lipp'n,
bett
se
to
Hus
weern.
¹)
hinten.
²)
Stahlseuerzeug.
³)
Birke.
⁴)
Haufen.
³)
Irren.
6)
flog.
⁷)
Schreckensruf.
5
Mit
Möllers
Muddern
eahrn
Wiehnachtskok'n
woard
't
deatt
Joahr
nist;
ouk
gaww't
bi
Buer
Schütt'n
keein
Zuckerkringel
an'n
Baum;
un
wecker
bi
Kröger
Knust'n
nog'n
lütt'n
Koater
moal
'n
soaldig'n
Häring
ät'n
woll,
dean'n
smeckt
he
höll'schen
peckig,
un
deatt
kamm
voan
deatt
Mehl
un
voan
dean'n
Oäl.
Un
wenn
voan
Ju
moal
eeiner
noa
Klobenwall
un
in
sien
Umgegnd
kümmt,
denn
hört
he
doa
noch
hütig'ndoags
deatt
Woart:
„Wenn
he
deatt
ouk
man
ahl
behölt
Un
nich
as
Slus'n
Jung
doamit
in
'n
Baum
rinföllt!
Sou
eein
Köster
weast
mi
nich!
Oll
Reist
ha
't
Geld
doato,
De
Jung
de
Stimm;
Un
doarüm
woard
düss
all
noch
vöer
sien
Döäub,
¹)
Tum
Köster
utersehn.
Joa,
Köster
mußt
he
wea'n,
Kost't,
watt
deatt
woll!
Un
t
duert
nich
lang,
titt'leert'n
eam
Uter
Ollern,
Brorer,
Swester,
Ahl't
ganze
Dörb²):
de
lüttge
Köster.
As
lüttge
Köster
kamm
he
denn
all
in
de
Schol,
Seet
noa,
kreeg
Släg
as
lüttge
Köster.
Un
watt
'n
Jung'n
noch
süss³)
passeert,
Eam
drapp⁴)
deatt
ahl
as
lüttgen
Köster.
As
lüttge
Köster
kamm
he
wearrer
ut
de
Schol,
Leet
sick
voan
'n
Prester
konfermeern
Un
ging
denn
noa
de
houhe
Schol,
Um
doa
tum
grout'n
Köster
to
studeern.
—
¹)
Taufe.
2)
Dorf.
³)
sonst.
⁴)
traf.
Doa
satt
he
nu,
ick
glöäuw,
¹)
He
nöäumt²)
deatt
teiin
Silwester
³)
Un
ler't⁴)
un
ler't
bi
Dag
un
Nacht
Upp'n
ganzen
klook'n⁵)
grout'n
Köster.
„Du,
Mudder,“
sä
doa
eeines
Doags
oll
Reisk,
„Griep
doch
tweei
Gös
³)
un
mäß?)
se
fester,
³)
De
eein
föern
Herrn
Semnoarderekter,
³)
De
eanner
föer'n
lüttgen
Köster.“
—
Weck
Mudder
leet
sick
deatt
woll
tweeimoal
heet'n?
Reisksch
foat't
¹⁰)
de
Gös
un
stoppt
se
in
de
Kist.
Un
watt
de
Dierter
nich
voan
sülmst
freet'n,
Deatt
woard
eah
mit
Gewalt
rin
hißt.
—
Upp
düsse
Wies'
weern
bald
de
Voggeln
¹¹)
fett.
Un
mit
eah
Blot
leet'n
se
eahr
Fearrerkleeid
¹²)
Un
denn
flog'n
s'
lous,
hen
noa
de
houhe
Stätt,
Un
Voader
Reisk,
da
gaww
eah
deatt
Geleiid.
„Se
Herr,
könn'n
Se
mi
nich
dean'n
Weg
noawies'n,
Tum
Seminoarderekter
Fell'n:
Frog
he.
„Joa,
gehen
Sie
nur
immer
diesen,
Und
bei
der
Glocke
des
Direktors
woll'n
Sie
schell'n.“
Sä
de.
„Schön'n
Dank!“
Un
doamit
leit
de
Oll
sick
foart,
Stüert
richtig
ouk
upp
t'
groute
Scholhus
lous,
Un
twengt
¹³)
denn
derch
de
isen
Poart
¹¹
Sick
mit
dean
Herrn
Derektern
siene
Gous.
Natürlich
föhrt
de
Weg
eam
derch
de
grötste
Döär.
Doa
stunn
he
nu
in
'n
Hus
in
'n
ünnst'n
Stock
Un
keek
un
twiert
¹⁵)
do
ümmer
hen
un
hear
Un
socht
dean'n
Herrn
Dereltern
siene
Klock.
¹)
glaube.
²)
nennt.
⁸)
Semester.
⁴)
lernt.
⁵)
klugen.
⁶)
Gänse
7)
mäste.
⁸)
tüchtig.
9)
Seminardirektor.
10)
faßte.
¹¹)
Vögel.
12)
Feder⸗
kleid.
¹³)
zwang.
¹⁴)
Pforte.
¹⁵)
irrte.
„Watt
's
dütt?
Woll
mi
oll
Mann
de
Kerl
goar
brühn?
²)
Orrer
was
he
süss
nich
recht
bi
Sinn'n?
He
sä
doch,
an
de
Klock,
doa
scholl
ick
lü'n,
Un
ick
kann
doch
keein
Klock
nich
finn'n.“
—
Doch
plötzlich
öäwerleept
t
eam
söt
un
licht:
„De
Herr
Derekter
woahnt
am
En'
in'n
tweeit'n
Stock.“
Und
währnd
he
doa
noa
de
Trepp
rupp
stigt,
Süht
he
boam²)
öäwer
sick
ouk
all
de
Klock.
De
foat't
he
denn
mit
fester
Hand
un
lütt:
„Bim,
bim!
Bim,
bim!“
un
will'n
Derekter
rop'n.
³)
Doch
weil
dütt
but'n
Tied
sou
vöäl
as
Füer
bedütt,
⁴)
Riet'n
sick
sougliels
an
virteiin
Stub'n
oap'n
³).
„Wo
ist
das
Feuer
denn?
So
sag'n
Sie
nur!
stöärmt'n⁶)
woll
an
feaftig
)
Köster
upp
eam
lous.
„Watt?
Füer?“
sä
he,
„davon
heww
ick
keeine
Spur.
Ick
bring
blouß
Eahrn
Herrn
Derelter
hier
'ne
Gous!
Un
woll'n
Se
mich
oll'n
Minsch'n
eein'n
Gefalln
don?
So
sag'ns
mich
doch,
wo
komm
ich
zu
den
Mann.“
—
„Zum
Seminardirektor
wollen
Sie?
Da
ist
er
schon,“
Reep
düsser
sülmst
und
trat
an
Reisk'n
ran.
„Gud'n
Dag
ouk,
Herr
Derekter!“
sä
Reisk,
„un'n
Gruß,
Den
Ihnen
mein
Familigt
sagen
läßt.
Un
hier
schickt
Ihnen
unser
Mudder
eine
Gous,
Die
hat
sie
extra
erst
vor
Ihnen
mäßt.
Un
denn
wollt
ich
auch
gleich
bei
die
Geleg'nheit
frag'n.
Wie
das
jetzund
um
unsern
Gustav
steaht,
Un
ob
Sie
auch
nich
über
ihm
könn'n
klag'n,
Un
ob
er
auch
brav
lernen
deat?
„Hm!“
moakt
de
Herr
Derekter
un
keck
bi
in
d'
Höcht.
„Hm!“
moakt
he
wearrer
un
keek
düttmoal
doal,
³)
Un
denn
schow
he
sick
erst
sien
gold'n'n
Brill'
torecht.
I)
necken.
²)
oben.
³)
rufen.
⁴)
bedeutet.
⁵)
offen.
⁸)
stürmten.
:)
fünfzig.
⁸)
nieder.
Man
sacht¹)
eam
an,
de
Antwoart
moakt
eam
Quoal.
Doch
endlich
foat't
he
sick.
Un
he
begünn
²):
„Was
Ihren
Sohn
da
anbelangt,
Ich
wohl
im
allgemeinen
so
zufrieden
bin,
Obschon
sein
Fleiß
bisweilen
etwas
schwankt.
Betreffs
der
Gans
jedoch
muß
ich
gestehn,
Daß
ich
sie
nimmermehr
kann
nehm'n;
Denn
da
sie
meine
Schüler
ja
gesehn,
Müßt
ich
mich
ewig
ihrer
schäm'n.
Drum
rat
ich
Ihnen,
's
ist
das
beste
wohl,
Un
braucht
Sie
auch
nicht
zu
genieren,
Wenn
Sie
den
vielgeschätzten
Freund
vom
Kapitol
Schnurstracks
zurück
in
seine
Pfähle
führen!
—
„Sou!?“
sä
oll
Reisk
un
stünn
sülmst
as
'n
Poahl,
³)
Un
sien
fett
Gous,
de
woard
to
luter
Sünn.⁴)
„Nä,
Herr
Derekter,
Se
segg'n
voan
Kap'toal!
⁵)
Sou'n
grout
Kap'toal
stickt
in
sön'n
Gous
nich
in!
Doch
nähm'n
S'
mi
man
mien
Geschenk
nich
öw'l,
⁶)
Ett
was
joa
blouß
'n
Teik'n²)
unser
Dankbarkeit!
Un
denn
foat't
⁸)
he
de
Gous
um
n
Fot,
bi'n
Knöw'l,
³)
Giwt
dean'n
Derektern
d'
Hand
un
geaht,
un
geaht
Groadwegs
noa
Gustav'n
sien
Quarteer
Un
kümmt
doa
an
so
ärgerlich,
Un
lärmt
dean'n
Jung'n
an:
„Nu
sett
Di
upp
Dien
Hous
un
ler'!
Doch
sou
n
Köster
as
d'
Derekter
weast
mi
nich!
1)
sah.
²)
begann.
³)
Pfahl.
⁴)
Sünde.
⁵)
Kapital.
⁶)
übel.
²)
Zeichen.
⁸)
fast.
³)
Knöchel.
Doan
'n
oll'n
Baron
Nanu.
Vöer
Joahr'n
lewt
upp
Witteneär
De
oll
Baron
Nanu.
Wer
n
bittchen
¹)
ler't
ha,
nöäumt
he
„Er,“
To
d'
Meist'n
sä
he
„Du“.
„Nanu?“
froag'n
Je.
Joa,
joa,
dett
stimmt,
Deatt
was
sien
richtig
Noam'.
Zwoar
schreab'n
²)
woard
he
eanners
schimpt,
Ick
glöäuw
„von
Kaltengrab'n.
Un
wo
he
to
dean'n
Göenkel
³)
kamm?
Nu
derch
sien
eig'n
Woart.
Denn
off
he
gaww,
off
he
watt
namm,
„Nanu“
flog
eam
bi
foart.
Ens
woll
Nanu
moal
jagt'n
goah'n.
He
foat't
sick
deatt
Gewehr
Un
pürscht
upp
Heii
un
Wisch
un
Ploan
Weidmännisch
watt
umher
„Nanu,
so
kuck
dies
Teufelsvich!
Ich
rönn'
all
dritthalb
Stun'n,
Schimpt
he,
„un
hab'
trotz
aller
Müh
Noch
nich
mal
'n
Schwanz
gefunden!
Doch
hör,
Nanu,
watt
wierer
aff,
Noch
upp
Dien
eig'n
Gewes',¹
Doa
geaht
deatt
ümmer
buff,
biff,
baff!
Doa
jagt't
oll
Föster
Mäß.
Nanu,
de
stutzt,
brummt
moal:
„Nanu!
Un
herkt⁵)
'n
Augenblick.
Denn
knipst
he
'n
Hoahn
an
d'
Flint'
in
Ruh,
Lockt
sick
sien'n
Hund
an
d'
Strick
Un
steart't
⁶),
groad
as
in
jung'n
Joahr'n,
¹)
bischen.
²)
geschrieben.
³),
Spitznamen.
⁴
Besitztum.
⁵)
horcht.
8)
stürzt.
10
—
He
ret
sülmst
Karo'n
mit
—
Derch
Tüffeln,
¹)
Kleiwer,
²)
Röb'n
³)
und
Koarn
Hen,
wo
de
Föster
schütt.
„Nann
Mäß,“
reep
he
all
ut
d'
Fearn,
„Ist
Er
denn
heut
im
Krieg?
Fast
scheint
es
so.
Dann
komm
ich
gern
Und
half
Ihm
zu
nem
Sieg.
„Joal“
lacht
oll
Mäß,
„joa,
Herr
Baron,
Die
Schlacht
war
hart
und
heiß.
Doch
ist
der
Feind
nun
meist
entfloh'n,
Wenn
er
nicht
liegt
im
Schweiß.
Und
wer
nich
fiel
durch
mein
Gewehr,
Durch
Euch
behielt
er's
Leb'n.
Denn
seht,
Ihr
grubt
dem
Feindesheer
Ja
selbst
die
Schützengräb'n.
„Da
hat
Er
Recht,
Mäß,
ja,
das
seh
ch.
Sä
düss'
un
stünn
doavöer
Un
socht
noa
'n
Brügg
un
keek
noa
'n
Steg
Un
wußt
nich
hen
noch
hear.
Mit
't
Spring'n
kunn
eam
deatt
moardsch⁴)
mallör'n,
De
Groab'n,
de
weer
nich
small.
Un
rückwärts
sick
to
rettereern.
Was
ouk
nich
groad
sien
Fall.
Sou,
währnd
he
noch
sach
un
sunn
Un
matt
dean'n
Groab'n
sien
Moat
In
Läng'
un
Breii,
süh
an,
doa
fun
He
plötzlich
got'n
Roat.
„Mäß,“
sä
he,
„Mäß,
hör
Er
mal
an,
Reich
Er
mir
seinen
Schaft,
Und
rufe
ich
„Nanu!“,
alsdann
Zieht
Er
aus
Leibeskraft.
¹)
Kartoffeln.
²)
Klee.
³)
Rüben.
⁴)
sehr.
11
—
Geseaggt,
gedoan!
Oll
Mäß,
de
bot
De
Flint,
as
d'
Baron
sä.
Doch
düss'n
paßt
noch
föer
sien'n
Fot
Nich
recht
de
Affspringstä
Drum
tast't
he
noch
watt
upp
un
doal
²)
An'n
Groab'n
un
huppt
un
öwt²)
Un
geaht
und
steaht
denn
wearrer
moal
Un
kickt
un
stampt
un
pröwt.
³)
„Nanu!“
—
—
find
ich
denn
keine
Stell?,
Wollt't
eam
noch
öäwer
d'
Tung'n,
Dunn
treckt
oll
Mäß
all,
un
'n
Well
Ha
dean'n
Baron
verslung'n.
Ou,
watt
deatt
bluwwert,
⁴)
bloast
un
wöhlt
Doa
un'n
in
Mott⁵)
un
Sand.
Zwoar
duert
nich
lang'n,
dunn
tappt
un
föhlt
He
glücklich
sick
an
't
Land.
„Mäß,“
säh
he,
„Mäß,
was
muß
ich
seh'n,
Steh
Er
nicht
so
verzagt!
Doch
's
nächstemal,
da
wart't
Er
schön,
Bis
ich
„Nanu“
gesagt!
Wo
't
anlaga,
deatt
Cumpensammler
Kreft
nich
vöerwärts
kamm.
„Wo
scholl't
auligg'n“,
sou
les
ick
all
Ut
Ju
Gesicht
un
Mien,
„An
'n
Fliet
upp'n
Fel',
in
Hus
un
Stall,
An
d'
Pfleg
von
Köeuh
un
Swien.
¹)
nieder.
²)
übt.
³)
prüft.
4)
gurgelt.
⁵)
Morast.
12
Stün'
he
man
moarg'ns
klock
sief
to
Höcht
Un
röeucht
sien
Hand
un
Fot;
Denn
weer
't
gewiß,
ouk
Kreft,
de
bröcht
Deatt
bald
to
Hoab'
un
Got.
—
Doch
hoalt
moal
an,
wenn
ick
In
stör',
Je
sind
klock
fief
erst
wach,
Un
Kreft,
de
wacht
oft
all
klock
veer;
Wenn
ouk
voan'n
eannern
Dag.
Un
deatt
he
d'
Hand
nich
müßig
höll,
Seaggt
Ju
de
kloar
Verstand:
Denn
Kreft,
de
sitt
bi
't
Koart'nspöll,
Un
doabi
brukt
man
d'
Hand.
Drum
koart
un
bündig
rutgeseaggt:
Ju
Grund,
de
schient
mi
flau!
Watt
Kreft'n
rück⸗
statt
vöerwärts
bracht,
Deatt
was
—
nu
was
sien
Frau.
„Oal“
hör
ick
all
de
Frau'n
segg'n,
„Souwatt,
deatt
is
nich
recht!
Doato
mütt
he
erst
Tüg'n
breng'n
Un
zwoar
ut
uns'
Geslecht.
Ut
Ju
Geslecht,
o
weh,
denn
mütt.
.
Doch
hoalt,
deatt
paßt
joa
schöeun;
Mien
Tügen
is
oll
Jochen
Schütt
Un
deatt
is
woll
sou
eein.
—
Lehn'n
Je
'n
nich
aff,
denn
hört
mi
an:
Kreft
was
in
meanch
Gemeiin
As
Hoak'n⸗,
¹)
Knoup⸗²)
un
Billermann
³)
Bekannt
bi
Grout
un
Kleiin.
Un
weern
Jung'n
watt
Slimms
passeert,
Orr'
Döert'n
platzt
de
Jack',
Denn
was
he
doa
und
arreteert
De
Lumpen
in
'n
Sack.
¹)
Haken⸗
²)
Knopf⸗
³)
Bildermann.
13
Sou
woard
dean'n
Eannern
Schoa'
sien
Brout,
De
Eannern
Kreih'n
¹)
sien
Dub'n
²)
Un
was
eam
moal
de
Seg'n
to
grout,
Hulp
Mudder
eam
mit
schub'n.
Ouk
neulich
öwt²)
s
düss
Ehstandspflicht.
Se
spannt
sick
in
de
Scher'¹
Un
Kreft,
de
ging
ganz
frouh
un
licht
moal'n
tiedlang
achterhear.
⁵)
Toletzt
sä
he:
„Stroam'n⁸)
Di
voan
d'
Last
De
Arm,
denn
sett
man
doal.
Un
doamit
lä
he
d'
Säck
erst
fast
Un
ka't⁸)
ouf
wearrer
moal.
Un
ka't.
Un
as
he
nich
mehr
kunn,
Spannt
sick
de
Olsch
wearr'
in
Un
schow,
bett
eahr
de
Oat'n⁹)
swun
¹⁰
Un
denn
müßt
he
wearr
rin.
So
ging
deatt
all
'n
ewig
Tied.
Eahr
stroamt'n
Föt
un
Hän'n.
Un
doabi
was
de
Weg
nich
wiet:
Blouß
hüt
woll
he
nich
en'n.
—
„Süh
doa!“
sä
Kreft'sch,
„kiek,
Jochen
Schütt
Kümmt
joa
dean'n
Stieg
noch
lang.
Off
de
woll
noch
noa'n
Dokter
mütt?
Am
En'
is
eeiner
krank.“
Un
doamit
frog
s'
eam
all:
„Is
t
slimm!
Hoalst
Möllern
orrer
Kruf'
„Ick?“
stutzt
oll
Schütt,
„ick?
Nä!
Worüm?
Ick
goah
joa
doch
noa
Hus.
„Noa
Hus?
Un
hier
in
düsse
Richt?,
¹¹
Denn
bist
doch
woll
verer't
¹)
Krähen.
2)
Tauben.
³)
übte.
⁴)
Schere
der
Karre.
⁵)
hinter⸗
her.
6)
Schmerzen.
⁷)
nieder.
⁸)
karrt.
³)
Atem.
10)
ausging.
in)
Richtung.
¹²)
verirrt.
14
—
„Nä,“
lacht
oll
Schütt,
„nä
Kreftsch,
mi
dücht,
De
Sach
is
umgekehrt.
—
Orr'r
hebb'n
Je
beid'n
mi
blouß
föer'n
Na'n?
¹)
Kiekt
doch,
doa
lie't
uns
Oart.
Je
öäwer
komm'n,
sou
as
Je
ka'n,
Nich
hen,
nä,
Je
komm'n
foart.“
—
„Foart
voan
tohus,
bi
Mitternacht?
Deat
is
groad
nich
uns'
Will!
Sä
Kreftsch,
un
kat'n
bittchen
sacht
Un
hoal
toletzt
ganz
still.
„Joa,
richtig,
doa
schient
joa
uns
Licht.
Sühst
woll?
Doa
links
voan't
Holt,
Reep
Kreft
un
moakt
doabi
'u
Gesicht,
As
ha
he
d'
Säck
vull
Gold.
—
„Nä,
Jochen,
nu
erklär
uns
dütt.
Deatt
is
'n
Streich
ut
d'
Höll.
Un
sicher
heatt
de
Böeus'
as
d'
Drütt
De
Finger
mit
in
t
Spöll.
„De
Böeus',“
lacht
Schütt,
„will'n
Je't
sou
nöäum'n,
Denn
kann
ick
nist
to
segg'n.
Mi
schient,
ett
kümmt
mehr
voan
Ju
Dröäum'n
Un
Don
ahn
Oäwerlegg'n.
Du
Kreft,
kiek
doch,
Du
treäkst
de
Ka“,
²)
Un
weern
de
Arm
Di
loah'm,
Denn
heatt
Ju
Mudder,
düss'
oll
Na',
³)
Se
flank
wearr'
rückwärts
schoab'n.
¹)
Narren.
2)
Karre.
3)
Narr.
15
De
Vertreter
in
de
Cennwandshütt.¹
Dean'n
ganz'n
Wint'r
ha
deatt
Spinnrad
snurrt
un
Haspel
un
de
Tehroahm
eahre
Flittchen
²)
smeatt'n,
³)
as
woll'n
se
de
Geheimnis
voan
de
halwe
Welt
upproll'n.
To
Faßloaw'n⁴)
satt
deatt
Goarn
upp'n
Wewstohl,
un
Behne
Riekchen
jog
deatt
Schiffchen
derch
de
Foa'm⁵)
un
doabi
dröäumt
eah:
Se
un
Schütt'n
Gustav
seet'n
in
deatt
Schiff
und
föhrt'n
vuller
Glück
un
Freii
doahen
derch
't
lange
Leb'n.
Deatt
dröäumt
eah.
—
Un
deatt
Schütt'n
Gustav
dean'n
sülm
Gedank'n
ha,
wenn
he
man
erst
to
d'
Pingsttied
upp'n
Anger
vöer
t
Dörb
bi
Nachtigallenslag
un
Moandschien
de
Lennwand
voan
de
Gemeiin
bewacht,
deatt
weer
de
tweeite
Deeil
voan
eahrn
söt'n
Draum.
Un
doabi
dacht
de
true
Deern
nich
an
deatt
Woart:
„De
Draum,
de
drüggt!,“⁸)
lä,
as
de
Foa'm
mit
eeinmoal
„Knips!“
sä,
un
deatt
lütt
Schiff
oahn'
Rück⸗
sicht
upp
sien
Passaschier
to
Eär
flog,
sick
ouk
dean'n
Knips
nich
wierer
ut,
sondern
lewt
un
wewt
un
swewt
man
blouß
föer
eahr'n
Gustav.
—
Un
he?
Ut
dean'n
sien
Woart'n
un
Benehm'n
se
ahl
de
Foa'm
föer
eahr'n
söt'n
Draum
sick
spunn?
Ick
segg
noch
nist!
Doch
deatt
will
ick
Zu
all
vermel'n,
deatt,
wenn
nmoal
de
Bleiktied
⁷)
föer
uns
ahl'n
kümmt,
nich
jerer
spunn'n
Foa'm
to
Lennwand
woard,
un
deatt
öäwer
manches
Schiff,
watt
unser
Hoffnung
beagts)
deatt
Woat'r
sleat.
³)
—
De
Fröeuhjoahrstied
kamm
ran,
un
to
dean'n
Blom'n⸗
sneei,
de
sick
upp
Appel⸗,
Bär⸗¹⁰)
un
Kirschbaum
lä,
gesellt
sick
ouk
de
Lennwand
öäwer
'n
Anger,
un
dicht
daabi,
doa
stunn
de
Hütt',
un
Gustav
ha
doarin
de
Wach.
—
De
2)
Leinwandshütte.
²)
Flügel.
³)
geworfen.
³)
Fastnacht.
³
Fäden.
⁶)
trügt.
⁷)
Bleichzeit.
8)
birgt.
⁵)
schlägt.
1o)
Birn⸗.
16
Nachtigall'n
sung'n
in
de
Rontdornheck
un
fleiit'n
¹)
voan
de
Lew
un
eahre
Lust.
—
Hört
he
deatt
woll?
Behns
Riekchen
mücht
glöäuw'n.
Doch
Snierer
Ring
un
Krull,
de
Smedd,
de
spät
noch
ut't
Noawersdörb
²)
trügg
kem'n,
de
glöäuwn't
nich;
denn
also
snarkt
³)
deatt
in
de
Hütt'.
—
„De
Bengel
snüft⁴)
doch
düller
as
de
Bloasbalg
in
Dien
Smeä,“
sä
Ring.
„Eam
⁵)
weard
doch
woll
nich
goar
watt
fehl'n;
am
En'n
is
he
voan'n
Alp
befall'n;
will'n
doch
moal
hen,
um
totosehn“
—
un
doamit
lenkt'n
se
eahr
Schritt
voan'n
Weg
un
ging'n
noa
de
Hütt!
—
„Du,
Gustav,
snark
doch
man
nich
sou;
Du
moakst
joa
sülmst
de
Spitzbob'n
graulich,“
reep
Meister
Krull,
de
vearn
⁸)
ging
un
kloppt
mit
sien'n
Dagstock⁷)
upp'n
Post'n
voan
Gustav'n
sien
Quartier.
Süh
doa!
Deatt
hulp
ouk
richtig
watt.
Doch
bald,
dunn
snow
un
pust
deatt
um
sou
düller.
„He
schient
doch
wirklich
krank
to
sind,
griep
eam
doch
moal
n
bittchen
an
de
Hän'n,
un
weck
eam
upp
ut
sien'n
Draum,
roat
⁸)
Snierer
Ring,
de
achter
³)
stünn.
„Joa,
griep
eam
man,
wenn
Du
't
kannst!
Ick
bin
bindah
all
bett
an
't
Koppen'n
hen
un
heww
noch
nich
moal'n
Stück
voan
sien
grout
Töeun'n
¹⁰)
foat't“
¹¹)
entgegnt
Krull
Doch
rascher
noch
as
ick
't
segg'n
kann,
reep
he:
„O,
Varrer,
¹²)
Varrer,
watt
is
dütt,
deep
unner
't
Strouh
hier
lie't
'n
Kopp,
un
ahl
de
Hoar
stoah'n
eam
to
Beag!
—
Loup
¹³)
doch
moal
hen
un
hoal'n
Schult'n
un
de
Schöpp'n!“
—
„Watt,
blouß
n
Kopp
un
wierer
nist?!
Denn
will
ick
man
glieks
Füer
rop'n.“
Un
doamit
loamenteert
de
Snierer
lous:
„Hülp,
Hülp,
to
Hülp!“
un
rönnt
doavoan
un
duert
nich
lang,
ha
he
de
ganz
Gemeiin
to
Beein.
Deatt
was
n
Uppruhr
un
'n
Schreein.
De
Mannslü
tem'n
mit
Füerhoak'n,
de
Frau'n
mit
Emmer
¹⁴)
un
mit
¹)
flöteten.
²)
Nachbarsdorf.
³)
schnarchte.
4)
schnauft.
⁵)
Ihm.
⁶)
vorne.
⁷)
Gehstock.
8)
riet.
³)
hinten.
1⁰)
Zehen.
¹¹)
gefaßt.
1²)
Gevatter.
¹³)
Lauf.
¹¹)
Eimer.
Stoak'n.
¹)
Un
jerer
frog:
„Wo
is
deatt
Füer?“
—
Währnd
des,
doa
ha
sick
doch
oll
Krull
all
watt
besunn'n.
He
woagt
't,
beföhlt
dean'n
Kopp
voan
boam'n
²)
un
voan
un'n
un
woard
gewoahr,
deatt
't
goar
keein
Kopp
moal
weer.
—
Nä,
'n
Swienägel
ha
sick
deatt
Vergnög'n
moakt,
de
Loagerstä
voan
Schütt'n
Gustav
to
betreck'n
³)
un
nich
blouß
Ring'n
un
Krull'n,
sülmst
ganz
Gemeiin
to
geck'n.
Un
Gustav,
wo
was
de?
To
Hus,
bi
Rielchen
orrer
wo?
—
Ick
kann
't
Ju
nich
verroa'n.
De
Foa'm
sä
„Knips!,“
deatt
Schiff
was
unnergoah'n.
—
Upp
wecker
Wies
Woater⸗
möller
Ssendroaht
deatt
söäb'nt
Gebet
wearrer
ler't
heatt.
An
d'
Ossenbäk,
bi
Hummelskoat,
Doa
moalt
vöer
langen
Joahr'n
Oll
Woatermöller
Isendroaht
De
Lü
deatt
Mehl
ut't
Koarn.
Deatt
Mehl
was
schöeun;
deatt
Brout
woard
got.
Blouß
watt
de
Möll
nich
ehrt,
Was,
Isendroaht
ha't
söäbnt
Gebot
All
bittchen
sehr
verler't.
Nu
stun
he
zwoar
deatt
sülmst
nich
in;
Nä,
he
lä'
sick
upp
't
Strie'n,
Bett
eam
deatt
ut
sien'n
Mund
un
Sinn
In'n
Sloap
moal
müßt
entglie'n.
¹)
Stangen.
²)
oben.
³)
beziehen.
1
Ens
nämlich
satt
an'n
Sommerdag
De
Oll
in
d'
Kirch
un
sung
Un
heel
sick
un
sien
Noawers
wach:
Sou
quält
he
Liew
un
Lung'.
Doch
wett'st
nich,
Varrer
¹)
Isendroaht,
Watt
Du
Di
ouk
gliek
krümmst,
De
Sloap
verlangt
sien
Depp'ntoat,
²)
Groad
sou,
as
Du
Dien'n
nimmst.
Un
richtig
hoal,
ick
seggt
kum
ut,
Dunn
sung
he
nich,
he
brummt,
Un
wearrer
noa'n
klein
Minut
Was
he
all
ganz
verstummt.
De
Eärgel
³)
schallt
mit
kräftig
Stimm
Un
fien
mischt
sick
mit
mang,
Erst
lies',
denn
luter:
Bim,
bim,
bim,
bim,
Un
ging
voan
Bank
to
Bank.
Un
bimt
ouk,
wo
oll
Isendroaht
Sien
Mirragschläfchen
höll,
Un
kiek,
dean'n
Möllern
klingt
deatt
groad,
As
weer
't
sien
Klock
upp
d'
Möll,
Drum
wend't
he
sick
halwlinks
und
gaww
Sien'n
Noawer
eein'n
mit
d'
Fust
Un
reep:
„Olsch,
loup,
deatt
Mehl
is
aff,
N'
slecht
Katt,
de
nich
got
must
Doch
kum
was
de
Befehl
entfloh'n,
Dunn
woakt
he
all
un
sach
De
Folgen
voan
sien
Woart
un
Don
An
d'
Eannern
eahr
Gelach.
⁵)
Un
sach
s'
nich
blouß,
nä,
nä,
he
hört
Un
föhlt
eahr
ouk
recht
got;
Un
doaderch
heatt
he
wearrer
ler't
Voan
neei'n
deatt
söäb'nt
Gebot.
¹)
Gevatter.
²)
Deputat.
²)
Orgel.
⁴)
Sprichw.
s.
Stehlen.
⁵)
Lachen.
19
Upp
eein'n
Beein
is
nich
got
Stoah'n.
He
was
'n
Snoakschen,
¹)
de
oll
Sieth;
All
achtzig
Joahr
un
witt
behoart,
Ha
he
sick
ut
sien
Söäuglingstied
Doch
noch
n
Kleinond
uppbewoahrt
Un
dütt
bekeek
he
oft
in
Still'n;
Denn
meistens
drog
he
t
joa
in
d'
Tasch.
Statt
Mudder
mußt't
de
Kröger
füll'n.
Je
roa'n
t,
düss
Demant
was
sien
Flasch.
Nu
segg'n
zwoar
ahl
eahr
Frün'n
ganz
kloar:
„Upp
eein'n
Beein
is
nich
got
Stoahn;
Doch
Sieth'n
bracht
s'
goar
in
Gefahr,
Upp
eein'n
Beein
noa
Hus
to
goahn.
Un
deatt
kamm
sou:
Bi
Koupmann
Höäg'n
Ha
he
sick
wearrer
as
so
oft,
Föer
sien'n
fern'n
Leb'nsweg'n
n
neeit
Poar
hölt'n
Tüffeln²)
koft.
Un
währnd
he
noch
satt
un
drunk
Un
weiht
de
Dinger
glieks
watt
in,
Kem'n
Jochen
Plätz
un
Stoffel
Slunk
Doa
plötzlich
in
de
Döär
herin.
„Na,
nu
giwt
deatt
Plesseer
en
gros“,
Reep
Höäg
un
blinzt
mit
Oug
un
grient.
³)
Zwoar
Sieth,
de
sä
doa
Brennwien
to,
Weil
eam
deatt
Woart
watt
natter
schient.
Un
derch
düss
Noam'ns
söt
Erregung
Geret'n“)
bald
sien
bei'n
Lippen
Ganz
dull
in
heftige
Bewegung
Un
smet'n⁵)
bannig
⁸)
groute
Schüpp'n.
¹)
sonderbarer
Mensch.
²)
Pantoffeln.
³)
lachte
verschmitzt.
⁴)
ge⸗
rieten.
⁵)
warfen.
⁸)
sehr.
3
20
Un
schüppt'n
upp
un
schüppt'n
doal,
¹)
As
wenn
de
Elf²)
utloup'n
was,
Un
schüppt'n
noch,
as
eam
mit
'n
moal
Vöer
t
Mulwerk
stun
'n
vulles
Glas.
Un
richtig!
't
was
Plässeer
doarin,
Un
Sieth
heatt
eam
so
scharp
ankeek'n,
Deatt
he
nich
siet⸗,
noch
rückwärts
künn;
Blouß
noch
noa
utwärts
kunn
he
brek'n.
Deatt
dä
he
ouk
mit
grout'n
Sprunk,
Un
watt
noch
nich
in
Freiheit
was,
Jog'n
Jochen
Plätz
un
Stoffel
Slunk
Denn
hinnerhä
vulln's
rut
ut
Glas.
Sou
ging
deatt
woll'n
moalerwatt,
³)
Dunn
brummt
oll
Slunk
halwlut
derch
d'
Tähn'n
⁴)
„Mi
dücht,
we
sünd
nu
sachtchen
⁵)
satt,
Wo
weer
't,
wenn
we
noa
Hus
goah'n
dä'n:
„Joa,
Varrer,
gliets,
ick
bin
doabi,
Mött
Plätz,
„ick
will
mi
goarnich
ströeub'n,
Doch
soulang
töft
⁶)
man
noch
upp
mi,
Deatt'ck
mi
kann'n
hölt'n
Tüffel
köäup'n.“
—
„Watt,
eein'n
köfst
Du
Di
blouß
upp'n
moal?,
Frog
Sieth
un
spitzt
doabi
de
Ohr'n.
„Joa“,
sä
oll
Plätz,
„denn
heww
ck
keein
Quoal,
Deatt
mi
de
eanner
geaht
verloar'n.
Wo
is't,
wenn
Du
Dien'n
eein'n
mi
lettst,
Höäg
nimmt
föer
:
Poar
blouß
söäb'ntig⁷)
Penn,
⁸
Ick
öäwer
täll
³)
Di,
deatt
Du
't
wett'st,
Glieks
virtig
föer
dean'n
eein'n
in
d'
Hän'n.
Un
süh!
De
Oll,
de
sett't
de
Föt
Ouf
düttmoal
wearrer
hinner
d'
Flasch:
Denn
düss,
de
tuschelt
eam
so
söt:
¹)
nieder.
²)
Elbe.
²)
einige
male.
⁴)
Zähne.
³)
allmählich.
6)
wartet,
⁷)
siebzig.
S
Psennig.
²)
zähle.
21
„Sloa
to,
krist
¹)
joa
fief
Penn
in
d'
Tasch.
Nu
joa,
dean'n
Sechser
künn
he
tähl'n;
Doa
fehlt
eam
an
de
fief
nich
eein;
Doch
merkt
he
't
bald
wo
eanners
fehl'n,
Un
deatt
was
un'n
an
sien
Beein.
Drum
woard
eam
ouk
de
Tusch
bemöeuht.
Doch,
watt
he
loamenteert
und
schricht,
Off
koalt
he
dä,
off
wearm,
off
heeit,
Plätz
ha
dean'n
Slav²)
un
hol
³)
eam
dicht.
„Sou
giw
doch
Du
mi,
Varrer
Höäg“,
Fleht
he,
„denn
man
noch
eein'n
to.
Doch
kiek!
Ouk
de
lewt
sön'n
oll
Töäg,¹
Sä:
„Ick
verköäup
s'
blouß
in
en
gros.
Nu
gewt
dean'n
Oll'n
got'n
Roat,
He
kann
doch
nüchternwies'
nich
hink'n.
Orrer
schall
he
goar
upp
frischer
Doat,
Slankweg
dean'n
ganzen
Slav
verdrink'n?
Off
he
deatt
doan
heatt
orrer
nich?
Ick
wett't
nich.
Doch
bekennt
he
oab'n,
⁵)
Deatt
he
de
Nacht,
fett
as
'n
Snigg,“
Upp
ahl
veer
Föt
noa
Hus
is
kroab'n.
²)
Döerfroag
giwt
keein
Noakloag.
Heatt
deatt
Getrei'
watt
un'ern
Fot,
Dütt
wett
de
Buersmann
recht
got,
Denn
dreaggt
deatt
ouk
in
'n
Aust
⁸)
watt
in,
Un
deatt
wußt
ouk
oll
Buer
Winn.
¹)
bekommst.
²)
Pantoffel.
³)
hielt
ihn
fest.
4)
Züge.
⁵)
offen.
⁶)
Schnecke.
⁷)
gekrochen.
⁸)
Ernte.
22
—
Drum
steek
he,
watt
he
igg'nst'n
¹)
künn,
Alljährlich
in
sien'n
Acker
rin.
—
Doch
't
letzt
Joahr
kunn
bi'n
best'n
Will'n
He
doch
dean'n
Bodd'n
de
Tasch
nich
füll'n.
D
Schuld
leg,
deatt
dä
eam
wirklich
weeih,
Nich
an
eam,
nä,
an
sien
Veeih.
Süss
moakt'n
Buntkopp
²)
un
oll
Bleß
²)
Eam
ümmer
sön'n
vermost'n
Meß;³
Blouß
dütt
Joahr
leet'n
s'
eam
in
n
Stich.
—
Na,
watt
hulp
doa
vöäl
Loam'nteern,
Sön'n
Veeih
is
doch
nich
tobelehr'n,
Wenn
deatt
nich
will,
denn
will
deatt
nich.
Drum
sä
oll
Winn'
to
sien
beid'n
Knecht:
„Moakt
mi
doch
moal
't
Gespann
torecht,
Ick
will
moal
herk'n,⁴)
off
in
d'
Stadt
Nich
eeiner
noch
Meß
ligg'n
heatt
Un
föhrt
ouk
lous
un
herkt
un
kiek,
All
an
d'
drütt
Döär,
doa
hört
he
gliek,
Upp
d'
Brörerstroat
oll
Soatler
Kress
Ha
noch
de
ganze
Kuhl
vull
Meß.
—
Nu
was
oll
Kress
in
Stadt
un
Land
Zwoar
as
'n
Snoakschen
⁵)
watt
bekannt:
Doch
dacht
oll
Winn':
„Kannst
joa
moal
froag'n.
Kress'
is
joa
Kress
Un
Meß
is
Meß,
Doa
giwt
deatt
woll
keein
Oäwerdroag'n,
Un
föhrt
ouk
hen,
kloppt
an
un
steaht
Vöer
Kress'n,
de
groad
ät'n
deat
Un
bracht
denn
sien
Gewerw
⁶)
ouk
an,
Sä:
„Ick
bin
hier
mit
mien
Gespann
¹)
irgend.
²)
Namen
der
Kühe.
³)
Dung.
⁴)
horchen.
3)
Sonderbarer
Mensch.
⁸)
Anliegen.
23
—
Un
heww
vernomm'n,
Se,
Meister
Kress',
Har'n
noch
de
ganze
Kuhl
¹)
vull
Meß.
„Das
stimmt!“
sä
Kress
„Un
was
für
Meß
„Derf²)
ick
s'
mi
denn
nich
moal
bekiek'n?,
Frog
Winn'.
Un
Kress',
de
reep
sien
Frau,
sä:
„Fiek'n,
Bring
doch
den
Herrn
nach
d'
Meßkuhl
hin!
Un
Winn'
besach
de
Mess
in
d'
Kuhl,
Ging
wearrer
rin,
grieflacht
um
't
Mul,
Grieflacht
un
sä,
Deatt
eam
de
Meß
gefall'n
dä
Un
frog
ouk
gliets:
„Kann
'ck
s'
rutersmiet'n:
Oll
Kress'
sä:
„Nu,
Man
immerzu!
Un
Winn
fung
denn
bi
an
toriet'n
Un
reet,
un
woll
noa'n
drütthalw
Stun'n
Was
nich
'n
Foark
³)
vull
mehr
voan
un'n,
Nä,
he
ha
all'ns
upp
sien'n
Woag'n.
Drum
ging
he
denn,
um
noatofroag'n,
Watt
eam
deatt
Fürrer⁴)
kost'n
scholl.
Doch
kiekt
oll
Kress'n,
„Sünd
Se
doll:
Biert⁵)
he
dean'n
Buern
an
un
schricht:
„Den
Meß,
Herr,
den
verköp
ick
nicht!
¹)
Grube.
2)
darf.
³)
Dunggabel.
⁴
Fuder.
⁵)
lärmt.
24
Worüm
Mehldau's
Doarer
in
d
Schün)
sloab'n
mußt,
un
watt
eam
doa
dröäumt
heatt.
Deatt
scholl
eahr
sülmst
de
Neiid
woll
loat'n,
Upp
Swien,
doa
gaww
oll
Mehldausch
watt;
Se
putzt
se,
striegelt
s,
as
Saldoat'n,
Un
furrern
dä
s',
rund
as
'n
Fatt.
Un
kamm
moal
'n
Fründ
to
gästere'rn
Orrer
snackt²)
se,
schimpt
se
orrer
dröäumt,
Denn
plegt
deatt
meist'ns
to
passern.
Deatts'
erst
eahr
Swien,
denn
Voarern
nöäumt.
Dean'n
Oll'n,
dean'n
was
deatt
zwoar
schaneerlich,
Deatt
s'
eam
sou
hinner
't
Veeih
herschüfft:
Blouß
deeilmoal
dücht
't
eam
nich
blamerlich,
Wenn
he
de
Swien
noa
'n
Swienkerl
drifft.
Ouk
gistern
trult³)he
wearr'
dean'n
Weg
Entlang
mit
sön'n
run'n
Fatt:
Ett
was
n
drütthalwjöährig
Söäg;¹
He
bracht
s'
noa
'n
Händler
Willem
Katt.
Herr
Katt
tählt
Mehldau'n
in
Kurant
Blank
virtig
Doaler
föer
deatt
Swien,
De
leet
de
Oll
sacht
ut
sien
Hand
In
sön'n
lütt
Schäpelsbüdel
glie'n.
Nu
wett
n
jerer,
'n
Swien
deatt
wöhlt,
Smitt⁵)
sick
vertweer
⁶)
in
Eär
un
Asch.
Ouk
Mehldau'n
sien,
deatt
tast't
un
föhlt
Un
boahrt
sick
'n
richtig
Lock
in
d'
Tasch.
Un
derch
düss
Poart
⁷)
rutscht
denn
mit
nmoal
—
de
Oll,
de
was
sou
halw
voan
d'
Stadt,
—
¹)
Scheune.
²)
erzählt.
⁸)
rollte.
⁴)
Sau.
⁵)
wirft.
⁶)
quer.
7)
Pforte⸗Tür.
25
Deatt
ganze
sülwern
Swien
hendoal:
He
dacht
natürlich,
't
was
'n
Ratt.
Na,
Ratt'n
ha
he
nog
in
d'
Ställ,
Doch
wenn
he
s'
sach,
denn
künn
he
schreein,
Un
nu
set'
eam
upp
freei'n
Fel'¹
Bi
d'
Nacht
sön
Beest²)
in
't
Hous'nbeein.
„Watt
moak
ick?“
Was
sien
erst
Gedank.
He
namm
dean'n
Stock
un
wichst
un
haut
Sick
ümmer
an
de
Beein
entlang,
Un
wünscht
de
Ratt
n
raschen
Doud.
²)
Jea
doch,
sön'n
Tüg⁴)
is
man
to
teii,
⁵)
Deatt
kehrt
sick
nich
an
Stock
un
Släg.
Un
darum
was
't
ouk
voan
de
beei
Oll
Mehldau,
de
de
Prügel
kreeg.
Deatt
müßt
he
ouk
bald
sülmst
bekenn'n;
Wo
öäwer
weard
deatt
Veeih
he
lous?
He
foat't
also
mit
beid'n
Hän'n
De
Ratt
mitsamst'n
siene
Hous.
Un
hinkt,
sou
rasch
deatt
eb'n
geaht,
Dean'n
Weg
entlang
un
is
sou
vull,
Deatt
eam
deatt
Beest
noch
biet'n
deat;
Denn
Ratt'n
biet'n
goar
to
dull.
Na,
doamit
ha
düss
hüt
got
Wiel;
De
pienigt
Mehldau'n
doch
all
nog.
Deatt
s'
eam
sou
derch
de
Nacht
in
Jel,
Vull
Sweeit
⁶)
un
Angst
no
Hus
hen
jog.
„Du
Mudder!“
reep
he
vöer
de
Döär.
„Vearfeer
⁷)
Di
nich,
ick
bin
't,
Dien
Mann.
Stoah
doch
moal
upp
un
kumm
moal
hear,
Doch
erst
treck
Di
'n
Poar
Hanschen
⁸)
an.
¹)
Feld.
²)
Bestie.
³)
Tod.
4)
Zeug.
⁵)
zähe.
⁶)
Schweiß.
²)
erschrick.
³)
Handschuhe.
26
Un
bring
ouk
Greifen
¹)
un
de
Katt
Un
'n
Sack
un
'n
Bessen
²)
mit
to
Stä;
Denn
in
mien
Hous,
doa
sitt
'n
Ratt,
Deatt
is
n
ganz
boaboarisch
Veeih.
Nu
was
de
Olsch
zwoar
all
watt
giftig.
Deatt
he
soulang'n
voan
Hus
weg
blew;
Doch
dütt
Signoal
schient
eahr
sou
driftig,
Deatt
blank
eahr
ut
de
Fearrern³)
drew.
Un
rascher
as
't
eahr
Voarer
sä,
Leep
se
derch
Hus
un
Küch
und
Koat,
Foat't
Katt,
reet
Greifen
voan
sien
Kä'
Un
bracht
noch
süss,
watt
he
eahr
roat.
Un
in
dean'n
Sack,
dean'n
gröt'sten,
steek
Se
dean'n
Oll'n
mit
Strump
un
Schoh.
Un
deatt
de
Ratt
man
nich
entweek,
⁴)
Bun'
se
'n
eam
um
de
Hüft'n
to.
Un
denn
ging
deatt
Gejagte
lous!
De
Hund,
de
hult,
de
Katt,
de
hoapt;
⁵)
Un
mit
dean'n
Bessen
woard
ut
d'
Hous
Toletzt
de
Jagdbeut'
runner
schroapt.
Doch
eh
deatt
eein
voan
bei'n
reskeert
Un
hoalt
s'
ouk
ut'n
Sack
to
Streck.
Slog
Mehldaus
Mudder
erst
deatt
Diert
³)
Noch
moale
watt
um
d'
Swienstall
Eck.
Erst
darupp
woagt
se
kühn
de
Doat,
Foat't
rin
un
greep
de
Siegstroffän
Un
treckt
s
ganz
langsam,
Noat
föer
Noat,
Sou
wiet,
bett
se
s'
kunn
schimmern
sehn,
—
Dunn
gaww
deatt
plötzlich
eahrersiets
'n
Schreei
un
'n
heftig
Loamenteern:
„Du
Suput,
⁷)
Lüderjoahn,
du
Ütz,
Wo
kannst
Du
Di
man
sou
blameern!
¹)
Hundename.
²)
Besen.
³)
Federn.
⁴)
entwich.
³)
lauert.
⁶)
Tier.
⁷)
Saufaus.
27
—
Denkst,
heast
'n
Ratt
in
't
Housenbeein,
Un
kümmst
doamit
noa
Hus
gebist,
¹)
Un
doabi
föhlt
glieks
jerereein,
Keein
Ratt,
bewoahr,
mien
Mehlsack
is't!
Un
watt
as't
slimmst
ick
bi
eracht1?
He
beagt
²)
deatt
ganze
Geld
föer
d'
Söäg!
Son
also
sinnst
Du
Dag
un
Nacht
Upp
wierer
nist,
as
upp
dumm
Töäg!
³
Drum
goah
to
d'Stroaf
hüt
⁴)
man
noa
d'
Schün!
De
Oll,
de
dä
't,
un
't
heatt
eam
dröäumt,
Deatt,
wenn
eahr
Mudder
sä:
„Mien
Swien,
In
Tokunft
se
ouk
eam
mit
nöäumt.
Freakn³)
Jochen
un
de
verkehrt
„Fett⸗Wassermann.
„Du,
Jochen,
moak
Di
rasch
torecht!,
Het't
Buer
Freak
sien'n
lüttchen
Knecht,
„Du
müßt
ganz
ieligst
moal
noa
d'
Stadt,
Uns
Söäg,
⁶)
de
we
hebb'n
slacht,
de
heatt,
Sou
seaggt
oll
Fleischbeschauer
Kiehn,
Dean'n
ganzen
Liew
vull
voan
Trichin'.
—
„Du
kennst
doch
doa
Fett⸗Wassermann,
Dean'n
mel'
doch
dütt
moal
drappwegs
an,
Segg
eam,
he
künn,
woll
he
't
betoahl'n,
Sick
gliets
upp
Stun'n
deatt
Swien
weghoal'n.“
—
Un
Jochen,
nu,
de
putzt
sick
rasch,
Namm
'n
Stock
in
d'
Hand,
stet
d'
Piep')
in
d'Tasch
1)
geeilt.
²)
birgt.
³)
Zeug.
⁴)
heute.
⁵)
Zusammenziehung
von
Friedrich.
⁶)
Sau.
²)
Pfeise.
28
.
Un
leep
bald
as
'n
bissend
¹)
Koh
In
eein'n
Drapp
noa
d'
Stadt
hento.
Bi
t
Dor
²)
erst
stun
he
an
un
hoall
Un
sunn,
watt
he
doa
eig'ntlich
woll.
—
„Ach
sou,
deatt
Swien.
Doch
Schinnerbrett,
Wo
het't
de
Kerl
denn
man?
Fett,
Fett
.
.
.
.
.
Jea,
't
Fett
swemmt
bobb'n
²)
nich
blouß
in
d'
Supp,
Ouk
in
uns'
Jochen
sien'n
oll'n
Kopp.
Un
dacht
he
moal:
„Nu
heww
'ck
eam
fun'n,
Denn
was
oll
Wassermann
wearr'
un'n.
—
„Fett,
Fett.
.
.“
so
be't
he
eb'n
wearr',
Dunn
kamm
de
Stroat
entlang
'n
Herr,
De
was
sou
moager
as
'n
Brett,
„Wo
komm
ck,“
frog
Jochen
eam,
„to
Fett..2
Willst
Du
mich
uzen
dummer
Laff!
Sä
he
un
wend't
sick
um
un
gaww
Lütt
Jochen
sön
'n
Poar
hinner
d'
Ohr'n,
Deatt
he
sülmst
har
deatt
Fett
verloar'n.
—
„Mit
Moagern
sprickt
sick
deatt
nich
got,
De
löppt
de
Gall
to
licht
in
't
Blot,
Dacht
Jochen,
„kiek,
doa
steaht
'n
Dick'n,
Am
En
künnt
doamit
besser
glück'n,
Un
ging
ganz
zoaghaft
ran
un
lä
De
sülwig
Froag
dean'n
vöer,
de
sä:
„Lauf
nich
zu
doll:
lieg
viel
im
Bett,
Un
iß,
was
kannst.
Denn
kommst
zu
Fett!
Nu
leet
zwoar
dütt
Rezept
sick
hör'n,
Blouß
Jochen
derft
sick
nich
ankehr'n.
De
twiert⁴)
denn
ouk
dean'n
Weg
groad
ut,
Kamm
an
'n
Hus,
doa
duft't
deatt
rut,
¹)
wild
gewordene.
²)
Tor.
³)
oben.
⁴)
irrt.
29
M.
m.
.
sou
söt,
as
Fettgeruch,
Deatt
Jochen
glieks
moal
ät'n
much';
He
stün
also,
keek
't
Hus
sick
an
Un
lus
doa
„Hotel
Wassermann.“
—
Watt,
„Wassermann?,“
un
swupp
huppt
rupp
De
Fettkerl
in
uns'
Jochen
s'
Supp.
„Nu
heww
'ck
eam!“
reep
he,
„'t
is
gewiß,
Ick
ruk
t,
¹)
deatt
dütt
de
Fettkerl
is!
Un
doamit
ging
in
't
Hus
he
rin,
Blew
stief
an
d'
Döär
still
stoahn
un
stün
Un
frog
toletzt:
„Bin
ick
hier
recht?
Ick
bin
Buer
Freak'n
sien
lütt
Knecht.
Mien
Herr
schickt
mi,
he
ha
föer
Ihn',
Herr
Wassermann,
'n
höllisch
Swien,
Deatt
is
recht
fett,
blouß
.
.
.“
„Gut,
mein
Sohn,
Das
andre
find't
sich
später
schon,
Sä
doarupp
„Hotel⸗Wassermann
Un
reep
sien'n
Knecht:
„Johann,
spann
an!“
Un
denn
bracht
he
uns
Jochen
'n
Snitt
Un
sä:
„Trink
erst!
Ich
fahr
gleich
mit.“
Un
't
duert
nich
lang,
dunn
stun'n
de
Peär,
Mit
samt
dean'n
Woag'n
vöer
de
Döär
Un
foart
ging't
ümmer
heaste
nich?,
Ut
d'Stadt
herut,
entlang
dean'n
Weg.
Un
weil
de
Woag'n
sou
stuckeln
dä,
Was
voan
Vertell'n
keeine
Rä'.
Erst
dicht
vöer
't
Dörb
²)
hel
Wassermann
Sien
Peär
in
't
Loup'n
etwas
an.
—
Düss
Gelegenheit
namm
Jochen
woahr,
He
host't
²)
un
kratzt
sick
moal
in
't
Hoar,
¹)
rieche
es.
²)
Dorf.
³)
hustet.
30
Un
sä
mit
ganz
unschüllig
Mien':
„Is
doch
recht
komisch
mit
sön'n
Swien,
Deatt
kann
doch
de
Trichin'n
verdroag'n
Un
we,
krieg'n
we
man
'n
poar
in'n
Moag'n
Denn
sün'
w'
all
hops.“
Un
Wassermann
Keek
Jochen
sou
bedächtig
an
Un
sä:
„Nun,
ich
hoff
sicherlich.
Euer
Schwein
hat
solche
Biester
nich.“
—
„Doch!“
reep
doa
Jochen,
„Joa,
Herr,
joa,
Doarüm
was
ick
joa
eb'n
doa!
Se
leet'n
mi
man
deatt
nich
segg'n.“
—
Au
Jochen,
au,
segg,
kannst
Du
spring'n?
Denn
verwärts,
rasch,
kiek
nich
lang'n,
do
t.
Süss,
süfs',
bekümmt
Di
dütt
nich
got.
—
Un
Jochen,
sett't
ouk
öäwer
't
Schütt,
²)
Doch
eein'n
namm
he
voan
d'
Pietsch
noch
mit.
Herr
Wassermann,
de
öäwer
jog
Noa
Hus,
deatt
man
de
Stoub
so
flog.
Un
Jochen
stun
un
staunt
un
sach
Un
wußt
nich
recht,
wo
eam
geschach
Un
sä
toletzt:
„Wer
lett't
sick
't
dröäum'n,
Trichin'n
sünd
groad
sou
slimm
as
Löeub'n;
²)
Denn,
wenn
se
deatt
nich
wirklich
weern,
Würd
Wassermann
woll
langsoam
föh'rn.“
—
¹)
Wagenschutz.
²)
Löwen.
31
Watt
sön
'n
Ssenboahner)
all'ns
wett'n
schall.
De
Zug,
de
jeaggt
sou
rasch
daohen
Derch
Wischen,
Hei
un
t
Feld,
Un
t
schient,
as
woll
he
noch
an
't
En
Gliets
hüt
voan
d'
ganze
Welt
Nu
joa,
he
kann
sick
nich
versüm'n,
Süff
derft
he
sick
nich
Snellzug
schrieb'n.
Un
in
dean'n
Zug
sien
Klassen
sitt'n,
In
d'
erst
un
tweeit,
am
meist'
in
d'
drütt'n,
De
Passeschier:
Mann,
Frau
un
Kind
Un
räk'n,
wenn
noa
Hus
se
sünd.
Kiekt
doa
de
Deern,
²)
deatt
is
woll
'n
Brut,
Denn
se
süht
goar
to
glücklich
ut;
Ouk
spitzt
s
de
Lippen
dann
un
wann,
Se
pröwt
³)
woll,
off
s'
noch
küssen
kann.
Nu
kiekt
dean'n
Jung'n,
de
heatt
watt
ler't,
Man
süh't
eam
an,
un
sicher
kehrt
He
hüt
noa
t
Ollernhus
⁴)
torügg.
Sien
Mudder
wett't
am
En
noch
nich.
—
Un
sou
künn'n
we
noch
wierer
lesen,
Dunn
fleitt
de
Zug.
„Watt
mag
doa
wesen:
Un
denn
gaww
deatt
n
düchtig'n
Schupp
Un
ahl
sprung'n
s'
voan
eahr
Plätzen
upp,
Un
jerer
steart't
⁵)
an
t
Fenster
ran
Un
keek
dean'n
Schaffner
ängstlich
an
Un
frog
eam:
„Is
denn
was
passiert?
Oder
sind
die
Räder
schlecht
geschmiert?
„Nein,“
sä
de,
„nein.
Es
hielt
im
Lauf
Uns
nur
ein
Frevler
schändlich
auf.
¹)
Eisenbahner.
²)
Mädchen.
³)
prüft.
⁴)
Elternhaus.
⁵)
stürzt.
32
Un
doamit
bracht'n
s'
vöer
d'
Maschien
in
Mann
Ouk
an;
De
moakt
nn
groad
keein
Frevlermien.
Wie
heißen
Sie?“
frog
dean'n
de
Führer
Voan'n
Zug
un
keek
eam
höll'schen
an.
„O,“
sä
de
eanner,
ick
bin
Snierer
¹)
Ernst
August
Wilhelm
Langermann.
„Sie
standen
doch
dort
auf
dem
Strang:
Un
Langermann,
de
street
nich
lang.
—
„Un
welches
war
der
Grund?
Geb'n
Sie
uns
den
mal
kund!“
—
„O,“
sä
de
motig
Snierer
Driest
to
dean'n
Snellzugsführer,
„Erstlich
woll
ick
doamit
bewiesen,
Sön
'n
Zug,
un
is
he
sülmst
voan
Isen,
Ick
kann
eam
doch
noch
bremsen;
Un
tweeit'ns
müch
'ck
in
all'n
Ehr'n
Moal
Eahr'n
erfoahr'n
Roatslag
hör'n:
Womit
lett
sick
n
Frau
woll
temsen?
²)
Schoster
Kranz.
Noa
d'
Soltwe'sch
²)
Mascht⁴)
mütt
Grout
un
Kleein:
Kerls,
Frau'n
un
Jung'n
un
Oll'n;
Koart
rut
geseaggt:
de
ganz
Gemeein;
Doa
lett
sick
keeiner
hoal'n.
Se
mün'n.
Ouk
Schoster
Kranz,
De
mußt,
't
was
Obserwanz.
—
¹)
Schneider.
2)
bändigen.
³)
Salzwedeler.
⁴)
Markt.
33
Ut
Obserwanz
Reet
Schoster
Kranz
Sick
ouf
dean'n
Dag
föer
't
meist
eein'n
an.
Dütt
Joahr
geschach't
bi
Koupmann
Wan'.
Un
as
he
nu
groad
dun
¹)
nog
weer,
Sett't
Kröger
Wan
eam
vöer
de
Döär.
„Sett't?“
Nä,
töft²)
moal,
he
leaggt,
Noch
besser
is
woll,
„smet“
³)
geseaggt.
Un
Schoster
Kranz,
de
mußt
Vöer
d'
Döär
Nu
ligg'n
un
wußt
Nich,
weck
he
weer.
—
Noa
'n
Tiedlang
tem'n
tweei
Männer
ran,
De
keek'n
sick
dean'n
Schoster
an
Un
sä'n:
„De
bliwt
hier
ligg'n,
Wenn
we'n
nich
unnerbring'n.
Un
doamit
stellt'n
s'
eam
upp
d'
Föt
Un
froag'n
Kranz'n,
wo
he
heet
Un
ouk:
Wohen
un
he?
Doch
düsser
moakt
blouß:
„.
.
.
h.
h,
h.
Erst
ganz
toletzt
kammt
rut:
„U,
u.
u,
u,
u,
u,
ut,
Ut
Obserwanz,
Bi,
i,
i,
in
Schoster
Kranz.
„Ut
Observanz?“,
sä
dunn
de
eein
un
keek
dean'n
eannern
an.
„Deatt
lie't
woll
nich
hier
in
uns'
Lan.
„Doch,“
sä
de
eanner,
„watt
ck
di
segg,
Ett
is
woll
zwoar
'n
ganz
Endchen
weg,
In
d'
Oldmark
bäwer
mütt
noch
ligg'n,
Ick
hört
dean'n
Noam'n
all
öfters
segg'n.“
—
Un
doamit
kreg'n
s
dean'n
Kranz
bi'n
Kroag'n
Un
lä'n
eam
liewlang
upp'n
Woag'n,
¹)
betrunken.
²)
wartet.
³)
warf.
34
De
hört
ut
Grout
Rappin
'n
Buern,
Karl
Mallin.
—
Un
Kranz,
de
wöhlt
in
t
Strouh
sick
rin
Un
sleep
denn
bald
ganz
selig
in.
—
Geg'n
Oab'nd
was
nu
de
Mascht
verbi,
Drum
ging'n,
re'n,
föhrt'n
ahl
de
Lü
Noa
Hus.
Out
Karl
Mallin
Föhrt
noa
Rappin.
De
Knechts,
de
spannt'n
d'
Pär
aff,
Un
watt
upp
'n
Woag'n
lag,
deatt
gaww
De
Bur
run
un
sä:
„Schuwt
gliet
Doch
moal
dean'n
Woag'n
noch
noa'n
Diek,
¹)
He
is
watt
spack.²)“
Geseaggt,
gedoan!
Un
d'
Woag'n
stun
groad
as
'n
Koahn
In
't
Woater.
Noa
Mitternacht
weckt
unsen
Schoster
nu
de
Koater,
He
richt't
sick
upp,
Besach
de
Supp
Un
sä:
„Ick
heww
woll
'n
ganz
Deeil
runner
goat'n,
Doch
deatt
ett
souvöäl
was,
heww
'ck
mi
nich
dröäum'n
loat'n.
Kremkau'n
sien
„Wackernoageln.
Oll
Buer
Kremkau
satt
un
satt
Un
keek
groad
nich
entzückt:
Eam
ha
sien
Jung
ut
Westerstadt
Moal
wearrer
'n
Rechnung
schickt.
¹)
Teich.
²)
Die
Räder
drohen
auseinander
zu
fallen.
35
Sien
Soahn,
de
Franz,
was
Semmerist,
Un
um
sien
Inkünft
to
vermehr'n,
Verfehl
de
Bengel
upp
'n
List
—
Doch
hoalt,
we
woll'n
dean'n
Oll'n
joa
hör'n.
„Sön'n
Jung'n!“,
schimpt
he,
„ick
seggt
di
joa,
He
is
nu
bald
veer
Joahr
doa,
Un
ahl
Veateljoahr,
potz
dunn
un
Hoageln!,
Köft
he
föer
teiin
Mark
Ljackernoageln!
Doa
sloa
doch
glieks
de
Düwel
rin!
Ick
pinn'
un
noagel
doch
ouk
oft
Un
heww,
sou
lang
ick
Buer
bin.
Noch
nich
moal
föer
'n
Doaler
koft.“
—
„Joa,“
sä
eahr
Mudder,
„Voarer
loat,
Du
deast
¹)
woll
Unrecht
an
deatt
Kind!
Dien
Noageln
sünd
ouk
blouß
voan
Droaht,
Wer
wett,
wout
dean'n
Jung'n
sien
sünd.
Un
denn
kiek
an,
he
heatt
doch
'n
Beet,
Orr'
wo
was
t,
wo
deatt
Goarnland
heet?
Un
doaföer
soargt
he
ganz
gewiß.
Deatt
d'
Tun
²)
drum
rum
de
slechst
nich
is.
„Deatt
mag
he
ouk!
Doch
segg
ick
Di,
Ick
gew
mi
doamit
nich
tofre'n;
³)
Nä,
ick
goah
un
erkundig
mi
Erst
moal
doanoa
bi
Koupmann
Klähn.
Un
Kremkau
geaht,
un
Kremkau
kümmt,
Un
Kremkau
loamenteert
un
schimpt:
„Sühst
woll,
ouk
Klähn
behaupt't
un
bliwt
—
Doabi,
deatt
't
sön
Oart
Noageln
goarnich
giwt.
Am
besten
is
't,
wenn
icks
moal
seh.
Un
doamit
föhrt
he
stanterpeh
¹)
¹)
tust.
2)
Zaun.
³)
zufrieden.
⁴)
sofort.
36
Mit
'n
nächsten
Zug
noa
Westerstadt.
Un
weil
eahr
Franz
groad
Scholstun'n
heatt,
Geaht
he
allein
in
'n
Load'n
rin
—
Ett
was
bi
Isenkoupmann
Sieg'n
—
Un
frog
denn
doa,
off
he
nich
künn
Föer
'n
Gröschen
Wackernoageln
krieg'n.
Un
Isen⸗Sieg
kratzt
sick
in
'n
Boart
Un
nimmt
de
Lerrer
¹)
he
un
stigt
Un
kickt
un
seaggt:
„Nein,
diese
Art,
Mein
lieber
Mann,
die
führ'n
wir
nicht.“
Un
Kremkan
steart't²)
mit
'n
heeit'n
Kopp
Glieks
stracks
noa
'n
Semmenoar
nu
rupp;
Mi
oahnt
deatt
all,
nu
werd't
woll
hoageln
„Wies'
mi,“
seaggt
he
to
Franz.
„doch
moal
Dien
Wacker⸗
noageln!
Doch
Franz
verlor
to
sien'n
Glück
De
Ruh
nich
ein'n
Augenblick,
He
namm
dean'n
Slött'l²)
un
slot
drapp
Sien'n
Voarer
upp
deatt
Bökerschapp““
„Siehst
Du,“
sä
he,
„im
ersten
Fach
Das
sind
sie
da,
sieh
selber
nach.“
—
Un
Kremkau
woard
in
düsse
Stun'n
Woll
föer
dreehunnert
Doaler
klöker.
—
„Ach
sou,“
reep
he,
„nu
heww
ick
't
fun'n,
Dien
Wackernoageln,
deatt
sünd
Böker
¹)
Leiter.
2
stürzt.
³)
Schlüssel.
⁴)
Bücherschrank.
⁵)
Das
Lese⸗
buch
von
Wackernagel
wurde
früher
in
den
Seminaren
gebraucht.
37
Nich
jerer
heatt
dean
'n
Sinn
doaföer.
De
Rentier
Hermann
Schunk
ut
d'
Stadt
Ha
früher
upp
n
Lan'n
'n
Buerhoff
hatt,
De
was
eam
so
recht
innig
lew.
Doch
weil
sien
Eh'
oahn
Erb'n
blew,
Ha
he
'n,
un
deatt
geschüht
joa
oft,
Vöer
drütthalf
Joahr
an
Kreihn
verkoft.
—
Un
Schunt,
de
tog
mit
got'n
Mot
Noa
d'
Stadt
un
lä
de
Hän'n
in
'n
Schout.
¹)
—
Doch
jea,
bi
dütt
Geschäft
kamm
man
Dean'n
Buersmann
d'
Langwiel
bald
an.
—
Watt
kann
denn
out
sön
'n
Stadt
Grouts
be'n?²
Deatt
bittchen,
watt
't
doa
giwt
to
sehn,
Is
bald
nist
neeis.
Un
erst
to
hör'n?
Nu,
deatt
is
oft
tum
Husumkehr'n.
Un
watt
au
meist'n
eein'n
verdrütt?
³)
Deatt
keeiner
sick
„Gud'n
Dag“
moal
bütt.
⁴)
—
Doageg'n
loaw
ick
deatt
Land
doch
mi,
Doa
kenn'n
un
grüßen
sick
de
Li
Un
sitt'n
as
in
'n
Poaradies.
Kum
smelt't
de
Sneei,
tum
daut
deatt
Is,
³)
Denn
geaht
deatt
Blöeuhn
⁶)
un
Sing'n
an,
Un
jerer
find't
Gefall'n
doaran:
Mann,
Frau
un
Kind
un
Old
un
Jung.
Un
düsse
Tied
wählt
denn
ouk
Schunk
Un
flücht't
sick
mit
sien
Frau
ut
d'
Stadt,
Hen,
wo
se
ha
n
eahr'n
Buerhoff
hatt,
¹)
Schoß.
²)
bieten.
³)
verdrißt.
⁴)
wünscht.
⁵)
Eis.
⁶)
Blühen
38
Un
goahn
derch
d'
Feller,
stieg'n
upp
d'
Höeuh'n
¹)
Un
fin'n
doa
all'ns
sou
hübsch
nn
schöeun,
Un
kiek'n
onk
oft
noa
eahr'n
Goar'n
²)
„Watt
sünd
die
Strük
³)
blouß
stattlich
woar'n!
„Watt!“
röppt
doa
Schunk,
„hör,
singt
nich
all,
Doa
in
de
Büsch
'n
Nachtigall?
Joa,
richtig
hoal!
Wo
wea'n
doa
Kreih'n
Un
ahl
de
Lü
sick
öäwer
frei'n!
Wenn
eah
man
blouß
de
Katt
nich
nimmt!
Ick
will
doch
moal
.
.
.
Süh
an,
doa
kümmt,
Deatt
paßt
joa
schöeun,
Kreih
antogoahn.
Un
Schunk
giwt
eam
denn
toverstoahn,
Weck
vernehm'n
Gast
eahr
doa
beehrt.
—
„Joa,“
sä
oll
Kreih,
„ick
hewwt
all
hört;
Deatt
olle
Beest,
⁴)
deatt
loamenteert
Un
bla't
⁵)
un
wimmert
d'
ganze
Nacht.
Ick
heww
de
Jung'ns
all
öfters
seaggt,
Se
scholl
'n
mit
Eär
noa
eahr
smiet'n.⁶)
Un
helpt
deatt
nich,
mütt
a
noch
deatt
Buschwerk
rute⸗
riet'n.“
„Und
sie
bewegt
sich
doch.
Voan
Hamburg
bett
noa
Wien
Was
keeiner
sou
gelehrt
As
Fleischbeschauer
Kiehn.
He
woard
drum
ouk
föer
ehrt.
—
As
Snierer
kunn
he
d'
Mannslü
tleein,
In
'n
Winter
't
Fleesch
voan
d'
Swien
bekiek'n
1)
Höhen.
²)
Garten.
³)
Sträucher.
⁴)
Bestie.
⁵)
weint.
6)
warfen.
39.
—
Un
Sönndags
goar
föer
Hea't
¹)
un
Beein
Ouk
neb'nbi
d'
Vigelin
²)
noch
striek'n.
Joa,
he
kunn
vöäl
un
glöäuwt
ouf
vöäl.
Doch
eein's
woll
eam
nich
in
'n
Sinn,
Un
deatt
sä
he
oahn
'n
grout
Verhehl:
Deatt
sick
de
Eär
dreih'n
künn.
—
„Is
goarnich
möglich,
Varrer
³)
Fett,
Reep
he,
„denk
Di
doch
moal
'n
Ei,
Un
upp
dütt
Ei
nu
doa,
doa
sett
Moal
'n
Minsch'n
rupp
un
denn,
denn
dreih;⁴
Schast
seh'n,
wo
de
datt
Fleg'n
³)
kricht.
Un
nu
segg'
an,
heast
Du
all
floag'n?
Ick
sacht
't
noch
nich.
Nä,
nä,
mi
dücht,
Du
sitzt
ganz
fast
bi
uns
in
Hoag'n.
⁸)
Doch,
jea,
de
Insicht
kümmt
recht
oft
Ganz
öäwer
Nacht.
So
ging
't
ouk
Kiehn.
Weil
Buer
Kamp'
'n
Jung'n
doft,
⁷)
Streek⁸)
he
moal
wearrer
d'
Vigelin.
—
Nu,
doabi
woard
denn
d'
Boag'n
teert
Un
ouk
de
Sait'n
gründlich
smeert.
⁹)
—
Geg'n
Moarg'n
hen
Was
de
Döäub
¹⁰)
to
En.
De
Gäst,
de
süng'n
Noa
Hus
un
out
d'
Mus'kant'n
ging'n.
—
Mücht
wesen,
deatt
oll
Kiehn
Düss
Nacht,
Neb'n
d'
Vigelin
Ha
noch
'n
besonder'
Dracht.¹¹
Man
sacht
't
man
an
sien
Poltern
all.
Un
plötzlich
kamm
he
goar
to
Fall,
¹)
Herz.
²)
Violine.
³)
Gevatter.
¹)
drehe.
⁵)
Fliegen.
⁶)
Dorf⸗
name.
⁷)
taufen
ließ.
⁸)
strich.
³)
Redeweisen
für
tüchtig
trinken.
io)
Taufe.
¹1)
Bürde
40
Un
blew
denn
föer
'n
ganz
Tied
lang
ligg'n,
Dacht
noa
un
sunn.
—
Un
as
he
wearr'
upp
d'
Beein'n
stun,
Sä
he
to
Fett'n:
„Nu
heww
ick
't
spöärt
De
Eär,
de
küselt¹)
sick
un
föhrt
Groad
as
sön
Koarussell
herum:
Mi
is
de
Kopp
noch
ganz
voan
dumm.
Un
ha
'ck
nich
sou
in
't
Gras
rinbeatt'n,
²)
Ha
s'
mi
woll
slankweg
runnersmeatt'n!“³)
—
in
sta'k
Cometung.“
Oll
Buer
Peist,
de
ha
in
Werb'n
en
Unkel
woahn'n,
de
leg
in
't
Sterb'n,
Son
schrew
de
Tante
Peist
'n
hüt.
Nu
liet
zwoar
Werb'n
bannig
⁵)
wiet;
Moakt
deatt
de
Erwschaft
orrer
d'
Lew,
Ganz
koart
geseaggt,
Buer
Peist'n
drew
Deatt
dennoch
hen.
He
künn
am
En
Dean
'n
Unkel
doch
noch
lewig
⁶)
sehn
Un
dütt
un
deatt
mit
eam
bere'n.
Doch,
wo
komm
'ck
hen?
to
Fot?
to
Woag'n?
Orrer
wowiet
mag
de
Zug
woll
föhrn?
Deatt
weer'n
föer
Peist'n
sön'n
Poar
Froag'n,
De
erst
noch
to
erledig'n
weern.
Voan
sülmst
kunn
he
s'
nu
zwoar
nich
löeus'n.
He
ging
also
to
Kantor
Böeus'n,
¹)
dreht.
²)
hinein
gebissen.
³)
hinunter
geworfen.
⁴)
Eine
starke
Zumutung.
⁵)
sehr.
6)
lebendig.
41
Un
frog
denn
düssen
um
sien'n
Roat;
Un
kiek,
't
paßt
schöenn,
denn
Böeus
ha
groad
De
Landkoart
vöer
un
socht
doa
in.
He
föhrt
nu
Peist'n
in
sien'n
Sinn
Upp
d'
Isenboahn
bett
Silberhaus.
„Da,“
sä
he,
„steig'n
Sie
schleunigst
aus
Und
fahr'n
dann
mit
der
Kleinbahn
weiter.
„Watt?“,
reep
oll
Peist,
„mit
d'
Kleinboahn
weiter?
Nä,
deatt
möäg'n
S
woll
Eahr
Kinner
lehr'n,
Ick
kann
doch
nich
mit
d'
Kleinboahn
föhr'n!
He
wett,
worüm.
In
d'
Oldmart
giwt
noch
meanch
Gemein,
Wo
sick
de
Lü
eahrn
Flasst)
sülmst
sei'n,
Nä,
sei'n
nich
blouß,
se
we'n²)
un
reb'n.
Un
sprei'n³)
un
heackeln,
⁴)
spinn'n
un
web'n
Eam
ouk
denn
hinnerhä
noch
gliek.
Un
sou
holt
out
oll
Buer
Striek.
—
Vöer
'n
Doag'ner
dree
⁵)
ging
Striek
nu
moal
Ut
Neeigier
an
sien
Flass
hendoal
Un
keef
un
traut
sien
Aug'n
nich
recht,
Denn
ut
deatt
Flass
wuß
watt
in
d'
Höcht,
Sou
sperrig,
groad
as
Erftenstrük.
„Deatt
is
doch
Sie',
⁶)
de
mütt
doa
gliet,
Dacht
Striek,
„upp
d'
Stun'n
noch
utwe't
wea'n.
Watt
schall
deatt
Kroam
doa
länger
spea'n?“
—
¹)
Flachs.
²)
wieten
oder
jäten.
³)
ausbreiten
zum
Trocknen⸗
⁴)
hecheln.
⁵)
Vor
drei
Tagen.
⁶)
Seide
Flachsseide),
ein
schädliches
Unkraut.
42
Un
doamit
ging
he
't
Stück
entlang,
Doa
hackt
sien
Knecht
Maxmiljan
Blank.
Un
weil
ut
d'
Fremd'
düss
wesen
dä,
Räd'
Striek
eam
houchdütsch
an
un
sä:
„Max.“
sä
he,
„Max,
lauf
hin
un
zieh
Doch
aus
das
Flass
mal
gleich
de
Sie',
Kannst
sie
aus
Deinen
auch
foarts
we'n.
Doch
sieh
Dir
vor
un
machs
recht
schön.
Un
Max,
de
leep
un
sprung
un
huppt
In
t
Flass
umher
un
ret
¹)
un
ruppt,
Un
ruppt
un
ret
as
d'
Koh
upp
d'
Wei,
Un
ha
doabi
'n
bannig
Frei.
—
De
Dag
ging
hen,
de
Moand,
de
schient
Upp
Maxen
un
sien
Werk
un
grient.
²)
—
Nich
ganz
sou
fründlich
keek
dewiel
Buer
Striek
'n
Mudder.
Se
ha
Jel,
Deatt
't
Stippsels
³)
eahr
verbrenn'n
kunn,
Weil
't
lang'n
nog
all
upp
i
Füer
stunn.
Un
Max
was
ümmer
noa
'n
nich
doa.
—
„Wo
stickt
he
blouß?
Seht
doch
moal
noal,
Schimpt
se
un
as
't
gewöhnlich
kümmt,
Woad
ouk
oll
Striek
doaderch
verstimmt.
Groad
woll
he
rut
ut
d'
Stub'ndöär,
Dunn
sprung
Maxmiljan
eam
in
d'
Quer.
„Bis
jetzund
hast
Du
dran
gepflückt?“,
Biert⁴)
Striek
nu
upp
un
Max,
de
nickt.“
„Was?
Ja?“
schricht
Striek,
„bis
in
der
Nacht?
Sag
blouß,
wo
hast
Du
das
gemacht!
„Ick?
Wie
gemacht?
Ick
hab
gepflückt“,
Sä
Max
un
stunn
sou
frouhbeglückt.
¹)
riß.
²)
lacht
im
Stillen.
3)
Tunte,
aus
Fett
und
Mehl
be⸗
reitet.
¹)
fährt.
43
„Das
glaub
ich
Dich,
doch
was
denn,
was?
Rißst
woll
gar
aus
das
ganze
Flass
„Nicht
all'n,“
mött
¹)
Max,
„Ihr'n
ließ
ich
stehn,
Da
sollt
ich
doch
die
Seide
we'n.
„Watt?,“
reep
uns'
Bu'r,
„Minsch,
un
bi
Di
We'st
Du
deatt
Flass
un
schounst
de
Sie?
„Hm,
jal“
lacht
Max,
„un
zwar
mit
Fleiß,
Denn,
was
die
Minchen
is
bei
Kreih's,
Die
meint
's
mit
mich
schon
lange
gut
Un
falls
sie
mir
mal
nehmen
tut,
kricht
sie
aus
dieser
selben
Seide
Das
Zeug
zu
ihrem
Hochzeitskleide.
—
Doa,
Varrer
Riehn,
Dien
Kunst
in
Ehr'n.
Buer
Strouhbergs
was
de
Wost
watt
knapp,
Ouk
't
Speck
fehlt
eah
in
't
Küchenschapp.²
Un
sick
dean'n
Liew
mit
Keeis³)
to
füll'n,
Dä
deatt
Gesin'
eah
nich
to
Will'n.
Drum
moakt'n
sick
uns'
Buerslü
Vöer
'n
Woch'ner
veer
fröeuh
moarg'ns
doabi
Un
slacht'n
rasch
'n
fettes
Swien.
—
Un
weil
't
Gesetz
was,
kamm
oll
Kiehn
Un
ret
ut
'n
Schink'n,
Rück'n,
G'nick
⁴)
Sick
mit
sien
Metzer³)
'n
düchtig
Stück,
Deatt
brukt
he
to
d'
Trichinenschau,
Un
ha
he
't
nog
brukt,
bruk
't
sien
Frau.
¹)
entgegnete.
²)
Küchenschrank.
³)
Käse.
⁴)
Genick.
⁵)
Messer.
44
—
Zwoar
meancher
goar
behaup't
un
sä,
Deatt
se
't
all
vöerhä
broat'n
dä.
Nu,
mag
deatt
wesen,
as
deatt
woll.
Deatt
hütsch,
¹)
wett
ick,
lä
sick
de
Oll
Erst
richtig
upp
de
lüttge
Pann',
Voan
't
Mikroskop
un
keek
't
sick
an.
Un
während
he
doa
lä
un
dreiht
Un
stellt
un
foarscht
un
socht
un
wei't,
²
Fung'n
Strouhbergs
an,
bi
't
Swien
to
hack'n
Un
afftolesen,
intopack'n.
De
Kleinmoagd
löeust
dean'n
Speck
voan
d'
Knoak'n,
Mari,
de
mußt
deatt
Wostfleesch
koak'n,
Un
Strouhbergs
Voarer
wegt
deatt
Mett,
Un
Strouhbergs
Mudder
satt
bi
't
Fett
Un
koakt
doabi
onk
gliets
de
Supp,
Un
keeiner
dacht
mehr
an
oll
Kiehn'n:
Dunn
flog
mit
'n
moal
de
Döär
upp:
„Ou,
Lü,
Ju
Swien
sitt
vull
Trichin'n!
t
wimmelt
oard'ntlich
voan
de
Hun'n!
Acht
Nester
heww
ick
all
in
fun'n!“
—
Un
he,
de
't
sä,
was
ganz
ut
Oat'n,
³,
Un
se,
de
't
hört'n,
tunn
't
tum
foat'n,
Off
't
Woahrheit
orrer
'n
Draum
blouß
was,
Un
ahltosamm'n
weern
s'
liek'nblaß.
—
—
Noa
'n
ganz
Tied
erst
ha'n
s
sick
besunm'n
Un
eah
Gedanken
wearrer
fun'n.
„Watt!,“
reep
oll
Strouhberg,
„Varrer
Kiehn,
Du
meinst
doch
wohl
nich
goar
uns'
Swien
„Keein
eanner,
Minsch,“
mött
⁴)
de,
„as
dütt,
Hier
sühst
Du
't
joa
ouk
Swart
upp
Witt,
Nimm
doch
dean'n
Zettel
hen
un
liß
⁵)
.
.
.
¹)
heutige.
²)
wendete
=
suchte.
³)
Atem.
⁴)
entgegnete.
8)
lies.
45
Doch
watt
sön'n
richtig'n
Buern
is,
Bi
dean'n
hölt
swoar,
eam
to
bekehr'n,
Deatt
kunn
uns
out
oll
Strouhberg
lehr'n.
He
sä:
„Joa,
joa,
't
stimmt,
Varrer
Kiehn,
Ick
seh
't
all
in,
Du
meinst
uns
Swien,
Doch
't
Seh'n
is
lewer
mi
as
't
Lesen,
Scholln
't
würklich
woll
Trichin'n
wesen?
Wo
is
t,
wenn
Du
mi
orr'
uns
Fiek'n
¹)
Ouk
leetst
moal
derch
Dien
Brillglas
kiek'n.
Du
wettst,
veer
Aug'n
sehn
mehr
as
tweei.
Ett
weer
doch
Schoa'
hier
um
dütt
Veih.
„Näl,“
schreech
doa
Kiehn
un
loamenteert,
„Nä,
Strouhberg,
deatt
geaht
geg'n
Strieb'n,²
Watt
ick
heww
kum
in
'n
Joahr
ler't,
Wist
Du
in
eein
Minut
begriep'n!“
—
„Un
doch
müch
'ck
gern,“
antwoart't
de
Buer,
„Watt
meinst
denn,
wenn
Ba'bier
Suhr...:
„Watt,
de?
Sön'n
Kerl!,“
biert
²)
upp
oll
Kiehn,
„De
kann
Di
woll
dean'n
Boart
besnie'n,
Doch
voan
Trichin'n
versteaht
he
nist!
—
„Sou!
Nich!
Na,
wo
weer
't
denn,
wenn
List,
De
Köster
orrer
goar
de
Prester
Sick
moal
bekeek'n
düsse
Bester?“
—
Na,
doamit
woard
de
Pott⁴)
erst
vull
Un
uns'
oll
Kiehn
garz
wild
un
dull.
„Joal“,
sä
he,
„watt
in
'n
Minschen
is,
Wett
de
Oart
woll,
deatt
is
gewiß:
Jedoch,
de
Kenntnis
voan
sön
'n
Swien
Mütt
ick
as
Fachmann
eah
bestrie'n!
Deatt
hulp,
Strouhberg
was
öäwertügt
Un
ahl
sien
Twiewel³)
weer
besiegt.
—
¹)
Vorname
von
seiner
Frau.
²)
gegen
die
Schnur.
³)
fährt.
⁴)
das
Maß.
⁵)
Zweifel.
46
Statt
dütt
Swien
kamm
'n
eanner
ran.
„Doch,
watt
fang'
w'
mit
deatt
erst
man
an?
„O,
deatt
stät'n
Je
mit
Hut
un
Knoak'n,
Roat
Kiehn,
„in
'n
Keattel
¹)
rin
un
koak'n
Ju
deatt
Schoh⸗
un
Woag'nfett.
Un
sou
geschach't.
An
virteiin
Pött
Füllt'n
se
woll
voan
de
Söäg
sick
in.
Un
wo
'n
Ka²)
orrer
'n
Woag'n
stün,
Streek
Strouhberg
eah
doavoan
an
d'
Ass.
³
Oft
mehr
woll,
as
goar
nöeurig
was.
—
Vöer
'n
Doagner
watt
föhrt
he
nu
moal
Püt
'n
Fürrer⁴)
Koarn
de
Stroat
hendoal;
Dunn
gaww
deatt
plötzlich
'n
lut'n
Krach,
Un
ahl
deatt
schöeune
Koarn,
deatt
lagg
Mit
samt
dean'n
Woag'n
an
de
Eär,
Deatt
was
föerwoahr
'n
grout
Malör.
Un
as
he
noch
sou
keek
un
sunn,
Watt
woll
de
Ursach
wesen
kunn,
Doa
feel
eam
in
deatt
Woag'nfett,
Watt
he
to
Hus
ha
in
sien
Pött,
Un
voan
de
Pött
kanm
he
upp
't
Swien
Un
endlich
ouk
upp
de
Trichin'.
„Ha,“
reep
he
un
lacht
mit't
Gesicht,
„De
freet'n
mi
de
Afs'
tonicht!
“t
is
doch
man
'n
Glück,
s'
sünd
blouß
in
'n
Woag'n.
Vöäl
slimmer
weer
't,
wenn
s'
mi
in
'n
Moag'n
Un
Lung'n
un
Leber
kroap'n
weer'n.
Drum
Varrer
Kiehn,
Dien
Kunst
in
Ehr'nt⸗
¹)
Kessel.
²)
Karre.
³)
Achse.
⁴)
Fuder.
4
He
will
deatt
schöeune
Amt
verloaf'n.
„Nä,
Varrersch,
¹)
nä,
kannst
Du
Di
frei'nt,
Sä
Mudder
Knoak'sch
to
Mudder
Kreih'n,
„Ju
Jochen
kamm
doch
rasch
to
watt.
Ick
sach
eam
gistern
sou
in
d'
Stadt,
Groad
as
'n
Hearn,
houchupp
to
Woag'n,
Derch
d'
Stroat'n
mit
sien
Postkutsch
joag'n
Du
glöäuwst
goarnich,
wo
eam
deatt
leet,
Un
wo
he
doa
sou
vöernehm
seet.
Un
ahl
de
Deerns
²)
keek'n
nog
eam
ut:
Na
töf
man,
de
heatt
bald
'n
Brut.“
„Joa,
joa,“
sä
Kreih'sch
und
süfzt
doabi,
„As
Du,
sou
denk'n
noch
mehr
Lü.
Doch
't
is
nich
luter
Gold
glieks
immer,
Ouk
Bleck
giwt
deeilmoal
'n
blank'n
Schimmer.
„Woll,
Varrersch,
woll,
Du
heast
ganz
recht,
Doch,
watt
an
Jochen
sitt,
is
echt,
Ganz
echt
un
blank,
groad
as
sien
Hoar
Un
an
de
Föt
deatt
Stäwelpoar.
„Ach,
groad
de
Stäweln,
Mudder
Knoak'n,
De
sünd
ett,
de
mi
Soarg'n
moak'n.
Un
weil
Du
joa
verswieg'n
bist,
Will
ck
t
Di
vertell'n,
wenn
't
hör'n
wist:
He
heatt
nu
doa
deatt
schöeune
Brout,
Wett
nist
voan
Soarg'n
un
Angst
un
Nout,
Acht't
blouß
upp
't
Peard
un
Woag'n
un
Stroat'n,
Un
doch
will
he
sien
Amt
verloat'n.
Un
denk
Di
moal,
wo
d'
Grund
inlie't?
Weil
sien
blank
Stäweln
keeiner
süht!
¹)
Gevatterin.
2)
Mädchen.
48
Jea,
mit
sön
n
Flint
kunn
he
nich
dräp'n.“)
Buer
Genz
'n
Fritz
sach
upp
eah'n
Ploan
Bi
't
Schummerlicht
'n
Reeihbock
stoahn,
Un
weil
de
as
'n
Schoap
groad
döäst
Un
goarnich
öäugt,
blouß
immer
äst,
Dacht
Fritz:
„Müßt
t
doch
moal
Voarern
segg'n,
Am
En
künn
he
dean'n
Bock
erlegg'n.
Un
doamit
ielt
he
lous
un
stun
Bald
vöer
oll
Genz'n
mit
de
Kun'.
Dean'n
Oll'n
woad,
as
't
de
Jägers
geaht,
Ganz
swiemlich
voan
de
Kun'
um
't
Heat;
He
greep
ut
d'
Eck
sick
deatt
Gewehr
Un
steart't
doamit
ut
d'
Stub'ndöär
Un
leep
as
wild
in
't
Feld
herin,
Un
Fritz,
sien
Jung,
pust't
achter'n.
Noa
'n
Tied,
dean'n
Oll'n
mucht
't
Heat
woll
sloan,
Fung
he
watt
langsoam
an
to
goahn.
Düss'
Umstän'n
woll
de
Jung
verwen'n;
He
wiest
eah
Voarern
noa
sien
Hän'n
Und
sä:
„Wist
Di
nich
öäwertüg'n..
.
.
..:
„Still!“
reep
oll
Genz.
„kannst
Du
nich
swieg'n!
Du
wettst,
sön
Reeih
is
licht
to
stör'n,
Drum
loat
mi
keein'n
Lut
wearr'
hör'n!
Un
Fritz,
de
sweeg;
He
wußt,
süss
kreeg
He
deatt
noch
besser
to
verstoahn.
—
Un
doamit
kem'n
s'
denn
an
eah'n
Ploan.
¹)
treffen.
49
Un
richtig
hoal,
de
Bock,
de
döäst
Noch
immer
as
vöerhen
un
äst.
—
Nu
weern
s'
eam
got
upp
d'
Schußwiet
noah.
Oll
Genz
tog
langsoam
.
.
.
.
Watt,
kiek
doa!
Jea,
mit
sön
n
Flint
kunn
he
nich
dräp'n,
He
ha
statt
eah
de
Roa'hack
¹)
gräp'n.
He
lid't²)
am
En
ouk
an
de
Ploag.
³)
Upp
'n
Lan'n
giwt
deatt
to
Sommertied
Recht
oft
sön
oll
dumm
Ploag,
Doa
fehlt
de
Minschen
de
App'tit,
Se
hebb'n
t
vöer
't
Liew
un
Moag,
¹)
Un
wecken
't
woll
de
Tied
to
lett,
Leaggt
sick
am
lewst'n
bi
in
't
Bett.
—
Ouk
Jochen
Bußmann
lagg
nu
all
Slankweg
in
d'
drütthalw
Woch
Un
was
sou
kundermack⁵)
un
small
Un
hintt
man
eb'nhen
noch,
Un
watt
eam
ouk
eah
Mudder
bracht
An
Pulver,
Theei
und
Pill'n,
Se
sacht
bald
in,
mit
eahrer
Macht
kunn
se
de
Ploag
nich
still'n.
—
Drum
schickt
se
denn
eein's
Doags
noa
d'
Stadt
Eah
Willem
'n
bi
dean'n
Dokter
Blatt.
1)
Hacke,
zum
Roden
dienend.
2)
leidet.
²
Plage.
Magen.
⁵)
schwach.
50
De
Doktor
was
out
foarts
paroat,
Eah
bitostohn
mit
Hülp
un
Doat.
Doch,
mucht
deatt
hüt
watt
länger
dur'n,
Orrer
kunn
de
Kutscher
nich
recht
lur'n,
He
tog
mit
'n
moal
de
Töägel
¹)
an
Un
jog
doahen
mit
deatt
Gespann
Un
jog
un
jog
watt
hastenich
Un
keet
blouß
vern
und
teek
nich
trügg.
Un
hinner
eam,
doa
sprung
un
leep
Oll
Dokter
Blatt
un
winkt
und
reep.
—
„Wie
ist
denn
das
nur
so
passiert?
Frog
he
toletzt
ganz
escheffiert,
Ihn
plagt
doch
sonst
nicht
gleich
die
Eil!
Weißt
Du
's
vielleicht,
Du
Treibenkeil?,
Un
doamit
greep
he
höllsch'n
dull
Sien'n
Soahn,
dean'n
Franz'n,
in
de
Wull.
²)
„Ich
wissen,
was
der
Karl
so
flitzt!,
Sä
düss
ganz
ehrlich.
Doch
dunn
blitzt
Deatt
plötzlich
upp
in
sien'n
Bräg'n:
³)
„Sollt,
—
ja,
—
wär
es
vielleicht
desweg'n?
Ich
hab
nämlich
aus
Vorbedacht
Die
Tür
am
Wagen
zugemacht.“
—
„Und
das
so
recht
in
Deiner
Art?
„Nein,“
sä
de
Jung',
„ganz
sacht
und
zart.“
Un
Koarl,
de
jog.
Deatt
t
man
sou
flog,
Un
t
duert
nich
lang,
dunn
stun'n
de
Päer
Mit
d'
Kutsch
bi
Bußmann'n
vöer
de
Döär,
Un
stun'n
un
heel
'n
ahl
n
got
Minut,
Un
keeiner
steeg
ut
'n
Woag'n
rut;
¹)
Zügel.
2)
Wolle
—
Haare.
³,
Gehirn.
—
51
Nä,
fast
versloat'n
blew
de
Slag.
Ouk
doa
in
t
Hus
woa'd
keeiner
wach.
„Das
kommt
mich
all'ns
so
span'sch
vorl“.
Brummt
Koarl
un
kratzt
sick
achter
't
Ohr.
„Wie
aus
die
Kutsch',
so
kriecht
aus
's
Haus
Nich
eine
einz'ge
Seele
raus.
De
Doktor
nimmt
doch
sonst
das
wahr.
Is
er
woll.
.
?
Oder
sollt
er
gar
.
Un
doamit
sprung
voan
'n
Bock
he
raff
Un
keek
in
d'
Kutsch'.
„Laust
mich
der
Aff!,
Reep
he,
„doa
schlag
doch
einer
hin!
„Gu'nn
Dag!
Herr
Dokter,
goahn
S
man
rin!,
Nöeugt
¹)
Bußmanns
Mudder
dunn
voan
d'
Schün,
„Uns'
Voarer
hoapt
²)
all
recht
upp
Ihn'.“
Joa,
joa,
he
hoapt;
sülinst
as
he
hört,
—
Watt
Koarl'n,
dean'n
Kutscher,
was
passeert,
Weer
eam
de
Hoffnung
noch
nich
nomm'n.
„De
Dokter
wea'd
io
woll
noch
komm'n.
Denn
watt
schall
hier
de
lerrig
³)
Woag?,
Sä
he,
„he
lid't
am
En
out
an
de
Ploag!
¹)
nötigte.
2)
hofft.
³,
leere.
52
n
klein
Mißverständnis.
Tweei
Perl'n
nenn
ick
Ju,
un
de
scholl'n
Sick
eig'ntlich
ahl
d'
Gemeind'n
woll
holl'n:
As
d'
erst
föer
d'
Kinner
'n
düchtig
Schol,
¹)
De
Glot
un
't
Licht
in
d'
Köpp
²)
to
schür'n,
Un
tweeit'ns
'n
handlich'n
Woaterpol,
³)
Um
'n
Brand⸗Unglück
in
t
Dörb
to
stü'rn.
—
Ick
kenn
n
Gemein,
Klein⸗Drüseang',
De
heel
sick
düsse
Perl'n
all
lang:
Un
hüt
steaht
deatt
noch
n
jerer
in,
Deatt
s'
sick
nich
bi
in
'n
Licht'n
stün.
Besonners
gult
deatt
voan
de
Schol,
Doa
lehrt
seit
lang'n
oll
Köster
Mohl
De
Krabb'n⁴)
in
d'
Sprüch',
Biblisch
Geschicht,
Un
Sing'n
un
Räk'n
un
Gedicht;
Un
ganz
besonnern
Fliet
⁵)
un
Müh
Wend't
he
an
bi
d'
Geographie,
De
was,
as
man
deatt
woll
sou
hört,
Oll
Köster
Mohl'n
sien
Steckenpärd.
Drum
weer
de
Kinner
ouk
keein
Land
Un
Beag
⁸)
un
Woater
unbekannt,
Nä,
as
in
Dütschland
bracht
in
d'
Frem'
Eah
woll
keein
Minsch
sou
rasch
in
d'
Klemm.
—
In
Oasien,
Amerika,
Austroaljien
un
Oafrika
Wußt'n
se,
off
d'
Lü⁷)
in
Hus
orrer
Hütt'n,
Orrer
goar
as
d'
Oaps)
in
Böäum'n
noch
sitt'n,
Off
se
mit
d'
Flint
orrern
Flitzboag'n
scheet'n,
Oaft
³)
orrer
blankweg
Minschen
frät'n.
¹)
Schule.
²)
Köpfen.
³)
Teich.
⁴)
Bezeichnung
für
Kinder.
⁵)
Fleiß.
6)
Berg.
3)
Menschen.
8,
Affe.
8)
Obst.
53
Ouf
Isenboahn
un
Woaterstroat'n
Ha
Köster
Mohl
eah
ler'n
loat'n.
Un
oftmoals
jog
he
krüz
un
quer
De
Kinner
upp
eah
hen
und
här.
Deatt
guww
denn
ümmer
n
lustig
Foahrt,
Wenn
s'
ouk
man
moakt
woard
uppde
Koart.
—
Eusmoal
jedoch
reet
Minchen
Kreih
Ganz
Dütschland
mit
dean'n
Stock
entwei:
¹)
Un
weil
de
Schoa²)
sick
nich
leet
kleb'n,
Un
Mohl
nich
kunn
oahn
Dütschland
leb'n,
Load
he
sougliels
noa
n
etlich
Doag
Dean'n
Scholvorstand
in,
um
de
Froag
Mit
düssen
sick
to
öäwerlegg'n:
Wo
d'
Schoa
woll
weer
ut
d'
Welt
to
breng'n.
—
Doch,
jea,
de
Antwoart
was
nich
licht:
Nä
'n
mancher
moakt
erst
n
grout
Geschricht.
—
Erst
ganz
toletzt
fun'n
se
sick
willig,
Deatt
heet,
wenn
d'
Koart
got
weer
un
billig.
„Dann
nähme
ich,“
sä
Mohl,
„entweder
Von
Gäbler
die
oder
sonst
von
Leeder,
Sie
sind
im
Preis
und
Wert
sich
gleich.
„Wenn
s
deatt
sünd,“
reep
dunn
Möller
Reich.
„Seech
ck
gern,
doamit
s
nich
foartsen
³)
wearrer
Entwei
ritt,
Se
nehm'n
de
ut
Learrer!
1)
entzwei.
²)
Schade.
³)
sogleich.
⁴)
Leder,
54
n
Landdagswoahl
voan
näg'nunvirtig.)
't
was
näg'nunvirtig,
un
tum
erst'nmoal
Fun
hüt
in
Peckdörb
statt
de
Landdagswoahl;
Doato
was
d'
ganz
Gemein'
to
Stä;
Denn,
weil
voan
Land
un
Wähl'n
weer
Rä,
²)
Meint
jerer,
an
eam
scholl
't
nich
ligg'n,
Wenn
he
't
künn
nich
tum
Gotsherrn
breng'n.
—
Doch,
wenn
deatt
ouk
woll'n
jerer
dacht,
Toerst,
wett
ick,
ha
t
keeiner
seaggt,
Wenn
't
nich
oll
Schoster
Krischoan
Knust
Dean'n
Schult'n
in
't
Gesicht
ha
prust.
³)
„Weil
uns,“
sä
he,
„deatt
Recht
is
woar'n,
To
wähl'n
hüt
Acker,
Wisch
un
Goar'n,
Sou
mein
ick,
mütt
uns
doch
vöer
all'n
De
Grund
un
Bodd'n
ouk
recht
gefall'n;
Un
deatt
deat⁴)
he,
wenn
in
sien
Eär
Watt
wässt
föer
Käeuh
un
Schoap
un
Päer
Un
doarüm
mücht
ick
segg'n,
we
wähl'n
Uns
dean'n
Baron
sien
Vorwerk
Fähl'n:
Doa
fin'n
we
Acker,
Wisch
un
Wei
Un
rieklich
nog
ont
Holt
un
Hei.
Noch
schöenner
weer
zwoar
Vorwerk
Licht,
Doch
deatt
liet
uns
to
dull
ut
d'
Nicht.
1)
1849.
²
Rede.
²)
gesagt.
⁴
tut.
³)
Ist
zu
weit
entfernt.
55
Reein
Fachmann.
De
Dokter
Wehr
ha
sick
n
Jagd
Upp
d'
Witt'ndamm'sch
Feldma'k
pacht,
Un
was
eam
moal
doanoa
to
Mot,
Denn
föhrt
he
hen
un
leep
un
schot
t
Revier
watt
aff,
un
watt
he
fun,
Deatt
dreep
he,
wenn
he
't
dräp'n
kunn.
—
Ouk
gistern
sett't
he
wearrer
doa
n
angeschoat'n
Hoasen
noa;
Dunn
stürt
eam
groad
in
d'
Moit¹)
oll
Kreih,
De
dreew
mit
sien
bei'n
Köeuh
noa
d'
Wei.
„Kam
Ihn'n
nicht,“
frog
dean'n
Dokter
Wehr,
„Soeb'n
ein
Hase
in
die
Quer
„Joa,“
sä
oll
Kreih',
„eb'n,
düfs'
Minut,
He
leep
ganz
slank
sien'n
Weg
groadut.
„Ob
er
voll
Schweiß,
sah'n
Sie
woll
nicht?
„Vull
Sweeit,“
sunn
Kreih,
„nä!
Doch,
mi
dücht,
Wenn
he
sick
nich
mehr
Tied
bald
nimmt,
Kann
t
wesen,
deatt
he
noch
to
kümmt.
¹)
kam
ihm
entgegen.