Text view

Lütte Schnurren. Plattdeutsche Gedichte

AuthorRudolf Hill
Date1868
Domainpoems

Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

1. Toabel=doh. Gerichtsmann Buuz ut Weitenhoagen Un Buer Frees' ut Wussenthin, De bröchten Beid 'n groten Woagen Mit Wull beloaden noah Berlin. Lang' hadd'n se up den Margt nich legen, Doa was de Wull ook all verköfft, Se hadden stramm Stück Geld hüt krägen, Dat güng recht flott, dat Wullgeschäft! Hebb hüt noch goarnüscht recht genoaten, Seggt Buuz, wat meenst Du woll doato, Wi will'n uns hüt nich lumpen loaten Und spiesen ook moal Toabel-doh. 2 Wat! Toabel-doh? im ganzen Leben Hebb ick nich hört von so'n oll Tügs, Sull dat woll würklich so wat geben? Seggt Frees', dat weer jo ganz wat Niegs! Glöw sülwst, Du hest dat noch nich gäten, Seggt Buuz, dat is ook keen Gericht, So nöhmt man all dat fiene Aeten, Wat man in grote Gasthöaf krigt! Ach so! seggt Freef', nu komm ’k doahinner, Doch stött mi eben in de Kron', Komm'n wi nu in de Gaststuw' rinner, Wat wi uns denn woll förrern dohn? Süh, Vadder Frees', dat is dat eben, Seggt Buuz, dat hebb ick lang' bedacht, Wi loaten uns vom Dü'rsten geben, Dat finn wi bald, gif moal recht Acht: Ward rümmer langt dat fiene Aeten, Dat sich de Lüd' wat ruter füll'n, Vom Dü'rsten nehm'n se man 'n Bäten, Dat is ’t, wat wi uns förrern will'n! So schluus'ten se entlang de Stroaten, Bet se so ’n Gasthof funnen hadd'n, Hier will'n wie uns wat geben loaten, Seggt Buuz, mi deit de Moagen quarrn! Knapp sünd se in 'n Aetsoal wesen, Doa wurd' de Mostreck rümmer reekt, Kiek, flistert Buuz to Vadder Freesen, Dat is ’t, wie nehmen von dat Weekt! Vor 'n Daler So'nt köan Sie mich geben, Seggt Buuz, wies't up de Mostreck=Büss’, Vor mich un meinen Fründ hierneben, Der een Gevadder von mich is! De Gäst' de füngen an to lachen, De Kellner grient ähr in ’t Gesicht, Doch bracht he bald de nöd'gen Sachen, Sett't up den Disch dat schön Gericht. Oll Frees' de deed, as wull he mulen, As wenn em ’t Lachen argert hett, Doch deed he-noah de Sied' rüm schulen, Up wat föarn Oart dat Tügs man ätt? Uns' Vadder Buuz leet sich nich stören, Treckt fix 'n Lepel noah sich ran, Füng an, dat Tügs sich ümtoröhren Un bald denn ook to spiesen an. Doch wat föar 'n Schreck hett Frees' gekrägen, Fründ Buuz vertreckt jo dat Gesicht, He deit de Oogen ganz verdrägen, Höllt sich de Moag un gappt un schriggt: Ach schloag mi in den Rüggen rinner Mi fehlt de Luft ach schloag doch daarw Ach Vadder, größ mien Fru un Kinner Mi röhrt de Schlag ick starw ick starw! 2. De Wedd. Is doch ne schlechte Tied jitzund, Seggt Amtmann Schmedt ut Hogensund To Amtmann Schult ut Hommelstall, Weet nich, wat doarut warden sall; So 'n Knecht will föftig Doaler Lohn' Un ook, wo möaglich, noch nüscht doh'n, Döcht nich in d' Schün', nich hinnern Ploog, Un ’t Aeten ward em nie genoog. Doa hebb ick so ’n Schwernoth nu kriggt, De, wo he kann, up d' Recksied' liggt, Un doabie, ’t is ne Schann un Sünn, Schleit he 'n ganz oll Kalf sich rin! Na Noaber Schmedt, Du hest zwoar Recht, Dat hüt dat Deenstvolk nüscht mehr döcht, Doch mit dat Kalf is ’t woll nich so, Seggt Schult, Du lüggst woll 'n Bäten to? Du glööwst dat nich? seggt Amtmann Schmedt, Ick segg Di blos: Wat gellt de Wedd? Hebb ick dat ook noch nich probeert, Ick weet, dat he ’n Kalf vertährt! Topp Noaber Schmedt, ick goah drup in, Seggt Schult, schleit he dat Kalf sich rin, Gäw ick Di föar dat Kalf ne Koh Un noch twee Buddeln Wien doato! Is good, seggt Schmedt, hier ingeschloan, De Sach' ward morgen afgedoahn, Du kümmst to Middag bi mi ran Un sühst Di sülwst den Unfloath an! Drup spannt he an, fleut't sinen Hund Und föhrt torügg noah Hogensund, Kuum is he man vom Woagen raf, Langt he ook gliek den Knecht sich af. Hör' Krischoan, hebb ne Wedd' hüt doahn, Dat Du 'n Kalf künst rinner schloan; Wat meenst de Wedd' is doch nicht schlecht Kriggst Du dat Kunststück woll torecht? Föar Krischoan was dat wie gefunn'n; De Wedd', Herr Amtmann, is gewunn'n, Seggt he, un grient wie 'n Sogdelperd, Dat is so good as all vertährt! Nu wurr de Scheper instroweert, Un ook de Köaksch de wurr belehrt, Dat se dat richtig broad't un koakt Un bunt Gerichter doarut moakt. Kuum hadd' de Klock man Twölf geschloan, Kamm Amtmann Schult ook angegoahn; Pros't Middag, röppt he, Noaber Schmedt, Wo süht dat ut mit unse Wedd? Mi hett de Tied all lang' gedu'rt, Seggt Schmedt, ick hebb' up Di all lu'rt, Dat Kalf is längst to Disch all bröcht, Nimm Platz, ick loop un hoal den Knecht! Kuum hadd sich Schult man nedder huckt, Kamm Krischoan ook all angeschruckt, Güng hinner 'n Disch an ’t Fenster rüm Un keek nu noah dat Kalf sich üm. Na Krischoan ätt man düchtig drup, Seggt Amtmann Schmedt, wi passen up, Wat Du doa sühst, is All föar Di, Nu moak Di düchtig moal doabie! Umsüß was Krischoan dat nich seggt, He sett't sich ordentlich torecht, Knööpt up de West' un 'n Hosengurt Un spies't nu schöttelwies dat furt. As wenn de Wull ward ingesackt, So hett de Bengel rinner packt, Doch keek he ümmer üm sich rüm, As sehg he sich noah Mehr noch üm. De letzt' Portion bi ’t Lief he hett, Doa seggt he denn to Amtmann Schmedt: Herr Amtmann, wenn mi recht bedücht, Wi hören up mit dit Gericht; Is Tied, dat mi dat Kalf ward bröcht, Süß geid dat mit de Wedd' uns schlecht, Denn äät ick hiervon lang' noch wat, War 'k mit de Wiel' von Vöarkost satt! 3. Wi woahnen hier so an de Mu'r! Oll Schrödersch lag tum Starben krank, Drüm reep se ähren Mann Von dröaben, von de Oabenbank, Tom Bett to sich heran; Herzvoater, sprack se, wenn ick wat To noah süll hebb'n Di doahn, Ick bidd' Di, denn vergif mi dat, Ward ’t woll nich öaberstoahn. Mi is ook goar to schlecht to Mood’, Mi helpt keen Docter mehr, Ick föhl, dat geid mit mi to Dood' Wenn ’t man verbie erst weer! Oll Schröder was zwoar nienich recht In sine Ollsch' verleewt, Doch as se em vom Starben seggt, Dunn wurd he recht bedrööwt; He stroakt ähr weenrich dat Gesicht; Wat meenst Du, sprack he dunn, Wi schicken denn woll, as mi dücht, Tom Supperdenten runn? Ick föhl, dat dat tom Starben geid, Spraak se, joa, schick' man runn, Dat he mi 'n Bäten trösten deit In mine letzte Stunn! 10 Bald kamm denn ook de Superdent, De Köster hinnerdrin, Von d'Kirch de Stroat entlang gerönnt, Bie 'm ollen Schröder rin. De Ollsch' de hadd ähr Läwdoag nich An School und Kirch sich kehrt, Hadd nich Kat'chismus un nich Sprüch', Nich Schrieb'n un Lesen lehrt. Doch was se nielig* ümmer sehr, Wo ’t wat to horken gaf, Doa stunn se sicher hinner d' Döahr, Kreeg ümmer Nieg's mit af. As nu de Preester ähr vertellt, Wat Christus mußt erdull'n, Wo schlecht em hett de böse Welt Dat Goode all vergull'n, Doa wurd oll Schrödersch ganz verplext, Se sett't sich öaberrenn, neugierig. aufrecht. Feel fix dem Preester in den Text Und sääd ganz trü to em: Ach wat ick doch den Mann bedu'r; Wennehr is dat passeert? Wie woahnen hier so an de Mu'r, Hebb'n goarnüscht doavon hört!- 4. De Arfschaft. As Stoffel Klöhn Saldoat noch weer, He stund bi d' Kavall'rie In Poas'walk bi de Karrasseer, Was erst kort' Tied doabie, Dunn kreeg he eenen schwarten Breef Von siene Heimoath her, Worin em Voaterbroder schreef, Dat Mutter storben weer! 12 Wiel Stoffel ’n ollen Bengel was, All Veeruntwintig Joahr, So was denn ut de Posenkass Ook bald de Arfschaft doa. Tein Doaler un 'n Gröschner Acht Kreeg he nu utgetoalt; Wo fründlich hett nich Stoffel lacht, As he de Arfschaft hoalt. Sien Doag' hadd he jo so vää'l Geld Nich krägen to Gesicht, Drum sunn he, wat in aller Welt He doamit moaken mücht. Denn spoarsoam was he ümmer sehr, Kamm mit ’t Tract'ment ook ut, Un brukt he moal 'n Gröschen mehr, Denn kreeg he 'n von sien Brut! Holt! wat mi nu föarn Licht upgeid, So seggt he bi sich still, Depositen=Kasse. : 13 Nu weet ick, wat mi nödig deit, Wat ick mi köpen will; Mien oll Kardätsch'* fött nich recht an, Is week und vääl to kleen, Ick wend 'n harten Doaler dran, Hoal mi vom Koopmann Een'; Acht Gröschen mütt ick geben doch Tum Schluck föar goode Frünn, Denn blieben mi Näg'n Doaler noch, De droag bie'm Würth ick rin. Gedacht, gedoahn; he geid un köfft De nieg' Kardätsch gliek an, De oll' he in de Meßkuhl gröfft, Doa he s' nich bruken kann. Bie 'm Huswürth drup he rinner geid, Gift dem Näg'n Doaler hen, Dat de em dat verwoahren deit, Bett sien Dre Joahr to Enn! Bürste zum Pferdeputzen. 14 Nu aber hoalt he 'n strammen Schluck Un 'n Dutzend Ziehgarn ran, Un 'n Stücker Veer Kamroaden ook; Dat Leben güng nu an! Acht Gröschen langen nich recht wiet, Bald was de Schluck ook ut, Twee Doaler hoalt noah korte Tied Sich Stoffel wedder rut! Se spälten Solo bett in d' Nacht; As ’t Geld to Ennen weer, Dunn güng'n de gooden Bröder sacht Noah Huus in ähr Quarteer. Dagdäglich keemen goode Frünn, De Branntwien güng nich ut, Dagdäglich güng bie 'm Würth he rin Un hoalt 'n Doaler rut! Noch weeren keen Acht Doag' vergoahn, Dat Stoffel wurd so kruus, Dunn hadd he ’t letzte Geld verdoahn, Was arm wie 'n Kirchenmuus. 15 Doa föllt de nieg' Kardätsch em in, De ward nu fix verköfft, Drup geid he in de Meßkuhl rin Un nimmt de Fork un gröfft; Bald was de oll Kardätsch gefunn'n, Se lag nich alto wiet. Hett sich doamit noch afgeschunn'n Sien ganz Saldoatentied! 5. Stien' Brusen. Stien' Brusen föhrt mit Melk to Stadt, Fru Amtmann röppt: Stien, mark Di dat, Du bringst mi von Ap'theker Schütt Vöar'n Gröschen Gummi=Gutt hüt mit! Dat hört sich jo ganz putzig an, Wenn ick dat man behollen kann, Seggt Stien, Fru Amtmann, segg'n S’ mi doch Den Noam noch moal, wo hitt dat noch? . 16 Dien Döaz 'n Gäns'kopp sinnen mutt, Ick sääd doch dütlich: Gummi=Gutt, So brummt Fru Amtmann, büst wie'n Kind, Wo kannst woll so vergätern sind! I na, ick will dat woll beholl'n, Seggt Stien, und deit nu afpascholl'n, Knappt mit de Pietsch den Schimmel an, In Gang sett't sich dat Melkgespann. Se bäd't nu furt in eenem Ritt: Föarn Gröschen Gummi=Gutt von Schütt, Kiekt unnerwegs keen'n Minschen an, Doamit se ’t nich vergäten kann. Good'n Morgen Stien, röppt Döscher Kluth, Du sühst jo hüt so dröömrich ut! Stien brummt: Wat Di dat kümmern mütt, Föarn Gröschen Gummi=Gutt von Schütt. Kuum is se 'n Ennken wieder föhrt, Good'n Morgen Stien se ropen hört, Se kiekt sich üm, ’t is Scheper Wriedt, Wat is Di Stien, Du muulst jo hüt? 17 Du Twatschkopp bliew in diene Hütt, Föarn Gröschen Gummi=Gutt von Schütt! So brummt se, knappt den Schimmel an Un kiekt den Kärl nich wieder an. So kümmt se noah de Niestadt ran, Doa röppt ähr 'n Tropp Saldoaten an: Good'n Morgen, Stien, is d' Brutmann krank? Wat möckst föar ’n Muul, segg hübsch schön Dank! Stien kiekt nich up, ganz stief se sitt, Föarn Gröschen Gummi=Gutt von Schütt! Un wieder deed de Woagen roll'n, Am Dohr doa wurd' se angeholl'n. Bringt Sie auch Steuerbares her? So röppt ähr an de Controlleur; Nä, nä, seggt Stien, ick bring' nüscht mit, Föarn Gröschen Gummi=Gutt von Schütt! Se föhrt nu stracks bi Schütten vöar, Vom Woagen runn un in de Döahr Dat was ook Eens; doa stunn se nu, Ick sull wat köpen föar uns' Fru! 18 Häärnoth, wo sääd Fru Amtmann doch Seggt Stien, wo hitt dat Tügs doch noch? Kann 'k mi denn nich besinnen mehr? Ick wußt' dat doch noch vöar de Döahr! De klein Proviser steid un lacht Un seggt: Dat hebb ick gliek mi dacht, Wenn man dat goar to ilig hett, Man licht de beste Sach' vergett! Apthekers sünd doch klooke Lüd', Valicht köan Se mi seggen hüt, Seggt Stien, wat dat woll sinnen sull, Wat uns' Fru Amtmann hebben wull? I Stien, Du büst 'n dumme Dutt! Seggt he, ach richtig, Gummi=Gutt, Röppt Stien, joa, Gummi=Gutt is recht, So hett jo uns' Fru Amtmann seggt! Nä, dat Se dat se dat so glik hebbn funn'n, Un goarnich lang' sich erst besunn'n, So 'n Lehrsoamkeit geid glatt in d' Wied', Apthekers sünd doch klooke Lüd'! 19 6. De Glimmstengel. Oll Hannschenmoaker Roos' de was Een recht regoalschen Mann, He was nich von ornäre Klass, Dat sach man gliek em an. Kamm he so stoatsch de Stroat doaher Un hadd den Pelzrock an, Heel Jeder em föar'n Landroath eh'r, Als föar so 'n Handwarksmann. Doch kunn dat nich verwunnern sehr, De Hannschenmoakerie Dreef he man noch so nebenher, Was Koopmann all doabie. In sienem Loaden sach man gliek, Dat he up Ordnung heel, Drum köfft bi em ook Arm un Riek, Denn wat he hadd, geferk! 20 De ledern Bükschen, de he mook, De weeren wiet beröhmt, In d' Ukermark, in ’t Oaderbrook Wurd' allerwarts he nöhmt! Eens kamm nu ook een Buersmann In sienen Loaden rin, Keek noch vöarher dat Schild sich an, Un seggt: Hier mütt dat sinn! Drup froog he: Bün ick hier woll recht, Bie Hannschenmoaker Roos'? Un köfft man hier, as mi is seggt, De goode Lederhoos'? Ja wohl, ja wohl, mein alter Freund, Herr Roose wohnet hier, Ich bin es selbst, den Sie gemeint, Was wünschen Sie von mir? De Bu'r de möckt den Loaden up, Röppt: Willem, kumm moal her! 5o ’n joadlich Bengel tratt doarup Ball in de Loadendöahr. 21 Ick wull föar dissen quoaden Jung'n So ’n Lederbüksch to Paß, He is wat vüllig un gedrung'n, Ick will se nich to knass! Roos' bracht nu Hosen, kleen un groot, Schwart, grön und gähl un foahl; De Bu'r de kreeg sien leewe Noth, Wer Woahl hett, hett ook Quoal. He föhlt un treckt un paßt un schwöögt Un handelt, fröggt un quackt, Doabie sien Piepenstengel glöögt, As würd bie 'm Kotzen* backt. De ganze Loaden was vull Schmook, Dat stunk wie sengrig Hoar, Wie Nebel treckt de dicke Rook, Verstänkert all de Woar'! Oll Roos', de wurd bald roth, bald witt, Mook up de Loadendöahr, Kossäthen. 82 Un donkt: Herrje, wo moak ick dit, Dat ick dat Stänkern stör'? Doch hollt, mien Roos' is nich to fuul, Söökt fix 'n Ziehgarn rut Un seggt sich: Steckt he de in 't Muul, Denn geid de Piep em ut! Mein Freund, ich seh), Sie rauchen gern, Hier, wenn ich dienen kann, Das ist so was für alte Herr'n, Da, brennen Sie mal an! Uns' Bu'r leet sich nich nöd'gen lang', Treckt sich 'n Striekholt ran Un bütt uns' Roosen wurd ganz bang', De Piep dem Bengel an Un seggt, aland he krüüs't de Schnut: De Ziehgarn is nich dumm, Mien Söahn, rook Du de Piep man ut, Se is so schön im Glumm! 23 Oll Roos' de sunk in ’n Grootstohl doal, De Arger mook em loahm, He gappt un flucht: De Dübel hoal Den ganzen Fleutenkroam! 7. Allens kümmt up ’t Utleggen an. Mien Unglück is benoah to dull, Dit öberläw ick nich Mien Mann is ümmer duun un vull, Besüppt dagdäglich sich! Herr Paster, dohn S' den Will'n mi doch Un nehm'n Se ’n sich moal vöar, Mi dücht, dat weer dat Eenzigst noch, Wie em to helpen weer! So sprack to Paster Hannemann Den Buer Stolt sien Fru; Will sehen, was ich machen kann, Sääd ähr de Paster nu. . 24 So kamm he denn den Dag doarup Bie Buer Stolten rin; Oll Stolt reet groot de Oogen up Un denkt, wat sall dat sinn? Gut'n Morgen, lieber Stolt, muß seh'n, Wie's geht, gut? Gott sei Dank! Sah lang' Sie nicht zur Kirche geh'n, Sie waren doch nicht krank? Nä, seggt Fritz Stolt, dat geid so wiet Jo ümmer noch so so, Doch krieg ick woll seit eenig Tied So 'n Düsing'n* af un to! Ja, wissen Sie auch, alter Freund, Woher das kommen mag? Der Branntwein ist Ihr böser Feind, Der macht Sie alt und schwach; Der bringt Sie um Ihr zeitlich Gut, Bringt Sie in Seelennoth, Schwindel. 25 Verdorret Mark, vergiftet Blut, Giebt einen jähen Tod! Ist denn die Umkehr gar so schwer Für einen Ehrenmann, Wenn er sein Unglück sieht, daß er Vom Trunk nicht lassen kann? Oll Stolt de kniepöögt so, as wenn Em de Vermoahnung röhrt; Herr Paster, schnuckst he vöar sich hen, Ick bün doato verföhrt! Doch söal'n Se sehn, ick bün so 'n Mann, De ümmer noch so steid, Dat he dat dohn un loaten kann, De nich in ’t Unglück geid! So spricht ein Mann, so ist es recht, Sääd Paster Hannemann, Her Ihre Hand! Der ist nicht schlecht, Der so noch sprechen kann! 26 Un üm den Hals flüggt em sien' Frü Un pußt em ümmerdrup, Un weent un seggt: Stolt, ick läw' nu Von Niegem wedder up! Knapp sind nu eenig Doag' vergoahn, Uns' Paster Hannemann De deed geroad in d' Huusdöahr stoahn, Doa kümmt Fru Stolten an, Rifft sich de Oogen, roart un schriggt; Kuum bringt se rut dat Woort: Herr Paster, wat ick lied', dat schwiggt, He süppt noch eben foort! De Paster stunn vöar Schreck ganz stief, So sehr verfährt em dit, Drup seggt he to dat arme Wief: Ich geh' mit Ihnen mit! Wie ist es möglich! Hält ein Mann So sein gegeb'nes Wort? So red't he Fritza Stolten an Sie trinken fort und fort? Oll Stolt de gnies't: Worüm denn dat? Wat köan Se doarin finn'n, Hebb ick denn all versproaken wat? Wüßt mi nich to besinn'n! Ick weet dat noch so good as hüt, Ick sääd: Ick weer so 'n Mann, De ümmer noch to jeder Tied Dat dohn un loaten kann! Herr Paster, hebb ick so nich seggt? Besinn'n Se doch moal sich, Dat Se dat falsch sich utgeleggt, Doaföar kann ick doch nich! Ick meent': Mien Wirthschaft schmitt dat af, Kann ’t dohn, bün ook de Mann Doabie striekt he den Buuk sich raf, De't ook noch koaten kann! 28 8. Wo Farber Franz woahnt. Nä, wo nu woll de Bengel blifft, Twee Stunn sünd all vergoahn; Wo sich de Jung' woll rümmer drifft, Dit kann ick nich verstoahn! So brummt up sienen Wew'stohl hüt Verdreetlich Meister Knuth, Wahrhaftig, nu ritt mit de Tied Mi de Geduld ball ut! Na, Voater, aber segg mi blot, Wo is de Jung' denn hen? He is doch sünst so fix to Foot, Dat hett sien'n Grund am Enn! Du weetst doch, Wööst's ähr Kindelbeer Kümmt annern Sünndag ran, Nu kreeg ick mien'n Gotts=Disch=Rock vöar Un keek mi den moal an; 29 Doa sach ick, dat de Kroagen ganz Vull Schwitz un Panzer seet, Schickt' drüm den Rock noah Farber Franz, Dat De dat waschen deet. Twee Stunn sünd ’t un gewiß all goot, Dat he in d' Stadt is rin; Nu, dücht mi, künn de Jung' oahn Noth Sössmoal torügg all sinn! As eben Meister Knuth so schwöögt, Doa kamm de Jung' in d' Döahr; Hadd rönnt, dat. dat Gesicht em glöögt, Doch namm em Knuth sich vöar: Nu segg mi blos, Du Himmelhund, Wo büst Du so lang' wes’t? De Sach' is mi denn doch to bunt! Wo hest Du rümmer pähst? I, Meister, hebb mi spod’t genoog, Un allermeisten rönnt, As ick am Maargt noah Franzen frog, Hett Keener em doa kennt; 30 De is all lang' doa furtgetoag'n, He woahnt up d' Vöarstadt jitzt; Doa hebb ick wiet müßt rümmer froag'n, Hebb lopen, dat mi schwitzt! I. Jung, büst Du denn ganz verdrähgt? Sach gistern noch de Fru, Dat se am Fenster satt und nähgt! Sünd se upfloagen nu? Ick weet nich, Meister, wat dat möckt, Dat Se nich globen hüt, Franz is noah d' Vöarstadt ruter treckt, Woahnt doa all lange Tied! Un denn hitt he jo ook nich „Franz“ „Frank“ is de richtig Noam, Bin bi dat Söken hüt so ganz Erst recht doahinner koam; Dat is ook goar keen Faarber moal, Ick sach dat gliek em an Ick keek em noah de Finger doal Dat is ook goar keen Mann, 31 Ne Waschfru is ’t, de dat Geschäft Bedrifft all lange Tied Na, sehn Se, Meister, nu, ick hew ’t Befroagt doch gründlich hüt! 9. Wo Kain sien' Fru her kreeg. Als Kain wegen Abel sucht Sich zu verdeffendir'n, Da ward er, wie Ihr wißt, verflucht, Und mußte abmarschier'n. Was that er da aus Desp'ration? So froog in siene School' De Köster Tech den quoaden Krohn. Was that der Kain wohl? Is Dir denn das nich mehr bekannt? Was that der Kain nu? Da gung er in ein ander Land Und nahm sich eine Fru! 32 Ganz recht, mein Sohn, wohl that er Das, Doch sag' mir mal, Jehann, Mir scheint, als hast Du sonst noch was, Du sühst mich ja so an? Ja, sehn Sie mal, Herr Tech, ick dacht: Wie dat woll müglich wär, Ein Minschenpaar war man gemacht, Wo kam de Fru nu her? Ja, süh mal, Krohn, kein Sterbenswoort Steht weiter davon drein, Er ging nach einem andern Oort, Da mochten wohl was sein! De Köster aber was verdutzt Un brummt: Dat is tum Häng'n, Wat hett de Jung' doa upgemutzt! Wat sall ick doarup segg'n? Doch as de Ogen he upschleit Umfallen hadd he mücht - Süht he, dat Doalkens Jung' doa steid Un höllt de Hand in d' Hüchd! 33 Dat was nu erst de rechte Rang', Hadd' ümmer 'n koddrig' Schnuut; Herrje, stähnt Tech, nu ward mi bang'! Wat tüftelt De noch rut? Doch mit de Wiel doa foat't he sich; Sag', Dahlke, froog he nu, Was hast Du? ist 's was Wichtig's nich, So laß uns man in Ruh'! Herr Tech, ick hebb dat öaberdacht, Woher de Fru is koam' Dem Oadam wurd' doch öaber Nacht Een Riwwstück ruter noahm, Nu, dücht mi, is doch dat ganz kloar, Dat dat bie Een't nich bleef, Süss was jo Oadam oapenboar Am annern Morgen scheef! Twee sünd gewiß em utgehoakt, So hebb ick mi geseggt, Ut Een' is nu de Eva moakt, De Anner weg geleggt! 34 Dat kamm dem Düwel woll to Paß De kamm nu angerönnt, Nimmt fix de Riww', paßt up, un as De Herr den Rüggen wend't, Doa möckt he, dat dat man so wischt, Ne junge Fru doavan; Tööf, Oadam, denkt he, helpt Di nüscht, An 'n Appel sast Du ran! Hm der Gedanke ist nicht schlecht, Der Teufel ist voll List, Wer weiß, Du hast am Ende Recht, Daß das wohl möglich ist, Seggt Köster Tech, doch as to Enn De Schoolstunn, wurd' he schwach, Sackt ganz bedröwt up d'Schoolbank hen Un seufzt mit Weh un Ach: Nä, nä, de Welt is hüt nich mehr In Eenfalt to erholl'n, Allwiel is all so 'n hartlich Jöahr Väl klööker, as wie Oll'n! 35 10. Wie oll selig Uehz moal up 'n Liem güng. Oll Fritza Uehz was all bejoahrt, He hadd' nich Kind noch Fru, Was Koopmann west un hadd' gespoart, Drüm sett't he sich to Ruh; Un wiel he in keen' Predigt fehlt, Was ook tom Kirchenroath he wählt. Keen besser Leben dat woll gaff, As ’t Fritza Uehz geföhrt, Vöarmiddags leep he ’n Kirchhof af, Doamit he nüscht vertährt, Un hadd' he denn dat Middag rin, Schleep sacht he up den Grootstohl in. Noah 'm Kaffee langt sich Fritza Uehz Vom Noagel Hoot un Rock, De linke Hand läd' he in '’t Krüüz, Namm rechts den gälen Stock, Tog sich de Voatermörder rup Un güng tom Zückerwoater=Club, 36 So läwt he still, as wenn he sacht Von Hommelneeren dröömt, Dat jeder Minsch von em hett dacht, Dat he keen Woater löhmt, Proos't=Moahltied! eens beet ook de Mann Wie Oadam up ’n Appel an. Dem Fohrmann Strohm sien' lange Fru, De stook em in de Schnuut; Wat was dat Wief doch stramm un glu, Föar Fritzen wie so n’ Bruut. Ganz heemlich, dat keen Minsch wat wußt, Hebb'n se sich Oabend's afgepußt! Eens sett't he Middags ook sich doal Un nusselt eben in, Doa kloppt dat an, un mit 'm Moal Kümmt fix 'n Mäken rin, Schüfft Uehz 'n Breefken in de Hand Un rönnt ook wedder foort aland! Uns' Fritza riegelt af ganz still De Breef was von de Fru Schoof up de Näs' de hörnern' Brill', 37 Em wurd' ganz oartlich* nu, Geliebtes Leben! Heut um Neun So schreef se, bin ich ganz allein! Jetzt endlich kommt der Augenblick, Mein Fritz, ganz Dein zu sein, O säume nicht, mein Herz, mein Glück, Auf ewig Dein! Und komm! Links hadd' de Breef ne blaue Bloom, Un drunner stund: Rosaura Strohm! Dat was so wat föar unsen Oll'n, He wurd' üm d' Näs' ganz witt, Kuum kunn den Breef he ruhig holl'n, So sehr bewegt em dit; De Klock hadd' noch nich Nägen schloan, Doa deed he noah Rosaura goahn. Ach, bist Du endlich da mein Schatz? Wat hab' ick mir gesehnt! Reep se, un gaff em Schmatz up Schmatz, eigenthümlich zu Muthe. 38 Dat Fritza ord'ntlich stähnt, Drup nimmt se Hoot un Stock em af Un treckt em up dat Sopha raf. Se hadd' em starken Thee gekoakt Un Brod un Zwieback bröcht Un Zieskenwost em warm gemoakt, Dat leggt se em to torecht; So seeten Sied an Sied se nu Un spiesten still as Mann un Fru. Se nödigt: Nimm Dich doch, mein Kind, Da is noch Zwieback drin, Un wenn er Dich zu hart sull sind, Denn stipp 'n Dich doch in! Un Fritza stippt un drinkt doato, Sien Läwdoag was he nich so froh! Un as he nu so sitt un stoppt, Doa schleit de Köter an, Togliek ward an dat Fenster kloppt Herrje! dat is mein Mann! So seggt Rosaura, fass' Dich man, Will seh'n, ob ich uns retten kann! 39 Se schloot nu ruhig up de Döahr, Un Fohrmann Strohm kümmt rin; Uns' Fritza kümmt ganz dumm sich vöar, Ganz schwach ward em to Sinn, De Schreck was em in d' Knoaken schloan, He kunn up siene Been' nich stoahn. Ach, seggt Fru Strohm, wat is dat schön, Du kümmst to rechter Tied Hest Du all doa Herr Uehzen sehn? Dat is 'n Glücksdag hüt! Mi wunnert, dat di ’t Ohr nich klingt; Du glöwst nich, wat Herr Uehz uns bringt! Strohm tratt an den Besöök nu ran Un langt de Hand em hen, Doch kiekt he Uehz ganz putzig an Un fröggt am letzten Enn: Na, Rös'ken, moak mi nich verblüfft, Un seeg doch, wat ’t föar 'n Glück denn gifft! Na, denk Di blos de Fründlichkeit, Herr Uehzen is hüt seggt: Wi weeren in Verlegenheit 40 Uem Geld, dat güng' uns schlecht! Nu denk' Di moal, de goode Mann, De kümmt und bütt sien' Hülp uns an! Wenn he uns irgend deenen künn, Wenn Geld uns nödig weer, Dreehunnert Doaler müchten ’t sinn, De geew he uns woll her. Nä, denk Di, Hans, wat uns dat glückt; Den Mann hett uns de Himmel schickt! Middwiel hadd' Uehz sich nu verhoalt, Em wurd' de Standpunkt kloar; He schloot bie sich: Wer hier nich toahlt, De lett sien Fell un Hoar, Biet man, denkt he in sienem Sinn, Hüt in den suren Appel rin! Un doa he nich gliek toahlen kann, Treckt he de Breeftasch' rut Un stellt, wiel he nich anners kann, Vöar Angst 'n Wechsel ut, Un as dat Ding he von sich gaff, Namm Hoot un Stock he un güng af. 41 Doch was he kuum ut d' Huusdöahr rut Un hadd' den Rüggen frie, Doa schloog he sich vöar ’n Kopp vull Wuth Un schimpt sich ut doabi: Fritz, Fritz, Du müßt Di sülwsten schloan, Wat büst Du up 'n Liem hüt goahn! 11. De Gräffniß. Fru Schulten was in grootem Groam, Een dod'gen Jung' was angekoam' Dat arme Wief, dat grämt sich sehr, Wat hadd' se freut sich to dat Jöahr! Se schreeg un roart, de arme Fru, Aehr erstet Kind doa lagg dat nu! Wat meenst Du, Fieken, seggt de Mann, Kiek Di dat lütte Wesen an, Een Minsch is jo dat Worm noch nich Dat Best', dücht mi, is sicherlich, Wie leggen ’t in n' Schachtel rin Un groaben ’t unner 'm Bäärboom in! 42 Bewoahr uns Gott! wat föllt Di in, Nä, Mann, dat weer ne groote Sünn, Doato is mi mien Kind to leef, Dat ick ’t wie '’n Veeh in 'n Goarden gröf, Nä, in geweihtem Bodden sall Dat ruh'n, so goot as wie wi All'! Schult räkent nu de Kosten her, Stellt Fieken ganz vernünftig vöar, Dat doch dat Geld so dick nich seet, Dat man 't unnütz in d' Erd' rin schmeet; Dat hulp em nüscht, he mußt' sich finn'n, Sien Fieken kunn ’t nich öaberwinn'n! Drüm heel he endlich ook dat Muul, Güng af bestellt de kleene Kuul, Un ook bie 'm Discher geid he rau: Bestellt 'n Saark sich bie dem Mann, Moackt mit dem Kuulengräber af, Dat he dat Kind em bringt to Graff. Uns' Schult was bi de Isenboahn, Mußt' Dag vöar Dag tom Boahnhof goahn, Kunn drümm nich, dat feel gliek em in, 48 Am annern Morg'n bie d' Gräffniß sinn, Hadd' nu dem Kuulengräber seggt, Dat he dat Kind noah 'm Kirchhof bröcht. Un pünktlich kamm de goode Mann Am annern Dag im Tru'rhuus an; Fru Schulten lagg noch still im Bett; Ach Gott, seggt se, wat is datt nett, Nu kriggt dat arme Worm sien Recht Un ward doch up 'n Kirchhof bröcht; Doa in de Kommer bie dem Kohl, Doa steit dat Saarkken up 'n Stohl. Un boaben up dat Kleederspind Doa steit de Schachtel mit dat Kind, Doch loaten S' man dat Worm doadrin, Legg'n S' ’t so wie ’t is in ’t Saark man rin. De Mann deit, as de Fru em seggt, In ’t Saark he rin de Schachtel leggt, Schrüfft drup ganz sacht den Deckel an, Nimmt af den Hoot de goode Mann Un bädit noch föar dat arme Jöghr Ganz still 'n Voaterunser her. 44 Doarup geid mit dat Saark he af, Dröggt ’t hen noah 'm Kirchhof, legt ’t in ’t Graff, Brummt noch doabie, noah christlich Oart, Sien Voaterunser in den Boart, Schippt to de Kuul un sett't 'n Poahl Un geid nu noah sien Hüüsken doal. Wie Leed un Lust sich folgt alltied, Was Wiehnachtshilgenoabend hüt, Drüm hadd' Fritz Schult im Putzgeschäft Den Dag vöarher 'n Hüwken köfft Föar siene Fru, mit blauem Band, De Strich doaran von ächte Kant. Un 'n grotet Peperkookenstück, As wenigstens twee Finger dick, Da hadd' he unveroapenboart In n' Schachtel up dat Spind verwoahrt, Drüm kamm am Oabend ook de Mann So recht vergnöögt bie Fieken an. Knapp hadd' he gooden Oabend seggt Un Mütz' nn Stäbel afgeleggt, Geid he ganz still noah d' Kommer rin, 45 Un denkt bi sich in sienem Sinn: Wat Fieken woll föar Oogen möckt, Wenn se dat Hüüwken ruter treckt! He grabbelt up dat Spind nu rüm Un stött twee Pött im Düstern üm; Mank all' Scharteken, de doa stunn'n, Was nich so licht de Schachtel funn'n: Jitzt endlich hadd' he s', tratt in d' Stuuw' Uu seggt: Hier, Fieken, hest ’n Huuw'! Drupp gifft he ähr de Schachtel hen, De Fru de sett't sich öaberrenn Un nimmt den Deckel in de Hüchd, Herrje, wat kreeg se to Gesicht - Statt Kooken un statt Huuw' mit Band Föllt ähr dat Kind, dat Worm, in d'Hand! De Kuulengräber was hüt koam' Un hadd 'n unrecht Schachtel noahm, Was mit de Huuw noah 'm Kirchhof goahn, Dat Kind, dat arme Worm, bleef stoahn; aufrecht. . 46 Vöar Schreck beschwöögt* dat arme Wief, Ook Schult de stunn vöar Schreck ganz stief. Doch foat't he sich as Mann geschwinn, Packt de Proos't=Moahltied wedder in, Un geid doamit noah 'm Goarden raf, Möckt unner 'm Bäärboom fix 'n Graff, Doa gröfft he ’t in un denkt bie sich: Dem Schicksoalswill'n entgeid man nich! 12. De Stommerbück. All Oabend in dem Kroog to Schmölln Was Schooster Quandt to finn'n Mucht gärn sich doa wat Nieg's vertell'n Mit siene gooden Frünn'n. He was jo ook de Klöökst' von All'n, Doch wenn dem gooden Mann Moal Eener in de Red' deed' fall'n, Füng he to stommern an. wurde ohnmächtig. 1 41 He was denn aber ook nich fuul, Wer denn nich an sich heel, De hadd' ook gliek Eens in dat Muul, Dat up de Sied' he feel. Hüt hadd' he recht wat Wichtig's vöar, Dat sach man gliek em an, Knapp was he in de Stubendöahr, Füng he sien'n Semp ook an: Nä, wat sich Allens doch begifft, Wo hett man so wat hört, Denkt blos, wat hüt de Zeitung schrift, Wat wedder is passeert: Doa unnen in de Wallachei, Doa hebb'n se ungefroagt Aehr'n Fürsten Kusa mit Juchei Tom Land' jitzt ruter joagt! Gäft Acht, glatt ward de Sach nich goahn, De Russ' de nimmt dat Land, Un denn ward Allens up om schloan, Europa kümmt in Brand! 48 Nu söal'n Ii sehn, de Preuß' paßt up, Schloan se de Köpp' sich in, Denn geid he fix noah Holsteen rup Un bringt doa Ordnung rin! Am annern Disch, ganz unbeacht't, Satt bie 'm Glas Beer een Mann, Dat was ut Grimm de Schnieder Pracht, De tratt nu nehger ran, Namm sich dat Woort un seggt: Wa wat Se doa geseggt von Krieg, - da- Nehm S’ ’t nich föar ungoot, da¬ - dat Is du du dummes Tüg! Un Pr Pr Preußen geid vöar d' Hand Ook nich in Holsteen rin, Sch schloan Se sich den Br— Br— Brand Man ümmer ut 'm Sinn! Wa wa wa wat? seggt Schooster Quandt Un richt't sich wüthend up, Höllt He nich ball den Ra Ra Rand, Denn kriggt He noch wat drup! 49 Wat? seggt nu Pracht, Du F— F— Flöaz! Du re—re— red'st mi noah? Schwapp, hadd de Schooster Eens an 'n Döaz; Da, L— L— Lump, nu goah! De Schooster Quandt wurd' blau vöar Wuth, Du sch sch schleist? tööf! Drup schleit he Pracht'n in de Schnut, Dat man dat Bloot so dreef; Se packten grimmig sich bie 'm Schlunk, Un wreuschten Beid' sich doal, Dat gaf so mängen düstern Druck, Se bröllten Moal um Moal. Erst as se ganz sich afmaracht Un richtig mööd hadd'n moakt, Doa segt to Quandt de Schnieder Pracht: . Wie hebb'n uns noog dreschoan, Jitzt sünn wie w —w wedder Frünn, D Du so goot as ick, bis zur Erschöpfung abgearbeitet. gedroschen (auf schlagen angewendet). 7- 50 W— wi all Beid', wi s— s— sünn Jo Stommerb b —b bück'! 13. Ach segg dat nich! Dat Spinnrad schnur De Koater spurrt, Oll Philax de liggt hinner d' Hell Un schuppt verdreetlich sich dat Fell, De Kehn de flackert im Kammin, Up d' Oabenbank sitt Voater Riehn, Kiekt in dat Fü'r un rookt Toback, De Klock de geid: Tick, Tack, Tick, Tack. Sacht fall'n em so De Ogen to, He hogoapt* woll noch een Poarmoal Allmälig sackt de Kopp em doahl, Bald fängt he ook to schnorken an, He was so mööd', de olle Mann. Woll Dem, de Ruh' tom Schloapen hett, Im Schloap de Minsch sien Noth vergett. gähnt. 51 Dat Spinnrad schnurrt, De Koater spurrt, Un Mutter Riehn'sch sitt up 'n Stohl, Wat drähgt se fix de Heedenspohl! Se denkt so an de Jugendtied, Wat was dat dunn, wat is dat hüt, So wenig Freud', so vääl de Noth, Wer weet, seggt se, wo noah de Doød! Un as se sinnt Un sachten spinnt Föllt unversehens mit 'm Moal Oll Voater Riehn sien Piepken doal, He hadd dat Muul nich togeholl'n, Drüm was de Piep' em ruter foll'n, In Stücken lagg se em vöar d' Fööt, Vöar Schreck wurd' em ball kolt, ball heet! Mien Drohm is ut, Nu bün ick rut, Seggt Voater Riehn, ick hebb dat wüßt, Dat hüt 'n Unglück kommen müßt, Ick hebb de Nacht vääl Woater löhmt, Un ook von dickem Rook gedröömt, 52 Dat hebb ick oft all afprobeert, Dat mi denn ümmer wat passeert! Wat ick ook doh, Dat is moal so, Dat Unglück folgt mi Schritt üm Schritt, Wohen ick goah, doa nehm ick ’t mit, To Last is mi dat Leben all, Ick wull, dat güng to Eunen ball, Up disse Welt is ’t doch nüscht mehr, Wenn ’t man erst öaberwunnen weer! Ach segg dat nich, Glööw sicherlich, Seggt Mutter Rien'sch, dat is nich mehr Doa boaben as't vöar Dissen weer, De Andrang is all goar to groot, Glööw man, man kriggt doa ook sien Noth, Un denn dat Starben nä, mi dücht, Dat ick noch lang nich starben mücht! : 53 14. De Wunnerdocter. De Welt deit immer wieder schrieden In Klookheit und Gelehrsoamkeit, An ’t Hexen, wie in ollen Tieden, Keen Minsch woll mehr recht glooben deit; Doch Mängen is wat upgedoahn, Wat ook de Klöökst nich deit verstoahn! Dat hebb ick körtlings man erfoahren, Weet hüt noch nich, wie ’t möaglich west, Drüm will ick ’t Ju veroapenboaren, Valicht weet Eener, de dit lesst, Mit Docterie so wat Bescheid, Dat he sich dat verkloaren deit. Doa is een Mann in Stoltenhoagen, De gifft mi Docterie sich af; All Mängen hadd de Dood am Kroagen, He hett em rett't von Saark und Graff, He deit kureren, wat Ii will'n, Kann böten un dat Bloot ook still'n. 54 Dat gifft woll nich so licht Sien'sglieken, He brukt de Kranken nich to sehn, Kann he dat Woater blos bekieken, Denn is all Allens good un schön, Sowie he doa een Oog drupschleit, So weet he gliek, wat nödig deit. Mien Fru was letzt von d'Trepp runn fallen, Se kunn vöar Wehdoag goar nich stoahn, Nu wurd' ick togered't von Allen, Ick süll tom Wunnerdocter goahn, Un nehmen von ähr Woater mit, Denn wüßt he gliek, wo ähr dat sitt. Nu hebb ick zwoar in mienem Leben Nüscht hollen von Quacksalberie, Doch wist em wat to roaden geben, Dem Wunnermann, dacht ick bie mie, Dien' Fru is doch üm ’t Herz gesund! Wat em woll deit dat Woater kund. De Reis' güng los noah Stoltenhoagen, Kuum hört de Kärl up mien'n Bericht, So füng he an, mi uttofroagen, 55 Wat woll mien Fru recht fehlen mücht; Proos't Moahltied, dacht ick, holl Dien Schnut, Ut mi fröggst Du gewiß nüscht rut! Mien goode Mann, so deed ick spräken, So 'n Krankheitskroam verstoah ick schlecht, Se müdden sülwst dat ruter räken, Ick hebb. mien Fru ähr Woater bröcht, Hier is de Buddel, mien good' Mann, Sehn Se sich doch dat Tügs moal an! He deed dat gegen ’t Licht bekieken, So 'n Tein Minuten her un hen, Treckt af den Proppen, deit dran rüken Un seggt to mi am letzten Enn: Wenn ick de Woahrheit seggen sall, Dat is een sonderboarer Fall. Ick denk, ick sall mi öaberschloagen, Dat he dat sach, drup segg ick nu: Wat Se doa segg'n, is nich geloagen, Von d' Trepp' runn fallen is mien Fru; Doch seggen Se mi ook nu moal Noch, woväl Stuffen feel se doal? 56 Dat will ick ball woll ruter finnen, Meent he un hölt das Glas an ’t Licht, Veer Stuffen, seggt he oahn Besinnen, Veer Stuffen, wenn nich Allens drügt! I na! roop ick, goahn Se doch af, Mien Fru feel Drüttein Stuffen raf. Un wedder deit he ’t Glas en" xpos="VERB">beögen,He höllt dat nochmoal gegen d' Sünn, Un seggt: Nä, nä, dat kann nich dreegen, Veer Stuffen sünd in ’t Glas man drin, Ick bliew doabie un hebb ook Recht, Süß hebb'n Se mi nich Allens bröcht! Nu füng ick an, Respect to foaten, Wat woll nich to verwunnern was, Dat Meist' hadd ick to Huus geloaten, De drütte Deel was man in 't Glas Drüm sääd ick: Mann, Se hebben Recht, Ihr Kunst de is föarwoahr nich schlecht! He gaf mi nu Wat intorieben, Ick sach, dat he den Kroam verstund, Ook Druppen deed he noch verschrieben 57 Acht Doag, dunn was mien Fru gesund. Nu froag ick, of in d' Stadt valicht Een Docter dat woll farig kriggt? 15. De Kirchgang. Sündag was ’t, de Klocken deeden lüden, Un de Börger deeden in dat Gottshuus goahn, Koopmann Carow's Mäken sach von Wieden Bruer Willmann's Knecht im Dohrweg stoahn, Beid', so hadd'n se gistern sich versproaken, Wullen hüt 'n frommen Sündag moaken. Willmann's Michel güng doarnp vöaröaber, Steckt dat nieg' Gesangbook sich noch in, Größt noah Carow's Dört' ganz ehrboar röaber, Un so geid he in de Kirchdöahr rin; Un ook Dört' deit ut de Huusdöahr träden, Uem mit Micheln hüt tosoam to bäden. Dört' de kunn geschräben Schrift nich lesen, De Gesäng', de up de Toafel stünn'n Drüm was dat mit ähr so ’n eegen Wesen, 58 In dat Book hüt den Gesang to finn'n, Doch se denkt: Du müßt 'n Herz di foaten Un von Annern di dat lesen loaten. Unner d' Orgel stunn een Herr, de eben An de Toafel den Gefang sach an, Dört' de denkt: De kann Bescheid di geben, Is jo nüscht doabi, du fröggst den Mann, Wenn Du em een fründlich Woort deist geben, Ward he di doch woll to Willen leben. Ach, mien Herr, wull'n Se so good woll wesen, Un mi segg'n, wo de Gesang hüt hitt? Denn geschräben Schrift kann ick nich lesen, Un ick sing' doch gärn een Bäten mit! Fründlich geid he in up ähr Verlangen, Seggt: Wo ist der Liebste hingegangen. Dört' de hadd in ähren ganzen Leben Noch nich hört, dat so ’n Gesang dat gifft, Denkt jo nu nich anners, as dat eben Hier de Mann sien'n schlechten Spoaß bedrifft, Porst'sches Gesangbuch. 59 Seggt em fix up ’t Muul was se nich schloagen¬ Doanoah hebb'n Se ’n Quark mi hier to froagen! 16. De Bruutschuu. Gevadder Gloed' in Blankensee De was nich schlecht beschloagen, Dree Buurhöaf noah un noah hadd he Sich sacht tosoam gedroagen; Huus, Schün' un Stall was noagelnie, Sien Veehstand groot un glatt un glieh, Doabie dat Geld to höpen Deed he ook Pandbreef köpen. Oft sääd he, wenn he mit sien Fru Sien'n Wollstand deed bespräken, Weetst Du, Regien', ick kann mi nu All to de Ämtlüd' räken Is schoad' blos, dat uns' eenzigst Kind, Uns' Fritza, mütt so dusslig sind, Groot as 'n Hoppenstoaken, Is nüscht ut em to moaken. 60 Du deist, as weer de Jung' verrückt, As deedst Du '’n Ossen föden, Fritz is nich dumm, blos ungeschickt! Seggt Mutter hüt to Glöden, De Bu'rjungs de sünn all nich fien, Een Hauklotz is keen' Vigelin', Wo kannst Du so woll reden, Loat mi den Jung'n tofreden! I. Mutter, meen ick denn dat schlecht? Dat Ding dat het sien'n Hoaken, Kiek moal, ick wull jo eben recht Den Jungen glücklich moaken; He is nu Fiefuntwintig Joahr, Wie müdden ball, dat is doch kloar, Em söken to verfriegen, Un n' Fru föar em to kriegen. Na, Voater, doarüm gräm' Di nich, Dat deit noch goarnich ilen, Dat möckt sich oft ganz wunnerlich Un ganz von sülwst towielen. Doamit hett dat noch goode Ruh', Un friegt he, find't he ook 'n Fru, 61 Denn Mäkens gifft ’t Gott's Segen, Un so'n ook, de wat wägen. Joa Mutter, süh, Du seggst dat so, He mütt doch so wat nehmen, Dat, wenn ick ’t Joawort geben doh, Ick mi nich bruuk to schämen; So ’n Fru de etwas Bildniß hett, Un as n' Amtmannsfru ook lett; Noah Geld bruukt he nich friegen, Dat deit genog he kriegen! Doa is den Koopmann Brandt sien Gret, De deit in d' Näs' mi stäken, Dat Mäken is so nett un sööt, Doa weer woll antospräken; Vermögen kriggt se ook ähr Deel, Un is dat woll nich alltoväl, So deit dat nüscht verschloagen, Wi dohn dat öaberdroagen. Drüm kreeg ick letzt ähr Mutter vöar, Dat Ding moal to bespräken, Dat sünn valicht Dree Wochen her, 62 Drup red't se mit dat Mäken, Se sääd, as ick ähr gistern froog, Fritz weer zwoar Gret' nich fien genog, Doch würd' se sich besinnen, Dat mücht' sich woll noch finnen. Un üm de Kinner nu bekannt Un driest tosoam to moaken, So hebb ick denn mit Mund un Hand Aehr gistern fest versproaken, Mit Fritzen morg'n to Stadt to föhr'n, Doamit sich denn de beiden Jöahr'n Moal ord'ntlich köan'n beriken, Un in de Oogen kieken. Na Voater, wie mi schienen will, Hest Du 'n Noagel krägen, Ick bün to de Gesthicht ganz still, Denn Hochmuth bringt keen'n Segen, To unsen Fritz paßt Gretken Brandt, Wie in 'n Tru'rhuus de Mus'kant, Bliew hübsch bi Dien's Genoaten Denn warst Du nich verstoaten! 63 Wat hulp dat, Glöden hadd nu moal De Amtmannskitzel stoaken, Un was em dat ook woll fatoal, Wat sien' Regien' gesproaken, So dacht' he, wenn mien Fritz man will, Denn krieg ick Muttern ook noch still, Ick mütt mit em moal spräken, Of em geföllt dat Mäken. Mien Söahn, so sprak he, moak Di kloar, Wat ick Di hüt will seggen, Du büst jitzt Fiefuntwintig Joahr, Drüm wull'n wi öaberleggen, Of dat nich Tied weer allermeist, Dat Du Di ball verännern deist, Uem blifft dat Ruh und Fräden De Würthschaft antoträden! Du weetst, mien Söahn, ick hebb wat spoart, Seit ick den Hof besäten, Du büst keen Bu'r gewöhnlich Oart, Kannst Di mit Amtslüd' mäten, Drüm noah Vermögen und noah Stand, Gift Di woll jeder Een' ähr Hand, 64 Du bruukst blos von so Välen De Best' Di uttowählen! Doa is de Gret' vom Koopmann Brandt, Mien Jung! de weer to kriegen, De Deern is hübsch un hett Verstand, Fritz! müchst Du de woll friegen? Wat is dat Mäken nett un glu, Dat weer so n’ richtig Amtmannsfru! Morg'n will'n wi röaberföhren, Denn red' moal mit de Deeren! Dat Mäken is man goar to fien, Seggt Fritza drup to Glöden, Ick weer mit Kösters ähr Karlin' Ook allermeist tofräden; Ick weet, dat Mäken is mi good, Uem ’t Geld hett ’t jo bi uns keen' Noth; Doch wiel wi dit besproaken Will'n wie moal röaber moaken! Un richtig dohn den annern Dag De Beiden afkutscheren, Se kommen up ’n Klockenschlag 65 Bi Brandten vöartoföhren, Un Mann un Fru kamm vöar de Döahr, Se freu'ten sich ook goar to sehr, Un hulpen ähr, vom Woagen De Soacken rinner droagen. Bi Brandts doa güng dat hoch hüt her; De Gäst' de muchten munkeln, Dat Greten ähr Verlobung weer, Wiel Allens hüt deed funkeln; Drüm as uns' Fritz nu rinner tratt, So markt man gliek, dat deed sich wat, Man sach von allen Sieden Up em as Bruutmann düden. Deed Fritz ook woll nich väl verstoahn Von grootgelehrten Soacken, So was to Stadt in d' School he goahn Un wußt sich woll to moaken; Sien Grundsatz was: Wer ’t Müülken höllt, So licht nich in Versökung föllt, Denn wer dat Woort will föhren, De kann sich licht blameeren. 1 66 Drüm güng dat sowiet Alleus good, Oll Glöd' de deit sich freuen Un denkt bie sich, dat hett keen Noth, Dat sall mi nich gereuen; So güng dat endlich ook to Disch, Fr titz Glöd' de namm sich driest un frisch Den Stohl dicht an bie Greten, Uem Oahendbrod to äten. Von Hand to Hand ward rümmer reekt Dat fien' Geschirr mit Aeten, Von Allem Fritz wat rut sich söökt, Von jeder Sort 'n Bäten, Doch ümmer, wenn de Schöttel kümmt, Behöllt he, wenn he sich wat nimmt, Stets Goabel, Metz und Lepel, Hett ball doavon ’n Schepel. Dat Fruensvolk dat kiekt em an, Fängt heemlich an to gniddeln, Fritz grübelt dröaber noah: Wat kann De Mäkens woll so kiddeln? Doch endlich kiekt he nich mehr up Un ätt verdreetlich ümmer drup, 67 Un denkt: Du hest nüscht sproaken, Wat ähr den Spoaß künn moaken. He hadd sich Preßkopp upgedoahn, Doa süht he wedder eben De Deern mit d' Essigbuddel stoahn, De deit se em nu geben; Herrje! denkt he, nu deit sich wat, Up wat föar Oart genütt man dat? Hadd ick doch Achtung geben Up Greetken Brandt hierneben! Doch ball denkt he in sienen Sinn: Wat büst Du dumm, oa Himmel! Dat kann jo goarnüscht Anners sinn, As Brandwien Korn mit Kümmel! Drüm was uns' Fritz ook nich to fuul, He settt de Buddel an dat Muul, Süppt, ehr he aftomoahnen, Dat em de Oogen throanen. Geroad, as wenn de Blitz schleit in, Füng Allens an to pruuschen, Oll Glöden ward ganz schwach to Sinn; 68 Fritz deit de Kehl' vertuuschen, Em was dat in de Luftröhr foll'n, Drüm künn he ’t bie sich nich beholl'n, Un ehr he sich kann drägen, Doa gaf ’t ’n Essigregen. Fritz höllt dat nu nich länger ut, Nimmt Hoot un Stock vom Noagel Un rönnt ut Stuuw' un Huusdöahr rut, As geef ’t bie Brandts hüt Toagel, Oll Glöd' steid up, denkt an Regien', Een Hauklotz is keen Vigelin, So brummt he, un deit lopen, Sich sienen Fritz to ropen. 17. De Revü. Segg, Mutter! hest Du all erfoahren? Morg'n is dat in de Stadt moal schön! Uns' König will noah so väl Joahren In Poas'walk dat Reg'ment ees sehn; 69 Doa gifft dat wat to sehn un hören, Sprack Buer Fraud' to sien' Mari', Drüm will'n wi morgen rinner föhren, Du putzt Di hübsch, dat segg ick Di! Du sast moal sehen, alle Stroaten Sünd grön bestreut un wie geleckt, Un Foahnen hebb'n se ruter loaten, Quer öaber groot Galanjen treckt. In ’t Prenzlo'sch Dohr, doa kümmt he rinner Doa steid Gericht un Moagischtroat, De Geistlichkeit, de School'n, doahinner Steid noch de Schüttengüll paroat. Un 'n Ehrenpoort is upgeschloagen, Twölf witte Jumfern dohn doa stoahn, Doa stiggt de König ut 'n Woagen Un deit de Reegen runner goahn; Un hebb'n se sich nu angesproaken Uu sünn de Compelmenten ut, So deid he gliek to Peer sich moaken Un jöggt noah ’m Exerzeerplatz rut. 70 Nu kiek, Mari'! Du mußt man weeten, Doa höllt mit blankgetrecktt Gewehr, Mit Foahn, mit Pauken un Trumpeten Dat Karrasseer=Reg'ment to Peer; Dat mütt bie em vöarbie marscheeren, Un de Musik de blösst doato, Dennoasten dohn se exerzeeren, Ick segg Di, Fru! dat stööwt man so! To Foot, to Woagen un to rieden Is denn ganz Poas'walk up de Been' De Ämtlüd' koam'n von Noah un Wieden, Sich de Revü mit antosehn. Un twischen Prinzen un derglieken Doa hölt de König mit de Schwiet, Sich dat Manöver antokieken, Dat jeder Minsch em dütlich süht. Du settst Di morgen mit de Kinner To Woagen nu un putzt Di schön, Un föhrst mi denn noah Poas'walk rinner, Den Spoaß Di gründlich antosehn, 71 Wat mi betrefft, Du weetst, Mari'ken, Ick stunn doch bie de Grennadeer, Ick will mi dat to Peer bekieken, Denn seh ick von dem Kroam noch mehr. Ick soadel mi den Bruunen morgen, De von ’t Reg'ment is utrangeert, De Amtmann will mi 'n Riedtoom borgen, Un Schlag half Acht ward afmarscheert! De Klock de hadd' noch nich geschloagen, So heel uns' Fraud' ook all to Peer, De niege iserassig Woagen, Twee Strohsäck drup, stunn vöar de Döahr. Fru Frauden mit de beiden Kinner, Von Kopp to Foot ganz glieh un blank, De stiegen in den Woagen rinner, So güng ’t to Stadt dat Dörp entlang. Un Allens kamm, as Fraud' gesproaken, Knapp weeren man de Reden ut, De an de Ehrenpoort gesproaken, So güng dat tom Exeerplatz rut! 72 Häärnoth, wat deed dat blinkern, blitzen, Wat mook sich in de Sunn dat schön, Wat funkeln Helm un Degenspitzen! Mari' hadd' sowat noch nich sehn. Mank dat Gewäs' un mank dat Juchen Hört mit 'm Moal se ähren Oll'n Ook ganz arbarmlich bröll'n un fluchen He kann den Bruunen nich mehr holl'n. Knapp hört. dat Beest de Trumpeet bloasen, So stunn he up de Hinnenbeen, Füng an, mit Frauden los to roasen, Un ehr De wußt, wat em gescheh'n, Was midden in ’t Reg'ment he rinner De Bruun' kennt noch sien ollen Platz Vöar Schreck schreeg Knecht un Fru un Kinner, Dat güng mit Voatern Satz üm Satz. Dat was so wat föar de Saldoaten, Recht ähren Spoaß un Oeabermooth An Voater Frauden uttoloaten, Ball satt up d' Schullern em de Hoot. -* 73 Nu kunn he nich mehr üm sich kieken, De Angstschweet deit vöar 'm Kopp em stoahn, De Bruun' deit öaber 'n Platz wegstrieken, As süll dat üm de Welt rüm goahn. Wat mütt he sich gefallen loaten, Ganz wund reed he sich all den Stühz, Un af un to, von de Saldoaten, Schwenkt Eener em Eens in dat Krüz. Doch endlich deit de Jagd nu hollen, Von Schweet was Fraud' ganz quatschennatt, De König kümmt un süht den Ollen Doa hucken as so 'n Botterfatt. Doa fängt he fründlich an to grienen Un seggt: Bring't fort den armen Mann Mein Alterchen, mir hat geschienen, Daß Er noch tüchtig reiten kann? Wat? segt oll Fraud', ick düchtig rieden? Un strööpt sich ruter ut den Hoot, Mit mi hett dat nüscht to bedüden, Mien Peerd versteid dat aber good! 74 18. Allens kümmt von boaben! Trien Poagel'n güng in Sorgen recht, Was heemlich jo versproaken Mit ähren Voater sienen Knecht, Wull gärn ball Hochtied moaken; Doch as se sich veroapenboart, Hett Voater flookt und Mutter roart, Geschwoar'n, im ganzen Leben Aehr Joawoort nicht to geben. Doch Hans hett Trien stets vöargeholl'n, Wenn Beid' se fest bestünnen, Denn müßten ook toletzt de Oll'n Sich endlich doarin finnen; Trien süll up ähren Kopp bestoahn Un stramm to Liew' de Ollen goahn, Un in ’t Gemöth ähr ropen: Se müßt' dat sünst entlopen! Trien hadd' doarüm nu eenig Moal All mit de Ollen sproaken, 75 Doch gröter wurd' ähr Herzensquoal, Nüscht was doabi to moaken, Aehr Voater de schwoor dü'r un hoch, He hadd' nu von de Sach' genoog, Denn, wull se Hanns'n friegen Sull se keen'n Penning kriegen! Seitdem was ’t ook förr Hans'n schlecht, Nüscht kunn to Dank he moaken, Wat he ook deed, ’t was All nich recht, Keen goodes Woort wurd' sproaken; Güng Trien alleen in 'n Kohstall rin, Gliek was oll Poagel hinnendrin, Aehr to bespijoneeren, Mit Hans nich to verkehren. Drüm paßten se dat ümmer af: Wenn Poagel nich bie Wegen, Güng Trien fix noah den Kohstall raf, Dem Oll'n ne Näf to drägen, Uns' Hans de was denn ook nich wiet, Se hadden Beid' jo nich väl Tied, Wull'n se 'n Bäten schnütern Un heemlich sich wat klütern. 76 Doch ball kreeg Voater Poagel Wind Un brummt: Dat will ick kriegen, Na tööf, Du ungeroaden Kind, Ick driew' Di ut dat Friegen! So deit he hüt vom Stohl upstoahn Un nimmt de Mütz, üm wegtogoahn, Knööpt sich 'n Bostdook unner Un geid de Dörpstroat runner; Doch bi de Koppel kehrt he üm, Deit noch torügg ees kieken, Un geid nu an de Goardens rüm, Sich hinnen rin to schlieken, Möckt in de Schüün' de Poort sich up, Krüppt heemlich up 'n Heustall rup, Uem doa sich to verstäken Un to belur'n dat Mäken. De Kohstall was mit Schleet* beleggt, De Heustall groad doaröaber, Hier sett ’t sich Poagel nu torecht, junge Fichtenstämme. 77 Hier süht he Allens öaber; Kuum hett he sich ook man plasseert, As he sien' Trien all kommen hört, Hans was ook gliek bie Wegen, Hadd' Trien to foaten krägen. Ach Gott! seggt Trien, mi is recht bang', Wo sall de Sach noch ennen, Nä, Hans! du'rt de Geschicht noch lang', Mutt ick in ’t Woater rönnen, Denn, weer ook woll de Schritt gedoahn, Dat ick mit Di von Huus' wull goahn, De Hunger stünn doahinner Föar uns un föar uns' Kinner. I. Trien! seggt Hans, glööw mi gewiß, Büst Du man erst entschloaten, De Voater, de doa boaben is, De ward uns nich verloaten; Joa, Trienken, glööw mi sicherlich, De öaber uns verlett uns nich, Un hebb'n wi Kinner krägen, Denn gifft he uns ook Segen! 78 Ganz blau wurd' Poagel Moal üm Moal, Dat fehlt mi noch ook Kinner? So schriggt he, springt von boaben doal, Groad in den Kohstall rinner Hier is de Utstü'r föar de Brut! Röppt he, un schleit den Hans in d'Schnut, Joa, joa, de gooden Goaben De kommen all' von boaben! 19. De Theegesellschaft. Oll Rendant Sell' de hadd' keen Kinner, Was mit sien Fru man ganz alleen, Drüm namm he in sien'n Huusstand rinner Sien'n Schwoager, Joacob Angersteen. Mit Joacob was nich Allens richtig, Hadd' nämlich nich so recht sien'n Schick, Mook väl dumm Tüg un fratt recht düchtig, Mit eenem Woort: He hadd''n Pick! De mußt im Huus' nu rüm handteeren, Mußt Stäbel wichsen, Tüften schäll'n, Mußt' Tüg utkloppen, Hof afkehren, 79 Ook Höhner tasten, Bohnen pöll'n; Genoog, de Tied em to verdrieben, Gaf man em Allerlei to dohn, Sünst wußt' he goarnich still to blieben, Un kreeg ’t noch düller in de Kron'. Hüt was nu, von Stettin to föhren, Een Roath von de Regierung koam, De Böker moal to revendeeren, Un hadd' von Allem Insicht noahm; De Revision leep af oahn Schoaden, De Roath funn Allens schön un good, Drüm hadd' he Sellen ingeloaden Föar hüt bie sich tom Oabendbrod. Sell' deed nu mit sien' Fru bereden, Wiel se tofällig ook föar hüt Bie Rechtsanwalts tom Thee was bäden, Doa uptohollen sich de Tied. To Huus süll Schwoager Joacob blieben, Dat Aeten süll se warm em stell'n, Un sich den Oabend to verdrieben, Süll he to morgen Tüften schäll'n. 80 Geseggt, gedoahn, mit Hoot un Schnäpel Geid Sell' noah 'm Gasthof to den Roath, Un to Fru Rechtsanwalt von Lepel Fru Sell'n, im allergrötsten Stoat; Am Meisten aber freut von Allen Sich heemlich Joacob Angersteen, Hüt kunn he schmooken noah Gefallen Von Sell'n sien' Ziehgarn, hest nich sehn! So was de Oabend denn verloopen¬ Wie 'n König kamm sich Joacob vöar Doa hört he sich bie 'm Noamen roopen, Sien Schwoager Sell' was an de Döahr, Kunn ’t Schlöatelloch nich finn'n von buten, Drüm springt nu Joacob ilig an, De Huusdöhr fix em uptoschluten, Doamit he doch man rinner kann. Sell' hadd' woll wat to väl genoaten Dat kümmt bie Jedem moal am Enn Drüm, as de Döahr kuum upgeschloaten, Schleit lang he up den Huusflor hen; Na nu! seggt Joacob, loat Di hollen, Du hest Di woll den Foot verrenkt? 81 Nu kiek moal Eener unsen Ollen, Hett kasch sich Eenen upgeschwenkt! Doa kriggt he fix em bi d' Schlafitten Un treckt 'n in de Woahnstuw' rin, Deit hier den Kopp em uprecht stütten Un gifft em schwarten Kaffe in. Doch hulp keen Schüddeln un keen Ropen, Sell' was, as weer he musendood, Vöar Angst deit Joacob ruter loopen, Noah Lepel's röaber in sien' Noth. Doa was nu hüt 'n grootet Wesen, Woll Twintig Doamen seten rüm, Doa wurd' gepludert un gelesen, So bröchten se den Oabend üm. Wie passend die Inviten kamen Seggt Fru von Lepel hier zum Thee Frau Selle, drüben, meine Damen, Beim Rath, Herr Selle zum Soupé. Ei wie das prächtig sich getroffen, Sääd drup Fru Paster Hoaberland, Frau Selle! ich gestehe offen, . 82 Das ist ja wirklich amüsant! Un all' de Doamen deeden roopen: Superb! Superb! das trifft sich schön! Doa kümmt uns' Joakob antoloopen, Sich noah sien' Schwester ümtosehn. In Tüffeln, noch de Schört vöar 'm Moagen, Den sammten Gnitter up den Grind, So deit he noah sien' Schwester froagen Doa endlich sach he s' bie dat Spind: Dat ganze Huus, Sophi', steid oapen, Kumm doch so fix Du kannst, Sophi'! Uns' Oller is hüt schwer besoapen, Mi is ganz angst un bang' doabie! 20. Fü'r gäw’ ick Di doch! Fritz Zepernick was stets tofräden, Vergnöögt un lustig alletied, Un deed he just ook nich väl bäden, So süng he stännig doch sien Lied, Nich so 'nt, as man in ’t Gottshuus singt, Wat aber doch recht nüdlich klingt! 83 Fritz hadd' sich Anno 13 schloagen Bie Leipzig vöar dat Voaterland, Deed ook ’n Band im Knooploch droagen, Was ook blesseert an d' linker Hand, Jitzt deed he nu huseeren goahn, Sich ehrlich dörch de Welt to schloan. Un hadd' he oft ook tweirig Bückschen, So süng he, kamm he angeföhrt, Up d' Landstroat doch de besten Stückschen, As of de ganze Welt em hört, Un klung recht röhrend de Gesang, Denn blafft ook woll sien' Tööl doamank. So kamm he hüt von Millnitz röaber, Im Liep'schen Tanger heel he still, Un sett't sich an dat Groabenöber, Wo he sich wat verpusten will; De Piep de was geroad em ut, Drüm hoalt he ’n Tobacksbüdel rut. As nu he deit von Niegem stoppen Un treckt ut d' Brusttasch Stoahl und Steen, Doa deit em Een up d' Schuller kloppen, 6* 84 He kiekt sich üm, wat deed he sehn? Doa stunn so 'n langen drögen Mann, Man sach em gliek den Paster an. Ploagt mi de Dübel ook mit Poapen? Brummt Fritz ganz heemlich vöar sich hen, Un ritt doabie die Oogen oapen, Un fröggt den Kärl am letzten Enn: Wat gifft ’t? is irgend wat passeert? Ick hebb doch narens nich wat hört! Mein lieber Freund mir ging soeben Bei'm Gehen die Cigarre aus, Wie ist's? kann Er mir Feuer geben? So bitt ich mir ein Wenig aus; Es ist doch ein fataler Spaß, Daß ich mein Feuerzeug vergaß! I. Broder Herz, hett nüscht to seggen, Wenn ick Di doamit deenen kann, Will ’ck gliek 'n Bäten Schwamm upleggen, Fü'r moaken wi uns ball woll an, Ick hebb jo bie mi Stoahl un Steen, Dat pinkt man so, dat sast Du seh'n! 85 Mein Freund. ich muß ihm doch nur sagen, Damit Er weiß, mit Wem Er spricht, Ich bin der Pastor aus Bruchhagen, Er kennt mich wohl wahrscheinlich nicht? Ja, ja, ich merk es offenbar, Es ist wohl nicht von hier, nicht wahr? I. Broder, wat kann dat verschloagen, Dat deit jo nüscht to Sach doabie, Büst Du ook Paster in Brookhoagen, Fü'r kriggst Du doarüm doch von mi, Kiek her, dat is all afgedoahn, Hier hebb ick Für Di angeschloan! 21. Tom Joahrmargt. Mag sinn wie ’t will, dat is moal woahr, Ick hebb doch noch dat ganze Joahr Nich ees so ’n groot Vergnögen hat't, Wie letzt bie 'm Joahrmargt in de Stadt! 86 Mi deit zwoar noch de Puckel weh, Un wenn ick in den Spegel seh, Is blau de Schnuut, un Loch an Loch, Dat deit em nüscht, nett was dat doch! Joahrmarksvergnögen! Na gewiß Is Mänger, de drup nielig is, De sich nich weet dat vöartostell'n, Drüm will ick de Geschicht' vertell'n. Am Moandag mook sich Grot un Kleen Im Dörp pläseerlich up de Been', Mit Sünndagskleeder angedoahn, Tom Joahrmargt noah de Stadt to goahn. Dat was den Dag nu möaglich heet, Vom Kopp leep pieperlings de Schweet, Drüm as wi keemen noah de Stadt, Was Olt un Jung ganz möd' un matt! Drüm sett'ten wi toerst uns denn Vöar Elfmann's up de Steener hen, Doa, wo de Kärls mit Bückling stunn'n De kemen uns as wie gefunn'n. 87 Fix leep ick rin bie Koopmann Huth Un bröcht 'n Poar Quart Branntwien rut, Gust Fullbrecht schläpt up jeden Mann Dree grote Päperkoken ran. Wer dat noch sünst nich afprobeert, De hett gewiß von uns wat lehrt; Bückling un Peperkoken blifft Dat fienste Futter, wat ’t man gifft! Wat mi betrefft, ick mütt gestoahn, Mi deit nu nüscht doadröaber goahn, Nä, Dunnerschock, wat schmeckt dat schön; Nu kunn uns Eener spiesen fehn! Un ook de Schluck de schmeckt nich schlecht, Ick hadd' uns Kirsch mit Kümmel bröcht; Dat was so wat föar uns're Schnuut, Im Uemsehn weer'n de Buddeln ut. As Allens sich hadd' gödlich doahn, Doa sünn tofoam wi upgestoahn, Een Jeder güng to sien Pläseer Nu mank de Boden hen un her. 88 Nur Einen Groschen Stück für Stück! So reep een Kärl all Oogenblick, Drüm leep ick noah sien'n Disch moal ran Un sach mi sienen Kroam ees an. Wat hier doch to verköpen leeg, Un wat man All föar ’n Gröschen kreeg, Noch hüt steid de Verstand mi still, Wer dat woll doaföar moaken will? Een golden Uhr mit lange Kett, Geroad as uns' Baron een hett, De langt ick nu toerst mi ran, Nur Einen Groschen! seggt de Mann; Ook een Punkteerbook sökt ick ut, Doa düd't man sich de Tokunft rut, Een grotet Kriegsbild von Gitschin, Un een Poar Ohrring' föar Regien'. Was kum 'n Ennken wieder goahn,, Doa bleef ick ook all wedder stoahn, So ’n langen Bengel reep doa ut, He möök ut Tüg de Plecken rut! 89 Knapp kamm ick neger ran een Stück, So kreeg de Kärl mi bie ’t Genick An mi sien Seep moal to probeer'n Un een Exempel vöartoföhr'n; Mien Kroagen was all zimlich glatt, Den mook he nu mit Woater natt, Schmäärt von sien Seep wat up de Köst Un reef nu düchtig mit de Böst. Drup hört ick man, dat Fett weer rut, Doch lacht mi Allens düchtig ut He mook man Eene Sied' torecht Nu leet mien Kroagen erst recht schlecht. Ick sach, dat mi nüscht öabrig bleef, As dat ick em Twee Gröschen geef, He bröcht den Kroagen nu in Schick, Doato kreeg ick '’n Seepenstück. Nu güng ick af, nich wiet doavan Doa stunn een Lierkastenmann, De sung mit siene Fru moal schön! Een grotet Mordbild was to sehn. 90 Un as dat Lied man was to Enn, Doa tratt he vöar dat Mordbild hen, Namm drup sien Haffelrood' in d' Hand Un mook uns mit de Sach bekannt: Hier, meine Herr'n!. hier köan Sie seh'n, Wie eine Mordthat is geschehn, Die letzt sich zugetragen hat In Petersburg, der großen Stadt. Dat Oeabrigt weet ick man nich mehr, Doch kamm mi dat recht röhrend vöar, Ick deed ganz dütlich em verstoahn: Een Jäger hadd sien Brut doodschloan. De Fru de kamm nu an mi ran Un bot mi de Beschriebung an Ick hebb ook goarnich mi besunn'n, Föar 'n Gröschen was dat doch gefunn'n! Vöar 'm Dohrweg bie Aptheker Blank Doa stunn so 'n dicken Kärl up d' Bank, De bloos de Trumpet' goar to schön, Un reep wat ut, wat doa to sehn. 91 Een grootet Bild was angeschloan, Drup sach man wilde Beester stoahn; Holt! denk ick, wend' Twee Gröschen dran Un kiek di moal den Krempel an. Fi Deubel, mi gruft noch de Huut, De Beester segen grülich ut, Doch gaft ook-wat, wat spoaßig weer: De Oapen mooken mi Pläseer; Vöarut de Een, de hadd' so 'n Schnuut, Geroad as Stoffel Krull sien Bruut; De beddelt alle Oogenblick, Ball Aeppel, ball 'n Semmelstück; Bestännig heel he 'n Poten hen; Dat wurd' mi doch to väl am Enn, Drüm denk ick, lang' Du moal dat Oas Dien Ziehjarnstrümmel hen tom Spoaß. Kuum kümmt dat Ding em to Gesicht, As mi dat Beest to foaten kriggt, Packt grimmig bie d'Perrück mi an Un treckt mi noah den Käwig ran, 92 Un kratzt und bitt mi nu torecht, Schock schwere Jagd, ick schreeg nich schlecht, Denn wenn ick em 'n Fuck moal gaf, Beet he mi fast de Knöabeln af. Na endlich schloog nu Allens to, Doa leet he los, wat was ick froh, Dat Volk lacht' boabendrin mi ut, Drüm nam ick d' Mütz un trollt mi rut, Un dacht, wat sast du rümmer stoahn, Müchst moal noah ’t Schüttenhuus rut goahn, Kiekst doa di noah dien Landslüd' üm Un danzt ook noch 'n poar Moal rüm. Vöar 'm Dohr doa was ’n Karrassell Un ook noch Komedjantenspell, Na, denk ick, kiek, dat paßt sich schön, Dat mütst du di man noch besehn. De Spoaß de was Twee Gröschen werth, Ick sett't mi up 'n höltern Peerd, De Kärl de langt de Peek mi af, Tweemoal stook ick den Ring em af. 93 Doch wurd' ick schwiemlich hier am Enn, Güng drüm noah d' Komedjanten hen; Na, Spoaß bie Sied, wer ichtens hell, De süht, dat Dübelswark im Spell! De Pujjatz kunn up Hännen goahn, Un deed up leddig Buddeln stoahn, Un wenn he af un to wat sprook, He Allens gliek to lachen mook! Toletzt tratt ut den Kreis he rut, Söökt enig joadlich Bengels ut, So langt he denn ook mi sich af Un güng mit uns tom Woagen raf. Wie kropen rin, he schloot de Döahr Un stellt uns hier ganz heemlich vöar, De buten würd'n dat spoaßig finn'n, He wull uns All in Säck rin binn'n. Denn süll'n wi mit em ruter goahn, Un he wull midden mank uns stoahn Un 'n Tunnenband mit Prätzeln holl'n, De süll'n wie schnappen, oahn to foll'n. 94 Un wer denn richtig togeschnappt¬ Un sich 'n Prätzel runner gappt, De süll ümsünst in 'n Schauplatz rin Un kreeg Veer Gröschen boabendrin. Na, doamit weer'n wi inverstoahn. Dat Hupsen deed nu vöar sich goahn, Ick denk, dat Volk dat lacht sich krank, Wie hupsten immer midden mank. De Pujjatz möaglichst doarup seeg, Dat Keener eenen Präzel kreeg, Doch endlich paßt' ick em dat af Un „schnapp" hadd' ick 'n Präzel raf. De Satz was woll to grot genoahm, Ick denk, ick fall mi krumm un loahm, Denn ehr ick ’t markt', schloog mit 'm Moal Ick ossig up de Ribben doal. Ball hadd' ick wedder mi verhoalt, Ick kreeg Veer Gröschen utgetoalt, De stook ick in un güng nu af, Noah ’t Schüttenhuus tom Danzen raf. 95 Dat mutt ick segg'n, doa was dat schön, Doa kunn man nette Mäkens sehn, Un de Mus'kanten schwere Jagd De spälten, ’t was ne Lust un Pracht! Mien Läwdoag was ick nich so froh, Ick danzt un drunk ook af un to So 'n Kümmel mit 'm Bittern mank Un rutscht fideel den Soal entlang. Dat was, as kreeg ick goarnich noog, Vergnögt ick in de Schächt mi schloog, Ick sprung, dat man de Dähl so knallt, Un kriescht', dat ’t ganze Huus hett schallt. Nu weet ick nich, wie ’t togegoahn, Mit Ees deed Allens up mi schloan, Ick hadd' woll Een an ’t Schäänbeen stött't, Valicht ook up de Tegen pedd’t. So ’n Danzvergnögen oahn Krakehl Dat is nich half, dat is nich heel, Drüm kamm mi dat so recht to Paß, Wiel hier moal wat to kloppen was. .* 96 Ick schloog nu ossig üm mi rüm, Half Dutzend Kärls de feelen üm, Un Allens mankennänner schloog, Dat Schämelbeen un Beerglas flog. Groad as wi uns am besten schloan, Kümmt de Schandoar nu antogoahn: Zaruck, zaruck, das fehlt mich blos, Was geht hier vor? Was is hier los? Versteit sich, nu kreeg ick mien Noth, Väl Hunnen sünn den Hoas' sien Dood, Se reepen All: De Kärl hett Schuld! Na, denk ick, föög di in Geduld. Wat was dat Enn nu von dat Lied? Dat schwarte Loch, dat was nich wiet, Wiel Allens mi de Schuld blos gaf, Schläpt he mi noah dem Brummstall af. Doa schleep ick mi recht düchtig ut, Am annern Morgen kamm ick rut. Doch allemoal, wenn Joahrmargt is, Loop ick nu hen, dat is gewiß! 97 22. Kannst Du französ'sch? Noch ruddelt de Kanonendunner Von Prenzlow röaber, Moal üm Moal, Von Warblow treckt den Hollweg runner Franzosenvolk noah Breetsch sich doal; Se rücken in in lichten Hoopen, Ganz hoageldick, to Foot, to Peer, Vöar Angst deed Allens sich verloopen, Keen Minsch im Dörp bleef vöar de Döahr. Un oahn erst lang' drüm antofroagen, Sünn alle Hüüser vullgeproppt; De Bu'rfru spod't sich, uptodroagen, Dat se dat Volk de Müüler stoppt. Wat Köak und Keller uptowiesen De Wost im Rook nich öabrig bleef Dat deed dat fremde Pack verspiesen, As wenn ’t tom letzten Moal wat geef. 98 Bu'r Wulff leep up de Hofstell rümmer, Keen Stiel schient hüt em recht to stoahn, Sach he dat Volk, denn was em ümmer, As mücht he Allens runner schloan. Sien Heu, sien'n Hoaber sach he droagen, Dat schmeet dat Pack de Kracken vöar, Sien egen Veeh dat deed' sich joagen Un leep oahn Dach un Fach ümher. Un wat dat Düllst' noch was von Allen, De Een' dat mußt de Böaberst sinn Em mucht Fru Wulffen woll gefallen, Denn ümmer was he hinnerdrin: Güng se noah d' Köak, sett't he sich nedder Bie ähr am Fü'rheerd up 'n Block, Leep se noah d' Stuuw, gliek satt he wedder As wie gebannt ähr an dem Rock. Oll Wulffen wurd' ganz wild to Sinnen, Leet nu sien Fru nich ut ’t Gesicht, Denn ümmer was bie ähr to finnen De Kärl, wo se ook blieben mücht, Un af un to wull em bedünken, As weer sien Fru mit inverstoahn, 99 As deed'n se Beid' sich heemlich winken; Em was, as süll ut d' Huut he goahn. De Fie'rstunn was kuum angebroaken, Dat Volk de Kracken Futter geef, Doa deed sich Wulff in d' Stuuw rin moaken, To sehn, wo woll sien Wiefken bleef. Im Düstern kunn he nich recht kieken, Drüm reep he: Fru, wo büst Du denn? Hier, Voater! seggt doarup sien Fieken, Hier bün ick, sett Di bie mi hen. Büst Du alleen? deit he nu froagen, Nä, Voater, seggt se, nä, hier sitt Ook de Franzos', ick mütt Di ’t kloagen, De Kärl löppt ümmer mit mi mit, Ick weet mi goarnich mehr to redden, Wohen ick goah, doa tredd he in, Ick mücht wer weet wat doarup wedden, De Kärl de hett nüscht Good's im Sinn. Wat sittst Du aber hier im Düstern, Seggt Wulff, un möckst keen Licht nich an? Hier kann 'n Minsch jo rein verbiestern, 7* 100 Dat lett sich goarnich richtig an! I. Voater, will he denn dat lieden? He pust't dat ut, glöw' sicherlich, Man kann em dat jo nich bedüden, Denn he versteid uns' Sproak jo nich. Bu'r Wulff de sitt nu wie up Koahlen, Paßt up un höllt sich müüskenstill, Fast hört he Jeden Oaden hoalen Un denkt: Ii moaken mi keen Brill! Zwoar deit mitunner woll wat ruscheln, As wenn sich af un to wat röhrt, Doch dücht em so, wat köan se tuscheln? Französ'sch hett Fieken jo nich lehrt. Doch wat is dat? he hört wat schmacken, Wat! röppt he, Fieken, wat is nu? Wat deit de Kärl doa to Di schnacken? He pußt Di jo! littst Du dat, Fru? I. Voater, segg, wat sall ick moaken, Ick strüw' mi jo he pußt mi noch Französ'sch hebb ick jo nienich sproaken, Kannst Du französ'sch? Verbeed't em doch! 101 23. Uns' Paster is hüt öaberschnappt! In Niegendörp de Paster Falkenhoagen Dat was een rechten scharpen, schlimmen Mann, De Lüd' de wull'n dat zwoar nich recht verdroagen, Doch hulp dat nich, he kehrt' sich nich doaran. Drüm kunn dat ook nich alltosehr verwunnern, Dat em im Dörp keen Minsch was togedoahn, Un deed he Sündags von de Kanzel dunnern, So mußt' he meist vöar leddig Kirchbänk' stoahn. Am allermeisten weeren to bekloagen De Jöahren, de bie em vöarbäden* güng'n De deed he denn ook ganz erbarmlich ploagen, Dat se vöar Angst all an ta bäbern füng'n, Wenn he man blos erst in de Döahr deed träden; Keen Eenzigst von de Kinner mook ’t em recht, To Dank güng em nich Lesen un nich Bäden. Un Allens, wat se deeden, dat was schlecht. zum Confirmations=Unterricht. 102 Nu is dat all bekannt von ollen Tieden, Dat allto scharp jo ümmer schoartig möckt, De Jöahren kunn'n vöar Oogen em nich lieden, Drüm wurd' toletzt ook Unsinn utgeheckt. Wo ichtens Schoabernack em was to spälen, Doa wurd' mit Freuden gliek drup ingegoahn, Un unnersöökt he denn, Keen' von so Välen Was ’t wäst, de em den Possen hadd' gedoahn. Sünnoabends eens was ’t junge Volk to Hoopen, Dat se in d' Kirch' moal up den Paster lu'rn, Doa deit Een' von de quoaden Bengels ropen: Pass’t Ii blos up, dat sall so lang' nich dur'n, Denn späl' ick em 'n Spoaß, dran sall he rüken. Gäw't Acht, wenn morgen he up d' Kanzel steid, Denn müdd' Ii prick em in de Oogen kieken, Ii söal'n den Spoaß blos sehn, wo em dat geid! Ick hebb dree spitze Noateln ingestoaken, Geroad in ’t Pulster, in den Kanzelrand, Wenn morgen he nu recht Randoal deit moaken, Un schleit von boaben nedder mit de Hand Un arbeit't sich de spitzen Dinger rinner, Denn bün ick nielig, wat he denn woll möckt, 103 Ick segg Ju blos, dat ward ’n Hauptspoaß, Kinner! Wenn he vöar Wehdoag denn dat Muul vertreckt. Un richtig annern Dag deit Keener fehlen, Ganz ehrboar sett'ten se in d' Kirch' sich hen, Se süngen hüt so schön ut vullen Kehlen, As weer'n se luuter Andacht, bett to Enn. De Paster deit jitzt up de Kanzel stiegen, Doch ook keen Mien' vertreckt een eenzigst Jöahr, Un up sien Book deit he sich runner niegen Un seggt ganz still sien Voaterunser her. Jitzt geid dat los, he fängt nu an to roasen Un höllt de Minschen all ähr Sünden vöar, As würd' tom Weltgericht de Trumpet' bloasen, As keem de Sündfluth hinner em all her; Un up de Kanzel deit he rüm handteeren, In sienen Eifer üm sich rümmer schloan, As wenn föar 'n Soatan sämmtlich riep se weeren, As süll dat hüt noch in de Höll' rin goahn! Wohin sprack he mein Auge sich mag wenden, Seh ich ich Dich, Israel, in Sündennacht, Wer hat behütet Dich an allen Enden, 104 Dich aus Egyptens Knechtschaft frei gemacht? Wer ist es, Israel, dem Dank gebühret, Daß Dich der Pharao nicht konnte fah'n? Wer ist's, Der durch die Wüste Dich geführet? -- Das haben die verdammten Jung's gethan! So schreeg he los, he hadd' jo bie dat Gnuffen, Noahdem he hier un doa all hengeschloan, Nu endlich eens de richtig Stell' getruffen, De Noateln weeren deep in d' Hand em goahn. As de Gemeind' em nu den Fluch hört roopen Un süht, wie he doa boaben steid un gappt, Deit Allens ut de Kirch' sacht ruter lopen Un seggt: Uns' Paster is hüt öaberschnappt! 24. Wie Du mi, so ick Di. Keen eenzigst' Stadt is woll to finnen, Un wenn ook noch so schwart se lett, De nich is ’t sünst ook doodig drinnen So ’n Oart von Ulenspeegel hett; So ’n Kärl, de alle Welt deit brüden, 105 De, wo he kann, de Minschen foppt, Doch kümmt ’t ook vöar to mängen Tieden, Dat em dat Fell ward utgekloppt. So 'n Foaselhans was Schlächter Küken, In allen Quark un Narrarie Doa mußt he ümmer rinner rüken Un was de Hauptperson doabie. Was wat passeert, kunn man drup flooken, Dat Meister Küken dat gedoahn, Doch spält he alletied den Kloken, Wußt' ganz unschüllig doatostoahn. Eens steid he moal vöar sienen Schroagen, Doa kümmt 'n Bu'rsminsch an em ran Un deit so recht trüherzig froagen, Of Küken em nich seggen kann, Wo he sich künn balbeeren loaten; He weer all lopen Twee Klockstunn'n, Hadd' rümmer sökt in allen Stroaten, Doch keen'n Balbeer to Huus gefunn'n. Dat kamm nu Küken wie geropen, He denkt: Na, Dussel, tööf Du man, 106 Hier bist Du richtig angelopen; Drup fängt he denn ganz ehrboar an: Doa dröaben, wo Se seh'n de Steener Am Dohrweg upgestoapelt stoahn, Mien goder Mann, doa woahnt so Eeener, Een' Trepp hoch müdd'n se rupper goahn. Doch hebb ick noch hentotofögen De Kärl de hört erbarmlich schwer, Un wenn ut vullem Hals' Se schregen, He hört doarüm keen Bitschen mehr Se müdd'n sich so verständlich moaken, Dat Se in 'n Stohl sich setten rin Un mit de Fuust üm ’t Muul rüm stroaken, As schmär'n Se sich mit Seepschuum in. De Mann de is recht to bekloagen, Doch markt man em so licht Nüscht an, Deid noah Begehr Jedweden froagen, As wenn he richtig hören kann. Se müdd'n sich nu an goarnüscht kehren Wi kenn'n hier sien' Maföpken all, possierliche Gewohnheiten. 107 Se loaten sich dörch Nüscht nich stören, Midd'wiel versteid he, wat he sall. De Mann, den Küken so beschräben, As wenn he goarnich hören kann, Dat was de Docter Steffen dröaben, Veehdocter was he eg'ntlich man, Doch wat dat Hören deed betreffen, Dat deed doamit noch prächtig goahn, Keen Minsch kunn bäter hör'n as Steffen, Dat mußt' em Jeder togestoahn. Uns' Bu'r de kümmt, oahn antokloppen, Nu driest bie Docter Steffen rin Un deit sich in den Grootstohl stoppen, Rifft mit de Fuust dat Muul sich in. Oll Steffen deit sich schier verwunnern Un kiekt verblüfft den Buren an, Doch deit he endlich ruter dunnern: Ist Er verrückt, mein guter Mann? De Bu'r lett sich jedoch nich stören, Rifft sich dat Muul un schwiggt ganz still; Was will Er denn, ich kann ja hören, 108 Seggt Steffen, sag' Er, was Er will! Soll ich Ihm einen Zahn ausbrechen? Mein Gott! kann Er mich nicht verstehn? Er hört mich doch ganz deutlich sprechen, So sag' Er doch, was soll geschehn? Na, denkt de Bu'r, dat will doch schienen, As wenn he doch nicht stockdoof is, Mi dücht, ick seh' dat an sien' Mienen, Kleen Bitschen hört he noch gewiß. Drüm üm em endlich to belehren, Bölkt he dörch d' Hand in ’t Ohr em rin: He sall mi jo man blos balbeeren, Drüm reef ick mi dat Muul jo in! As sull he gliek to Bodden schloagen, So sehr bröcht' Steffen dit in Wuth, Packt oahn Vertog den Gast bie 'm Kroagen, Un sett't em ut de Stub'ndöahr rut, Un ehr de Bu'r sich kunn besinnen, Wat egentlich was vöargegoahn, Deed he sich up de Stroat befinnen Un bleef verwunnert hier bestoahn. 109 He mucht' nu endlich doch woll rüken, Dat Em 'n Schelmstück was passeert, Drüm, oahn sich lang' erst ümtokieken, Güng still he af, dat Keen' wat hört. Doch kümmt dat schwoor he moal im Leben De Kärl noch eens di to Gesicht, De di hett röaberschickt noah dröaben, Denn höllst du scharp mit em Gericht! Woll Joahr un Dag was all versträken, Dat em so schlecht dat was gegoahn, Doa deit he eens mit Muttern spräken As Beid' se up de Hofstell' stoahn, Dat nächstens se dat moaken willen, Wiel öaberhand dat Woater nimmt, De Meßkuhl leddig moal to füllen, Eh' noch ’n Kind to Schoaden kümmt. Groad, as se so doaröaber reden Un seh'n sich de Proost=Moahltied an, Kümmt up de Hofstell' rup to träden schöpfen. 110 Dörch d' Dohrwegspoort een Schlächtersmann, De eben ’t Dörp entlang deit ströpen Dat güng geroad tom Wiehnachtsfest, To sehn, of Kälber to verköpen, ’t gaf narens wat im ganzen Nest. Keen Anner was ’t, as Meister Küken, De hier vöar unsen Bu'rn deit stoahn, Wenn he den Broaden hadd' künnt rüken, Weer he gewiß vöaröaber goahn. Bu'r Bartel kennt em desto bäter, Denn dat Gesicht vergatt he nich, Na, denkt he: Tööf, Du Schwerenöther, Jitzt kriggst Dien Fett, glöw' sicherlich! Drup fängt nu Küken an to ropen: Keen Kalf? Keen Hommel? Is Nüscht mank? Fru Barteln deit in ’t Huus rin lopen, So ’n Handel wurd' ähr stets to lang. I joa, seggt Bartel, doa is dröaben Im Stall so ’n joadlich Kalf noch drin, Will'n Se sich moal doahen begeben? Dat mücht geroad' woll so wat sinn. 111 Uns' Küken fröggt: De Stall groadöaber? Joa, seggt de Bu'r, un Küken löppt Nu midden öaber d' Meßkuhl röaber, De middelst Döahr! oll Bartel röppt. Knapp was he eenig Schritt gelopen De Meßkuhl sach so sicher ut, Doa deit „Ach Gott doch man!“ he ropen, He stunn in d' Jauch' bett an de Schnuut. Bu'r Bartel deit den Buuk sich hollen Un lacht, dat em de Oogen throan'n, Un seggt vergnögt to unsen Ollen, As he em in de Sooß' süht stoahn: Mien Fründ, Se müdd'n sich nich dran kehren, Wenn Docter Steffen doof ook is, He deit zwoar Buren nich balbeeren, Schwienhunn'n kureert he ganz gewiß. 25. Ut de Schooltied. Läwt man in d' Welt so 'n Stückken rin, Lehrt man väl Minschen kennen; 1 112 Dat geid so ilig un so schwinn, As deed' dat Allens rönnen. Een Fründ geid weg, de anner kümmt, Dat Schicksoal gifft, dat Schicksoal nimmt, Wat hüt man hett besäten, Is morgen oft vergäten! De Schoolfrünn aber sitten wiß, Doa liggt doch mehr doahinner, Seh'n se sich späder moal, dat is, As weer'n se wedder Kinner. Denn geid ’t Vertellen los, Gott's Schlag! Wat kümmt denn Allens an den Dag, Un all' de oll'n Scharteken Deit Jeder ruter söken. Un is de Kroam ook hunnertmoal Von ähr all vöargedroagen, Gliek geid dat los, von boaben doal Ward frisch drup ingeboagen, Un Jeder gifft sien'n Semp doamank, Un Allens lacht sich ball half krank, An 'n Dag komm'n all de Sünnen, Dat goar keen Enn to finnen. 113 Drüm hebb ick dit so eg'ntlich recht Föar Schoolkam'roaden schräben, Doch ward ook Annern dat nich schlecht Noch wat to lachen geben. Denn, süht man in 'n Spegel rin, Süht jeder Een' sich sülwst doadrin As krüzfideelen Bengel; Keen Eenzigst was 'n Engel! Schoolmeister Selig Mützen af, Wenn ick von em doh reden, De Mann de ruht jitzt längst im Graff Un hett all utgeläden; Dat was een Minsch vom ollen Schlag, De ut 'm Grund verstunn sien Fach, Un de mit Lief un Leben Sien Amt stets trü bedräben. Woll was he öfters wunnerlich, Dat will ick hüt vertellen, Mänchmoal sach man de Bengels sich Em gegenöaber stellen, Doch dreef de Tückschigkeit he af; Wenn ’t man erst richtig Prügel gaff, 114 Denn deed' sich Allens leggen, Dat kann ick ehrlich seggen. Doch wat woll sellen man passeert He ruh't jitzt lang' in Fräden Noch hüt man all' de Ollen hört Anhänglich von em reden, Un hett he uns ook ossig schloan, Wi hebb'n ook sellen Good's gedoahn, Wi seegen doch von Keenen So broav dat mit uns meenen. Drüm wenn ick hüt ook mängen Schwank Von em hier will updischen, Denn sall dat blos de Schooljungsbank Moal in ’t Gedächtniß frischen. De olle Mann de is un blifft Föar uns de Bester, den dat gifft; He ward to disse Sachen Im Himmel sülwst woll lachen. Sien Fehler was sien hitzig Bloot, Dat deed em mängen Schoaden, Was moal, wenn he ook noch so good, 115 Eens Eener ungeroaden, Denn schreeg he wüthend loos im Nu: Racaille, Du verfluchte Du! Ich reiß, bringst D' mich in Laune, Heraus Dir die Kaldaune Hadd' he dit Woort erst ruter bröcht, Denn was de Spoaß to Ennen, Wer denn noch muckst', dem güng dat schlecht, Denn gaff ’t wat uptobrennen, De kreeg gliek gott'serbarmlich väl, Den Puckel schloog he grön un gähl, Un was dat upgeloaden, Was he ut Luft un Oaden. Eens in d' Geographie doa kamm De Froag ganz plötzlich ruter: An welchem Flusse liegt Alt=Damm? So froog he Rudolf Puter; As weer de Jung' in 'n Kopp geschloan, So deed' verdutzt klein Puter stohn, Historisch. 116 Trotz all sien Koppterbräken Wußt he keen Woort to spräken. An welchem Flusse liegt Alt=Damm? Froog Selig ganz gedüllig, Doch Jeder, den he vöar sich namm, Bleef em de Antwoort schüllig. He fröggt de Reegen rup un raff, Keen Jung' fünn sich, de Antwoort gaff, Doa wurd' he wüthend dröaber. Jitzt leep de Gall' em öaber. Ich sprach nun schon ein Vierteljahr Von unserm Pommerlande, So füng he an, es ist fürwahr Doch eine rechte Schande, Kein Einz'ger von Euch kennt den Fluß, Den doch ein Jeder wissen muß; Das kann ich Euch nicht schenken, Dran sollt Ihr lange denken! Ein Jeder einzeln Vierzehn mal Sagt: Damm liegt an der Plöne! Vergeßt nicht, Vierzehn ist die Zahl, 17 Du dort fang an, Fritz Höhne! Doch rath ich Euch, nehmt Euch in Acht, Das Jeder mir das richtig macht! Alt=Damm liegt an der Plöne! So bäd't nu los Fritz Höhne. Kuum hett he ’t Achtmoal ruter bracht Un vöargebäd't dem Ollen, As nns' klein Puter mächtig lacht, He kann sich nich mehr hollen; Dit bröcht oll'n Selig ut 'n Schick, He packt klein Puter'n in ’t Genick, Em öaber d' Bank to schmieten Un em wat intorieten. Klein Puter aber was nich dumm, He mook sich stief wie ’n Stangen, Oll Selig kreeg sien Been' nich krumm, Em hinn'n wat intolangen, Un as he nu den Rohrstock namm Un treckt dem Jung'n de Hosen stramm, Was keen Gesäß to finnen, Doa was nüscht vöar, nüscht hinnen. 118 He paukt nu los, dat man hadd' glöwt, He schlög' den Jungin in Stücken, So dat de flickrig Hoos' so stööwt, Doch will dat All nich' glücken, Je strammer he de Hosen treckt, Dest' groader sich klein Puter möckt, Wie up 'n Fiedelboagen De Hoarsträhn' is getoagen. Hast Du Racaille nun genug? Seggt Selig; weiter Höhne! Höhn' bäd't von Niegem los den Spruch: Alt=Damm liegt an der Plöne! Knapp hadd' dat Woort he ruter bracht, As Allens üm em rümmer lacht, As süll'n se dood sich gniddeln, So deed de Jungs dat kiddeln. Dit was föar Selig doch to väl, Jitzt füng he an to talgen, Vöar Arger was he grön un gähl, Na wartet, Ihr Racaillen! Gliek sach man up de Bänk em stoahn, Von boaben grimmig drunner schloan, 119 Un up de Jungens löschen, As deed' he Hoaber döschen. Doch is moal erst de Buck doamank, Denn is ’t nich mehr to hollen, He schloog un sprung von Bank to Bank, Wat hulp dat woll dem Ollen? Je düller he sich afmaracht, Dest' düller Allens üm em lacht, Toletzt deed he sich foaten, De Jung's noah Huus to loaten. Eens wurd' ook moal von Oesterreich Geographie bedräben, Fritz Wilk froog he kannst Du mir gleich Zur Stelle Antwort geben, So sage mir, wie heißt die Stadt, Die Steiermark zur Hauptstadt hat? Nun schnell, Du mußt sie kennen, Ich that sie gestern nennen? Die Hauptstadt Steiermark's heißt Gräz! So antwoort't Wilk doch Himmel Oll Selig haut em an den Döaz 120 Un seggt: Nein Götz, Du Lümmel! Gräz heißt sie doch! Fritz Wilk nu seggt, Ach ja, seggt Selig, Du hast Recht! Un treckt de Stirn in Falten, Sollst Das zu gut behalten. Noahmiddags twischen Dree un Veer Wurd' Bibellesen dräben, Denn wußt' oll Selig sich all ehr Ne sachte Stunn to geben, Im Schloaprock un Pariserschoh', So hört he sacht dat Lesen to, Un deed sien Piepken schmooken, Wiel he recht gärn mucht rooken. Fritz Wilk dem was dat Krüz all stief, Deit sich im Kopp rüm klauen, Un endlich ook tom Tiedverdrief Een groot Papeerstück kauen; Dat wurd' wie ’n Ball so rund un week, Un as he dat so recht bekeek, Doa füng he an to sinnen, Wat doamit to beginnen? 121 Un as he nu so grübeln deit, Süht he doa am Katheter Den Jungen stoahn, de Uppaß höllt, So 'n richt'gen Schnüffelpeter, Un eh'r een Minsch wat marken mücht, Praatsch! hadd' de Jung' dat in 't Gesicht, Dat man de Sooß' deit lopen, Ach Gott! deit De nu ropen. Na nu kunn Eener Selig sehn, He deed' vom Stohl upspringen, Was geht hier vor? Was ist geschehn? Un leet den Praatsch sich bringen. Racaillenbrut und Teufelssaat, Wer war 's? Wer wagte diese That? Er mag sofort sich nennen, Ihn will, ihn muß ich kennen! De Wurf de was so flink geschehn Dat wußt' Fritz Wilk to moaken Keen eenzigst Jung' hadd wat gesehn, Drüm wurd' keen Antwoort sproaken. Doa langt sich Selig Wilken af, Doch De em kruus to Antwoort gaff: 122 Nein, ich hab' Nichts gesehen, Weiß garnicht, was geschehen. Ich frage nochmals, öfter nicht, Will sich der Thäter nennen? Wenn offen er die Wahrheit spricht, Freimüthig will bekennen, Dann soll ihm diesmal Nichts gescheh'n, Soll Gnade hier für Recht ergeh'n! Schnell sag' er's, unverweilet, Eh' ihn die Straf' ereilet! Spricht Niemand? Nun dann ist 's vorbei, Jetzt straf ich Rechtens wegen. Noch ist 's Papier nicht ganz entzwei, Werd 's in die Röhre legen, Wir wollen 's an der Schrist schon sehn, Von wem die böse That gescheh'n, Er mag sich gratuliren, Ihm soll was arriviren! De Jungens seeten still ümher, Mit Zittern un mit Beben Jedweder dacht': Wer steid doaföar, 129 Dat Du dat sülwst geschräben, Un is ’t tom Unglück Diene Schrift, Ach Gott, wat ’t denn föar Toagel gifft! Denn helpt Di all keen Reden, Keen Bidden un keen Bäden! Na endlich greep he in de Röhr, He sprack: Nun ist 's geschehen! He pöllt vernänner dat Papeer, Wat kreeg he doa to sehen? Sien egen Schrift hett he doa vöar, Ganz wüthend schmitt he s' an de Döahr, Verdammt! so deit he ropen, Un lett de Jungens lopen. Im Singen mook he väl Gewäs, Leed' nämlich an 'm Schoaden, So 'n Oart Polyp satt em in d' Näs', Hoalt' schwer doadörch den Oaden. Drüm süng' he nu moal hoch herup, Denn reet he wiet dat Muulwark up, Un seeg'n de Jung's den Ollen, Kunn'n se nich ’t Lachen hollen. 124 Nu hadd' he moal sich afgequält, Dreevürtelstunn all sungen, Un de Vig'lin to dull woll spält, Dat em ne Said' was sprungen. Gliek sach man, wie dat in em koakt, Wie em dat grimmig wüthend moakt, Den Schoaden to kureeren, Ne Said' sich to spendeeren. Tom Unglück stimmt se gliek nich recht, He deit nu wüthend drägen, So dull he schrüfft, dat geid hüt schlecht, Dat Ding hett förmlich schrägen; Doa packt he s' wüthend mit 'm Moal Un schleit doamit von boaben doal, Se deit in Stücken springen, Dat em de Ohren klingen. Nu künn sich Keen' dat Lachen holl'n, Dat deed' to dull hüt flüschen, Dit bröcht' erst recht in Wuth den Oll'n, He deed' doamank nu drüschen. He schloog de Bänk nu rup un raf, Herrje, wat dat hüt Prügel gaff, 125 He schloog de armen Jöahren, So lang' he sich kunn röhren. Acht Tage bringt mir Jedermann Zwei schöngeschrieb'ne Seiten, Racaillen Ihr, ich streich's Euch an, Ich will Euch mürbe reiten; Der Wilke hat zuerst gelacht, Na wart, Dir hab' ich 's zugedacht, Dir werd' ich 's so nicht schenken, Du sollst noch an mich denken! Fritz Wilk de grübelt vöar sich hen, Wat he doabie sall moaken, He weet noch goar nich, wat he denn Recht eg'ntlich hett verbroaken. Na tööf, denkt he, möckst Du mi Pien, Denn, glöw' mi, bün ick ook nich fien, Ick will Di ’t ook nich schenken, Ook Du sast an mi denken! Oll Selig hadd' in jungen Joahr'n De Schosterie bedräben, Dat mucht nich gärn he oapenboar'n, 126 Dat freut' de Jung's nu eben. Na tööf, Du kriggst de Schwerenoth, 't Brod, Denkt Wilk, ick schmeer Di dat up Ick will Di doch wat schrieben, Dat sall Di 'n Marksteen blieben! He bringt nu ook den annern Dag Ganz richtig sien' Twee Sieden, Oll Selig süht se noah, Gotts Schlag! Wat sall denn dat bedüden? Wat ritt he wiet de Ogen up, Mit groot' Flacturschrift steid doadrup: Bleib Schuster bei dem Leisten Und schlag' nicht mit den Fäusten! Knapp kriggt den Spruch he to Gesicht, Weet he nich mehr to blieben, Fritz Wilk ook gliek in d' Schnut Eens kriggt, Dat ’t Bloot man deit so drieben: Racaille, wart, für diese Schmach Sitzt Du von 11 bis 1 Uhr nach, Will Dir den Trotz schon brechen, Wir werden weiter sprechen! 127 Fritz Wilk' deed' sich üm den Arrest To sehr geroad' nich grämen, Doch is doabie een Uemstand west, De mucht em doch woll schämen: De Mäkens, de tom Preester güng'n, Bett Twölf hier Unnerricht empfüng'n! Drüm was he fest entschloaten, Sich hüt nich holl'n to loaten! De School was ut, dat güng noah Huus, Fritz Wilk de freut' sich dröaber, Ook he güng an oll Selig kruus Un unschaneert vöaröaber. Doch Selig packt em ganz geschwinn Un fröggt: Fritz Wilk, wo willst Du hin? De deit ganz ehrboar ropen: Ick mütt noah 'm Hof moal lopen! De Mütz hadd' he sich unnerknööpt, De Böker liggen loaten, He denkt, hest Du erst rut Di strööpt, Denn sall Di Keener foaten. Doch Selig de stunn all paroat, Fritz Wilk' de kamm nich rut noah d' Stroat, 128 Em was Nüscht öabrig bläben, Mußt' sich noah ’m Hof begeben. He geid nu noah dat Hinnerhuus, Deit hinner sich verschluten, Un kiekt hier dörch de Ritz ganz kruus Noah 'm ollen Selig buten; De güng as Schildwach' up un af, Doamit he richtig Achtung gaff, Uem sich nich to blameeren, Dat Wilk em künn schappeeren! De Spoaß du'rt em to lang', he fröggt: Wilk, bist Du fertig drüben? Doch Wilk de lacht sich wat un seggt: Nä, ’n Bitschken mütt 'k noch blieben! Nu markt denn Selig doch vull Gift, Dat Wilk' mit em sien'n Spott bedrift, He deit in 't Huus rin lopen, Un sienen Gustav ropen. Den stellt he nu as Wach' doavöar, Indem he deit beräken: Wilk' mütt verbie an miene Döahr, 129 Wenn he will ruter bräken, Denn packst du di den Galgenstrick, Kriggst up 'n Flor em in ’t Genick Un bringst 'n bie de Kinner Noah'm Paster Keibel rinner! Dörch d'Ritz kiekt Wilk un denkt: ’t is Tied, Dat du jitzt deist verschwinnen, Von hier noah d' Hofdöahr is nich wiet, Dat mütt sich jo woll finnen. Rietsch! was he rut, un mitt 'm Moal Lagg Gustav up ’m Rüggen doal; Wilk' was in ’t Huus knapp rinner, As Selig ook doahinner. Am Rock hadd' he ’n to foaten kriggt, Doch deed' so ’n Zug dat geben, Dat Selig up de Sied' gliek liggt, De Rockschoot was em bläben, Doch Wilk' is ut de Huusdöahr rut Un röppt noch mit sien' koddrig Schnuut: Hübsch langsoam un allmälig, Proos't Moahltied, leew Herr Selig! 130 So wüßt' ick woll noch mängen Schwank Vom Ollen to vertellen, Doch denn würd' de Geschicht' to lang, To väl, dat sall nich gellen. Doch de bi em in d' School sünn goahn, Ick weet, dat se mi all' verstoahn, Roop ick am Schluß noch eben: Oll Selig de sall leben! 26. De er" xpos="NOUN">Schnelllöper.

Download XMLDownload text